Przedmiotem wynalazku jest defektoskop izoto¬ powy do kontroli rur, zwlaszcza o malych sredni¬ cach metoda obwodowa.Stan techniki. Znany jest defektoskop do kontro¬ li spoim rur, skladajacy sie z korpusu ochronne¬ go, wewnatrz którego znajduje sie walec z osa¬ dzonym na jego obwodzie zródlem promieniowa¬ nia jonizujacego. Os walca osadzona jest obrotowo w korpusie ochronnymi w itaki sposób, by w cza¬ sie obrotu walca, zródlo promieniowania jonizu¬ jacego przemieszczalo sie o kait 180° z polozenia ochronnego do polozenia roboczego, znajdujacego sie w poblizu powierzchni badanej rury. Korpus ochronny i walec wykonane sa z materialu po¬ chlaniajacego promieniowanie jonizujace. Obrót walca ze zródlem promieniowania jonizujacego re¬ alizowany jest za pomoca sterownika skladajace¬ go sie ze stalowej linki lub drutu umieszczonego w pancerzu, przy czym pancerz sterownika jed¬ nymi koncem przytwierdzony jest do korpusu o- chronnego, natomiast linka jednym koncem pola¬ czona jest z osia obrotowa walca. Obracajac po¬ kretlem przymocowanymi do swobodnego konca linki, powoduje sie obrót walca razem ze zródlem promieniowania jonizujacego. Element skretny, ja¬ skim jest cienka linka stalowa lub dirut, ulegaja znacznym odksztalceniom sprezystym w czasie o- brofcu walca, co z kolei powoduje koniecznosc wy¬ konania duzego ruchu jalowego pokretlem, zanim walec ze zródlem obróci sie o kat 160°. Utrudnia to obsluge defektoskopu, a ponadto moze byc przy¬ czyna zaciec, poniewaz linka poddawana znacz¬ nym obciazeniom skreca sie wewnatrz pancerza w ksztalt spirali. Uszkodzenie linki skretnej uniemoz¬ liwia powrót zródla z polozenia roboczego do o- chronnego i wymaga odlaczenia sterownika od korpusu pojemnika, a nastepnie przekrecenie wal¬ ca rocznie przy uzyciu specjalnego narzedzia. Czyn¬ nosci te sa na tyle czasochlonne, ze w przytpadku awarii, osoba obslugujaca defektoskop otrzymuje dosc duze dawki promieniowania jonizujacego.Istota wynalazku.7 Defektoskop wedlug wynalaz¬ ku, w którym zródlo promieniowania jonizujacego umieszczone jest na obwodzie walca wykonanego z materialu ochronnego osadzonego w korpusie o- chronnym, zawiera pokretlo polaczone z osia o- brotowa walca i umieszczone poza obrysem kor¬ pusu ochronnego. Pokrejtlo polaczone jest w spo¬ sób rozlaczny za pomoca lacznika bagnetowego ze sterownikiem^ sluzacymi do zdalnego obracania walca wraz ze zródlem promieniowania jonizuja¬ cego z polozenia ochronnego do polozenia robo¬ czego, przy czym w pokretle'znajduje sie kolek blokujacy dociskany sprezyna do korpusu ochron¬ nego. Na koncu kolka blokujacego znajduje sie leb, wspólpracujacy z zaczepem znajdujacym sie na trzpieniu osadzonym przesuwnie w laczniku bagnetowym^ polajczonym poprzez gietkie cieglo z uchwytem motylkowym osadzonym przesuwnie w rekojesci sterownika. Gietkie cieglo osloniete jest 94 7513 94 751 4 metalowym pancerzem laczacym rekojesc z lacz¬ nikiem bagnetowym.- Zalety wynalazku. Defektoskop wedlug wynalaz¬ ku jest pewny w dzialaniu poniewaz momenit obro¬ towy przenoszony jest na walec ze zródlem pro¬ mieniowania jonizujacego przez metalowy pan¬ cerz, który posiada znacznie wieksza odpornosc na skrecanie anizeli linka metalowa lub drut w znanym defektoskopie, a ponadto obrócenie wal¬ ca z polozenia ochronnego w polozenie robocze wy¬ maga niewielkiego ruchu rejka c* kait nieco wiek¬ szy od 180°. Znajdujace sie na zewnatrz korpu¬ su ochronnego pokretlo, sprzezone z walcem, za¬ pewnia szybkie obrócenie tego walca w polozenie t ochronjie w przypadku awarii, bez potrzeby od- l laczania sterownika od korpusu ochronnego. Nie- mozHwe jest natomiast obrócenie walca w polo- \ zealie rdbocaae bez | uzycia sterownika co zapobie¬ ga przypadkowemu przemieszczaniu sie zródla w polozenie robocze.Objasnienie rysunku. Defektoskop wedlug wyna¬ lazku pokazany jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia defekto¬ skop w czesciowym przekroju wzdluznym i wido¬ ku z boku, fig. 2 — przedstawia sterownik w prze¬ kroju wzdlulznyni, a fig. 3 — pokretlo w przekroju poprzetznym wedlug linii A^A.Przyklad wykonania wynalazku. Detfekltoskop wedlug wynalazku sklada sie z korpusu ochron¬ nego 1, wewnatrz którego znajduje sie walec 2 z osadzonym na jego obwodzie zródlem 3 promie¬ niowania jonizujacego, przy czym os 4 walca 2 osadzona jest obrotowo w ochronnym korpusie 1 i czesciowo wystaje poza jegio obrys. Na wystaja¬ ca z korpusu 1 czesc osi 4 nasadzone jest pokretlo , wewnajtrz którego znajduje sie kolek rygluja¬ cy 6, ustalajacy jednoznacznie zródla promienio¬ wania jonizujacego 3 w polozeniu najbardziej, bez¬ piecznym dla otoczenia. Kolek blokujacy 6 docis¬ kany jest sprezyna 7 do ochronnego korpusu 1 i zakonczony jest lbem 8, a ponadto w pokretle 5 znajduje sie zatrzask kulkowy 9 ustalajacy zród¬ lo promieniowania jonizujacego 3 w polozeniu ro¬ boczym najbardziej zblizonym do powierzchni ba¬ danej rury, nie uwidocznione)] na rysunku. Po¬ kretlo 5 polaczone jest w sposób rozlaczny za po¬ moca lacznika bagnetowego 10 ze sterownikiem 11, na którego drugim koncu znajduje sde rekojesc 12 z uchwytem motylkowym 13. W laczniku bag¬ netowym umieszczony jest trzpien 14, na koncu którego znajduje sie zaczep 15. W trakcie laczenia sterownika 11 z pokretlem 5, lacznik bagnetowy przesuwa sie wzdluznie i wykonuje czesc obro¬ tu w taki sposób, ze zaczep 15 zachodzi pod leb 8 kolka blokujacego 6. Trzpien 14 polaczony jest po¬ przez cieglo 16 z uchwytem motylkowym 13, przy czym trzpien przesuwny 14 jest stale dociskany sprezyta^ 17 w kierunku korpusu ochronnego 1 defektoskopu. Trzpien 14 zabezpieczony jest przed obrotem za pomoca wpustu 18 umieszczonego w kanalku wzdluznym lacznika bagnetowego 10, po¬ laczonego pancerzem 19 z rekojescia 12.Dzialanie defektoskopu jest nastepujace: Po zlaczeniu sterownika 11 z pokretlem 5 za po¬ moca lacznika bagnetowego' 10, odciaga sie uch¬ wyt motylkowy 13, który poprzez cieglo 16, trzpien 14 i zaczep 15 wywiera nacisk na leb 8 kolka 6.Po wyjeciu kolka 6 z otworu w korpusie ochron¬ nym 1 dokonuje sie oibrót rekojescia 12, która przenosi moment obrotowy poprzez pancerz 18, lacznik bagnetowy 10 i pokretlo 5 na os obrotowa 4 walca 2. Walec ze zródlem promieniowania jo¬ nizujacego 3 utrzymywany jest w polozeniu ro¬ boczym za pomoca zatrzasku 9. Powrót zródla 3 do polozenia ochronnego odbywa sie tylko przez obrót sterownika w kierunku przeciwnym.Odlaczenie sterownika defektoskopu jest mozli¬ we tylko w pozycji ochronnej zródla promienio¬ wania jonizujacego. PL