PL95568B1 - Urzadzenie do wytwarzania rurowych plyt akumu - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzanie do wy¬ twarzania rurowych plyt akumulatorowych, a zwla¬ szcza do napelniania rur takich plyt, masa czynna.

Znany sposób wytwarzania rurowych plyt obej¬ muje impregnowanie zywica rur wykonanych z materialu tekstylnego tak by staly sie one sztyw¬ ne, zachowujac jednakze przepuszczalnosc, umieszczanie tych rur na matrycy z wystajacymi olowiowymi grzbietami, na kazdym grzbiecie jed¬ na rura, wypelnianie przestrzeni pomiedzy wne¬ trzem rur a grzbietami matrycy sproszkowanym tlenkiem olowiu wysypywanym ze zbiornika i wstrzasanie calym zestawem dla zageszczenia proszku w rurach. Sposób ten ma szereg wad, do których naleza strata sproszkowanego tlenku olowiu i nierównomiernosc napelniania.

W opisie patentowym brytyjskim nr 947796 za¬ proponowano, by dla zmniejszenia tych niedo¬ godnosci wtlaczac do rur pod cisnieniem mase czynna w postaci pasty. Wada tego sposobu jest nierównomiernosc napelniania rur, a takze i to, ze masa czynna pod wplywem cisnienia wykazuje tendencje do pekania i utraty swej plynnosci oraz to, ze w przypadku przerw lub opóznien w cyklu produkcyjnym masa czynna moze sie zestalac wewnatrz urzadzenia.

Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do napelniania rurowych plyt akumulatorowych pozbawionego wad i niedogodnosci znanych urza¬ dzen. 2 Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze urzadzenie do napelniania rurowych plyt akumu¬ latorowych posiada uchwyty podtrzymujace rury do napelniania usytuowane na grzbietach plyt do¬ ciskowych, pompe i glowice wytlaczajaca dla wy¬ tlaczania masy czynnej w postaci pasty oraz sze¬ reg przewodów zasilajacych, z których kazdy po¬ siada wlot dolaczony do jednego z otworów roz¬ mieszczonych zasadniczo równomiernie wokól osi glowicy wytlaczajacej, a przez który doplywa masa czynna oraz wylot tworzacy dysze lub dola¬ czony do jednej z dysz wytlaczajacych umieszczo¬ nych w jednym rzedzie naprzeciwko wszystkich kolejnych rur plyty. Korzystnie, rozmiary dysz sa tak stopniowane by te z nich, które sie lacza z otworami odleglymi od osi glowicy wytlacza¬ jacej, byly nieco wieksze od tych, które lacza sie otworami blizszymi tej osi.

Pompa ma korzystnie przelot powrotny dolaczo¬ ny do srodków zaworowych, które sluza do tego by kierowac masa czynna, albo do glowicy wytlacza¬ jacej, albo poprzez przelot powrotny na wlot pom¬ py wzglednie do zbiornika zasilajacego ten wlot.

Uchwyt zawiera sztywny wzornik tworzacy wne¬ ke, w której sa umieszczane rury i która ma ksztalt odpowiadajacy zadanemu ksztaltowi zespo¬ lu napelnionych rur. Wzornik posiada górna i dol¬ na plyte dociskowa, których naprzeciwlegle po¬ wierzchnie sa uksztaltowane w taki sposób, by tworzyly wspomniana wneke. Pompa posiada wir- 95 5683 95 568 4 nik w postaci jednozwojnej spirali, dopasowany do cylindra w postaci dwuzwojnej spirali wirnika, który to wirnik jest przystosowany do obracania sie wokól swej osi w jednym kierunku podczas, gdy jego os krazy wokól osi cylindra z taka sa¬ ma predkoscia, ale w kierunku przeciwnym.

Korzystnie, srodki które podtrzymuja rury moga sie poruszac miedzy polozeniem, w którym dysze stykaja sie z rurami a polozeniem, w którym rury sa odciagniete od dysz i od srodków, które przesuwaja srodki podtrzymujace z jednego polo¬ zenia w drugie.

Przewidziane sa takze srodki sterujace przysto¬ sowane do sterowania zaworów tak, by masa czyn¬ na byla kierowana w, rury, az do napelnienia tych rur a nastepnie do; przestawienia zaworu w polo¬ zenie obiegu powrotnego, w którym masa czynna jest kierowana na wlot pompy do zbiornika zasi¬ lajacego ten wlot. Srodki sterujace zawieraja przekaznik czasowy, który jest tak ustawiony by kierowac mase czynna w rury przez okreslony czas, a po uplywie tego czasu kierowac ja na wlot pompy lub do zbiornika zasilajacego ten wlot.

Jako masy czynne uzywa sie korzystnie tloczo¬ nej mieszanki opartej na tlenku olowiu, która za¬ wiera co najmniej jeden tlenek olowiu w postaci drobnych czastek, ciecz nosna oraz polimer roz¬ puszczalny w tej cieczy a zageszczajacy mieszan¬ ke, której ciezar wlasciwy nie przekracza 4,0 gra¬ mów na centymetr szescienny, a jej wspólczynnik penetracji mierzony penetrometrem tlocznym wy¬ nosi (wedlug definicji) co najmniej 10, na przyklad do 30, a korzystnie 12 do 18.

Granica plynnosci masy czynnej wynosi (wedlug definicji) nie wiecej niz 100 000 a korzystniej nie wiecej niz 55 000, na przyklad nie wiecej niz 40 000, korzystnie w zakresie 15 000 do 35 000. Ciezar wlas¬ ciwy zawarty jest korzystnie w zakresie 4,0 do 3,55, na przyklad w zakresie 3,7 do 3,9, a granica plynnosci zawarta jest korzystnie w zakresie 000 do 35 000, korzystnie w zakresie 25 000 do 000.

Ciecza nosna jest zwykle woda, ale moga byc stosowane i inne ciecze nosne niezaklócajace dzia¬ lania akumulatora i tak w razie potrzeby moze byc stosowany rozcienczony woda kwas siarkowy.

Rozpuszczalny polimer ma rozpuszczalnosc wy¬ noszaca co najmniej 10 gramów na litr wody o temperaturze 25°C, a jego 1% roztwór w wodzie o temperaturze 25°C ma korzystnie lepkosc nie wieksza niz 5000 centypuazów.

Prawie wszystkie czastki tlenku olowiu maja wy¬ miary mniejsze od 100 mikronów, i tak na przy¬ klad jedynie 1% wagowy czastek ma srednice wieksza od 200 mikronów, przy czym mniej niz 1% ma. srednice mniejsza od 0,001 mikrona. Z reguly co najmniej 50% na przyklad 95% wagowych cza¬ stek ma wymiar mniejszy od 50 mikronów, 50% wagowych ma wymiar mniejszy od 10 mikronów, a 5% wymiar mniejszy od 1 mikrona. Tlenek mo¬ ze stanowic mieszanine szarego tlenku olowiu i czerwonego tlenku olowiu. Stosunek tlenku sza¬ rego do czerwonego moze byc zawarty w zakresie 9.5 do 5 i od 5 do 95, jakkolwiek korzystnym jest by byl zawarty w granicach od 90 do 10 i od 50 do 50.

Rozpuszczalnym polimerem jest tlenek poliety¬ lenu o ciezarze czasteczkowym co najmniej 500 000, na przyklad co najmniej 1000 000, a korzystnie 2 000 000 do 10 000 000.

Mieszanina zawiera korzystnie tlenek olowiu, na przyklad szary i czerwony tlenek olowiu, któ¬ rych stosunek wagowy jest jak 90 do 10, 0,2 do 0,6% wagowych (w stosunku do wszystkich sklad¬ ników stalych) tlenku polietylenu o ciezarze cza¬ steczkowym 2 000 000 do 5 000 000 i co najmniej 164 do 186, na przyklad 196 do 220 mililitrów wo¬ dy na kazde 1000 gramów skladników stalych; te¬ go rodzaju masa czynna ma ciezar wlasciwy mniejszy od 4,0, na przyklad 3,5 do 4,0 gramów na centymetr szescienny.

Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie z fig. 1, w którym jeden uchwyt rury jest otwarty, a drugi zamkniety, przy czym dla jasnosci pokazano tylko górna czesc urzadzenia pomijajac zaciski hydrau¬ liczne w widoku perspektywicznym, fig. 3 —czesc urzadzenia z fig. 1 i 2 z uwidoczniona glowica wytlaczajaca w widoku perspektywicznym, fig. 4 — schemat polaczen pneumatycznych ukladu steruja¬ cego praca poszczególnych zaworów i silowników, fig. 5 — inny przyklad wykonania urzadzenia z fig. 1, 2 i 3 w widoku z góry, stosowany przy napelnianiu dlugich plyt, fig. 6 — penetrometr uzywany do pomiaru konsystencji masy czynnej w przekroju podluznym, fig. 7 — glowice penetro- metru pokazanego na fig. 6, a fig. 8 — element penetrometru pokazanego na fig. 6.

Jak to pokazano na fig. 1, 2 i 3 urzadzenie do napelniania plyt rurowych dla akumulatorów kwa- sowo-olowiowych zawiera uchwyty 10, 11, które podtrzymuja rury ustawione na grzbietach plyt dociskowych, pompe 15 oraz pare glowic wytla¬ czajacych 20, 21, które wytlaczaja mase czynna w postaci pasty. Pompa 15 jest pompa znanego rodza¬ ju i zawiera wirnik w postaci jednozwojnej spirali dopasowany do cylindra, który ma ksztalt dwu¬ zwojnej spirali o skoku dwukrotnie wiekszym od skoku wirnika i obracajacy sie w tym cylindrze wokól swej osi w jednym kierunku, przy czym os ta krazy wokól osi cylindra z taka sama predkos¬ cia jak wirnik, ale w przeciwnym kierunku. Jest to pompa wyporowa o stalym przeplywie.

Wlot 16 pompy 15 jest polaczony ze zbiornikiem 18, w którego wystepie 19 znajduje sie zapas od¬ powiedniej masy czynnej, dalej szczególowo opi¬ sanej. Wylot 17 pompy 15 jest polaczony z zawo¬ rem dwudroznym 22, przy pomocy którego masa czynna dostarczana przez pompe 15 moze byc skie¬ rowana rura zwrotna 23 do zbiornika 18 lub po¬ przez zawór rozdzielczy 24 do glowic wytlaczaja¬ cych 20, 21, z których kazda jest polaczona szere¬ giem rur zasilajacych 26 z blokami 27, 28 dysz po¬ przez filtry siatkowe z cienkiego drutu 62 i 63.

W poblizu kazdego z bloków 27, 28 dysz znaj¬ duja sie uchwyty 10, 11 majace wierzchy 12, 13 le 40 45 50 55 605 95 568 6 i podstawy 35, 36, w których sa zamocowane plyty dociskowe 29 i 31 górne oraz plyty dociskowe 30 i 32 dolne. Naprzeciwlegle powierzchnie plyt do¬ ciskowych 29 i 30, jak i naprzeciwlegle powierzch¬ nie plyt 31 i 32 sa tak uksztaltowane, by utworzyc wneke odpowiadajaca zadanemu ksztaltowi napel¬ nionych plyt rurowych. Podstawy 35 i 36 sa sliz¬ gowo zamocowane na odpowiednich wspornikach 33, a rury do napelniania wykonane z tkanego lub nietlanego terylenu umieszcza sie na dolnych ply¬ tach dociskowych 30 i 32 tak by grzbiety plyty znalazly sie miedzy rurami, a otwarte dolne za¬ konczenia rur usytuowane sa naprzeciwko bloku dysz, na przyklad naprzeciwko bloku 28.

Na przyklad górna plyta dociskowa 29 jest na¬ stepnie opuszczana na do.na plyte dociskowa 30, z która jest laczona za pomoca dwóch par zacisków hydraulicznych 37a i 37b oraz 38a i 38b.

Podobne dwie pary zacisków hydraulicznych 39a i 39b oraz 40a i 40b przewidziano dla uchwytu 11.

Przednie zaciski 37a i 37b, oraz 39a i 39b sa usta¬ lone na podstawach 35 i 36, ale tylne zaciski 38a i 38b oraz 40a i 40b sa tak przymocowane do pod¬ staw 35 i 36, ze moga byc uzywane przy plytach rózniacych sie dlugoscia. Na podstawie 35, gdzie pominieto zaciski 37b i 38b, pokazano cztery otwo¬ ry 41, 42, 43 i 44. Otwory 41, 42 i 43 sa przezna¬ czone dla tylnych zacisków, a otwór 44 dla za¬ cisków przednich.

Plyty dociskowe 29, 30 oraz plyty dociskowe 31, 32 sa przytwierdzone, w sposób umozliwiajacy ich usuniecie, do wierzchów 12, 13 i podstaw 35, 36 i moga byc zastapione innymi jezeli zachodzi po¬ trzeba napelniania plyt rurowych o innych wy¬ miarach lub o innych ksztaltach.

Na fig. 2, w otwartym uchwycie 11 widac plyte dociskowa 31 górna oraz plyte dociskowa 32 dolna, które sa w sposób przesuwny umieszczone w wierzchu 13 i podstawie 36 uchwytu. Do podstawy 36 uchwytu zamocowany jest pret ograniczajacy 45, zabezpieczony w sposób umozliwiajacy jego usu¬ niecie.

Po umiejscowieniu plyty w uchwycie, zostaje on tak przesuniety przy pomocy silownika pneu¬ matycznego 46 lub 47, by wloty kieszeni szczelnie nasunely sie na dysze bloku dysz, na przyklad w przypadku silownika 47 na dysze bloku 28. W jed¬ nym z rozwiazan plyta ma 15 kieszeni (fig. 2), z których kazda przyjmuje jedna z 15 dysz 150 ustawionych w jednym rzedzie w bloku 27 lub 28.

Dysze 150 sa dolaczone do otworów w glowicy wytlaczajacej 20 lub 21 rozmieszczonych symet¬ rycznie wokól osi i ustawionych tak blisko siebie jak to jest tylko mozliwe. W szczególnym rozwia¬ zaniu, w glowicy wytlaczajacej jest wykonany cen¬ tralny otwór otoczony pierscieniem posrednim zlo¬ zonym z siedmiu otworów, które sa z kolei oto¬ czone przez pierscien zewnetrzny z dalszych sied¬ miu otworów. Dysze 150 umieszczone w rzedzie oznaczono w ponizszym zestawieniu przez 1 do 15, otwór centralny przez A, otwory w pierscieniu po¬ srednim przez B do H (liczac w kierunku ruchu wskazówek zegara od okreslonego promienia) a otwory w pierscieniu zewnetrznym przez I do O (liczac w kierunku ruchu wskazówek zegara od tego samego promienia). W tablicy zestawiono po¬ laczenia dysz z odpowiednimi otworami, jak rów- niez srednice poszczególnych dysz.

Dysza Otwór Srednica dyszy w milimetrach 1 2 3 4 6 7 8 9 11 12 13 14 I B O N H J C A D K G F L E M 3,76 3,68 3,76 3,55 3,55 3,71 3,55 3,55 3,55 3,67 3,55 3,55 3,68 3,67 3,76 Wloty rur zasilajacych 26 laczacych dysze 150 w blokach 27, 28 z glowicami wytlaczajacymi 20, 21 sa zamocowane w otworach w glowicach wy¬ tlaczajacych 20, 21 znajdujacych sie mozliwie blis¬ ko siebie. Dla zapewnienia ciaglego przeplywu, otwory te w kierunku rur sa stozkowe a wewne¬ trzne powierzchnie zakonczen rur sa tak uksztalto¬ wane by te stozkowatosc kontynuowac. Stozki maja takie wymiary, ze wieksze srednice. sasiadujacych otworów stykaja sie z soba.

Wyloty rur sa przytwierdzone do dysz, które na okolo 7,5 milimetra wnikaja do rur zestawu do na¬ pelniania. Rury w innym rozwiazaniu moga same stanowic dysze. Otwór w kazdej z dysz 150 zmniej¬ sza sie pod katem ostrym okolo 10 stopni od sred¬ nicy odpowiadajacej srednicy rury zasilajacej do srednicy otworu zgodnie z powyzszym zestawie¬ niem, po czym nieco sie powieksza by móc po¬ miescic wystajace zakonczenie grzbietu plyty do¬ ciskowej. Zewnetrzna powierzchnia kazdej z dysz 150 ma stozkowe wprowadzenie, które ulatwia umieszczenie dyszy w rurach do napelniania.

Pomiedzy blokami 27, 28 a zakonczeniami plyt dociskowych 29, 30 oraz 31, 32 sa umieszczone czo¬ lowe uszczelki 48 wykonane z materialu sprezy¬ stego. Jak juz wspomniano, pary plyt dociskowych, na przyklad 29, 30 sa dociskane do siebie przez silowniki pneumatyczne 46 i 47, na przyklad w przypadku uchwytu 10 przez silownik 46.

Istnieje mozliwosc dostosowywania wymiaru dysz 150 do przeplywu masy czynnej, tak by z kazdej dyszy wyplywala jednakowa ilosc masy czynnej. Dostosowywanie to uwzglednia wiele czynników majacych wplyw na przeplyw masy czynnej do poszczególnych dysz, takich jak poloze¬ nie otworu w glowicy wytlaczajacej, dlugosc i stopien zagiecia rury zasilajacej, jak równiez i inne czynniki zmieniajace opory przeplywu.

Jak to pokazano na fig. 1, urzadzenie jest umieszczone na stojaku 50 tak by uchwyty 10, 11 40 45 50 55 607 znalazly sie na wygodnej wysokosci roboczej a same urzadzenie w pewnej odleglosci od podlogi, co umozliwia prowadzenie procesu na mokro dla zmniejszenia poziomu zawartosci olowiu w atmo¬ sferze. 5 Urzadzenie posiada silnik elektryczny 51 stero¬ wany przez znany uklad sterowania elektrycznego; pozostale czynnosci sa sterowane pneumatycznie przy pomocy ukladu pokazanego na fig. 4.

Silnik jest zabezpieczony za pomoca sprzegla 52 io rozlaczajacego sie z chwila przeciazenia silnika, a co moze nastapic w przypadku zablokowania urza¬ dzenia przez kawalki zaschlej masy czynnej. Moze to miec miejsce, jezeli przez dluzszy okres czasu urzadzenie bylo nieuzywane, a pozostawione nie- 15 oczyszczone czy tez niezabezpieczone przez uszczel¬ nienie wierzchu leja i zakonczenia rury 23 folia polietylenowa przeciwdzialajaca odparowywaniu wody z masy czynnej. Silnik napedza pompe 15 poprzez skrzynke przekladniowa i zebaty pasek 53. 20 Zawór 22 obiegu powrotnego jest uruchamiany przez silownik pneumatyczny 55.

Na wylocie pompy 15 jest zainstalowany czujnik 56 cisnienia, którym w czasie pracy sprawdza sie cisnienie napelniania i konsystencje masy czynnej. 25 Zawór rozdzielczy 24 jest uruchamiany sterowa¬ nym pneumatycznie silownikiem 57.

Zaciski hydrauliczne sa zasilane przez pare hy¬ draulicznych zespolów wspomagajacych 58, 59 ste¬ rowanych równiez pneumatycznie. 30 Jak to pokazano na fig. 4, uklad sterowania pne¬ umatycznego jest podzielony na dwie czesci, z któ¬ rych jedna 65 znajduje sie na maszynie, a druga 66 jest umieszczona na wolno stojacym pulpicie, któ¬ ry powinien byc ustawiony po prawej stronie urza- 35 dzenia (fig. 2). Uklad jest zasilany sprezonym po¬ wietrzem o cisnieniu 4,2 kg/cm2 poprzez prze¬ wód 67.

W przypadku potrzeby uruchamiania lewego uchwytu 10, powietrze poprzez zawór rozdzielczy 60 i jeden z przewodów 68, dostarczane jest do silownika 57. Zasilenie silownika 57 powoduje, ze zawór rozdzielczy 24 skierowywuje mase czynna do uchwytu 10. W przypadku, gdy zachodzi po¬ trzeba dostarczenia masy czynnej do uchwytu 11, to zawór 60 jest uruchamiany w kierunku prze¬ ciwnym a silownik 57 przesuwa zawór rozdzielczy 24 w druga strone.

Zaciski 37a i 37b oraz 38a i 38b sa sterowane 50 przez zawór 69 zaciskania poprzez przewód 67, re¬ gulator 71 i czujnik 72. Hydrauliczny zespól wspo¬ magajacy 58 jest uwalniany poprzez zawór 73 szybkiego rozprezania.

Od przewodu 67, z miejsca pomiedzy zaworem M 69 i regulatorem 71, poprzez zawór pilotujacy 74 prowadzi przewód 68 do srodkowego otworu 75 zaworu napelniajacego 76, który steruje silowni¬ kiem 46. Dzieki temu ukladowi, uchwyt 10 przed zadzialaniem zacisków nie moze byc sprzegniety 60 z blokiem 27.

Zawór pilotujacy 74 jest ponadto uruchamiany mechanicznie przez silownik 57 dzieki czemu, si¬ lownik 46 moze dzialac tylko po takim ustawieniu 65 8 silownika 57, przy którym zawór 24 kieruje mase czynna do uchwytu 10. Zawór 76 dostarcza po¬ wietrze do silownika 46, który przesuwa zacisniety uchwyt 10 az do sprzegniecia z dyszami, a po uszczelnieniu sprzegniecia uruchamia mechanicznie zawór 78 napelniania. Zawór 78 zostaje otwarty i dostarcza powietrze z przewodu 67 poprzez prze¬ wód 79 do pneumatycznej jednostki logicznej 80, której wyjscie jest skierowane poprzez pneuma¬ tyczna jednostke impulsów^ 81 na jedna strone dwudroznego zaworu 83, który poprzez przewody 88 i 89 steruje silownikiem 55, który uruchamia za¬ wór 22 obiegu powrotnego.

Przewód 84 jest skierowany z miejsca pomiedzy zaworami 74 i 76, do pneumatycznej jednostki lo¬ gicznej 85, której wyjscie jest polaczone poprzez przekaznik czasowy 86 do pneumatycznej jednostki logicznej 87, której wyjscie jest z kolei dolaczone do drugiej strony zaworu 83. Do drugiego wejscia jednostki 85 jest podlaczony przewód 90 prowa¬ dzacy od przewodu 88.

Uklad sterowania uchwytu 11 jest identyczny z opisanym ukladem sterowania uchwytu 10. I tak, zawór 70 zaciskania steruje zaciskami 39a i 39b oraz 40a i 40b poprzez regulator 91 i czujnik 92 przy uzyciu urzadzenia wspomagajacego 59, uwal¬ nianego przez zawór szybkiego rozprezania 93. Z miejsca polaczenia zaworu 70 z regulatorem 91, przewód 94, poprzez zawór pilotowy 96 urucha¬ miany na drodze mechanicznej przez silownik 57, w przypadku gdy zawór rozdzielczy 60 jest Uzywa¬ ny do zasilania uchwytu prawostronnego, prowadz/ do srodkowego otworu 97 prawostronnego zaworu napelniajacego 99, który steruje silownikiem 47 przesuwajacym podstawe 36 uchwytu 11.

Na fig. 2 pokazano ten uchwyt w polozeniu otwartym i odsuniety od bloku 28. Silownik 47 w czasie swego dzialania, w celu uszczelnienia po¬ laczenia uchwytu 11 z blokiem 28, uruchamia za¬ wór pilotujacy 101, tak by dostarczyc powietrze z przewodu wlotowego 67 na drugie wejscie jedno¬ stki 80. Przewód 102 prowadzi z miejsca pomiedzy zaworami 96 i 99 na wejscie pneumatycznej jed¬ nostki logicznej 103, której wyjscie jest poprzez pneumatyczny przekaznik czasowy 104 polaczone z drugim wejsciem jednostki 87. Przewód 90 za¬ sila takze wejscie jednostki 103.

Przewody 67 wykonane sa z miedzi i maja sred¬ nice zewnetrzna 12,7 mm. Przewody 68, 88, 89, 94 sa takze miedziane lub nylonowe i maja srednice zewnetrzna 8 mm. Przewody 84, 90 i 102, równiez miedziane lub nylonowe, maja srednice 5 mm.

Urzadzenie dziala nastepujaco: Odpowiednia ma¬ sa czynna, dalej bardziej szczególowo opisana, zo¬ staje przygotowana i umieszczona w zbiorniku 18, 19. Silnik 51 zostaje uruchomiony przy zaworze 22 obiegu powrotnego tak ustawionym by mase czyn¬ na wyplywajaca z pompy 15 kierowac do rury 23, a stad ponownie do zbiornika. Przy zastosowaniu opisanych dalej mas czynnych, cisnienie wskazy¬ wane przez czujnik 56 wynosi od 1,4 do 2,8 kg/cm2.

Zapewnia to, ze masa zostaje calkowicie wymie¬ szana i posiada konsystencje odpowiednia do wy¬ tlaczania.95 568 9 Zawór rozdzielczy 60 zostaje ustawiony na jedna strone, na przyklad w lewo, co otwiera zawór 24 prowadzacy do lewej glowicy wytlaczajacej 20; na dolnej plycie dociskowej 30 umieszcza sie rury do napelniania, a wierzch 12 uchwytu 10 zostaje opu¬ szczony na dól. Przekaznik czasowy 104 zostaje ustawiony na zadany czasokres napelniania, na przyklad na 8 sekund, co jest czasem odpowiednim dla napelnienia plyty z piecioma rurami dlugosci ,5 centymetra i przyjmujacej 500 gramów opisa¬ nej nizej masy czynnej.

Zawór zaciskania 69 zostaje uruchomiony w wy¬ niku czego dzialaja zaciski 37 i 38, które chwytaja za wierzch 12 i dociskaja go do podstawy 35. Na¬ stepnie zostaje uruchomiony zawór napelniajacy, w wyniku czego silownik 46 przesuwa uchwyt 10 az do zetkniecia z blokiem 27. Uruchamia to zawór pilotujacy 78, który poprzez jednostki 80 i 81 za¬ sila powietrzem zawór 83, tak uruchamiajac silow¬ nik 55, by zawór 22 zmienil swe polozenie z „obieg powrotny" na „napelnianie". Masa czynna jest te¬ raz pompowana do rur w czasie 8 sekund poprzez zawór 22, zawór rozdzielczy 24, filtr 62, glowice wytlaczajaca 20 i blok 27.

Cisnienie mierzone czujnikiem 56 wzrasta w Cia¬ gu 2 sekund z poczatkowej wielkosci okolo 2,8 kg/cm2 do 8,4 kg/cm2 a nastepnie, powoli, w czasie ,5 do 6 sekund do 12,3 kg/cm2, po czym w mo¬ mencie zakonczenia odmierzanego czasu, cisnienie to gwaltownie spada do swej wielkosci poczatko¬ wej, a przekaznik czasowy 104 przelacza zawór 83, a tym samym silownik 55 i zawór 22 tak, by masa czynna byla kierowana z wylotu pompy 15 do rury obiegu powrotnego 23.

Przekaznik czasowy jest przystosowany do tego by, po napelnieniu kieszeni plyty masa czynna po¬ wodowac automatyczny powrót zaworu w poloze¬ nie „obieg powrotny". W czasie tego napelniania, w uchwycie 11 umieszcza sie zestaw rur do na¬ pelniania, po czym wierzch 13 jest opuszczany do polozenia zamkniecia.

Po zakonczeniu napelniania na lewej stronie ma¬ szyny, co wykazuje czynnik 56, zostaje zwolniony zawór 76 a uchwyt 10 wycofuje sie od bloku 27.

Nastepnie zostaje zwolniony zawór 69 zaciskania, a zaciski wycofuja sie w polozenie pokazane na pra¬ wej stronie fig. 2, bezposrednio nad wierzchem 13 uchwytu 11. Zaciski sa wycofywane w to poloze¬ nie przy pomocy sprezyn.

Zawór rozdzielczy 60 zostaje teraz przelaczony na prawa strone, co otwiera równiez zawór pilotu¬ jacy 96. Zawór 70 zaciskania zostaje uruchomiony, co powoduje zasilanie zaworu pilotujacego 96. Za¬ wór napelniajacy 99 zostaje uruchomiony a uchwyt 11 zostaje przesuniety w polozenie sprzegania z blokiem dysz 28; zawór 101 zostaje uruchomiony, a zawór obiegu powrotnego 22 przestawiony po¬ przez przekaznik czasowy 86 i zawór 83 w poloze¬ nie „napelnianie".

Nastepuje teraz napelnianie, które przebiega w kolejnosci opisanej poprzednio. W czasie tego na¬ pelniania, wierzch 12 uchwytu 10 zostaje podnie¬ siony, a napelniona plyta zostaje usunieta i prze¬ niesiona na stanowisko osadzania dolnych pretów.

Ewentualny nadmiar masy czynnej jest usuwany z plyt dociskowych, po czym w uchwycie jest umiejscowiany nowy zestaw rur, a wierzch 12 zostaje ponownie opuszczony. Na zakonczeniu cyk- lu napelnienia zostaje zwolniony zawór napelnia¬ jacy 99, zawór 22 skierowywuje mase czynna z wy¬ lotu pompy 15 do rury 23, uchwyt 11 cofa sie od bloku 28 a zawór 70 zaciskania zostaje zwolniony.

Zawór rozdzielczy 60 zostaje przestawiony w lewa io strone i caly cykl rozpoczyna sie od nowa.

Zastosowanie pompy o stalym wydatku w po¬ laczeniu z zastosowaniem zaworu obiegu powrot¬ nego i przelotu zapewniajacego ciagly ruch masy czynnej zmniejsza lub calkowicie eliminuje udary i pozwala na to, by w czasie calej pracy, masa czynna zachowywala jednakowa konsystencje i jed¬ nakowa plynnosc.

Stosowana masa czynna zawiera tlenek olowiu, wode oraz wysokoczasteczkowy tlenek polietylenu uzyskiwany przez suspensyjna polimeryzacje tlen¬ ku etylenu, najkorzystniej ten, który jest sprze¬ dawany przez Union Carbide pod nazwa handlowa „POLYOX WSR 301" i który posiada ciezar cza¬ steczkowy okolo 4 000 000, a którego lepkosc przy 1% wagowo roztworze wodnym wynosi 1500 do 3500 centypazów w temperaturze 25°C. Material jest polieterem, tworzy silne polaczenia wodorowe z woda i jest niejonowy.

Przedstawione ponizej przyklady I—VI ilustru- ja wykorzystanie urzadzenia wedlug wynalazku zgodnie z jego przeznaczeniem. Wykonano szereg mieszanek masy czynnej uzywajac 0,4% POLYOX WSR 301 liczonych wagowo w stosunku do suchych skladników stalych. Tlenek olowiu i POLYOX byly mieszane na sucho, po czym powoli dodawano wode, ciagle mieszajac i chlodzac mase czynna.

W tablicy 1A zestawiono wyniki uzyskane w szeregu doswiadczalnych cykli produkcyjnych, w których wykorzystywano opisywane plyty. 40 Uwagi do tablicy 1A.

W przykladzie VI, wzorniki plyt byly nieco zmienione dla zmniejszenia ciezaru napelniania.

Srednia waga byla okreslana na podstawie co naj¬ mniej 50 próbek. Po wykonaniu przykladu II, w 45 przewodach napelniajacych umieszczono ekrany 62 i 63 dla zapobiegniecia mniejszym zatykaniom dysz.

Zatrzymywania i braki byly wywolane przez przypadkowo zdarzajace sie wadliwe rury w ze- 50 stawie do napelniania, przypadkowe niedopelnie¬ nia oraz przecieranie i czyszczenie plyt docisko¬ wych. Pomiarów konsystencji dokonywano pene- trometrem tloczeniowym takim jak opisano w na¬ wiazaniu do fig. 5. 55 Granice plynnosci wyliczano z konsystencji przy uzyciu opisanych nizej zaleznosci. W tym przypad¬ ku, konsystencje mierzono penetrometrem tlocze¬ niowym pokaznym na fig. 6, 7 i 8, który posiada 60 stozkowa glowice 110 z trzonkiem 111, które to dwie czesci waza razem 233 gramy. Glowica poka¬ zana szczególowo na fig. 7, posiada kulista kon¬ cówke 112 o srednicy 0,8 mm rozszerzajaca sie w zakonczenie stozkowe 113 o ostrym kacie 37°, a w którego dlugosc osiowa mierzona od zakonczenia11 95 568 Tablica 1 A 12 Lp.

I II III IV V VI Sklad masy czynnej 90% szary tle¬ nek olowiu % czerwony tlenek olowiu 213% cm3/kg wody 90% szary tle¬ nek olowiu % czerwony tlenek olowiu 219 cm3/kg wody 90% szary tle¬ nek olowiu % czerwony tlenek olowiu 200 cm3/kg wody 90% szary tle¬ nek olowiu % czerwony tlenek olowiu 205 cm3/kg wody 80% szary tle¬ nek olowiu % czerwony tlenek olowiu 169 cm3/kg wody 80% szarego tlenku olowiu % czerwony tlenek olowiu 177 cm3/kg wody Gestosc g/cm3 3,75 3,75 3,77 3,74 3,99 3,92 Konsy¬ stencja 16 14 14 14 Granica plynnos¬ ci dyn. cm"2 26400 33900 33900 33900 30400 30400 Sredni ciezar mokrej masy g 550 564 570 560 574 547 Stan¬ darto¬ we od¬ chylenie 13,7 11,1 9,1 ,1 9,2 7,2 Sredni ciezar suchej masy g 465 475 476 472 486 464 Wydaj¬ nosc na godz. 278 278 378 390 370 Braki % 8,4 3,3 0,5 1,5 1,8 Ilosc zatrzym. na godz. 4 8 3 4 czas trwania próby nie pozwolil na ustalenie danych koncówki 112 wynosi 12,7 mm. Zakonczenie 113 jest przedluzone przez stozkowa pobocznice 114 plytkiego stozka o zbieznosci 12°.

Srednica glowicy w miejscu zlaczenia 115 kon¬ cówki 113 z pobocznica 114 wynosi 9,5 mm. Dlu¬ gosc poosiowa pobocznicy 114 wynosi 76 mm, a srednica jej konca 25,4 mm. Z górnego zakoncze¬ nia 117 pobocznicy wystaje pret 116, w którym wy¬ konano gwintowany osiowy otwór na trzonek 111.

Na pobocznicy 114, co 2,54 mm zaznaczono linie poprzeczne 118. Zlacze 115 Jest usytaowane w od¬ leglosci 12,7 mm od pierwszej linii oznaczonej przez „6", nastepnie linia jest oznaczona przez „7".

Glowica jest wykonana z mosiadzu, wazy 173 gra¬ my, jest obrabiana mechanicznie i polerowana.

Trzonek 111 pokazany na fig. 8, sklada sie z preta 120 wazacego 54 gramy i nakretki 121 waza- 50 55 cej 6 gramów, a nakreconej na koniec 122 preta.

Drugi koniec preta ma ksztalt nakretki 123.

W czasie dokonywania pomiaru, penetrometr jest tak trzymany, by koncówka 112 znajdowala sie w masie czynnej, a zlacze 115 bylo na poziomie po¬ wierzchni masy. Nastepnie penetrometr opuszcza sie, a po ustaleniu jego nowego polozenia zostaje odczytany numer linii 118 najblizszej powierzchni masy. Numer ten jest zgodnie z niniejsza definicja jednoznaczny ze wskaznikiem penetracji.

Granice plynnosci okresla sie z pomiarów kon¬ systencji przy uzyciu wzoru: kmg Granica plynnosci = S0 : h2 -; gdzie13 95 568 14 m — masa stozka w gramach = 173 g — 981 cm • sek-2 h — glebokosc wnikania stozka w cm 1 k — jest stalym wspólczynnikiem = — • cos2a • ctga n gdzie a = 12°.

Przy opisywanym penetrometrze, zaleznosc po¬ miedzy wskaznikiem konsystencji a granica plyn¬ nosci przedstawia sie jak podano nizej: Wskaznik konsystencji Granica plynnosci 19 18 17 16 14 13 12 11 dyn • cm-2 18 400 400 21900 24 000 26 400 400 33 900 38 000 42 900 47 500 52 900 Przyklad VII. Przygotowano mase czynna zawierajaca 90% szarego tlenku olowiu i 10% czer¬ wonego tlenku olowiu, do którego dodadno 0,4% wagowego POYLOX WSR 301 oraz 220 cm3 wody na kazde 1000 g skladników stalych. Masa ta mia¬ la ciezar wlasciwy 3,74 g/cm3, wskaznik penetracji mierzony penetrometrem tloczeniowym równy 15, a granice plynnosci 30 4000 dyn • cm-2. Masa ta napelniono 15 rur o dlugosci 228 mm kazda, po Przyklady IX—XX. Wykonano szereg ogniw tak jak to opisano w przykladzie VII, ale zmie¬ niajac w plytach proporcje tlenków, POLYOXu WSR 301 i wody, przy czym plyty byly przed za¬ siarczaniem suszone. Sa to przyklady X, XV, XVII i XIX.

Inne ogniwa wykonano w bardzo podobny spo¬ sób z ta jednak róznica, ze plyty po ich napelnie¬ niu a przed zanurzeniem w stezonym kwasie siar¬ kowym byly przez trzy dni skladowane w warun¬ kach wilgotnych i po ich przykryciu mokrymi szmatami. Sa to przyklady IX, XIV, XVI i XVIII.

Inne jeszcze ogniwa wykonano w sposób iden¬ tyczny do opisanego w przykladzie VIII ale zmie¬ niajac ciezar tlenku. Sa to przyklady XI, XII, XIII i XX. czym osadzono dolne prety i suszono plyty przez 16 godzin w temperaturze 83°C. Nastepnie na 6 godzin zanurzono plyty w stezonym kwasie siarko¬ wym o ciezarze wlasciwym 1,400, po czym umiesz- czono je w pudlach akumulatorów — 7 plyt do¬ datnich wraz z 7 standartowymi plytami ujemny¬ mi, po czym calosc zalano kwasem siarkowym o ciezarze wlasciwym 1,140. Zestaw byl ladowany przez 48 godzin przy pomocy zmodyfikowanego ukladu o stalym napieciu. Prad poczatkowy wyno¬ sil 12 amperów na ogniwo i stopniowo sie zmniej¬ szal do 1,3 ampera na ogniwo pod koniec lado¬ wania. Przy zakonczeniu ladowania ciezar wlasci¬ wy kwasu wynosil w temperaturze 25°C 1,260.

Calkowity ciezar wysuszonych zasiarczonych plyt dodatnich wynosil w kazdym ogniwie 3000 gra¬ mów.

Przyklad VIII. Dla celów porównawczych przygotowano i naladowano, tak jak w przykladzie VII, ogniwa, w których plytami dodatnimi byly plyty wypelnione w znany sposób wstrzasanym proszkiem skladajacym sie w 50% z granulowane¬ go szeregu tlenku olowiu i w 50% z granulowa¬ nego czerwonego tlenku olowiu. Calkowity ciezar wysuszonych zasiarczonych plyt dodatnich wynosil w kazdym ogniwie 2880 gramów.

Ogniwa z przykladów VII i VIII porównano roz¬ ladowujac je pradem 22 amperów i mierzac w go¬ dzinach czas rozladowania do napiecia 1,70 V, a wyniki porównan przedstawiono w tablicy 2.

Dane dotyczace przykladu VII sa danymi sred¬ nimi najgorszych trzech ogniw z szesciu a dane dotyczace przykladu VIII danymi srednimi trzech ogniw.

W tablicy 3 zestawiono szczególy dotyczace skla¬ du masy czynnej, ciezary tlenków oraz czasy roz¬ ladowywania dla przykladów IX do XX.

Ciezary tlenków w plytach dodatnich oraz czasy rozladowywania podano jako wielkosci sTednie z trzech ogniw w przykladach IX, X, XIV, XV, XVI i XVII, z szesciu ogniw w przykladach XVIII i XIX i z dwóch ogniw w przykladach XII, XIII i XX.

Szary tlenek olowiu uzywany w przykladach I do VI, XIX, X, XIV i XX byl tlenkiem tak roz¬ drabnianym w mlynie kulowym, ze 100% wago¬ wych czastek mialo srednice mniejsza od 53 mi¬ kronów a 50% wagowych czastek srednice mniej¬ sza od 10 mikronów.

Szary tlenek olowiu uzywany w przykladach Tablica 2 Lp. rozladowywania Przyklad VII Przyklad VIII Temperatura rozladowywania w °C 1 3,91 4,35 2 4,27 4,49 23 3 4,49 4,52 4 4,68 4,74 29 4,82 4,77 28 6 4,97 4,87 27 7 ,11 4,94 28 8 ,40 4,99 29 9 ,39 ,03 28 ,29 ,02 li 27 19 3 B0 55 6095 568 XVI do XIX byl tlenkiem tak rozdrabnianym w mlynie kulowym, ze 50% wagowych czastek mialo srednice mniejsza od 53 mikronów a 5% wagowych czastek — srednice mniejsza od 5 mikronów.

Szary tlenek olowiu uzywany w przykladach XI, 16 XII, XIII i XX byl mieszanina szarego tlenku olo¬ wiu uzywanego w przykladach I do VI z czerwonym tlenkiem olowiu i z kwasem siarkowym, uformo¬ wana w male granulki, które wszystkie mialy wy¬ miar mniejszy od 0,85 milimetra a wiekszy od 0,15 milimetra.

Tablica 3 Przyklad IX X XI XII XIII XIV XV 1 XVI XVII XVIII XIX XX Szary tlenek olowiu 1 1 1 1 1 1 1 9 9 9 9 1 Czerwony tlenek olowiu 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 U) o o 165 165 — — — 165 165 158 158 165 — — POLYOX WSR 301 0,3% 0,3% — — — 0,3% 0,3% 0,4% 0,4% 0,35% — — Ciezar dodatniego tlenku na ogniwo w g 1474 1488 1517 1468 1481 1422 1414 1486 1481 1447 1427 1467 1 1 Stan 1 przed zasiar¬ czeniem mokry suchy suchy suchy suchy mokry suchy mokry suchy mokry suchy suchy 1 4,3 4,3 3,55 4,0 3,5 4,9 ,6 3,2 2,7 2,48 3,26 3,7 Rozladowanie numer ,3 ,5 ,25 ,5 ,25 ,6 6,1 4,85 4,5 ,2 4,75 ,35 6,3 6,1 ,75 ,5 ,25 6,1 6,4 ,3 4,8 — — — 45 ,4 ,3 ,5 ,1 ,0 ,3 ,4 ,2 ,0 — — — 80 — — ,0 — ,0 ,1 — — — — — 90 ,4 ,3 ,4 — — — — — — — — — Uklad pokazany na fig. 5 jest takim samym jak uklad pokazany na fig. 1 i 2 ale posiada dodat¬ kowo wytlaczarke tlokowa 126 napedzana ruchem posuwisto-zwrotnym przez silownik 124 o dwóch odwracalnych przewodach zasilajacych 129, 130.

Sterowanie zapewniaja odpowiednie zawory i prze¬ kazniki czasowe (nie pokazane), które moga byc wlaczone w uklad pokazany na fig. 4.

Jakkolwiek pokazano, ze uklad posiada dwa uchwyty tak jak na fig. 1, to jednak w razie po¬ trzeby moze byc stosowany uchwyt pojedynczy wykorzystujacy taki sam ekran i taka sama glo¬ wice wytlaczajaca jakie pokazane na fig. 3 lub inna dowolna odpowiednia glowice wytlaczajaca jak na przyklad dysze motylkowa.

Uklad z fig. 1 i 2, moze oczywiscie posiadac w razie potrzeby wymienne glowice wytlaczajace, a takze zaleznie od potrzeb jedna lub dwie glowice.

Uklad pokazany na fig. 5 dziala nastepujaco.

Masa czynna po jej wprowadzeniu do zbiornika 18 jest tak dlugo mieszana przez pompe 15 i zawra¬ cana przez rure, 23, az cisnienie wskazywane przez czujnik 56 wykaze odpowiednia wielkosc. Silownik 124 zostaje wycofany tak, by tlok w wytlaczarce 126 ustawil sie za otworem wlotowym 125. Zawór 22 zostaje tak przestawiony, by kierowac mase z pom¬ py 15 do wytlaczarki 126. Zawór 24 jest w tym czasie zamkniety. Zawór 22 jest utrzymywany w swym polozeniu az do momentu, w którym cylin¬ der wytlaczarki 126 zostanie wypelniony masa czynna w ilosci odpowiadajacej ladunkowi dla jed¬ nej plyty lub wielokrotnosci tego ladunku.

Kontroli dokonuje sie przy pomocy zaworu po¬ miarowego 127. Nastepnie zawór 22 zostaje tak 40 45 50 55 przestawiony, ze masa czynna zawraca poprzez rure 23. Zawór 24 zostaje otwarty w kierunku za¬ danego uchwytu 10 lub 11, po czym wytlaczarka 125 zostaje uruchomiona przez silownik 124 w celu napelnienia rury wytlaczana masa. Wytlaczarka dziala albo przez okreslony czas albo do mo¬ mentu wskazanego przez wielkosc cisnienia wska¬ zywanego czujnikiem 128 umieszczonym pomiedzy wytlaczarka 126 a zaworem 24 albo tez po wy¬ konaniu przez tlok wytlaczarki skoku odpowied¬ niej wielkosci. Silownik 124 zostaje zatrzymany a zawór 24 tak przestawiony by skierowac mase czynna do drugiego uchwytu, który zostaje na¬ stepnie napelniony w podobny sposób. W miedzy¬ czasie, poprzednia, napelniona plyta zostaje usu¬ nieta i zastapiona pustym zestawem rur do wy¬ pelnienia.

Czynnosci te powtarzaja sie az do wyczerpania ladunku masy czynnej zawartego w cylindrze wy¬ tlaczarki 176. Zawór 24 zostaje wówczas zamkniety, tlok w wytlaczarce wycofany poza otwór 125, za¬ wór 22 tak przestawiony by masa czynna byla kie¬ rowana z pompy 15 do wytlaczarki 126 az do na¬ pelnienia tej ostatniej odmierzonym ladunkiem kontrolowanym przez zawór 127.

Uklady opisane w nawiazaniu do fig. 1, 2 i 3 oraz do fig. 5 posiadaly przekaznik czasowy uzy¬ wany do sterowania przeplywem masy czynnej, ale do tego celu moga byc stosowane inne srodki, na przyklad detektor, który na drodze cisnieniowej lub zmian pojemnosci wyczuwa napelnienie rur i powoduje wstrzymanie doplywu masy czynnej przez przestawienie zaworu w polozenie, w którym jest czynny obieg powrotny.95 568 17

Claims (9)

Zastrzezenia patentowe 18

1. Urzadzenie do wytwarzania rurowych plyt akumulatorowych, znamienne tym, ze zawiera uchwyty (10, 11) do podtrzymywania rur na grzbietach plyt dociskowych (30, 32), pompe (15), glowice wytlaczajaca (20) dla wytlaczania czynnej masy w postaci pasty, a takze szereg przewodów zasilajacych, z których kazdy posiada wlot dola¬ czony do jednego z otworów rozmieszczonych rów¬ nomiernie wokól osi glowicy wytlaczajacej (20), oraz wylot tworzacy dysze lub dolaczony do jednej z dysz wytlaczajacych ustawionych w jednym rze¬ dzie naprzeciwko wszystkich kolejnych rur plyty.

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiary dysz sa stopniowane tak, ze te z nich, które lacza sie z otworami odleglymi od osi glo¬ wicy wytlaczajacej sa wieksze od tych, które lacza sie z otworami blizszymi tej osi.

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze pompa (15) posiada przewód powrotny (23) dolaczony do zaworu (22), kierujacego mase czyn¬ na do glowicy wytlaczajacej (20) lub poprzez prze¬ wód powrotny na wlot pompy (15) lub do zbior¬ nika (18, 19) zasilajacego ten wlot.

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze uchwyty (10, 11) posiadaja sztywny wzor- 10 15 20 nik tworzacy wneke, której ksztalt odpowiada za¬ danemu ksztaltowi zestawu napelnionych rur i w której sa umieszczane rury.

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze wzornik zawiera górna (29), (31) i dolna (30), (32) plyte dociskowa, których naprzeciwlegle po¬ wierzchnie sa tak uksztaltowane, by stworzyc wspomniana wneke.

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym* ze pompa (15) zawiera wirnik w postaci jednozwoj- nej spirali umieszczony obrotowo w cylindrze w postaci dwuzwojnej spirali o skoku dwukrotnie wiekszym od skoku wirnika, przy czym wirnik obraca sie wokól swej osi w jednym kierunku podczas gdy jego os krazy wokól osi cylindra z taka sama predkoscia ale w kierunku prze¬ ciwnym.

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze uchwyty (10), (11) sa usytuowane przesuwnie miedzy polozeniem, w którym dysze stykaja sie z rurami, a polozeniem, w którym rury sa odsu¬ niete od dysz i od zespolów przesuwajacych uchwyty z jednego polozenia w drugie.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze posiada elementy sterujace zaworami.

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze elementy sterujace zawieraja przekaznik cza¬ sowy (104). F/G./.95 568 38a F/G.2. f/aJ 65r j67 d3b- 78 ^ >[ 684 llM Sr75 58- Y V V V l co ? ? Y I I I I I 00\J ' ¦ f£ I577! ^i^n—i Im ! 72 67 '84 d ó ó o O 9H \66 Y67 70 V02 T 47 5.5 m 99 97 58-J £9,\ W /7G.4 i>cr w95 568 F/G 6. 116 -117 778 F/G.7 t/3 y122 723* ^120 M^W F/G.e.