PL94865B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania stezonych roztworów czwartorzedowych barwników zasadowych barwiacych wlókna syntetyczne, zwlaszcza poliakrylonitrylowe, których wybarwienia wykazuja bardzo dobre odpornosci na swiatlo, pranie i sublimacje.Z patentów szwajcarskich nr 463455 i 487231 znane sa sposoby wytwarzania roztworów barwników zasadowych przez rozpuszczanie wysuszonych barwników kationowych lub ich wodnych past w alifatycznych kwasach najczesciej monokarboksylowych zawierajacych 1—4 atomów wegla równiez z zastosowaniem srodków pomocniczych typu glikoli, polikondensatów glikoli z alkoholami, tlenkiem etylenu itd.Barwniki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku przedstawione sa ogólnym wzorem 1, w którym Rl i R2 moga byc takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru, grupe metylowa, etylowa hydroksyloetylowa, cyjanoetylowa lub benzylowa, R3 oznacza atom wodoru, grupe metylowa, etylowa, hydroksylowa, metoksylowa lub etoksylowa, X oznacza jednowartosciowy anion, a A oznacza reszte aminy heterocyklicznej o charakterze kationowym przedstawiona wzorem 2,3 lub 4, w którym R* oznacza atom wodoru, grupe metoksylowa lub etoksylowa.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie stezone roztwory barwników przez czwartorzedowanie barwni¬ ka azowego o ogólnym wzorze 5, w którym Rt, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, aAi oznacza reszte aminy heterocyklicznej z trzeciorzedowym atomem azotu w pierscieniu przedstawiona wzorem 6, 7 lub 8, w którym R4 ma wyzej podane znaczenie. Czwartorzedowanie przeprowadza sie za pomoca siarczanu dwumety- lu korzystnie w obecnosci tlenku metalu drugiej grupy ukladu okresowego.Tlenek metalu wiaze kwas metylosiarkowy wydzielajacy sie podczas reakcji czwartorzedowania. Proces czwartorzedowania prowadzi sie w temperaturze 15—45°C w srodowisku wody, kwasów karboksylowych zawie¬ rajacych 1 do 4 atomów wegla lub roztworów tych kwasów, a nastepnie poddaje hydrolizie nadmiar siarczanu dwumetylu, ogrzewajac do temperatury 45-80°C. Tym sposobem wytworzony stezony roztwór barwnika prze¬ sacza sie w temperaturze 20-50°C i nastawia na wzoicowe stezenie. Zaleta metody wedlug wynalazku jest2 94865 wyeliminowanie procesu wysalania barwników, podwyzszenie wydajnosci w zwiazku z uniknieciem strat wystepujacych przy wysalaniu barwnika, zwiekszenie przelotowosci aparatury i zmniejszenie pracochlonnosci.Barwniki otrzymane wedlug wynalazku nadaja sie do barwienia i drukowania rozmaitych syntetycznych wlókien, jak na przyklad wlókna polichlorowinylowe, poliamidowe, poliuretanowe, ponadto wlókien z po- liestrów aromatycznych kwasów dwukarboksylowych jak na przyklad wlókna polietylenotereftalowe zwlaszcza jednak poliakrylonitrylowe lub policyjanowinylowe. Barwniki wedlug wynalazku oznaczaja sie srednia szybko¬ scia barwienia, co pozwala na osiaganie równomiernych wybarwien szczególnie w mieszankach z innymi barwni¬ kami. Uzyskane wybarwienia odznaczaja sie bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo, pranie i termostabili- zacje.Sposób wedlug wynalazku wyjasniaja nizej podane przyklady, w których czesci oznaczaja czesci wagowe, o ile nie zaznaczono inaczej, procenty oznaczaja procenty wagowe, a temperatury podano w stopniach Celsjusza.Przyklad I. Do zawiesiny 26 czesci barwnika azowego wytworzonego w wyniku sprzegania zdwuazo- wanego 2-aminotiazolu z N,N-dwuetyloanilina w 20 czesciach objetosciowych wody dodaje sie 4,2 czesci tlenku magnezu i w temperaturze 18—22 wkrapla 53,2 czesci siarczanu dwumetylu, po czym miesza w ciagu 24 godzin w temperaturze 18—22. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie do temperatury 65—70°C i utrzymuje w tej temperatu¬ rze wciagu 3 godzin do zakonczenia hydrolizy siarczanu dwumetylu. Nastepnie dodaje sie 10,7 czesci 80% kwasu octowego i 1 czesc wegla aktywnego, miesza w ciagu 1 godziny, oziebia do temperatury pokojowej i przesacza w temperaturze 20—50.Otrzymuje sie 119,5 czesci roztworu barwnika barwiacego wlókno poliakrylonitrylowe w odcieniu fioleto¬ wym z dobrymi trwalosciami na swiatlo i pranie.Przyklad II. Do zawiesiny 24,4 czesci barwnika azowego wytworzonego przez dekarboksylacje zwiazku powstalego w wyniku sprzegania kwasu 3-amino-l,2,4-tiazolo- 5-karboksylowego z N,N-dwuetyloaniIina w 34,5 czesciach objetosciowych wody, dodaje sie 4 czesci tlenku magnezu i w temperaturze 18—22 wkrapla sie 42,6 czesci siarczanu dwumetylu, po czym miesza sie w ciagu 3 godzin.Po zakonczeniu reakcji czwartorzedowania mieszanine ogrzewa sie do temperatury 6.5—70°C i utrzymuje w tej temperaturze w ciagu 4 godzin do zakonczenia procesu hydrolizy siarczanu dwumetylu. Dodaje sie 1 czesc wegla aktywnego, oziebia do temperatury pokojowej i filtruje. W wyniku syntezy otrzymuje sie 81 czesci roz¬ tworu barwnika barwiacego wlókna poliakrylonitrylowe w odcieniu blekitnej czerwieni z dobrymi trwalosciami na swiatlo i pranie.Przyklad III. Do 17,8 czesci barwnika azowego wytworzonego w wyniku sprzegania zdwuazowanego 2-amino-6-metoksybenzotiazolu z N-etylo-N-etanoloanilina rozpuszczonego w 45 czesciach objetosciowych kwa¬ su octowego dodaje sie 3,5 czesci tlenku magnezu i w temperaturze pokojowej wkrapla sie 22,5 czesci siarczanu dwumetylu.Po wkropleniu siarczanu dwumetylu utrzymuje sie mieszanine reakcyjna w temperaturze pokojowej jeszcze w ciagu 10 godzin do zakonczenia procesu czwartorzedowania. W celu przeprowadzenia reakcji hydrolizy siarcza¬ nu dwumetylu dodaje sie 13 czesci objetosciowych wody i ogrzewa w ciagu 3 godzin w temperaturze 65-70.Nastepnie mieszanine reakcyjna oziebia sie do temperatury pokojowej i filtruje. W wyniku reakcji otrzymuje sie 90 czesci roztworu barwnika barwiacego wlókna poliakrylonitrylowe w odcieniu blekitnym z bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo, pranie gazy przemyslowe oraz na warunki obróbki termicznej.Przepis barwienia: 1 czesc stezonego roztworu barwnika otrzymanego sposobem podanym w przykladach I, II lub III rozciencza sie w 500 czesciach objetosciowych wody. Z przygotowanego roztworu barwnika pobiera sie 12,5 czesci objetosciowych na 2,5 czesci barwionego wlókna poliakrylonitrylowego w celu otrzymania jednoprocentowego wybarwienia. Aby uzyskac pH 4—5 kapieli dodaje sie 1 czesc octanu sodu i okolo 4 czesci % kwasu octowego.Do lepszego wyrównywania na wlóknie dodaje sie okolo 10 czesci kalcynowanej soli glauberskiej i uzupel¬ nia do 100 czesci objetosciowych woda. 2,5 czesci wlókna poliakrylonitrylowego wprowadza sie do kapieli farbiarskiej o temperaturze 60° i podwyzsza temperature barwienia do 100—105°. W tej temperaturze barwi sie wlókno w ciagu 30 minut, chlodzi powoli do temperatury 50°, plucze woda i suszy. ór8 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 18 Cena 10 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania stezonych roztworów barwników zasadowych o ogólnym wzorze 1, w którym Ri i R2 moga byc takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru, grupe metylowa, etylowa, hydroksyetylowa, cyjanoetylowa lub benzylowa, R3 oznacza atom wodoru, grupe metylowa, etylowa, hydroksylowa, metoksylowa lub etoksylowa, X oznacza jednowartosciowy anion, a A oznacza reszte aminy heterocyklicznej o charakterze94 865 3 kationowym przedstawiona wzorem 2,3 lub 4, w którym R4 oznacza atom wodoru, grupe metoksylowa lub etoksylowa, znamienny tym, ze barwnik azowy o ogólnym wzorze 5, w którym Ri, R2, R3 maja wyzej podane znaczenie, a Ax oznacza reszte aminy heterocyklicznej z trzeciorzedowym atomem azotu w pierscieniu odpowiadajaca wzorowi 6, 7 lub 8, w którym R4 ma wyzej podane znaczenie przeprowadza sie w czwartorzedo¬ wy zwiazek za pomoca siarczanu dwumetylu korzystnie w obecnosci tlenku metalu drugiej grupy ukladu okreso¬ wego, w temperaturze 15—45°C w srodowisku wody, kwasów karboksylowych zawierajacych 1 do 4 atomów wegla lub roztworów wodnych tych kwasów, a nastepnie ogrzewa do temperatury 45—80°C oraz w znany sposób przesacza w temperaturze 20—50°C i nastawia na wzorcowe stezenie.94 865 "X(-f V" N= N —A + X' I 5 HC—N II H HC C- Wz II II I CH3 Wzdr3 PTI W* R«, PU' HC—N II II Hv- Wzór 6 X* N—^ VN = N —, Wzór 5 N—C— II II „PP- W* PL