Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do na¬ pedu posuwu obrabiarki, zwlaszcza przy wierceniu lub gwintowaniu.Znane sa urzadzenia do napedu posuwu wrze¬ ciona obrabiarki skladajace sie z pneumatycznego , cylindra napedowego i hydraulicznego cylindra hamujacego. Urzadzenia te pozwalaja na realiza¬ cje cyklu podstawowego to jest: szybki dobieg — ruch roboczy — szybkie wycofanie, badz tez od¬ miane tego cyklu z okresowym wycofaniem na¬ rzedzia do polozenia wyjsciowego-. Urzadzenia te umozliwiaja tylko realizacje operacji wiertarskich bez gwintowania. Znane sa urzadzenia do napedu wrzeciona obrabiarki przy gwintowaniu oparte na krzywkach lufo wzornikach gwintu, magace sprze¬ gla przeciazeniowe wylaczajace ruch obrotowy gwintownika przy jego przeciazeniu. Urzadzenia te wymagaja przy kazdej zmianie wymiaru gwin¬ tu wymiany krzywek lub wzornika, a ponadto nie w pelni zabezpieczaja gwintownik. Wymiana krzywek lub wzornika jest bardzo czasochlonna, co jest szczególnie niekorzystne przy produkcji maloseryjnej.Celem wynalazku jest opracowanie pneumo-hy- draulicznego urzadzenia do napedu posuwu wrze¬ ciona ' obrabiarki, zwlaszcza przy wierceniu lub gwintowaniu, pozbawionego wad znanych urza¬ dzen.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze urzadzenie do napedu posuwu obrabiarki wedlug wynalazku ma umieszczony pomiedzy przewodami laczacymi na¬ pedowy cylinder wrzeciona z pneumo-hydraulicz- nym przemiennikiem czynnika, sterowany mecha¬ nicznie zawór dlawiaco-zwrotny, który ma ele¬ ment blokujacy grzybek w polozeniu zamykaja¬ cym przeplyw, Z wrzecionem polaczona jest dy¬ sza pneumatyczna zamykana przeslona polaczona z narzedziem.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia, fig. 2 — sche¬ mat konstrukcyjny zaworu dlawiaco-zwrotnego, fig. 3 — schemat konstrukcyjny innej wersji wy¬ konania zaworu zwroltno-dlawiajcego, a fig. 4 — schemat konstrukcyjny jeszcze innej wersji wy- « konania zaworu zwrotno-dlawiacego.Urzadzenie do napedu wrzeciona 3, sklada sie z napedowego cylindra 1 pneumo-hydraulicznego, . powiazanego jarzmem 2 z wrzecionem 3 wiertarki 4. W jarzmie osadzona jest równiez dysza pneu¬ matyczna 5 zasilana od przewodu 6. We wrzecio¬ nie 3 osadzone jest w oprawce 7 narzedzie 8 na przyklad gwintownik. Na narzedzie to oddzialy- wuje sprezyna 9 umieszczona w oprawce, a z na¬ rzedziem zwiazana jest przeslona 10. Do kola ze¬ batego 11 wspólpracujacego z zebatka 12 tulei wrzeciona 3 przymocowana jest krzywka 13 od¬ dzialywujaca na popychacz zaworu zwrotno-dla¬ wiacego 14. Zawór ten polaczony jest przewodem z cylindrem 1 i przewodem 16 z pneumo-hy- 95 00095 000 draulicznym przemiennikiem czynnika 17. Górne komory cylindra 1 i przemiennika 17 polaczone sa przewodami 18 i 19 z zaworem rozdzielaja¬ cym 20 zasilanym przewodem 21. Do zaworu 20 sygnaly sterujace doprowadzane sa przewodem 22 lub przez zawór alternatywny 23 przewodami 21 i 25. Przewód 25 polaczony jest z dysza 5 przed zwezka 26 i z przewodem 27 prowadzacym do dal¬ szej czesci ukladu sterowania. Zawcr przedsta¬ wiony na fig. 2 posiada popychacz 28 oddzialywu¬ jacy na grzybek 29 podparty sprezyna 30. Komo¬ ra 31 w której przemieszcza sie grzybek 29 po¬ laczona jest kanalem 32 z zaworem zwrotnym 33, kttóxegtt-^gniazUe polaczone jest kanalem 34 z ka- ijafefci'*3$ Jlaefcaeyim(fsie z przewodem 16 (lig. 1).Jawor zwrotny 14 zaopatrzony jest w element lokujacy S6 w postaci wkreta. Zawór przedsta- 'iofry^na Tfig. 3; posiada te same czesci 28, 29, 30, &v 32,-34, 35 jak zlwór przedstawiony na fig. 2, oraz ponadto element blokujacy 37 w postaci wkreta opierajacy sie o sprezyne S0 i wkret dla¬ wiacy 38. Zawór przedstawiony na fig. 4 posiada te same czesci 28, 29, S0, 31 jak zawór na fig. 2 i fig. 3 oraz ponadto nakretke 40 sluzaca do na- s/tawy szczeliny dlawiacej miedzy gmiaizldem 41 a grzybkiem 29 po odjeciu nacisku na popycihacz 28 oraz element blokujacy 39 w postaci nakretki na¬ pinajacej sprezyne 30. Sygnal sterujacy pneuma¬ tyczny doprowadzony przewodem 22 do zaworu powoduje jego przesterowanie i przeplyw spre¬ zonego powietrza od przewodu zasilajacego 21 przewodem 18 do cylindra 1 wywolujac ruch jego tloczyska, a przez jaczmo 2 równiez ruch wrze¬ ciona 3 wraz z oprawka 7 narzedziem 8 i dysza . Ruch ten jest szybki gdy zwiazana z kolem 11 krzywka 13 odpycha odpowiedni popychacz 28 za¬ woru 14, wtedy bowiem przeplyw oleju z komo¬ ry cylindra 1 odbywa sie przy odsunietym grzyb¬ ku 29. Ruch ten staje sie wolnym roboczym gdy garb krzywki 13 -usunie sie z popychacza 28.Po wykonaniu ruchu roboczego sygnal wycofa¬ nia pirzeiwodem 24 powoduje ptrzez zaiwór al¬ ternatywny 23 przesterowanie z powrotem zaworu . W wyniku Itegp oiej z pneumo-hyd/rauiliczinego przemiennika czynnika 17 przeplywa przez zawór l5 zwrotny 33 w zaworze 14 z powrotem do cylin¬ dra 1 omijajac grzybek 29. Wobec czego ruch wy¬ cofania wrzeciona 3 ku górze jest ruchem szyb¬ kim. / Cykl opisany sklada sie wiec z szybkiego do- 50 biegu, ruchu roboczego i szybkiego wycofania.Jest to cykl wlasciwy dla operacji wiercenia. Je¬ zeli zamierzamy wykonac cykl wlasciwy dla ope¬ racji gwintowania to jest szybki dobieg — ruch roboczy — wycofanie ro.bocze — wycofanie szyb- 55 kie, dokrecamy do oporu wkret 36 w wyniku czego olej w ruchu wycofania zaworu przeplywac musi przez kanal dlawiony grzybkiem 30.• Fig. 3 przedstawia' inna wersje zaworu 14 re¬ alizujaca ten sam cykl co zawór 14 przedstawio- 60 ny na fig. 2. Róznica polega na tym, ze po usu¬ nieciu sie krzywki 13 z popychacza 28,zaworu 14, grzybek 29 zamyka w pelni przeplyw kanalem 35, v a predkosc ruchu roboczego ustala sie przez od¬ powiednie zdlawienie zaworu 38. Przy realizacji 65 40 cyklu slzyfoki doibieg — roch irobóczy — slzylbkie wycofanie, wkret 37 napinajacy sprezyne 30 jest wykrecony w wyniku czego olej plynacy ,.z prze¬ miennika 17 przy ruchu wycofania cylindra 1 ugina sprezyne 30, odpycha grzybek 29 i szyibko wplywa do cylindra. Przy realizacji cyklu potrzeb¬ nego do gwintowania to jest szybki dobieg — ruch roboczy — wycofanie robocze — wycofanie szybkie, wkrecamy wkret 37 w wyniku czego sprezyna 20 zostaje silnie napieta, cisnienie ole¬ ju w ruchu powolnym nie jest w stanie jej na¬ piac i ta czesc cyklu w ruchu powolnym cylindra 1, w której krzywka 13 nie przesunie grzybka 29 odbywa sie przy przeplywie oleju przez zawór dla¬ wiacy 38.Fig. 4 przedstawia inna wersje zaworu 14 re¬ alizujaca ten sam cykl co zawór przedstawiony na fig. 2 i fig. 3. Róznica dzialania w stosunku do zaworów przedstawionych na fig. 2 i fig. 3, po¬ lega na tym, ze po zsunieciu sie krzywki 13 z po¬ pychacza 28 zaworu 14 grzybek 29 nie zamyka w pelni przeplywu kanalem 35, a predkosc ruchu roboczego ustala sie przez odpowiednie pokrece¬ nie'nakretka 40 okreslajaca polozenie grzybka 29 wzgledem gniazda 41 w zaworze po odjeciu na¬ cisku na popychacz 28. Przy realizacji cyklu: szybki dobieg — ruch roboczy — szybkie wycofa¬ nie, nakretka 39 napinajaca silna sprezyne 30 jest wykrecona, w wyniku czego olej plynacy przewo¬ dem 16 z przemiennika 17 odpycha grzybek 29 od gniazda 41 i pokonujac opór slabej sprezyny 42 szybko przeplywa do przewodu 15. Przy realizacji cyklu potrzebnego do gwintowania to jest: szyb¬ ki dobieg — ruch roboczy — wycofanie robocze — wycofanie szybkie, nakretke 39 wkreca sie zwiek¬ szajac napiecie sprezyny 30 w wyniku czego olej plynacy przewodem 16 z przemiennika 17 prze¬ ciskac sie musi w ruchu powrotnym przez szcze¬ line pomiedzy grzybkiem 29 a gniazdem 41. Istnie- i jaca w ukladzie dysiza 5 jeslt zatmykana przez prze¬ slone 10 przy wzroscie sil poosiowych gwintowania wynikajacych na przyklad z niewlasciwego wpro¬ wadzenia gwintownika w otwór, niewlasciwego posuwu, poslizgu sprzegla przeciazeniowego. Zam¬ kniecie dyszy 5 powoduje wzrost cisnienia w prze¬ wodzie 25 i przesterowanie zaworu 20 w poloze¬ nie wycofania cylindra 1 przy jednoczesnym prze¬ slaniu sygnalu przewodem 27 do ukladu sterowa¬ nia informujacym, ze gwintownik zostal wycofa¬ ny awaryjnie i glebokosc gwintowania w czesci obrabianej moze byc niewlasciwa. PL