Przedmiotem wynalazku jest uklad polowowy dla trawlerów rybackich.Wynalazek dotyczy rybolówstwa dalekomorskiego, w szczególnosci techniki polowów ciagnionymi narze¬ dziami polowowymi, zwlaszcza ukladów polowowych.Znane sa i sa szeroko stosowane w polowach trawlerami rybackimi uklady polowowe jedno lub dwuwlo- kowe. Nowoczesne uklady dwuwlokowe pozwalaja na prace na przemian dwoma wlokami dennymi lub pelagicz- nymL Umozliwia to wydatnie skrócic czas nieproduktywny, w stosunku do polowów ukladem jednowlokowym.Jednakowoz uklad dwuwlokowy wykazuje istotna wade.W przypadku koniecznosci przejscia z polowów dennych na pelagiczne lub odwrotnie w przypadku przej¬ scia z polowów pelagicznych na denne, zachodzi koniecznosc wymiany sprzetu, to jest wloków. Jest to operacja pracochlonna, szczególnie gdy stosowane sa wloki denne tak zwane ciezko zbrojone, zestawem bobinowym.Wtedy, gdy prowadzone sa polowy sprzetem dennym, zaloga bardzo niechetnie decyduje sie na wymiane sprzetu i stosowanie w jednym dniu obu technik polowu, mimo, ze wedrówki dobowe ryb uzasadniaja te wymiane. Podobnie rzecz sie ma w przypadku prowadzenia polowów sprzetem pelagicznym. Zazwyczaj wybiera sie i stosuje taka technike, dla której przez dluzszy okres doby, utrzymuja sie korzystniejsze koncentracje ryb.Przykladowo wiec gdy ryby przez dluzszy okres doby tworza koncentracje denne — stosuje sie przez caly czas polowy sprzetem dennym. W wyniku tego rodzaju praktyki, w okresach koncentracji pelagicznych wydajnosc polowowa jest bardzo niska. W efekcie wystepuja znaczne straty.Próby zrealizowania odpowiednio sprawnego ukladu, pozwalajacego na prace dowolna technika to jest pelagiczna lub denna, w ukladzie dwóch wloków, nie daja pozytywnych wyników. Glówna przyczyna jest trudnosc wygospodarowania odpowiedniego miejsca na pokladzie dla usytuowania obok siebie wiekszej liczby wloków. Poklady nie posiadaja odpowiednio duzej szerokosci. Szczególnie trudno jest pomiescic niezbedne mechanizmy do operowania wlokami obok siebie. Ustawienie mechanizmów do operowania wlokami w przed¬ niej czesci pokladu jeden nad drugim, to jest przykladowo wyciagarki wloków dennych na dole, a wyciagarki wloków pelagicznych wyzej, lub odwrotnie, nie zdaje egzaminu. Podczas wybierania wloki musza byc wtedy wyciagane jedne na drugie. Nastepuje wówczas zahaczenie sie wloków i ich platanie sie.2 93 456 Celem wynalazku jest zaprojektowanie ukladu polowowego dla trawlera^, ktoiry ^zapewnia maztaafif! pracy dowolna technika, to jest zarówno pelagiczna jak i denna, dwoma wlokami mj^rzenikn, bez kariieczmfca wymiany wloków na pokladzie.Nieoczekiwanie okazalo sie, iz postawiony cel mozna zrealizowac dzieki zasadniczo nowemu sposobowi ustawienia znanych i dotychczas stosowanych narzedzi polowowych i urzadzen. Istota wynalazku jest usytuowa¬ nie bebnów sieciowych na pomoscie podwyzszonym, najkorzystniej od 2 do 3 m nad pokladem tralowym, to jest roboczym, w rejonie srodkowej czesci tego pokladu. Wyciagarki tralowe sa usytuowane w dziobowej czesci pokladu tralowego, a liny tralowe sa prowadzone nad pokladem nadbudówki (nie nad pokladem roboczym).Liny tralowe biegna przez rolki urzadzenia do pomiaru sil, tak zainstalowane, iz istnieje mozliwosc prowadzenia pomiaru równiez po zrzuceniu lin na pochylnie rurowa. Uklad jest cztero-wlokowy.Uklad polowowy dla trawlerów rybackich, pozwalajacy na operowanie czterema wlokami, wedlug wyna¬ lazku, realizujac postawiony cel, wykazuje korzystne skutki techniczne i techniczno-uzytkowe. Uklad jest stosun¬ kowo prosty, a w toku pracy nie wystepuja kolizje, zahaczenia, krzyzowania sie lin, ani zagrozenia przebiegiem lin dla rybaków obslugujacych uklad.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schematycznie uklad w widoku z boku, a fig. 2 - uklad w widoku z góry z uwidocznionym pokladem tralowym i nadbudówkami.Podstawowymi mechanizmami i urzadzeniami czterowlokowego ukladu., polowowego — wedlug wyna¬ lazku — sa wyciagarki tralowe 1 zainstalowane na podwyzszeniu lub na pokladzie nadbudówki 2 w dziobowej czesci pokladu roboczego, wciagarki pomocnicze 3 wloków dennych i wciagafki pomocnicze 4 wloków pelagicz- nych tak zwane bebny sieciowe. Wciagarki pomocnicze 4 zainstalowane sa na pomoscie 5, który laczy skrzydla boczne nadbudówki 2 i zlokalizowany jest w rejonie srodka dlugosci pokladu roboczego. Wciagarki pomocnicze 3 umieszczone sa na pokladzie tralowym, w dziobowej jego czesci.Przestrzen pokladu roboczego, zawarta miedzy pomostem 5 a wciagarkami pomocniczymi 3, podzielona jest barierka srodkowa 6, wzdluz osi symetrii, na dwie równe czesci, w których srodku zlokalizowany jest pojemnik 7 (lasty) na sprzet polowowy. Barierka srodkowa 6 i pojemnik 7 tworza zarazem system prowadnic dla skrzydel, bobin i plywaków wloków dennych. Pomost 5, znajdujacy sie najkorzystniej na wysokosci okolo 2,5 m nad pokladem tralowym „dzieli" poklad tralowy na dwie czesci, z których czesc przednia a, zawarta miedzy pomostem 5 i wciagarkami pomocniczymi 3, sluzy do skladowania i operowania wlokami dennymi, ' natomiast czesc tylna b, zawarta miedzy progiem pochylni rufowej a pomostem 5, sluzy do wybierania worka z ryba, oprózniania go jak równiez do operowania wlokami podczas wybierania czy wydawania.Wloki pelagiczne sa wybierane za pomoca bebnów sieciowych 4 i na tychze bebnach sa skladowane.Przebieg pracy na opisanym ukladzie polowowym jest nastepujacy. Statek po zejsciu na lowisko posiada przygotowane "do wydania cztery zestawy wloków: dwa wloki denne zlokalizowane w przedniej czesci pokladu tralowego oraz dwa wloki pelagiczne, nawiniete na bebny sieciowe 4. Jednoczesnie za rufa podwieszone sa — znanymi sposobami- dwie pary rozpornic: jedna para rozpornic dennych i jedna para rozpornic pelagicz- nych.Z chwila wykrycia koncentracji ryb dennych, zostaje wydany jeden z wloków dennych i gdy koncentracja utrzymuje sie przez odpowiednio dlugi okres, prowadzi sie polowy na przemian dwoma wlokami dennymi — z chwila wybierania na poklad jednego, natychmiast wydawany jest do wody drugi wlok.W momencie gdy koncentracje ryb zaczynaja sie unosic z nad dna tworzac lawice pelagiczne, wybrany zostaje na poklad wlok denny i z chwila gdy worek z rybami wloka dennego znajdzie sie na pokladzie, zaloga moze przystapic do wydawania wloka pelagicznego.Najkorzystniejszy przebieg maja operacje prowadzone wlokami zlokalizowanymi po przeciwnych burtach to znaczy gdy wybiera sie wlok denny na prawa burte, to wlok pelagiczny wydaje sie z lewej burty gdyz poklad ' po tej stronie nie jest zatarasowany workiem z rybami. Opróznienie ryb z worka i klarowanie wloka dennego oraz ukladanie go w przedniej czesci pokladu odbywa sie w trakcie tralowania wlokiem pelagicznym.Gdy koncentracje pelagiczne utrzymuja sie odpowiednio dlugi okres, polowy prowadzi sie na przemian dwoma wlokami pelagicznymi do operowania, którymi sluza bebny sieciowe 4.Liny tralowe 8 sa prowadzone od wciagarek 1 przez urzadzenia trójrolkowe do pomiaru naciagu lin 9, które to urzadzenie usytuowane jest w ten sposób (w takiej odleglosci od rufy), ze liny tralowe 8 moga byc zrzucane do pochylni — dla tralowania w lodzie — bez wyjmowania lin z urzadzenia pomiarowego, a wiec pomiar sil moze byc prowadzony niezaleznie od sposobu tralowania.93 456 3 PL