PL95836B1 - Srodek owadobojczy i roztoczobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobójczy i roz¬ toczobójczy zawierajacy nowe estry lub estroimidy kwasu S- [izoureido-karbonylometylo] - (tiono) (dwu)tiolofosforo- wego)fosfonowego.Jest znane, ze estry kwasu S-[karboalkoksy-karbamylo- 5 metylo] -tiono/tiolofosforowego, np. 0,0-dwuetylo-S- [N- -metylo-N-karboetoksy-karbamylometylowy] lub 0,0-dwu- etylo-S- [N-karboetoksy-karbamylometylowy] ester kwasu tiolotionofosforowego, wykazuja wlasciwosci owadobójcze i roztoczobójcze (porównaj opis patentowy RFN, DAS io nr 1 173 889 i belgijski opis patentowy nr 590 103).Stwierdzono, ze nowe estry lub estroamidy kwasu S- [izoureido-karbonylometylo] - (tiono) (dwu)tiolofosforowe- go)fosfonowego o wzorze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla lub grupe fenylowa, ewen- 15 tualnie podstawiona atomem chlorowca, R' oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, grupe alkilotiowa o 1—6 atomach wegla, grupe alkiloaminowa o 1—6 atomach wegla lub grupe fenylowa, R" oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, 20 a X oznacza atom tlenu lub atom siarki, wykazuja silne dzialanie owadobójcze, równiez w odniesieniu do owadów zyjacych w glebie oraz dzialanie roztoczobójcze.Nowe estry lub estroamidy kwasu S- [izoureido-karbony¬ lometylo] - (tiono) (dwu)tiolofosforowego(fosfonowego) o 25 wzorze 1 otrzymuje sie wówczas, gdy pochodne estrów lub eatramidów kwasu (tiono) (dwu)tiolofosforowego(fosfono- wego) o wzorze 2, w którym R, R' i X nnja wyzej podane 2naczenia, a Al oznacza atom wodoru lub równowaznik metalu alkalicznego, metalu ziem alkalicznych lub grupy 30 amonowej, poddaje sie reakcji z 0-alkilo-N-chlorowcoace- tylo-izomocznikami o wzorze 3, w którym R" ma wyzej podane znaczenie a Hal oznacza atom chlorowca, prowa¬ dzonej ewentualnie w obecnosci akceptora kwasu i ewen-_ tualnie w obecnosci rozpuszczalnika lub rozcienczalnika.Estry lub estroamidy kwasu S-[izoureido-karbonylome¬ tylo] - (tiono) (dwu)tiolofosforowego(fosfonowego) o wzo¬ rze 1 odznaczaja sie lepszym dzialaniem owadobójczym równiez w odniesieniu do owadów zyjacych w glebie, oraz dzialaniem roztoczobójczym niz znane dotychczas zwiazki o podobnej budowie i tym samym kierunku dzialania. Te nowe substancje dzialaja przy tym nie tylko na owady i roz¬ tocza bedace szkodnikami roslin ale równiez dzialaja na szkodniki higieny i szkodniki zapasów oraz w dziedzinie weterynarii i medycyny na zewnetrzne pasozyty zwierzece np. na pasozytnicze larwy much. Substancje te stanowia zatem istotne wzbogacenie stanu techniki." Jezeli jako substancje wyjsciowe stosuje sie na przyklad potasowa sól O-etylo-N-II-rzed.-butylowego estroamidu kwasu tionotiolofosforowego oraz O-n-butylo-N-chloroace- tylo-izomocznik, to przebieg reakcji mozna przedstawic w sposób podany na schemacie.Stosowane substancje wyjsciowe sa w ogólnosci jedno¬ znacznie zdefiniowane wzorami 2 i 3. Najkorzystniej jest jednakze jesli we wzorach tych R oznacza prostolancuchowa lub rozgaleziona grupe alkilowa o 1—5 atomach wegla, a zwlaszcza o 1—4 atomich wegla, grupe fenylowa lub grupe chlorjwcofenylowa, a zwlaszcza jednokrotnie lub wielo¬ krotnie podstawiona atomami chloru grupe fenylowa, R' oznacza prostolancuchowa lub rozgaleziona grupe alkilowa •5 83695 836 3 lub alkoksylowa o 1—3 atomach wegla, a zwlaszcza o 1—2 atomach wegla, prostolancuchowa lub rozgaleziona crupe alkilotiowa o 1—5 atomach wegla, a zwlaszcza o 1—4 ato¬ mach wegla, grupe alkiloaminowa o 1—5 atomach wegla, a zwlaszcza o 1—4 atomach wegla lub grupe fenylowa, R" oznacza prostolancuchowa lub rozgaleziona grupe alki¬ lowa o 1—5 atomach wegla, a zwlaszcza o 1—4 atomach wegla, X oznacza atom tlenu lub atom siarki a Hal oznacza atom chloru.Stosowane jako substancje wyjsciowe pochodne estrów lub estroamidów kwasu (tiono) (dwu) tiolofosforowego (fosfonowego) w wzorze 2 sa znane z literatury i mozna je wytwarzac powszechnie stosowanymi sposobami (porów¬ naj np. opis patentowy RFN, DAS nr 1 141 634, opis patentowy RFN, DAS nr 1 164 408), tak jak i O-alkilo-N- -chlorowcoacetylo-izomoczniki, które mozna wytworzyc np. z O-alkilo-izomocznika i chlorku chloroacetylu (porów- jiaj „Methoden der organischen Chemie,,, tom 8, str. 170).Jako przyklady estrów lub estroamidów kwasu (tiono) (dwu)tiolofosforowego/fosfonowego o wzorze 2 nalezy w szczególnosci wymienic 0,0-dwumetylowy, 0,0-dwuetylo- wy, 0,0-dwu-n-propylowy, O,0-dwu-izopropylowy, 0,0- dwu-n-butylowy, 0,0-dwu-izobutylowy, 0,0-dwu-II-rzed.- butylowy, 0,0-dwu-III-rzed.-butylowy, O-etylo-O-n-pro- pylowy O-etylo-O-izo-propylowy, O-n-butylo-O-etylowy, O-etylo-O-II-rzed.-butylowy, O-etylo-O-metylowy, O-n- pentylo-O-metylowy, O-n-pentylo-O-etylowy, O-n-pentylo- O-n-propylowy, O-n-pentylo-O-izo-propylowy, O-metylo- O-fenylowy, O-etylo-O-fenylowy, O-n-propylo-O-fenylowy, O-izo-propylo-O-fenylowy, O-metylo-O- (2,4-dwuchlorofe- nylowy), O-etylo-O- (2,4-dwuchlorofenylowy), O-n-propy- lo-O- (2,4-dwuchlorofenylowy), O-izopropylo-O- (2,4-dwu¬ chlorofenylowy), O-metylo-O- (2-chlorofenylowy), O-etylo- -O- (2-chlorofenylowy),0-n-propylo-0- (2-chlorofenylowy), O-izo-propylo-O (2-chlorofenylowy), O-metylo-O- (3-chlo- rofenylowy), O-etylo-O- (3-chlorofenylowy), O-n-propylo- -O- (3-chlorofenylowy), O-izo-propylo-O- (3-chlorofenylo¬ wy), O-metylo-O- (4-chlorofenylowy), O-etylo-O- (4-chloro- fenylowy), O-n-propylo-O- (4-chlorofenylowy), O-izo-pro¬ pylo-O- (4-chlorofenylowy), O-metylo-O- (2,6-dwuchlorofe- nylowy), O-etylo-O- (2,6-dwuchlorofenylowy), O-n-propy¬ lo-O- (2,6-dwuchlorofenylowy), O-izo-propylo-O- (2,6-dwu¬ chlorofenylowy), O-metylo-O- (2,4,5-trójchlorofenylowy), O-etylo-O- (2,4,5-trójchlorofenylowy), O-n-propylo-O- (2, 4,5-trójchlorofenylowy), O-izopropylo-O- (2,4,5-trójchloro¬ fenylowy), O-metylo-O-pieciochlorofenylowy, O-etylo-O- -pieciochlorofenylowy, O-n-propylo-O-pieciochlorofeny- lowy i O-izopropylo-O-pieciochlorofenylowy dwuester kwasu tiolofosforowego oraz jego odpowiednie sole metali ziem alkalicznych, sole metali alkalicznych i sole amonowe a takze ich tioanalogi, ponadto 0,S-dwumetylowy, 0,S- dwuetylowy, 0,S-dwu-n-propylowy, 0,S-dwu-izo-propy- lowy, 0,S-dwu-n-butylowy, O,S-dwu-II-rzed.-butylowy, 0,S-dwu-izo-butylowy, 0,S-dwu-III-rzed.-butylowy, 0,S- -dwupentylowy, O-etylowy-S-n-propylowy, O-n-propylo- -S-etylowy, O-izo-propylo-S-etylowy, S-metylo-O-fenylo- wy, S-etylo-O-fenylowy, S-n-propylo-O-fenylowy, S-izo- -propylo-O-fenylowy, S-etylo-O- (2,4-dwuchlorofenylowy), S-n-propylo- (2,4,5-trójchlorofenylowy) i S-izo-propylo- -O-(2,4,5-trójchlorofenylowy) dwuester kwasu dwutiofos- forowego oraz jego odpowiednie sole metali alkalicznych, sole metali ziem alkalicznych i sole amonowe a takze od¬ powiednieichtioanalogi,oprócztegoO-metylowy, O-etylowy, O-n-propylowy, O-izo-propylowy, O-n-butylowy, O-izo- 4 -butylowy, O-II-rzed.-butylowy, O-III-rzed.-butylowy, O- -pentylowy, O-fenylowy, O-(2,4-dwuchlorofenylowy) i O- - (2,4,5-trójchlorofenylowy) ester kwasu metano-, etano- n-propano-, izo-propano- i fenylo-tiolofosfonowego oraz jego odpowiednie sole metali alkalicznych, sole metali ziem alkalicznych i sole amonowe a takze ich odpowiednie tioana¬ logi, i wreszcie O-metylo-N-metylowy, O-etylo-N-metylo- wy, O-n-propylo-N-metylowy, Ofcizopropylo-N-metylowy, O-n-butylo-N-metylowy, O-II-rzed.- butylo-N-metylowy O-metylo-N-etylowy, O-etylo-N-etylowy, O-n-propylo-N" -etylowy, O-izo-propylo-N-etylowy, O-n-butylo-N-etylo- wy, O-II-rzed.-butylo-N-etyIowy, O-metylo-N-n-propyIo¬ wy, O-etylo-N-n-propylowy, O-n-propylo-N-n-propylowy, O-n-propylo-N-n-butylowy, O-izo-propylo-N-etylowy, O- izopropylo-N-n-butylowy, O-pentylo-N-etylowy, O-pen- tylo-N-n-propylo, O-izo-propylo-N-II-rzed.-butylowy, O- -izo-propylo-N-III-rzed. butylowy i O-izo-propylo-N-pen- tylowy estroamid kwasu tiolofosforowego oraz ich odpowied¬ nie sole metali alkalicznych, metali ziem alkalicznych i sole amonowe, a takze odpowiednie ich tioanalogi.Jako przyklady O-alkilo-N-chlorowcoacetylo-izomocz- ników o wzorze 3 nalezy w szczególnosci wymienic O-mety- ló-, O-etylo-, O-n-propylo-, O-izo-propylo-O-n-butylo, O-II-rzed.-butylo-, O-izc-buiylo, O-III-rzed.-butylo i O- -n-propylo-N-chloroacetyloizomocznik.Sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 1 prowadzi sie najkorzystniej przy uzyciu odpowiednio dobranych roz¬ puszczalników i rozcienczalników. Jako takie wchodza w rachube praktycznie wszystkie intratne rozpuszczalniki organiczne. Naleza tu zwlaszcza alifatyczne i aromatyczne, ewentualnie chlorowane, weglowodory, takie jak benzen, toluen, ksylen, benzyna, chlorek metylenu, chloroform, czterochlorek wegla, chlorobenzen lub etery, np. eter dwu- etylowy, eter dwubutylowy, dioksan, ponadto ketony, na przyklad aceton, keton metylowc-etylowy, keton metylowo.- -izopropylowy i keton metylowo-izo-butylowy, a oprócz tego nitryle, takie jak nitryl kwasu octowego i nitryl kwasu pro- pionowego.Jako akceptory kwasów mozna stosowac wszystkie zwykle srodki wiazace kwasy. Szczególnie przydatne sa weglany i alkoholany metali alkalicznych, takie jak weglan sodu, weglan potasu, metylan sodu, metylan potasu, etylan sodu i etylan potasu, a ponadto alifatyczne, aromatyczne lub heterocykliczne aminy, na przyklad trójetyloamina, trój- metyloamina dwumetyloanilina i pirydyna.Temperatura reakcji moze zmieniac sie w szerokim za¬ kresie. Zazwyczaj reakcje prowadzi sie w temperaturze 0—100°C, a najkorzystniej 35—40 °C.Reakcje mozna na ogól prowadzic pod normalnym cis¬ nieniem.W sposobie wytwarzania zwiazków o wzorze 1 stosuje sie substancje wyjsciowe najkorzystniej w ilosciach równo- molowych. Stosowanie nadmiaru któregokolwiek ze sklad¬ ników nie daje w zasadzie zadnych istotnych korzysci.Reakcje prowadzi sie najkorzystniej w obecnosci jednego z podanych wyzej rozpuszczalników i najczesciej w podwyz¬ szonej temperaturze. Po zakonczeniu reakcji do mieszaniny poreakcyjnej dodaje sie na ogól rozpuszczalnik organiczny, np. toluen, rozdziela warstwy i przerabia organiczna war¬ stwe zwyklymi metodami przez przemywanie, suszenie i destylacje rozpuszczalnika.Tak otrzymane nowe zwiazki wydzielaja sie czesto w pos¬ taci olejów, których najczesciej nie mozna poddawac destyla¬ cji ze wzgledu na rozklad, jednakze mozna je uwolnic od resztek skladników lotnych i tym samym oczyscic, przez 16 40 45 50 55 605 tak zwane „Poddestylowanie", tzn. przez dluzsze ich wy¬ grzewanie pod zmniejszonym cfsnieniem i w umiarkowanie podwyzszonych temperaturach. Do charakteryzowania tych zwiazków sluzy wspólczynnik zalamania swiatla. Niekiedy uzyskuje sie takze produkty krystaliczne z ostra temperatura topnienia.Jak juz wielokrotnie podano estry lub estroamidy kwasu S- [izoureido-karbonylometylo] - (tiono)dwu(tiolofosforowe- go)fosfonowego) stanowiace substancje srodka wedlug wy¬ nalazku odznaczaja sie wyjatkowa skutecznoscia dzialania owadobójczego, równiez w odniesieniu do owadów zyjacych w glebie, oraz dzialania roztoczobójczego. Dzialaja one nie tylko na szkodniki roslin, higieny i zapasów ale takze w dzie¬ dzinie weterynarii i medycyny na pasozyty zwierzece (ekto- pasozyty), takie jak pasozytnicze larwy much. Przy znikomej toksycznosci w stosunku do roslin wykazuja one skuteczne dzialanie zarówno na owady i roztocza ssace jak i na owady i roztocza gryzace.Z tego tez wzgledu zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku mozna z powodzeniem stosowac jako srodki szkodnikobójcze zarówno w ochronie roslin jak tez i w higienie, ochronie zapasów i w dziedzinie wetery¬ narii.Do waznych z gospodarczego punktu widzenia szkod¬ ników, spotykanych w rolnictwie i w lesnictwie, a takze szkodników zapasów, materialów i higieny naleza: z rzedu Isopoda np. Oniscus asellus, Armadillidium vulgare, Porce- llio scaber, z rzedu Dioloda np. Blaniulus guttulatus, z rzedu Chilopoda np. Geophilus carpohagus, Scutigera spec, 2 rzedu Symphyla np. Scutigerolla immaculata, z rzedu Arachnida np. Scorpie maurus, Latrodectus mactans, 2 rzedu Acarina np. Acarus sirc, Argas raflexus, Ornithodo- ros moubata, Dermanyssus gallinae, Eriophyes ribis, Phyllo- coptruta oleivora, Boophilus microplus, Rhipicophalus ^vertsi, Sacroptes scabiei, Tarsonemus spec, Bryobia practosa, Panonychus citri, Panonychus ulmi, Tetranychus telarius, Tetranychustumidus, Tetranychus urticae, z rzedu 'Thysanura np. Lepisma saccharina, z rzedu Collembola np. Onychiurus armatus, z rzedu Ortoptera np. Blatta orien- talis, Periplaneta americana, Leucophaea madrae, Blatta germanica, Acheta domesticus, Gryllotalpa spec* Locusta migrotoria migratorioides, Melanoplus differentiallis, Sbhis- iocerca gregaria, z rzedu Dermaptera np. Forficula auricula- ria, z rzedu Isoptera np. Reticulitermes spec, z rzedu Anoplura np. Phylloxera vastatrix, Pemphigus spec, Pediculum humanus corporis, z rzedu Thysanoptera np.Hercinopthrips femoralis, thrips tabaci, z rzedu Heteroptera np. Eurygaster spec, Dysdercus intermedius, Piesma ^pec, z rzedu Homoptera np. Aleurodes brassicae, Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum, Aphis gossypii, Brevi- coryne brassicae, Cryptomycus ribis, Doralis fabae, Doralis pomi, Eriosoma lanigerum, Hyalopterus arundinis, Macros- iphum avenae, Myzus cerasi, Myzus persicae, Phorodon humuli, Rhopalosiphum padi, Empoasca spec. Euscelis bilobatus, Nephotettix cincticeps, Lecanium corni, Saissetia oleae, Laodelphax striatellus, Nilaparvata lugens, Aoni- diella aurantii, Aspidiotus hedderae, Pseudococcus spec.Psylla spec, z rzedu Lepidoptera np. Pectinophora gossy- piella, Bupalus piniarius, Cheimatobia brumata, Lithoce- lletis blancardella, Hyponomeuta padella, Plutella maculi- pennis, Malacosoma neustria, -Euproctis chrysorrhea, Lymantria spec, Bucculatrix thurbieriella, Phyllocnistis citrella, Agrotis spec, Euxoa spec, Feltia spec, Earias insulana, Heliothis spec, Laphygma exigua, Mamestra 836 6 brassicae, Panolis flammea,. Prodenia litura, Spodoptera spec, Tfichoplusia ni, Carpocapsa pomonella, Pieris spec, Chilo spec, Pyrausta nubilalis, Ephestia ktihniella, Galleria mellonella, Cacoecia podana, Capua reticulana, Choristo- neura fumiferana, Clysia ambiguella, Homona magnanima, Tortrixviridiana, z rzedu Coleoptera np. Anobium puncta- tum, Rhizopertha dominica, Bruchidius obtectus, Acan- thoscelides obtectus, Hylotrupes bajulus, Agelastica alni, Leptinotarsa decemlineata, Phaedon cochleariae, Diabrotica spec, Psylliodes chrysocephala, Epilachna Varivestis, Atomaria spec, Oryzaephilus surinamensis, Anthonomus spec, Sitophilus spec, Otiorrhynchus sulcatus, Cosmo- polites sordidus, Ceuthorrhynchus assimilis, Hypera pos- tica, Dermestes spec, Trogoderma spec, Anthrenus spec, Attagenus spec, Lyctus spec, Trogoderma spec, Meli- gethes aeneus, Ptiilus spec, Niptus hololeucus, Gibbium psylloides, Tribolium spec, Tenebrio molitor, Agriotes spec, Conoderus spec, Melolontha melolontha, Amphi- mallus solstitialis, Costelytra zealandica, z rzedu Hymeno- ptera np. Diprion spec, Hoplocampa spec, Lasius spec, Monomorium pharaonis, Vespa spec, z rzedu Diptera np, A^des spec, Anopheles spec, Culex spec, Drosophila melanogaster, Musca domestica, Fannia spec, Stomoxys calcitrans, Hypoderma spec, Bibio hortulans, Oscinella frit, Phormia spec, Pegomyia hyoscyami, Calliphora eryt- hrocephala, Lucilia spec, Chrysomyia spec, Ceratitis capftata, Dacus oleae, Tipula paludosa i z rzedu Siphonaptera np. Xenopsylla cheopis.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku mozna przeprowadzic w typowe postacie uzytkowe, takie jak roz¬ twory, emulsje, proszki do zawiesin wodnych, zawiesiny proszki, srodki do opylania, piany, pasty, rozpuszczalne proszki, granulaty, aerozole, koncentraty zawiesinowo- -emulsyjne, preparaty pyliste do zaprawiania ziarna siew- nego, nasycone substancja czynna materialy naturalne i syntetyczne, bardzo drobne kapsulki z substancji poli- merycznych i mas powlokowych, dodawane do ziarna siew¬ nego, a ponadto postacie uzytkowe z masa zaplonowa, takie jak naboje dymne, puszki dymotwórcze i spirale dymne 40 a takze postacie uzytkowe przeznaczone do mglawicowania metoda ULV na zimno i na goraco. Te wszystkie postacie uzytkowe otrzymuje sie w znany sposób np. przez mieszanie substancji czynnych z rozcienczalnikami, a mianowicie z cieklymi rozpuszczalnikami, z gazami skroplonymi pod 45 cisnieniem i/lub ze stalymi nosnikami, ewentualnie przy uzyciu srodków powierzchniowo-czynnych, takich jak srodki emulgujace i/lub srodki dyspergujace i/lub srodki pianotwórcze.W przypadku zastosowania wody jako rozcienczalnika 50 mozna jako rozpuszczalniki pomocnicze stosowac np. roz¬ puszczalniki organiczne. Jako ciekle rozpuszczalniki bierze sie w zasadzie pod uwage weglowodory aromatyczne, ta¬ kie jak ksylen, toluen, benzen lub alkilonaftaleny, chloro¬ wane weglowodory aromatyczne lub alifatyczne, takie jak 55 chlorobenzeny, chloroetyleny lub chlorek metylenu, weglowodory alifatyczne, takie jak cykloheksan lub parafiny, np. frakcje ropy naftowej, alkohole, takie jak butanol lub glikol, jak równiez ich estry i etery, ketony, takie jak aceton, keton metylowo-etylowy, keton metylowo-izo-butylowy 60 lub cykloheksanon, silnie polarne rozpuszczalniki, takie jak dwumetyloformamid i dwumetylosulfotlenek oraz wode.Pod pojeciem skroplonych gazowych rozcienczalników lub nosników rozumie sie takie' substancje, które w normal¬ nej temperaturze i pod normalnym cisnieniem sa gazami, 65 nP« gazY aerozolotwórcze, takie jak chlorowcoweglowodory.szm Jako stale nosniki bierze sie pod uwage naturalne maczki mineralne,, takie jak kaoliny, tlenki glinu, talk, kreda, kwarc attapulgit, montmorylonit lub ziemia okrzemowa a takze syntetyczne maczki nieorganiczne, takie jak zdyspergowany kwas krzemowy, tlenek glinu i krzemiany.Jako srodki emulgujace i/lub pianotwórcze bierze sie pod uwage emulgatory niejonowe i anionowe, takie jak estry politlenku etylenu! kwasów tluszczowych, etery z politlenku etylenu i alkoholi tluszczowych, np. eter alkiloarylopoli- glikolowy, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe, arylosulfo- niany oraz produkty hydrolizy bialek. Jako srodki dyspergu¬ jace bierze sie pod uwage np. lignine, lugi posulfitowe i me- tyloceluloze. Substancjeczynnewedlugwynalazku mogawy¬ stepowac w mieszaninach z innych znanymi substancjami czynnymi.Postacie uzytkowe zawieraja zazwyczaj 0,1—95%-wago¬ wych a najkorzystniej 0,5—90 %-wagowych substancji czynnej.Substancje czynne mozna stosowac w postaciach skonfek- cjonowanych lub tez w otrzymanych z nich postaciach roboczych. Stosowanie odbywa sie w zwykly sposób, np. przez opryskiwanie, aerozolowanie, opryskiwanie mglawico¬ we, opylanie, rozsypywanie, odymianie, gazowanie, wylewa¬ nie, zaprawianie lub inkrustacje.Stezenia substancji czynnej w preparatach gotowych do uzytku moga zmieniac sie w szerokim zakresie. Na ogól wynosza one 0,0001 — 10 %, a najkorzystniej 0,01 — 1 %.Substancje czynne mozna z powodzeniem stosowac równiez w metodzie Ultra-Low-Volume(ULV),gdzie mozli¬ we jest uzywanie postaci uzytkowych, zawierajacych do 95 % substancji czynnej.Przy stosowaniu substancji czynnych srodka wedlug wynalazku do zwalczania szkodników higieny i szkodników zapasów, charakteryzuja sie one wybitnym dzialaniem szczatkowym na drewnie i na glinie a takze dobra odpor¬ noscia na alkaliczne dzialanie wapnowanych podlozy.Przyklad I. Test na Plutella. W celu otrzymania wlasciwego preparatu substancji czynnej 1 czesc wagowa substancji czynnej miesza sie z 3 czesciami wagowymi acetonu, stosowanego jako rozpuszczalnik, oraz z 1 czescia wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego, stosowanego jako emulgator, a nastepnie otrzymany koncentrat rozcien¬ cza sie woda az do wymaganego stezenia. Tak przygotowa¬ nym roztworem substancji czynnej aerozoluje sie liscie kalarepy (Brassica oleracea) az do ich zwilzenia i obsadza sie je gasiennicami tantisia krzyzowiaczka (Plutella macu- lipennis). Skutecznosc dzialania srodka okresla sie w pro¬ centach, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie gasiennice zostaly usmiercone a wartosc 0% oznacza, ze zadna z gasiennic nie zostala usmiercona. Substancje czyn¬ ne, ich stezenia, czasy po których dokonuje sie okreslenia skutecznosci dzialania srodka oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy I.Przyklad II. Test na Myzus (dzialanie kontaktowe).Preparatem srodka wedlug wynalazku, przygotowanym tak jak to podano w przykladzie I, aerozoluje sie az do kro¬ pelkowego zwilzenia sadzonki kalarepy (Brassica oleracea), porazone silnie przez mszyce brzoskwiniowo-ziemniaczane (Myzus persicae). Skutecznosc dzialania srodka okresla sie w procentach, przy czym wartosc 100% oznacza, ze, wszystkie mszycc zostaly usmiercone a wartosc Q% oznacza ze zadna z mszyc nie zostala usmiercona. Substancje czynne, ich stezenia, czasy po których dokonuje sie okreslenia sku¬ tecznosci dzialania srodka oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy II. 8 Tablica I Test na Plutella 40 45 50 55 Substancja czynna Znany zwiazek o wzorze 4 Zwiazek o wzorze 5f Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 10 Zwiazek o wzorze 11 Stezenie substancji czynnej % 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 Skutecznosc dzialania J po 3 dniach % J 0 I 100 I 100 [ 100 100 100 100 100 ( TablicaII Testna Myzus Substancja czynna 7 1 Znany zwiazek o wzorze 4 Znany zwiazek o wzorze 12 Zwiazek o wzorze 13 1 Zwiazek o wzorze 7 1 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 14 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 15 Zwiazek o wzorze 16 Stezenie substancji czynnej % 2 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 '0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 Skutecznosc dzialania po 1 dniu % * 100 98 0 [ 100 [ 60 t o 100 [ 100 [ 98 i io° i 100 I 99 L 100 [ 100 [ 95 [ 100 , [ 100 [ 100 I 100 100 I 90 I 100 l 100 I 100 f 100 100 98 | 65 Przyklad III. Test na Doralis (dzialanie systemicz- ne). Preparatem srodka wedlug wynalazku, przygotowanym tak jak to podano w przykladzie I, podlewa sie sadzonki fasoli (Vicia faba), porazone silnie przez mszyce trzmielino- wo-burakowa (Doralis fabae), tak aby roztwór substancji czynnej wsiakl w glebe nie zwilzajac lisci sadzonek fasoli» Substancja czynna zostaje przejeta przez rosliny z gleby i dostaje sie do porazonych lisci. Skutecznosc dzialania srodka okresla sie w procentach, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie mszyce zostaly porazone a wartosc95 836 0% oznacza, ze zadna z mszyc nie zostala porazona. Sub¬ stancje czynne, ich stezenia, czasy po których dokonuje sie okreslenia skutecznosci dzialania srodka oraz wyniki podaje sie w, nastepujacej tablicyIII. . usmiercone a wartosc 0% oznacza, ze zadna z larw nic zos¬ tala usmiercona. Badane substancje czynne, stosowane ich stezenia oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy V.Tablica III Test na Doralis (dzialanie systemiczne) Tablica V- Test na pasozytnicze larwy much (Lucilia cuprina res.) Substancja czynna Znany zwiazek o wzorze 12 Zwiazek o wzorze 17 1 Zwiazek o wzorze 5 1 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 18 Zwiazek o wzorze 19 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 14 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 20 Zwiazek o wzorze 15 Zwiazek o wzorze 21 f Stezenie substancji czynnej % 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 | Skutecznosc 1 dzialania po 4 dniach % 0 1 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 | Przyklad IV. Test na Tetranychus (rezystencja).Preparatem substancji czynnej srodka wedlug wynalazku, przygotowanym tak jak to podano w przykladzie I, aerozoluje sie az do kropelkowego zwilzenia sadzonki fasoli (Phaseolus vulgaris) 'o wysokosci okolo 10—30 cm. Sadzonki te sa silnie porazone przez przedziorka chmielowca (Tetrany¬ chus urticae) w róznych stadiach rozwojowych. Skutecznosc dzialania srodka okresla sie w procentach, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie przedziorki zostaly usmiercone, a wartosc 0% oznacza, ze zaden z przedziorków nie zostal usmiercony. Substancje czynne, ich stezenia, czasy po któ¬ rych dokonuje sie okreslenia skutecznosci dzialania srodka oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy IV.T a b 1 i c a IV Test na Tetranychus Substancja czynna Znany zwiazek o wzorze 4 \ Zwiazek o wzorze 5 Stezenie substancji czynnej % . 0,1 0,1 Skutecznosc dzialania po 2 dniach % 0 95 | Przyklad V. Testna pasozytnicze larwy much. W ce¬ lu otrzymania wlasciwego preparatu substancji czynnej 30 czesci wagowych substancji czynnej miesza sie z 35 czesciami wagowymi eteru jednometylo-etylenopoliglikolowego, sto¬ sowanego jako rozpuszczalnik, oraz z 35 czesciami wagowymi eteru nonylofenylopoliglikolowego, stosowanego jako emul¬ gator, a nastepnie tak otrzymana koncentrat rozciencza sie woda az do wymaganego stezenia. Okolo 20 larw much (Lucilia cuprina) wprowadza sie do probówek, zawieraja¬ cych po ok. 2 cm3 miesa konskiego. Na mieso to wprowadza sie 0,5 ml preparatu substancji czynnej. Po uplywie 24 go¬ dzin okresla sie w procentach skutecznosc dzialania srodka, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie larwy zostaly 40 I Substancja czynna Zwiazek o wzorze 10 Zwiazek o wzorze 19 Stezenie substancji czynnej ppm 100 3 . 100 3 Skutecznosc dzialania % 100 \ 10° 100 0 100 100 50 0 50 55 60 Przyklad VI. Test na stezenie graniczne przy dzia¬ laniu na owady zyjace' w glebie (larwy Phorbia antiaua w glebie). Preparat srodka wedlug wynalazku, przygotowany tak jak to podano w przykladzie I, miesza sie dokladnie z gleba. Stezenie substanqi czynnej w preparacie nie odgry¬ wa praktycznie zadnej roli a istotna jest jedynie ilosc sub¬ stancji czynnej, przypadajaca na jednostke objetosci gleby i podawana w ppm (=mg/l). Gleba ta wypelnia sie doni¬ czki i pozostawia je w temperaturze pokojowej. Po 24 godzi¬ nach do gleby wprowadza sie zwierzeta poddawane testowa¬ niu i po nastepnych 2—7 dniach okresla sie w procentach skutecznosc dzialania substancji czynnej przez zliczenie martwych i zywych owadów. Skutecznosc dzialania wynosi 100% wówczas, gdy wszystkie owady zostaly usmiercone a 0% wówczas, gdy ilosc zywych owadów jest równa ilosci zywych owadów w próbie kontrolnej, w której gleby nie poddano dzialaniu srodka wedlug wynalazku. Substancje czynne, ich dawkr^oraz uzyskane wyniki podaje sie w naste¬ pujacej tablicy VI.Tablica VI 45 Test na owady zyjace w glebie (larwy Phorbia antigua w glebie) 65 Substancja czynna Znany zwiazek o wzorze 4 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek ó wzorze 5 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 20 Zwiazek o wzorze 15 Zwiazek o wzorze 22 Zwiazek o wzorze 23 Zwiazek o wzorze 16 Zwiazek o wzorze 24 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 18 Skutecznosc dzialania przy stezeniu substan¬ cji czynnej 10 ppm 0 100 100 100 100 100 100 * 100 100 100 100 100 10095 836 ll 12 * Przyklad VII. Wytwarzanie zwiazku o wzorze 7.Mieszanine skladajaca sie z 15*1 g (0,1 mola) N-chloroacety- lo-O-metylo-izomocznika, 20,8 g (0,1 mola) potasowej soli O-etylowego estru kwasu etanodwutiofosforowego i 300 ml acetonitrylu miesza sie przez 2 godziny w temperaturze 5 40—50°C. Nastepnie dodaje sie do mieszaniny reagujacej 400 ml toluenu i przemywa ja dwukrotnie woda w ilosci po 300 ml. Warstwe organiczna oddziela sie, suszy nad siarcza¬ nem sodu i uwalnia pod próznia od rozpuszczalnika. Po¬ zostalosc destylacyjna „poddestylowuje sie". Uzyskuje sie io 23 g (81% wydajnosci teoretycznej) O-etylo-S- (O-metylo- -izoureido-karbonylometylowego) estru kwasu etanotiono- tiolofosfonowego w postaci zóltego oleju o wspólczynniku zalamania swiatla n d = 1,5570.Przyklady VIII — XXVIII. Wytwarzanie zwiazków 15 o wzorze ogólnym 1. W sposób analogiczny do przedstawio¬ nego w przykladzie VII otrzymuje sie równiez inne zwiazki p wzorze ogólnym 1. Wydajnosci oraz fizykochemiczne wlasciwosci tych zw.azkówpodaje sie w tablicy VII.Przyklad XXIX. Wytwarzanie zwiazków o wzorze 20 ogólnym 3, stanowiacych substancje wyjsciowe do wytwa¬ rzania substancji czynnych srodka wedlug wynalazku.W celu wytworzenia zwiazku o wzorze 31 do mieszaniny 101 g (1 mol) trójetyloaminy, 55 g (0,5 mola) chlorowodorku O-metylo-izomocznika (patrz Houben-Weyl „Methoden 25 der organischen Chemie" tom 8, str. 170) i 300 ml aceto¬ nitrylu wkrapla sie w temperaturze 20—25 °C 56,5 g (0,5 mola) chlorku chloroacetylu. Mieszanine reakcyjna miesza sie przez 18 godzin w temperaturze pokojowej, odsacza wydzielona sól i przemywa ja acetonitrylem. Przesacz za- 30 teza sie pod próznia, pozostalosc destylacyjna zadaje 200 ml wodyi odraczawykrystalizowany produktreakcji. W ten spo¬ sób uzyskuje sie 36,5 g (49% wydajnosci teoretycznej) N-chloroacetylo-O-metylo-izomocznika w postaci szarego proszku o temperaturze topnienia 123 °C.W analogiczny sposób mozna wytworzyc równiez zwia¬ zki podane w nastepujacej tablicy VIII. v Tablica VIII Wydajnosci i temperatury topnienia zwiazków o wzorze ogólnym 3 Nazwa zwiazku Zwiazek 0 wzorze 32 Zwiazek 0 wzorze 33 Wydajnosc (% wydaj¬ nosci teore¬ tycznej) 52 55 Temperatura topnienia °C 57 40 | n2D2 = 1,5608 n d = 1,5495 n^ = 1,5505 n2D2 = 1,5443 n2o = 1,5516 n2D2 = 1,5380 n2D3 = 1,5273 n2D3 = 1,6023 n2o = 1,5850 n d =. 1,5629 nd = 1,5405 n2^ = 1,5042 n2o = 1,5703 195 836 RO X NH \I II li -s-ch2-co-nh-c-or" R Wzór 1 CH30. ? C2H5 0 NH xii li li ^;p-5-CH2-C-NH-C-0CH3 Wzór 5 RO \ P-5M Wzór 2 NH Hal-H2C-C0-HN-C-0R" Wzór 3 S 0 0 N II h (C2H50)2P-5-CH2-C-NH-C-0C2H 2n5 Wzór A CH3°\I C2H5/ 0 NH P-5-CH2-C-NH-C-0C2H5 Wzór 6 C2H50. ? C2H5 0 NH ii 11 P-5-CH2-C-NH-C-0CH3 Wzór 7 C2H5°\ C2H5 S 0 NH li II II P-5-CH2-C-NH-C-0C2H5 Wzór 8 n—C-rH^5^ C2H50- S 0 NH II II U / v :p-S-CH2-C-NH-C~0CH(CH3)2 Wzór 11 0 0 ii ii n-C H O 3 0 NH f 3Hr°\{i_5_CH2_ll_NH_ll_0CH3 (c2H50)2P-5-CH2-c-N-C-0C2H5 C2H5 /' Wzór 9 CH, Wzór 12 NH n"C3^S\p_s_CH2_i_NH_j:0CH5 " ^P-5-CH2-C-NH-C-0CH(CH3)2 C2H50 CoHt CH30s NH Wzór 10 Wzór 13S O NH , . II II " (CH30)2P-5-CH2-C-NH-C-0CH, C2H5°\li II NH C2H5 / P-S-CHP-C-NH-C-0CH(CH,) 2 Wzór 14 3'2 Wzór \7 O NH (CgHgO^P-S-CHg- C-NH-C-OCH3 izo-CjHjrO ? ? f /P-3- CH2- C- NH- C- 0C2H5 CH, Wzór 15 Wzór 18 O O NH (C2H50)2P-S-CH2-C- NH-C-OCHj Wzór 19 izo-CjHj^5 CH, 0 NH /P-3- CH2- C- NH- C- 0CH(CH3)2 Wzór 16 Uo-CjHjrO,? C2H50 izo-C3HrNH S O NH ^II ii li /P-S-CH2- C-NH-C-0CH3 Wzór 21 C2H5\« NH C2H50 / P-5-CH2- C0-NH-C-0C3H7-izo Wzór 22 CH, O NH P-5-CH2-C-NH-C-0CH3 Wzór 20 3 NH (CH30)2P-S-CH2-C0-NH-C-0C3H7-Lzo Wzór 24 f\ 0 NH C2H50 P-S-CH2-C0-NH-C-0C3H7-izo Wzór 25 NH (CH30)2P-5-CH2-C0-NH-C-0C2H5 Wzór 26 C2H5\" NH CH30 / P-5-CH2- CO-NH-C-0C3Hr-lzo CH3V NH lzo-C3HrrO Wzór 23 P-5- CH2-C0-NH-C-0C3Hr-izo Wzór 2795 836 CtA-/ Nh p-5-CH2-C0- NH-C-OCH3 Wzór 28 NH CI-CH2-C0-NH-C-0CH3 Wzór 31 CH, NH ;P-5- CH2- CO- NH- C- OCjH^-izo Wzór 29 NH CI-CH2-C0-NH-C-0C2H5 Wzór 32 n-C3H7Sx | NH C2H50 P-5-CH2-CO-NH-C-0C5Hp.-i.zo Wzór 30 NH Cl- CH2- CO- NH-C-0C3H7- izo Wzór 33 C2H5°\i o,® NH secC4HgNH P-S K + ClCH2-C0-NH-C-0C4Hg-n — KCl CoHcOv u NH '2n5 sec-C^HgNH p-S-CH2^C0-NH-C-0C4Hg-n Schemat PL PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy i roztoczobójczy zawierajacy sub¬ stancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik i ewentualnie srodek powierzchniowo-czynny, znamienny tym, ze za¬ wiera jako substancje czynna estry lub estroamidy kwasu S- [izoureido-karbonylornetylo] - (tiono) (dwu)tiolofosforo- wego (fosfonowego) o wzorze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla lub grupe fenyIowa, ewen¬ tualnie podstawiona atomami chlorowca, R' oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, grupe alkilotiolowa o 1—6 atomach wegla, grupe alkiloaminowa o 1—6 atomach wegla lub grupe fenyIowa, R" oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, a X oznacza atom tlenu lub atom siarki. Tablica VII Wydajnosci i fizykochemiczne wlasciwosci zwiazków o wzorze ogólnym 1 Numer przykladu 1 ' 1 VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI XXII XXIII XXIV xxv XXVI XXVII XXVIII 1 Nazwa zwiazku / Zwiazek 0 wzorze 25 Zwiazek 0 wzorze 18 Zwiazek 0 wzorze 21 Zwiazek 0 wzorze 17 Zwiazek 0 wzorze 9 Zwiazek 0 wzorze 8 Zwiazek 0 wzorze 5 Zwiazek 0 wzorze 26 Zwiazek 0 wzorze 6 Zwiazek 0 wzorze 20 Zwiazek 0 wzorze 15 Zwiazek 0 wzorze 22 Zwiazek 0 wzorze 23 Zwiazek 0 wzorze 27 Zwiazek 0 wzorze 24 , Zwiazek 0 wzorze 28 Zwiazek 0 wzorze 29 Zwiazek 0 wzorze 10 Zwiazek 0 wzorze 30 Zwiazek 0 wzorze 19 Zwiazek 0 wzorze 25 Wydajnosc (% wydaj¬ nosci teoretycznej) 87 62 64 45 57 67 42 56 56 53 69 73 57 68 63 51 45 66 69 88 69 Dane fizykochemiczne (wspólczynnik zalamania temp. topn.) no = 1,5492 35 °C 50 °C 30 °C n2o = 1,5467 n2o = 1,5553 n2D2 = 1,5612 n2D2 = 1,5390 * PL PL PL