Przedmiotem wynalazku jest pompa lopatkowa, która moze pracowac jako silnik hydrauliczny.Znane sa obecnie pompy lopatkowe, w których organem roboczym sa lopatki wysuwalne badz zamocowa¬ ne wahliwie wzglednie skladajace sie z trzech walków, znajdujacych sie we wrebie wirnika i dociskanych do biezni cylindra sila dosrodkowa lub sprezynami. Lopatki wszystkich wymienionych typów przylegajace liniowo do gladzi cylindra a czolami do pokryw bocznych, odcinaja poszczególne komory pracy, w których nastepuje zmiana objetosci. Wal wirnika jest uszczelniony w pokrywach bocznych przy pomocy znanych uszczelnien, a wsród nich skosnie ulozonymi uszczelkami gumowymi, których swoboda jest ograniczona ze wszystkich stron.Doprowadzenie i odprowadzenie czynnika roboczego jest rozwiazane przez wyprowadzenie otworów bezposred¬ nio z korpusu lub pokrywy pompy.Pompy te posiadaja szereg istotnych wad. Lopatki wysuwalne wymagaja znacznych sil dla przemieszczania ich polozenia. Stanowi to podstawowa przeszkode w mozliwosci zastosowania ich w pompach o wysokim cisnie¬ niu. Rozwiazaniem korzystniejszym pod tym wzgledem sa lopatki wahliwe. Wystepuja tu jednak dodatkowe trudnosci w uszczelnianiu lopatki z wirnikiem oraz w prawidlowym przyleganiu lopatki do biezni cylindra.Lopatki wykonane przy pomocy trzech walków ulozonych we wrebie wirnika posiadaja te wade, ze moze wystepowac niekontrolowana zmiana odleglosci pomiedzy walkami stykajacymi sie z bieznia cylindra.Zastosowanie pierscieniowych uszczelnien gumowych dociskanych poosiowo z obu stron elementami kon¬ strukcyjnymi powoduje albo szybkie zuzycie pierscienia i koniecznosc jego wymiany przy mocnym scisnieciu, albo nieszczelnosc przy slabym docisku. Stale polozenie krócców dolotowych i odlotowych wzgledem korpusu pompy, stwarza koniecznosc dopasowywania toru rurociagów do pompy wzglednie przekonstruowania korpusu pompy lub stosowania wielu odmian z róznym polozeniem wlotu i wylotu czynnika roboczego.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad pomp lopatkowych przez zaprojektowanie nowego rodzaju lopatek, korpusu oraz uszczelnien walu wirnika.2 94906 Cel ten zostal osiagniety przez zastapienie lopatek w dotychczasowej formie, dwoma walkami umiejsco¬ wionymi w kazdym wrebie wirnika i dociskanymi do biezni cylindra za pomoca sprezyn poprzez popychacze.Popychacze sa tak skonstruowane, ze zarazem utrzymuja oba walki w stalej odleglosci od siebie. Jeden z kazdej pary walków jest na skutek dociskajacego we wrebie cisnienia zawsze dociskany do scianki bocznej wrebu wirnika oraz do biezni cylindra. Walki wedlug innego wykonania sa prowadzone indywidualnie tak, ze ilosc walków odpowiada ilosci wrebów prowadzacych, przy czym dla kazdej pary walków sasiadujacych ze soba wreby sa ze soba polaczone poprzez przeciecie scianki dzielacej dwa walki kazdej pary walków. Przeciecie umozliwia przeplyw czynnika roboczego od wrebu do wrebu, czyniac prace kazdej pary walków analogiczna do pracy z popychaczami.W przypadku pompy walki nie musza posiadac sprezyn dociskajacychje do biezni cylindra, wystarczajaca jest bowiem sila dosrodkowa. W przypadku natomiast silnika hydraulicznego walki musza byc dociskane do biezni sprezynami. Udogodnienie montazowe osiagnieto przez nasadzenie na kazda pokrywe boczna obrotowego pierscienia doprowadzajacego lub odprowadzajacego czynnik roboczy do kanalu w pokrywie poprzez promienio¬ wo usytuowany króciec na tym pierscieniu.- Kazdy pierscien jest uszczelniony dwoma uszczelkami po obu stro¬ nach kanalu w pokrywie.W przedstawionej pompie wprowadzono nowy typ uszczelnienia walu wirnika. Zastosowano pierscienie gumowe o przekroju kolowym, zalozone na wal wirnika. Zewnetrzna krawedz pierscienia gumowego dotyka do otworu w korpusie, wykonanego w ksztalcie stozka. Pierscien gumowy, dociskany cisnieniem do «: owiednio uksztaltowanej czolowej powierzchni nakretki przyjmuje jej ksztalt, który gwarantuje lepsze smarowanie tegoz pierscienia gumowego.Wprowadzenie w miejsce dotychczas znanych form lopatek pary walków wedlug wynalazku pozwala na uzyskanie znacznej poprawy uszczelnienia, które jest najkorzystniejszym z dotychczas znanych, poniewaz jeden z walków jest dociskany cisnieniem czynnika roboczego. Mozliwosc toczenia walków po biezni cylindra zmniej¬ sza zuzycie i straty mechaniczne. Technologia zachowania odpowiednich tolerancji wymiarowych i wielkosci luzów jest prosta, w wyniku czego koszt wykonania maleje.Zastosowanie obrotowych pierscieni zamykajacych kanal dolotowy i odlotowy ulatwia wykonawstwo ele¬ mentów obudowujacych wirnik, pozwala na latwy dostep do tych kanalów oraz pozwala ustawic pierscien w dowolnym polozeniu, odpowiednio do przebiegu rurociagów, przez co zabezpiecza pompe przed szkodliwym naprezaniem korpusu pompy wywolanym wad!iwym lub niestarannym montazem rurociagu do pompy. Uksztal¬ towanie j opisany sposób osadzenia pierscienia uszczelniajacego zwieksza dlugotrwalosc jej pracy. Zuzywany w czasie pracy pierscien uszczelniajacy moze byc przesuwany glebiej w stozkowy kanal do rejonu mniejszej szczeliny, co w efekcie zmniejsza czestotliwosc wymiany uszczelek. Obrotowe pierscienie, walki oraz uszczelnie¬ nie moga miec zastosowanie równiez w pompie o zmiennym wydatku, a takze w silniku hydraulicznym o zmien¬ nym momencie.Wynalazek jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój pompy wzdluz osi wirnika, fig. 2 — przekrój poprzeczny pompy wedlug osi A—A z fig. 1, fig. 3 — ulozenie walków we wrebach wirnika, a fig. 4 — inny przyklad wykonania ulozenia walków we wrebach wirnika.Na obwodzie wirnika 1 naciete sa wreby 2. W kazdym z nich umieszczone sa dwa walki 3 podparte popychaczami 4 poprzez sprezyne 5. Walki kontaktuja sie z krawedzia wrebu wirnika i bieznia cylindra 6, majaca ksztalt owalny. Komory pracy zawarte pomiedzy wirnikiem 1, walkami 3 w rejonie kazdego wrebu oraz bieznia cylindra 6 sa napelniane i oprózniane dwustronnie dzieki otworom 7 w korpusie cylindra. Otwory 8 w pokrywach bocznych 9 lacza komory pracy z kanalami 10. Kanaly sa zamkniete nasadzonymi na pokrywy 9 pierscieniami obrotowymi 11 uszczelnionymi za pomoca gumowych pierscieni 12. Dolot i odlot czynnika robo¬ czego do i z kanalu 10 jest umozliwiony poprzez otwór 13 w pierscieniu obrotowym 11.Pierscienie obrotowe 11 sa zabezpieczone przed zsunieciem z pokryw 9 za pomoca srub 14. Wirnik 1, cylinder 6 i pokrywy 9 sa zamkniete pierscieniem 15 oraz skrecone z obu stron w calosc dwoma nakretkami 16.Czola wirnika 1 sa od strony pokryw bocznych 9 uszczelnione za pomoca talerzowych pierscieni 17 dociskanych do pokryw sprezynami 18. Wal wirnika 1 ulozyskowano za pomoca tulei 19, a wyjscia walu uszczelnione sa gumowym pierscieniem 20. Pierscien 20 jest wciskany do otworu stozkowego 21 w pokrywie 9 za pomoca nakretki 22. Czolowa powierzchnia dociskowa nakretki 22 jest uksztaltowana faliscie, nadajac podobny ksztalt ukladajacej sie w stozkowym otworze 21 gumowemu pierscieniowi 20. Walki 3 wedlug innego wykonania pokazanego na fig. 4, sa prowadzone indywidualnie we wrebach 23 wirnika 24, przy czym co druga scianka dzielaca sasiadujace wreby posiada przeciecie 25 umozliwiajace przeplyw czynnika roboczego.94906 3 PL