PL94883B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania amidów kwasu 2,3-dwuwodoro- 6-metylo-l,4-oksatiino- karboksylowego-5. t Dotychczas zwiazki tego typu otrzymuje sie w oparciu o dwa podstawowe sposoby. Jeden z tych sposobów polega na reakcji odpowiednio podstawionego amidu kwasu a-chloroacetylooctowego z 2-merkaptoetanolem, w srodowisku alkalicznym, w bezwodnym rozpuszczalniku organicznym lub w jego mieszaninie z woda a uzyska¬ ny produkt posredni N-podstawiona pochodna a-/2-hydroksyetylotio/acetyloacetamidu, poddaje sie cyklizacji bez wyodrebniania, usuwajac odszczepiajaca sie wode w postaci azeotropu z benzenem.Drugi sposób, polega na kondensacji a-chloroacetylooctanu etylu z 2-merkaptoetanolem takze w srodowis¬ ku alkalicznym i cyklizacji, która prowadzi sie w analogicznych warunkach, jak w sposobie pierwszym. Otrzyma¬ ny ester etylowy kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego poddaje sie hydrolizie w srodo¬ wisku zasadowym i wydziela wolny kwas. Kwas ten jest stosowany jako bezposredni surowiec w reakcji z odpo¬ wiednim izocyjanianem lub izotiocyjanianem alkilowym lub arylowym albo z chlorowcomrówczanem alkilowym.W tym ostatnim przypadku zamiast wolnego kwasu mozna tez stosowac jego sól sodowa lub potasowa, a otrzymane produkty posrednie poddaje sie reakcji z odpowiednia amina. Kwas 2,3-dwuwodoro-6-metylo-1,4- -oksatiinokarboksylowy-5, w zmodyfikowanej wersji tego sposobu, przeprowadza sie w chlorek kwasowy, który nastepnie uzywa sie do reakcji z aminami I- lub Il-rzedowymi.Jakkolwiek sposobami tymi uzyskuje sie surowy produkt ze stosunkowo dobra wydajnoscia, to jednak stopien jego czystosci jest niewystarczajacy, a znaczne ilosci substancji smolistych i oleistych obnizaja jakosc produktu koncowego. Zmusza to do stosowania dodatkowych operacji oczyszczajacych, jak przemywanie roz¬ puszczalnikami organicznymi, np. benzenem lub alkoholem metylowym, albo krystalizacje. Sposób drugi i jego modyfikacje mimo wiekszej prostoty technologicznej charakteryzuje sie ponadto niezbyt wysokimi wydajno- sciami.1 94 883 Istota wynalazku jest prowadzenie procesu kondensacji odpowiednio podstawionego amidu kwasu a-chloro- acetylooctowego z 2-merkaptoetanolem w srodowisku kwasnym, a odszczepiajacy sie w reakcji chlorowodór usu¬ wa przez przepuszczenie przez mieszanine reakcyjna powietrza, lub gazu obojetnego lub tez dodajac soli litow- ców lub berylowców kwasów karboksylowych albo sulfonowych korzystnie mrówczanu, octanu, propionianu, benzeno- albo toluenosulfonianu sodowego, potasowego, amonowego lub wapniowego.Sposób wytwarzania amidów kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 wedlug wynalazku polega na tym, ze odpowiednio podstawiony przy azocie amid kwasu a-chloroacetylooctowego pod¬ daje sie kondensacji z 2-merkaptoetanolem, w srodowisku kwasnym w obecnosci rozpuszczalnika organicznego bez lub z dodatkiem wody, z jednoczesnym usuwaniem z mieszaniny reakcyjnej odszczepiajacego sie chlorowo¬ doru za pomoca strumienia powietrza lub gazu obojetnego, np. azotu, dwutlenku wegla, albo wiazac go dziala¬ niem litowcowych lub berylowcowych soli kwasów karboksylowyych albo sulfonowych, korzystnie mrówcza¬ nem, octanem, propionianem, benzenosulfonianem, toluenosulfonianem sodowym lub potasowym, lub amono¬ wym lub wapniowym. Otrzymana N-podstawiona pochodna a-/2-hydroksyetylotio/acetyIoacetamidu, poddaje sie cyklizacji w obecnosci katalitycznych ilosci kwasu arylosulfonowego albo fosforowego, po oddzieleniu warstwy organicznej w przypadku gdy po kondensacji stosowana byla woda, przez azeotropowe usuwanie wody.Otrzymane w ten sposób amidy kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 sa dosta¬ tecznie czyste. Wydajnosc procesu w sposobie wedlug wynalazku wynosi ponad 95% wydajnosci teoretycznej.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest prostota procesu, wysoka czystosc otrzymywanych produktów koncowych oraz nie powstawanie cieklych i smolistych produktów posrednich, a tak otrzymane amidy latwo krystalizuja z rozpuszczalników organicznych, np. z benzenu czy alkoholu rhetylowegó. Poza tym istnieje mozli¬ wosc regeneracji uzytych kwasów, które daja sie zawracac w obieg procesu kondensacji, a produktem odpado¬ wym jest sól kuchenna.Amidy kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 otrzymywane sposobem we¬ dlug wynalazku odznaczaja sie wysoka selektywnoscia grzybobójczego dzialania ukladowego i maja znaczenie przede wszystkim jako fungicydy, a ponadto jako stymulatory rozwoju roslin. Przykladowo anilid kwasu 2j3-dwu- wodoro-6-metylo-l ,4-oksatiinokarboksylowego-5 jest substancja aktywna preparatu, który ma szerokie zastosowa¬ nie w praktyce rolniczej glównie do zaprawiania nasion.Sposób wedlug wynalazku jest blizej objasniony w przykladach wykonania.Przyklad I. Do mieszaniny zawierajacej 106 g a-chloroacetyloacetanilidu, 35 cm3 2-merkaptoetanolu i 450 cm3 benzenu, podczas energicznego mieszania, wkrapla sie zawiesine 41 g octanu sodowego w 250 cm3 wody z taka szybkoscia, aby temperatura egzotermicznej reakcji nie przekroczyla 35°C. Pó zakonczeniu reakcji, co poznaje sie po klarownosci warstw, wyodrebnia sie warstwe organiczna, dodaje 3 g kwasu p*toluenosulfonó- wego i ogrzewa do wrzenia, .azeotropujac benzenem powstajaca w czasie cyklizacji wode. Roztwór benzenowy przemywa sie woda, usuwa rozpuszczalnik, a surowy produkt pozostawia do krystalizacji. Postepujac w ten sposób otrzymuje sie 97,7 g (83,4%) surowego N-fenyloamidu kwasu 2,3-dwuwodoro-6-rnetylo-l,4- oksatiinokar- boksylowego-5 o temperaturze topnienia 84—90°C, który po krystalizacji z alkoholu metylowego topi sie w tem¬ peraturze 98-99°C.Przyklad II. Postepujac identycznie jak w przykladzie I i uzywajac do reakcji 76 g a-chloroacetylo¬ acetanilidu, 25,3 cm3 2-merkaptoetanolu, 500 cm3 benzenu i 29,5 g bezwodnego octanu sodowego, otrzymuje sie 83,9% wydajnoscia surowy N-fenyloamid kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 o temperaturze topnienia84—89°C. V Przyklad III. Do mieszaniny 38 g a-chloroacetyloacetanilidu w 160 cm3 benzenu dodaje sie 12,6 cm3 2-metkaptoetanolu,a nastepnie wkrapla roztwór soli sodowej kwasu p-toluenosulfonowego, powstaly z 31 g kwa¬ su i 7,3 g wodorotlenku sodowego rozpuszczonego w 45cm3 wody. Temperature mieszaniny reakcyjnej utrzymu¬ je sie w granicach 40° ± 5°C w ciagu 2 godzin. Po tym czasie zamienia sie chlodnice zwrotna na nasadke Deans- -Starka i azeotropuje wode. Po ochlodzeniu mieszaniny poreakcyjnej odsacza sie osad, z którego mozna zregene¬ rowac kwas p-toluenosulfonowy z 96,4% wydajnoscia. Roztwór benzenowy przemywa sie woda, óddestylowuje rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem i otrzymuje 40,5 g surowego N-fenyloamidu kwasu 2,3-dwuwódQ¦ ro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 o temperaturze topnienia 81-88°C, co stanowi 96,2% wydajnosci te¬ oretycznej.Przyklad IV. Postepujac identycznie jak w przykladzie I, uzywajac do reakcji 63,6 g a-chloroacetylo¬ acetanilidu, 21 cm3 2-merkaptoetanolu, 24,6 g octanu sodowego w postaci nasyconego wodnego roztworu i 300 cm3 chlorku metylu. Kondensacje prowadzi sie w temperaturze wrzenia dwuchlorometanu, a po schlodze¬ niu mieszaniny reakcyjnej do temperatury otoczenia wyosabnia sie warstwe organiczna^ przemywa woda i dodaje 2 g kwasu p-toluenosulfonowego, a nastepnie azeotropuje woda powstala w cyklizacji. Postepujac dalej jak94 883 ^ w przykladzie 1 otrzymuje sie surowy N-fenyloamid kwasu 2,3-dwuwodoro- 6-metylo-l ,4-oksatiinokarboksylo wego-5 z 81,7% wydajnoscia, o temperaturze topnienia 82-88°C.Przyklad V. Postepujac identycznie jak w przykladzie IV i stosujac bezwodny octan sodowy otrzy¬ muje sie N-fenyloamid kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo- l,4-oksatiinokarboksylowego-5 o temperaturze topnie¬ nia 82~89°C\ z wydajnoscia 74,2%.Przyklad VI. Postepujac identycznie jak w przykladzie I, do kondensacji stosuje sie 63,6 g a^chloro- acetyloacetanilidu, 21,5 cm3 2-merkaptoetanolu i 300 cm3 benzenu, a wydzielajacy sie chlorowodór usuwa sie przez przepuszczenie strumienia powietrza. Cyklizacje natomiast prowadzi sie w sposób identyczny jak w przykladzie I. W wyniku takiego postepowania otrzymuje sie 59 g (83,7%) N-fenyloamidu kwasu 2,3-dwuwo- doro-6-metylo-l,4- oksatiinokarboksylowego-5 o temperaturze topnienia 79-85°C.Przyklad VII. Postepujac identycznie jak w przykladzie I, do reakcji uzywa sie 67,7 g a-chloroacety- Ioacet-4-metyloanilidu, 21,5 cm3 2-merkaptoetanolu, 270 cm3 benzenu i 24,6 g octanu sodowego w 150 cm3 wody. Otrzymuje sie 64,8 g (86,7% wydajnosci) surowego N-/4-metylofenylo/amidu kwasu 2,3-dwuwodoro-6- -metylo-1,4- oksatiinokarboksylowego-5, o temperaturze topnienia 85-89°C. Surowy amid poddaje sie krystali¬ zacji z mieszaniny cykloheksanu i ligroiny. Otrzymany czysty zwiazek ma temperature topnienia 88—89°C. Jest ona zgodna z temperatura topnienia podawana w literaturze dla tego zwiazku.Przyklad VIII. Do mieszaniny zawierajacej 98,4 g a-chloroacetyloacet- 3-chloroanilidu 28 cm3 2-merkaptoetanolu, 350 cm3 chlorku etylenu dodaje sie, podczas energicznego mieszania 39,5 g rozdrobnionego bezwodnego octanu potasowego. Podczas dodawania octanu potasowego temperatura mieszaniny reakcyjnej wzrasta do 39°C, która utrzymuje sie w ciagu 2,5 godzin. Po tym czasie odsacza sie osad soli nieorganicznych, a do przesaczu dodaje sie 3 cm3 stezonego kwasu fosforowego i poddaje sie go cyklizacji, usuwajac w postaci azeotropu wydzielajaca sie wode. Mieszanine poreakcyjna ochladza sie do temperatury okolo 20°C, przemywa woda do uzyskania odczynu obojetnego i oddestylowuje rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymu¬ je $i^ 88,4 g NV2f-chlorofenylo/amidu kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 (82% wydajnosci) o temperaturze topnienia 69—72°C, a po krystalizacji temperatura topnienia tego zwiazku wynosi 78-79°C.Przyklad IX. Do procesu uzywa sie 121 g a-chloroacetyloacet-3-metoksyanilidu, 35 cm3 2-merkapto¬ etanolu, 450 cm3 toluenu i 41 g octanu sodowego w 250 cm3 wody. Postepujac zgodnie z przykladem I, otrzy¬ muje sie surowy N-/3'-metoksyfenylo/amid kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 z 84% wydajnoscia, którego temperatura topnienia wynosi 78—82°C. Czysty N-/3'-metoksyfenylo-/amid kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo- l,4-oksatiinokarboksylowego-5 topi sie w 81-82°C.Przyklad X. Postepujac identycznie jak w przykladzie I i stosujac do reakcji 140 g a-chloroacetylo- acet-3,4-dwuchloroanilidu, 35 cm3 2-merkaptoetanolu, 41 g , octanu sodowego w 250 cm3 wody oraz 450 cm3 benzenu, otrzymuje sie 148,1 g technicznego 3,4-dwuchloroanilidu kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksati- inokarboksylowego-5 o temperaturze topnienia 101-105°C, co stanowi 97,5% wydajnosci teoretycznej. Zwia¬ zek ten poddaje sie krystalizacji z cykloheksanem. Czysty zwiazek ma temperature topnienia 105,5—106,5°C.Przyklad XI. Postepujac zgodnie z przykladem I i uzywajac do reakcji 22,5 g a-chloroacetyloacet-N- -metyloanilidu, 7 cm3 2-merkaptoetanolu, 85 cm3 toluenu i 8,2 g octanu sodowego w 50 cm3 wody, otrzymuje sie z 87,5% wydajnoscia, surowy N-metylo-N-fenyloamid kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4- oksatiinokarbo¬ ksylowego-5 o temperaturze topnienia 107—111°C, który po krystalizacji ;z cykloheksanu topi sie w temperatu¬ rze 111,5—112,5°C. Jest ona zgodna z temperatura topnienia podawana dla tego zwiazku w literaturze. _ Przyklad XII. Postepuje sie identyczznie jak w przykladzie I i uzywa sie do reakcji 10,2 g a-chloro- acetyloacetmorfolidu, 3,5 cm3 2-merkaptoetanolu, 4,9 g octanu potasowego w 20 cm3 wody i 50 cm3 benzenu.Otrzymuje sie 9,6 g (83,5% wydajnosci) surowego morfolidu kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-1,4- oksati¬ inokarboksylowego-5, który poddaje sie destylacji pod cisnieniem 0,4 mm Hg w temperaturze 169-172°C.Czysty zwiazek destyluje sie w temperaturze 172°C pod cisnieniem 0,4 mm Hg. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania amidów kwasu 2,3-dwuwodoro-6-metylo-l,4-oksatiinokarboksylowego-5 polegajacy na kondensacji podstawionych przy azocie amidów kwasu a-chloroacetylooctowego z 2-merkaptoetanolem w obecnosci rozpuszczalnika organicznego z dodatkiem wody lub bez, przy czym uzyskany produkt posredni, którym jest N-podstawiona pochodna a/2-hydroksyetylotio/acetyloacetamidu poddaje sie cyklizacji w znany sposób, a produkt koncowy wyodrebnia sie znanymi sposobami, znamie nny, t y nvize kondensacje pro¬ wadzi sie w srodowisku kwasnym a odszczepiajacy sie chlorowodór usuwa sie przez przepuszczenie przez miesza¬ nine reakcyjna powietrza, lub gazu obojetnego.4 94 883
2. 2. Sposób wytwarzania amidów kwasu 2,3-dwuwodoro-6-inetylo-l ,4-oksatiinokarboksylowego-5 polegajacy na kondensacji w srodowisku kwasnym podstawionych przy azocie amidów kwasu a-chloroacetylooctowego z 2-merkaptoetanolem w obecnosci rozpuszczalnika organicznego z dodatkiem wody lub bez, przy czym uzyska¬ ny produkt posredni, którym jest N-podstawiona pochodna a-/2-hydroksyetylotio/-acetyloacetamidu poddaje sie cyklizacji w znany sposób a produkt koncowy wyodrebnia sie znanymi sposobami, znamienny tym, ze kondensacje prowadzi sie w srodowisku kwasnym a odszczepiajacy sie chlorowodór usuwa sie przez dodanie soli litowców lub berylowców kwasów karboksylowych lub sulfonowych korzystnie mrówczanu, octanu, propionianu benzeno- ilbo toluenosulfonianu sodowego, potasowego, amonowego lub wapniowego. . Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl PL