Przedmiotem wynalazku jest sposób dozowania cieklego metalu bezposrednio z pieca topielnego lub z kadzi rozlewniczej do form odlewniczych i urzadzenie do stosowania tego sposobu.Dotychczas znanych jest duzo sposobów dozowania cieklego metalu, opierajacych sie na pomiarze: objetosci, ciezaru, czasu wypelniania oraz stopnia wypelniania form odlewniczych.Jeden ze znanych sposobów oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu przedstawiono w zgloszeniu patentowym zarejestrowanym w Urzedzie Patentowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, pod nr P. 174952.Znany sposób polega na tym, ze roztopiony meta! doprowadzany jest z rynny spustowej, poprzez zbiornik posredni, do jednego z dwóch dozatorów nurnikowych, pracujacych przemiennie. Czas napelniania zbiornika dozatora nurnikowego cieklym metalem oraz czas odlewania cieklego metalu ze zbiornika drugiego dozatora nurnikowego dobrane sa tak, ze proces odlewania odbywa sie w sposób ciagly. Dozowanie jednej zadanej porcji cieklego metalu do formy odlewniczej wykonuje sie dwoma pionowymi przesunieciami wypychacza nurnikowego. Pierwszym przesunieciem wprowadza sie wypychacz nurnikowy do odpowiadajacego mu zbiornika dozatora, na zadana glebokosc, odpowiadajaca wycisnieciu okreslonej ilosci cieklego metalu, a drugim przesunieciem skierowanym w strone przeciwna powoduje sie przerwanie wyplywajacej strugi.Urzadzenie sklada sie z dwóch dozatorów nurnikowych, nad zbiornikami których umieszczony jest zbiornik posredni. Kazdy dozator sklada sie ze zbiornika na roztopiony metal, wyciskacza nurnikowego do odmierzania porcji metalu i mechanizmów napedowych. Górna czesc zbiornika kazdego z dozatorów, polaczona z przelewem, posiada przewezenie zwiekszajace dokladnosc dozowanych porcji.Sposób dozowania cieklego metalu wedlug wynalazku z pieca topielnego lub z kadzi rozlewniczej do form odlewniczych polega na tym, ze przewód ssaco-przelewowy urzadzenia do dozowania zanurza sie w piecu topieinym lub w kadzi rozlewniczej, pod powierzchnie plynnego metalu. Nastepnie zamyka sie zawór umieszczony na przewodzie wylewowym, a w komorze dozownika wytwarza sie podcisnienie, co powoduje zassanie do niej cieklego metalu poprzez przewód ssaco-przelewowy. Po podniesieniu sie powierzchni cieklego metalu ponad górna krawedz przewodu ssaco-przelewowego, nad powierzchnia zassanego metalu wytwarza sie2 93 510 cisnienie atmosferyczne, lub zblizone do atmosferycznego, powodujac splyniecie cieklego metalu, znajdujacego sie nad górna krawedzia przewodu ssaco-przelewowego, do pieca topielnego lub kadzi rozlewniczej.Gdy poziom cieklego metalu zrówna sie z górna krawedzia przewodu ssaco-przelewowego w komorze dozownika pozostaje porcja metalu o scisle okreslonej objetosci. Otwiera sie wówczas zawór umieszczony na przewodzie wylewowym, przez który odmierzona porcja metalu splywa do formy odlewniczej. Po opróznieniu komory dozownika zamyka sie zawór umieszczony na przewodzie wylewowym, po czym rozpoczyna sie cykl dozowania nastepnej porcji metalu. Objetosc odmierzanej porcji cieklego metalu zmienia sie przez zmiane wysokosci polozenia górnej krawedzi przewodu ssaco-przelewow&go lub przez zanurzenie na zadana glebokosc preta z materialu zaroodpornego.Urzadzeniem do dozowania cieklego metalu sposobem wedlug wynalazku jest próznioszczelna komora, korzystnie o ksztalcie walca, z pochylym dnem. Dolna czesc komory wyposazona jest w przewód ssaco-przelewowy, przechodzacy pionowo przez dno komory w przewód wyKwowy, umieszczony w najnizszym punkcie dna komory posiadajacy zawór odcinajacy. Górna czesc komory wyposazona jest korzystnie w pret, zamocowany w sklepieniu komory w sposób umozliwiajacy przesuwam -o wzdluz jego osi pionowej oraz w przewód wyposazony w zawór trójdrozny, laczacy przemiennie komore poprzez akumulator prózni z pompa prózniowa lub z otoczeniem lub z generatorem atmosfer ochronnych. Przewód ten moze byc zastapiony dwoma oddzielnymi przewodami.Komora próznioszczelna wykonana jest z zaroodpornego materialu, korzystnie ceramicznego i wyposazona jest w oporowe elementy grzewcze.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest mozliwosc dozowania okreslonych porcji metalu z bardzo duza dokladnoscia, niemozliwa do uzyskania znanymi dotychczas sposobami. Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest prostota jego wykonania oraz latwosc zautomatyzowania i sterowania calym procesem dozowania, jak równiez polaczenia operacji dozowania z procesem odgazowania metalu w prózni i jego mieszaniem mechanicznym.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawiono w przykladzie wykonania na rysunku schematycznym, przedstawiajacym jego przekrój osiowy.Urzadzenie wedlug wynalazku jest to próznioszczelna komora 1, wyposazona w dolnej czesci w przewód 2 ssaco-przelewowy oraz w przewód 4 wylewowy, umieszczony w najnizszym punkcie dna komory, posiadajacy zawór 3 odcinajacy. Górna czesc komory 1 wyposazona jest w pret 5 z ceramicznego materialu zaroodpornego.Pret 5 zamocowany jest w sklepieniu komory 1 w sposób umozliwiajacy przesuwanie go wzdluz jego osi pionowej, przy calkowitym zachowaniu szczelnosci komory 1. W górnej czesci komory umieszczono równiez przewód 6, wyposazony w zawór 7 trójdrozny, laczacy komore poprzez akumulator 8 prózni lub z otoczeniem.Zawory 3 i 7 sterowane sa automatycznie za pomoca elektronicznego programatora 10. Komora 1 wykonana jest z zaroodpornego materialu ceramicznego, przy czym w dnie komory umieszczone sa oporowe piety 11 grzewcze.W czasie pracy przewód 2 ssaco-przelewowy umieszcza sie w kadzi 12 rozlewniczej w ten sposób, aby wlot tego przewodu znajdowal sie pod powierzchnia cieklego metalu. Przewód 4 wylewowy umieszcza sie bezposrednio nad forma 13 odlewnicza.Przed przystapieniem do procesu dozowania pret 5 zanurza sie w glab komory 1 na taka glebokosc, aby objetosc metalu wypelniajaca dolna czesc komory az do górnej krawedzi przewodu 2 ssaco-przelewowego odpowiadala zadanej porcji cieklego metalu.Proces dozowania odbywa sie w ten sposób, ze przy zamknietym zaworze odcinajacym, komore poprzez odpowiednio ustawiony zawór trójdrozny laczy sie z akumulatorem prózni i wytwarza sie w niej podcisnienie, powodujac zassanie cieklego metalu z kadzi rozlewniczej poprzez przewód ssaco-przelewowy do komory dozownika. W chwili gdy poziom cieklego metalu znajdzie sie nad górna krawedzia przewodu ssaco-przelewowego, elektroniczny programator powoduje odciecie komory od akumulatora prózni i laczy ja z otoczeniem, co powoduje splyniecie nadmiaru cieklego metalu, znajdujacego sie nad górna krawedz^ przewodu ssaco-przelewowego. Gdy poziom cieklego metalu ustaH He na wysokosci górnej krawedzi przewodu ssaco-przelewowego, automatycznie otwiera sie zawór odcinajacy, umieszczony na przewodzie wylewowym i scisle odmierzona porcja metalu splywa do podstawionej formy odlewniczej. Po calkowitym opróznieniu komory, zawór odcinajacy zamyka sie i rozpoczyna sie cykl dozowania nastepnej porcji metalu.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony tylko do opisanego szczególowo i przedstawionego na rysunku urzadzenia, lecz obejmuje równiez wszystkie odmiany przedstawionej propozycji, o iie nie wykraczaja poza zakres istoty wynalazku.Zgodnie z jednym z mozliwych dalszych przykladów moga byc urzadzenia laczone we wspólne automatycznie sterowane baterie, które zapewniaja mozliwosc przetlaczania cieklego metalu w sposób ciagly z duza wydajnoscia.93 510 3 PL