Przedmiotem wynalazku jest uklad odchylania poziomego do oscyloskopu, umozliwiajacy obserwacje na ekranie oscyloskopu równoczesnie trzech lub czterech sygnalów linii lub pól kolorów podstawowych telewizji kolorowej. Obserwowane sygnaly na ekranie oscyloskopu ulozone sa poziomo i kolejno po sobie nastepuja trzy kolory.W znanych, stosowanych w oscyloskopach kontrolnych ukladach odchylania poziomego (Kriwoszejew: „Podstawy pomiarów telewizyjnych", WKL 1967 r., str.99), piloksztaltny sygnal z generatora rozciagu linearne¬ go jest wzmacniany, symetryzowany i po przejsciu przez stopien koncowy wykorzystywany do sterowania ply¬ tek odchylania poziomego lampy oscyloskopowej dajac w efekcie na ekranie jedna linie podstawy czasu. W takim ukladzie, przy czestotliwosci generatora podstawy czasu równej czestotliwosci linii, dla obserwacji jednej linii oraz przy czestotliwosci równej czestotliwosci pola, dla obserwacji jednego pola, mozliwosc równoczesnej obser¬ wacji sygnalu jednej linii lub sygnalu jednego pola kazdego koloru osiaga sie przez zmiane przelacznikiem czestotliwosci podstawy czasu do wartosci równej odpowiednio jednej trzeciej czestotliwosci linii lub jednej trzeciej czestotliwosci pola i jednoczesnym podawaniu sygnalów kolorów przez przelacznik elektronowy kolejno na wejsciu odchylania pionowego oscyloskopu oraz sterowanie podzielonym trzykrotnie sygnalem synchronizacji poziomej lub pionowej wejscia synchronizacji w oscyloskopie.Podstawowa wada stosowania opisanego wyzej uklerdu odchylania poziomego jest skomplikowanie systemu obslugi oscyloskopu i zwolnienie szybkosci pomiarów wynikajace z koniecznosci istnienia w urzadzeniu przelacz¬ nika podstawy czasu umozliwiajacego trzykrotne zmniejszenie czestotliwosci powtarzania podstawy czasu w sto¬ sunku do czestotliwosci jednej linii lub jednego pola oraz przelacznika, którym musi byc wybierany sygnal synchronizacji linii lub pola oraz sygnal wyjsciowy do ekspozycji linii lub pól. Poza tym w urzadzeniu niezbedne jest specjalne wejscie synchronizacji zewnetrznej przyjmujace podzielony sygnal synchronizacji.Istota ukladu bedacego przedmiotem wynalazku zawierajacego symetryczny wejsciowy stopien wzmacnia¬ jacy, pólprzewodnikowy stopien koncowy oraz wspólpracujacy z trój- lub czterostopniowym przelacznikiem2 94 364 sygnalu schodkowego o czestotliwosci pola lub linii polega na tym, ze zawiera on uklad wzmacniajaco-sumujacy, którego wejscia stanowia baza wtórnika emiterowego oraz baza pierwszego tranzystora wzmacniacza symetrycz¬ nego, przy czym emitery obydwu tranzystorów tego wzmacniacza sa polaczone ze zbudowanym na tranzystorze zródlem pradowym. Do emitera tranzystora zródla pradowego dolaczony jest przekaznik. Na wejscia ukladu wzmacniajaco-sumujacego podawane sa równoczesnie sygnal przesuwu poziomego na baze pierwszego tranzysto¬ ra wzmacniacza symetrycznego oraz trój- lub czterostopniowy sygnal schodkowy o czestotliwosci pola na baze wtórnika emiterowego, przy czym ten wtórnilc emiterowy tworzy wraz z drugim tranzystorem wzmacniacza symetrycznego uklad podwójnego wtórnika. Wynikowy sygnal wyjsciowy ukladu sumujaco-wzmacniajacego z kolektorów tranzystorów wzmacniacza symetrycznego podawanyjest przez dwa identyczne rezystorowo diodo¬ we uklady sprzegajace równoczesnie na wejscie pólprzewodnikowego stopnia koncowego oraz na wyjscie syme¬ trycznego stopnia wzmacniajacego tworzac z sygnalem piloksztaltnym z tego stopnia sygnal sterowania pólprze¬ wodnikowego stopnia koncowego.Zastosowanie ukladu wedlug wynalazku eliminuje koniecznosc zmiany czestotliwosci podstawy czasu jak równiez zmiany rodzaju synchronizacji niezaleznie od tego czy na ekranie eksponowane sa sygnaly linii czy pól kolorów podstawowych. Uklad umozliwia jednoczesna obserwacje sygnalów linii lub pól trzech lub czterech kolorów, z których kazdy zajmuje odpowiednio 1/3 lub 1/4 znamionowego odchylenia poziomego. Ponadto zastosowanie ukladu eliminuje koniecznosc synchronizacji zewnetrznej.Wynalazek jest odtworzony w przykladzie wykonania na rysunku w postaci schematu ideowo-blokówego.Uklad zawiera symetryczny stopien wzmacniajacy Tl, T2 sterujacy tranzystorowy stopien koncowy W oraz uklad sumujaco-wzmacniajacy, którego wejscia stanowia baza wtórnika emiterowego T6 oraz baza pierwsze¬ go tranzystora T4 wzmacniacza symetrycznego T4, T5, którego emitery sa polaczone ze zródlem pradowym na tranzystorze T7. Do emitera tranzystora T7 jest dolaczony przekaznik P o trzech parach styków. Wtórnik emiterowy T6 tworzy wraz z drugim tranzystorem T5 wzmacniacza symetrycznego T4, T5 podwójny wtórnik.Kolektory tranzystorów wzmacniacza symetrycznego T4, T5 polaczone sa przez dwa identyczne rezystoro- wo-diodowe uklady sprzegajace R9, RIO, D6 oraz R12, R13, D5 z wyjsciem symetrycznego stopnia wzmacniaja¬ cego Tl, T2 oraz z wejsciem pólprzewodnikowego stopnia koncowego W.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku jest nizej opisane. W polozeniu spoczynkowym przekaznika P uklad pracuje w sposób typowy, dla wzmacniaczy odchylania poziomego oscyloskopów, wzmacniajac sygnal pilo- ksztaltny z generatora rozciagu linearnego podawany na baze jednego z tranzystorów T2 symetrycznego stopnia wzmacniajacego oraz sygnal przesuwu poziomego podawany na baze drugiego tranzystora Tl tego stopnia.Sygnaly te po wzmocnieniu steruja tranzystorowy stopien koncowy W, a ten z kolei steruje plytki odchylajace lampy oscyloskopowej, dajac na jej ekranie linie podstawy czasu o okreslonym wspólczynniku odchylania pozio¬ mego i pelnym znamionowym odchyleniu umozliwiajac w ten sposób obserwacje sygnalu jednej linii lub sygnalu jednego pola na calym ekranie. Z chwila zaistnienia potrzeby obserwacji sygnalów kolorów podstawowych zadziala pod wplywem wlaczenia przelacznika elektronowego do sieci przekaznik P i sposób pracy ukladu ulega zmianie. Na baze tranzystora T2 symetrycznego stopnia wzmacniajacego jest nadal podawany piloksztaltny sygnal rozciagu linearnego o niezmienionej czestotliwosci powtarzania, a na baze drugiego tranzystora Tl tego stopnia sygnal przesuwu poziomego. Jednoczesnie przekaznik P przez jedna pare styków wlacza do obwodu emiterowego tranzystorów symetrycznego stopnia wzmacniajacego Tl i T2 uklad diodowo-rezystorowy Dl, D3, Rl, R2, R3, który powoduje trzykrotna redukcje wzmocnienia tego stopnia zmniejszajac trzykrotnie wielkosc sygnalu piloksztaltnego. Jednoczesnie maleje trzykrotnie wielkosc przesuwu poziomego. Przez druga pare styków przekaznika P zostaje wlaczony uklad wzmacniajaco-sumujacy T4, T5, T6, T7. Na baze wtórnika emiterowego T6 stanowiaca jedno z wejsc ukladu wzmacniajaco-sumujacego zostaje przez kondensator Cl poda¬ ny z toru kamerowego trzy lub czterostopniowy sygnal schodkowy o czestotliwosci pola. Na drugie wejscie ukladu sumujaco-wzmacniajacego, czyli baze pierwszego tranzystora T4 wzmacniacza symetrycznego T4, T5, podany zostaje sygnal przesuwu poziomego z bazy tranzystora Tl stopnia symetrycznego Tl, T2. Sygnal ten wzmacniany jest w ukladzie sumujaco-wzmacniajacym do wielkosci równej jego wielkosci na wejsciu ukladu diodowo-rezystorowego Dl, D3, Rl, R2, R3. Wzmocnione w ukladzie wzmacniajaco-sumujacym sygnal schod¬ kowy oraz sygnal przesuwu poziomego steruj^ wraz z wejsciowym symetrycznym sygnalem piloksztaltnym zredukowanym do 1/3 wielkosci pólprzewodnikowy stopien wyjsciowy W. W efekcie na ekranie oscyloskopu otrzymuje sie trzy lub cztery sygnaly podstawy czasu nastepujace kolejno jeden po drugim o wielkosci takiej, ze kazdy z nich zajmuje 1/3 znamionowego odchylenia poziomego.Wynalazek ma zastosowanie w oscyloskopach kontrolnych sygnalów telewizji kolorowej, w których istnieje potrzeba obserwacji jednoczesnie sygnalów kolorów czerwonego, zielonego i niebieskiego."' *94 364 3 PL