Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wibra¬ cyjno-uderzeniowe do zaglebiania lub wyrywania z gruntów elementów o dowolnym ksztalcie prze¬ kroju poprzecznego.Znane z patentu polskiego nr 48469 urzadzenie wibracyjno-uderzeniowe sklada sie ogranicznika, masy uderzeniowej, stanowiacej plyte zamocowana pomiedzy sprezynami i dwóch ram sztywno zla¬ czonych z ogranicznikiem, poprzez które przekazy¬ wany jest moment obrotowo-zmienny na element zaglebiany. Masa uderzeniowa zawiera dwa walki, które na jednych koncach posiadaja zazebiajace sie ze soba kola, a na drugich koncach — tarcze mi- mosrodowe. Masy niewywazone, zamocowane na kole zebatym jednego walka i tarczy mimosrodowej drugiego walka, po wprowadzeniu w ruch obroto¬ wy iwalków, porwoduja ruch osiowy i oitorotowo-zmien- ny masy uderzeniowej.Znane jest takze urzadzenie wibracyjno-uderze¬ niowe zawierajace cztery walki rozmieszczone pro¬ mieniowo, dzialajace na element zaglebiany sila osiowa i momentem obrotowo-zmiennym. Urzadze¬ nie to posiada bezposredni naped kazdego walka, a masy niewywazone zamocowane sa na walkach silników napedowych. Z uwagi na wystepujace du¬ ze obciazenia lozysk silników napedowych, urza¬ dzenie to stosowane jest jako wibrator tzn. urza¬ dzenie wytwarzajace drgania bez impulsów ude¬ rzeniowych.Istota wynalazku polega na tym, ze uklad drga¬ lo jacy stanowi przekladnie zebata, osadzona na ply¬ cie srodkowej urzadzenia, stanowiacej mase ude¬ rzeniowa. Przekladnia ta na kazdym z czterech wal¬ ków ma osadzone po dwa stozkowe kola zebate tak, ze na jednych wspólosiowych walkach osadzo¬ ne sa sztyfwno ko*a zewnetrzne d kala 'wewnetrzne.Na drugich walkach wspólosiowych kola zewnetrz¬ ne osadzone sa obrotowo, a kola wejwneftnzne osa¬ dzone sa przesuwnie, z których kola osadzone ma tym samym walku polaczone sa ze soba slpirzeglami. Kola wewnetrzne izazebiiatfa sie ze soba przy zwolnionych sprzeglach. Ponadto przekladnia zawiera talerzowe kolo zebate, wspólpracujace z niezazebiajacymi sie kolami zewnetrznymi, osadzo¬ ne na pionowym wale i napedzane, poprzez sprze¬ glo teleskopowo-przegubowe i reduktor, silnikiem lub silnikami.Reduktdr i silnik lub silniki zamocowane sa na górnej plycie obudowy, a sprzeglo teleskopowo- -przegubowe wewnatrz tej obudowy. Plyta srodko¬ wa osadzona jest w lozyskach zamocowanych na tej plycie lub w obudowie urzadzenia, polaczonej sztywno z elementem zaglebianym lub wyrywanym.Wynalazek zostanie ponizej szczególowo objas¬ niony w przykladzie wykonania pokazanym na ry- synku, na którym fig. 1 — przedstawia schematy¬ cznie urzadzenie wibracyjno-uderzeniowe w prze¬ kroju podluznym, a fig. 2 — schematycznie prze¬ kladnie w przekroju poprzecznym.Przekladnia zebata osadzana jest na plycie srod- 953493 95349 4 kowej 9, stanowiacej mase uderzeniowa. Przeklad¬ nia sklada sie z czterech walków 18, 19, 20 i 21 u- sytuowanych prostopadle wzgledem siebie, posia¬ dajacych kazdy na jednym koncu osadzone dwa stozkowe kola zebate, a na drugim koncu mase nie- wywazona 7 oraz z talerzowego kola zebatego 5 napedzajacego walki. Na walkach wspólosiowych 19 i 21 kola zebate osadzone sa sztywno. Na walku 19 kolo wewnetrzne 14' i kolo zewnetrzne 14, a na walku 21 kolo wewnetrzne 16' i kolo zewnetrzne 16.Na wspólosiowych walkach 18 i 20, prostopadlych do walków 19 i 21, osadzone sa obrotowo zewnetrz¬ ne kola 13 i 15 i przesuwne kola wewnetrzne 13' i 15'. Kola 13 i 13' oraz 15 i 15' polaczone sa za^ soba sprzeglami klowymi odpowiednio 22 i 23. Przy zwolnionych sprzeglach klowych 22 i 23, kola 13', 14', 15' i 16' zazebiaja sie ze soba. Kola 13, 14, 15 i 16, które nie zazebiaja sie ze soba, napedzane sa talerzowym kolem zebatym 5. Kolo 5 osadzone jest na pionowym wale 4, który poprzez sprzeglo tele- skopowo-przegubowe 3 i reduktor 1, napedzany jest silnikami 2, elektrycznymi, hydraulicznymi lub spa¬ linowymi. Reduktor 1 i silniki 2 zamocowane sa na plycie górnej 24.Sprzeglo teleskopowo-przegubowe 3 umozliwia przenoszenie momentu obrotowego przy równoczes- . nym ruchu pionowym plyty srodkowej 9.Plyta srodkowa $ osadzona jest w szesnastu lo¬ zyskach 10 przymocowanych do plyty 9. Ponadto urzadzenie zawiera cztery sruby, rozmieszczone sy¬ metrycznie, przechodzace swobodnie przez plyte 9, na których osadzone sa sprezyny górne 6 i dolne 11.Za pomoca sprezyn 6 i 11 regulowany jest luz wy¬ stepujacy miedzy plyta srodkowa 9 i plyta dolna 12, która polaczona jest sztywno z elementem 25 zaglebianym lub wyciaganym.Moment obrotowo-zmienny jest przenoszony na element 25 poprzez obudowe 8 i lozyska 10.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace. Gdy kola 13 i 13' oraz 15 i 15' polaczone sa sprzeglami 22 oraz 23, pracuja tylko kola zewnetrzne 13, 14, 15 i 16. Przy stalym kierunku obrotu kola talerzowe¬ go 5, oznaczonym strzalka A, masy niewywazone 7 przechodza z polozenia I w polozenie n, a masa uderzeniowa 9 uzyskuje ruch osiowy wzdluz osi X i obrotowo zmienny w plaszczyznie ZOY.Przy zwolnieniu sprzegiel 22 i 23, kola wewnetrz¬ ne 13', 14', 15' i 16' zazebiaja sie ze soba. Przy sta¬ lym kierunku obrotu kola 5, masy niewywazone 7 osadzone na walkach 19 i 21 przechodza -l poloze¬ nia I w polozenie II, natomiast masy niewywazone 7 osadzone^na walkach 18 i 20 przechodza z poloze¬ nia Iw polozenie II'. Masa uderzeniowa wykonuje wówczas tylko ruch pionowy, gdyz skladowe mo¬ mentu obrotowo-zmiennego sa skierowane przeciw¬ nie i wypadkowy moment równa sie zeru.Gdy przy zwolnionych sprzeglach 22 i 23 walki 18 i 20 wraz z masami 7 obróci sie o 180° z polo¬ zenia I w polozenie III, wówczas przy stalym kie¬ runku, obrotów kola 5, sily osiowe dzialajace na walki 18 i 20, równolegle do osi X, znosza sie z si¬ lami osiowymi dzialajacymi na walki 19 i 21, rów¬ nolegle do osi X lecz w kierunku przeciwnym. Ma¬ sa uderzeniowa uzyskuje tylko ruch obrotowo zmie¬ nny w plaszczyznie ZOY, przekazujac go poprzez lozyska 10 i obudowe 8 na element 25 zaglebiany lub wyrywany.Urzadzenie wedlug wynalazku daje mozliwosc uzyskiwania róznego rodzaju ruchów elementu wy¬ rywanego lub zaglebianego. Dzieki temu mozna wy¬ rywac lub zaglebiac elementy o dowolnym ksztalcie przekroju poprzecznego we wszystkich rodzajach io gruntu.Zastosowanie w urzadzeniu posredniego napedu, eliminuje w duzej mierze wplyw drgan na silniki napedowe, co umozliwia stosowanie konwencjonal¬ nych silników stosowanych zwykle do wibratorów.Podczas wyrywania pali i rur obsadowych, urza¬ dzenie pozwala na calkowite wyeliminowanie wply¬ wu drgan na urzadzenia dzwigowe. Ponadto eks¬ ploatacja urzadzenia nie wymaga stosowania ka- farów.Urzadzenie wibracyjno-uderzeniowe jest wyko¬ rzystywane do fundamentowania na palach, budo¬ wy podpór mostowych, do wiercen otworów na przyklad studziennych, formowania pali w Jrucie, do wykonywania szczelnych scian oraz do badania ^5 gruntu za pomoca sond. PL