Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do unieruchamiania mechanizmu okretowej sruby nastawnej.W znanych mechanizmach zmiany skoku okretowych srub nastawnych stosowane sa powszechnie hydrauliczne silowniki, umieszczone w wale posrednim laczacym srube z silnikiem napedowym, lub w piascie tej sruby. Nastawne sruby okretowe wyposazone sa tez w mechanizm blokujacy, unieruchamiajacy te srube w wybranym polozeniu i nadajacy jej wlasnosci sruby okretowej o stalym skoku, przy czym mechanizm ten wykorzystywany jest w przypadku awarii hydraulicznego ukladu, przestawiajacego skok sruby, co zapewnia osiagniecie przez statek celu podrózy, lub portu, w którym mozna dokonac naprawy.Znane sposoby unieruchamiania skrzydel okretowej sruby nastawnej polegaja na wypelnieniu olejem takiej ko^mory lub komór, której objetosc zmienia sie przy zmianach skoku sruby i na mozliwie szczelnym zamknieciu tej komory lub tych komór. Wypelnianymi olejem komorami moga byc badz komory glównego silownika, badz komory specjalnego, pomocniczego silownika hydraulicznego. W obu przypadkach stosuje sie zwykle dodatkowe uszczelnienia komór, poniewaz nieszczelnosc takiej komory powoduje stopniowe przestawianie sie sruby na inny skok, niz nastawiony w chwili uruchamiania blokady sruby w stalym polozeniu. Te dodatkowe uszczelnienia wstepuja w dzialanie dopiero wtedy, gdy silownik sruby zajmie bardziej skrajne polozenie niz to, jakie moze zajmowac przy normalnej pracy urzadzenia. Jest to konieczne dlatego, gdyz urzadzenia uszczelniajace, które dzialaja w normalnych warunkach pracy mechanizmu, podlegaja zuzyciu, a wiec na sa zbyt malo szczelne dla potrzeb blokady sruby.Koniecznosc ustawienia silownika w takim skrajnym polozeniu jest niedogodna, poniewaz oznacza nastawienie w warunkach awaryjnych wiekszego skoku sruby niz ten, jaki jest maksymalnym w normalnych warunkach pracy. Wywoluje to obciazenie silnika napedowego przy tej samej predkosci obrotowej wiekszym momentem niz w warunkach normalnych, co jest niepozadane. Wszelkie zamkniecia komór przy pomocy2 94 525 pierscieni uszczelniajacych sa zawsze niezupelnie szczelne, co prowadzi po dluzszym lub krótszym czasie do potrzeby skorygowania skoku sruby, a wiec do zatrzymania ukladu napedowego statku i uzycia pomocniczego " ukladu zasilania.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu unieruchomienia nastawnej sruby okretowej w wybranym polozeniu niezaleznie od stopnia niezawodnosci hydraulicznego ukladu zasilania i szczelnosci komór silownika oraz urzadzenia o prostej konstrukcji do stosowania tego sposobu. Cel ten zostal osiagniety przez wypelnienie co najmniej jednej z komór ukladu zlozonego z tloka i cylindra kulkami metalowymi, korzystnie stalowymi, o srednicy od jednego do dziesieciu milimetrów oraz przez zamkniecie tej komory w sposób uniemozliwiajacy wydostanie sie kulek na zewnatrz.Do stosowania sposobu wedlug wynalazku skonstruowano urzadzenie, zawierajace zasobnik kulek o skosnie nachylonych scianach, które polaczono z króccem zakonczonym koncówka laczaca ten zasobnik zjedna z komór cylindra. Wewnatrz krócca znajduje sie otwór, w którym umieszczony jest nurnik polaczony z ukladem dzwigni. Otwór ten jest polaczony kanalem z zasobnikiem kulek, przy czym kanaly te zamykane sa nurnikiem napedzanym za pomoca ukladu dzwigni. Tlok przesuwny polaczono w znany sposób z mechanizmem nastawczym skrzydel sruby za posrednictwem tloczyska.Zastosowanie sposobu i urzadzenia wedlug wynalazku zwiekszy bezpieczenstwo zeglugi na jednostkach plywajacych wyposazonych w sruby nastawne oraz wyeliminuje koniecznosc stosowania dodatkowych awaryjnych ukladów hydraulicznych, które tez nie zapewniaja calkowitego bezpieczenstwa.Do unieruchomienia sruby nastawnej wedlug wynalazku moze byc wykorzystany kazdy uklad, zlozony z tloka i cylindra, z elementem przesuwnym sprzezonym z mechanizmem sluzacym do nastawiania skoku sruby, umieszczony wewnatrz okretowego walu napedowego w miejscu dostepnym od wnetrza statku. Moze to byc zatem badz glówny silownik hydrauliczny sruby nastawnej, badz silownik pomocniczy, badz wreszcie uklad z nieszczelnym tlokiem, który nie moze byc wykorzystany jako silownik hydrauliczny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad cylindra i tloka, usytuowany w wale napedowym statku, w przekroju osiowym, fig. 2 przedstawia zasobnik kulek tez w przekroju osiowym, a fig. 3 przedstawia szczegól „A" z fig. 2.Zasobnik 1 kulek o skosnie nachylonych scianach 2 polaczonych z króccem 3 zakonczony jest koncówka 4 laczaca ten zasobnik z jedna z komór 5, 6 cylindra 7 poprzez kanal 8 po wykreceniu z niego korka 9. Wewnatrz krócca 3 znajduje sie otwór 10 polaczony kanalami 11 skosnymi z zasobnikiem 1, przy czym kanaly te zamykane sa nurnikiem 12 za pomoca ukladu dzwigni 13. Cylinder 7 usytuowany w wale 14 napedowym zawiera tlok 15 przesuwny z tloczyskiem 16, które laczy sie z mechanizmem nastawczym skrzydel sruby (nie pokazanych na rysunku).Przyklad. W przypadku awarii ukladu hydraulicznego nastawiajacego skok nastawnej sruby okretowej ustawia sie wybrany skok tej sruby za pomoca nie opisanego blizej i znanego mechanizmu i blokuje sie przez nasypanie kulek do jednej lub obu komór 5, 6 przy czym korzystne jest zmieszanie tych kulek ze srodkiem smarujacym, np. olejem.Po wykreceniu jednego z korków 9 do kanalu 8 wkreca sie zasobnik 1 kulek i otwiera kanaly 11 skosne przez uniesienie nurnika 12 za posrednictwem ukladu dzwigni 13. Po wypelnieniu komory 5, 6 kulkami i ponownym wkreceniu korków 9 tlok 15 zostanie calkowicie unieruchomiony, a tloczysko 16 calkowicie zablokuje mechanizm sruby nastawnej, nadajac jej cechy sruby o stalym skoku. Po usunieciu awarii kulki , usuwane sa z komory 5, 6 przez otwarcie jednego z kanalów 8 i przeplukanie tej komory, np. olejem, badz przedmuchanie sprezonym powietrzem.Urzadzenie moze byc w razie potrzeby wykorzystane jako „silownik srubowy". Wtlaczanie kulek do komory 5 lub 6 za pomoca nurnika 12 lub tloka innej pompy, pozwala na zmiane ustawienia skoku sruby, oczywiscie tylko podczas postoju walu napedowego. PL