PL93282B1 - - Google Patents
Download PDFInfo
- Publication number
- PL93282B1 PL93282B1 PL1972159224A PL15922472A PL93282B1 PL 93282 B1 PL93282 B1 PL 93282B1 PL 1972159224 A PL1972159224 A PL 1972159224A PL 15922472 A PL15922472 A PL 15922472A PL 93282 B1 PL93282 B1 PL 93282B1
- Authority
- PL
- Poland
- Prior art keywords
- frequency
- circuit
- phase
- signal
- signals
- Prior art date
Links
- 238000005259 measurement Methods 0.000 claims description 60
- 239000002131 composite material Substances 0.000 claims description 57
- 230000001360 synchronised effect Effects 0.000 claims description 55
- 238000006243 chemical reaction Methods 0.000 claims description 52
- 230000015654 memory Effects 0.000 claims description 45
- 238000000034 method Methods 0.000 claims description 38
- 230000010363 phase shift Effects 0.000 claims description 30
- 238000001514 detection method Methods 0.000 claims description 28
- 230000009466 transformation Effects 0.000 claims description 28
- 230000008859 change Effects 0.000 claims description 26
- 230000004044 response Effects 0.000 claims description 13
- 239000010453 quartz Substances 0.000 claims description 5
- VYPSYNLAJGMNEJ-UHFFFAOYSA-N silicon dioxide Inorganic materials O=[Si]=O VYPSYNLAJGMNEJ-UHFFFAOYSA-N 0.000 claims description 5
- 239000013078 crystal Substances 0.000 claims description 4
- 230000033228 biological regulation Effects 0.000 claims description 3
- 230000005540 biological transmission Effects 0.000 claims description 3
- 102100024007 Neurofilament heavy polypeptide Human genes 0.000 claims 1
- 230000013011 mating Effects 0.000 claims 1
- 108010091047 neurofilament protein H Proteins 0.000 claims 1
- 235000015097 nutrients Nutrition 0.000 claims 1
- 150000003839 salts Chemical class 0.000 claims 1
- 238000010586 diagram Methods 0.000 description 30
- 238000012937 correction Methods 0.000 description 27
- 230000035945 sensitivity Effects 0.000 description 16
- 230000000694 effects Effects 0.000 description 13
- 230000006870 function Effects 0.000 description 13
- 238000005192 partition Methods 0.000 description 13
- 238000000844 transformation Methods 0.000 description 11
- 230000010354 integration Effects 0.000 description 8
- 230000007704 transition Effects 0.000 description 7
- 230000008901 benefit Effects 0.000 description 6
- 230000001276 controlling effect Effects 0.000 description 6
- 230000006872 improvement Effects 0.000 description 4
- 238000004519 manufacturing process Methods 0.000 description 4
- 230000001052 transient effect Effects 0.000 description 4
- 230000001419 dependent effect Effects 0.000 description 3
- 238000001914 filtration Methods 0.000 description 3
- 230000001939 inductive effect Effects 0.000 description 3
- 238000002156 mixing Methods 0.000 description 3
- 239000000203 mixture Substances 0.000 description 3
- 230000008569 process Effects 0.000 description 3
- 230000003252 repetitive effect Effects 0.000 description 3
- 230000001960 triggered effect Effects 0.000 description 3
- 150000001875 compounds Chemical class 0.000 description 2
- 238000010276 construction Methods 0.000 description 2
- 238000013461 design Methods 0.000 description 2
- 230000005855 radiation Effects 0.000 description 2
- 230000009467 reduction Effects 0.000 description 2
- MGGVALXERJRIRO-UHFFFAOYSA-N 4-[2-(2,3-dihydro-1H-inden-2-ylamino)pyrimidin-5-yl]-2-[2-oxo-2-(2,4,6,7-tetrahydrotriazolo[4,5-c]pyridin-5-yl)ethyl]-1H-pyrazol-5-one Chemical compound C1C(CC2=CC=CC=C12)NC1=NC=C(C=N1)C=1C(=NN(C=1)CC(=O)N1CC2=C(CC1)NN=N2)O MGGVALXERJRIRO-UHFFFAOYSA-N 0.000 description 1
- 108010074864 Factor XI Proteins 0.000 description 1
- 239000004606 Fillers/Extenders Substances 0.000 description 1
- 238000009825 accumulation Methods 0.000 description 1
- 230000015572 biosynthetic process Effects 0.000 description 1
- 230000000903 blocking effect Effects 0.000 description 1
- 230000008094 contradictory effect Effects 0.000 description 1
- 230000008878 coupling Effects 0.000 description 1
- 238000010168 coupling process Methods 0.000 description 1
- 238000005859 coupling reaction Methods 0.000 description 1
- 230000007423 decrease Effects 0.000 description 1
- 230000003111 delayed effect Effects 0.000 description 1
- 238000011161 development Methods 0.000 description 1
- 230000005672 electromagnetic field Effects 0.000 description 1
- 238000005516 engineering process Methods 0.000 description 1
- 230000007613 environmental effect Effects 0.000 description 1
- 238000011067 equilibration Methods 0.000 description 1
- 238000007667 floating Methods 0.000 description 1
- 210000004209 hair Anatomy 0.000 description 1
- 230000001976 improved effect Effects 0.000 description 1
- 239000000411 inducer Substances 0.000 description 1
- 239000004615 ingredient Substances 0.000 description 1
- 230000003993 interaction Effects 0.000 description 1
- 239000011159 matrix material Substances 0.000 description 1
- 238000000691 measurement method Methods 0.000 description 1
- 238000012545 processing Methods 0.000 description 1
- 230000000644 propagated effect Effects 0.000 description 1
- 238000000746 purification Methods 0.000 description 1
- 230000001105 regulatory effect Effects 0.000 description 1
- 230000000630 rising effect Effects 0.000 description 1
- 238000006467 substitution reaction Methods 0.000 description 1
- 238000003786 synthesis reaction Methods 0.000 description 1
Classifications
-
- G—PHYSICS
- G01—MEASURING; TESTING
- G01S—RADIO DIRECTION-FINDING; RADIO NAVIGATION; DETERMINING DISTANCE OR VELOCITY BY USE OF RADIO WAVES; LOCATING OR PRESENCE-DETECTING BY USE OF THE REFLECTION OR RERADIATION OF RADIO WAVES; ANALOGOUS ARRANGEMENTS USING OTHER WAVES
- G01S1/00—Beacons or beacon systems transmitting signals having a characteristic or characteristics capable of being detected by non-directional receivers and defining directions, positions, or position lines fixed relatively to the beacon transmitters; Receivers co-operating therewith
- G01S1/02—Beacons or beacon systems transmitting signals having a characteristic or characteristics capable of being detected by non-directional receivers and defining directions, positions, or position lines fixed relatively to the beacon transmitters; Receivers co-operating therewith using radio waves
- G01S1/08—Systems for determining direction or position line
- G01S1/20—Systems for determining direction or position line using a comparison of transit time of synchronised signals transmitted from non-directional antennas or antenna systems spaced apart, i.e. path-difference systems
- G01S1/30—Systems for determining direction or position line using a comparison of transit time of synchronised signals transmitted from non-directional antennas or antenna systems spaced apart, i.e. path-difference systems the synchronised signals being continuous waves or intermittent trains of continuous waves, the intermittency not being for the purpose of determining direction or position line and the transit times being compared by measuring the phase difference
Landscapes
- Engineering & Computer Science (AREA)
- Computer Networks & Wireless Communication (AREA)
- Physics & Mathematics (AREA)
- General Physics & Mathematics (AREA)
- Radar, Positioning & Navigation (AREA)
- Remote Sensing (AREA)
- Position Fixing By Use Of Radio Waves (AREA)
- Superheterodyne Receivers (AREA)
- Measuring Pulse, Heart Rate, Blood Pressure Or Blood Flow (AREA)
- Radio Relay Systems (AREA)
Description
Przedmiotem wynalazku jest sposób radionawi¬ gacji hiperboliczno-fazowej oraz urzadzenie do radionawigacji hiperboliczno-fazowej.Znane sa z francuskiego opisu patentowego nr 72 27 060 znajdujace zastosowanie w radionawigacji hiperboliczno-fazowej sposoby i uklady do prze¬ miany czestotliwosci przeznaczone dla zawartych w ustalonym z góry zakresie wysokich czestotliwosci, z sygnalami heterodyny dostarczanymi z jednego zródla o duzej stabilnosci. Stopien przemiany cze¬ stotliwosci zawiera z jednej strony dzielniki czesto¬ tliwosci sygnalu z jednego zródla o duzej stabilnosci w celu otrzymania sygnalu heterodyny o czestotli¬ wosci zawartej pomiedzy odpowiednimi wielokrot¬ nosciami okreslonej czestotliwosci / zwiazanej ze stopniem przemiany czestotliwosci. Z drugiej stro¬ ny stopien przemiany czestotliwosci zawiera mie- szacz dla mieszania sygnalu wejsciowego z wyb¬ ranym sygnalem heterodyny. Poza tym zastosowa¬ no filtry.Czestotliwosc heterodyny jest zawarta pomiedzy wymienionymi wielokrotnosciami w taki sposób, aby sygnal wyjsciowy mieszacza mial czestotliwosc zawarta pomiedzy f/2 i /. Kolejne wielokrotnosci czestotliwosci f zwiazanej ze stopniem przemiany czestotliwosci sa rzedu od 2 do 6.Zródlo czestotliwosci w omawianym opisie paten¬ towym odpowiada zródlu i ukladowi wymuszajace¬ mu wedlug wynalazku. Oscylatory do wytwarza¬ nia nadawanych sygnalów odpowiadaja natomiast ukladowi dostarczajacemu sygnaly wejsciowe dla przemiany czestotliwosci.Znany sposób wyboru czestotliwosci jest prze¬ prowadzany w nastepujacy sposób: wybiera sie czestotliwosc heterodyny jako równa wielokrotno¬ sci czestotliwosci bedacej granica górna lub dolna zakresu czestotliwosci zawierajacego wybrana cze¬ stotliwosc sygnalu na wejsciu ukladu przemiany czestotliwosci w zaleznosci od tego, czy ta wybrana czestotliwosc sygnalu wejsciowego znajduje sie w górnej czy dolnej polówce tego zakresu.W sposobie radionawigacji za pomoca pomiaru fazy podstawowym pomiarem jest pomiar przesu¬ niecia fazowego, które wystepuje w czasie propa- gacji fali sinusoidalnej o znanej czestotliwosci na¬ dawanej ze stacji nadawczej w funkcji odleglosci mierzonej pomiedzy stacja nadawcza i miejscem od¬ bioru tej fali. Otrzymane w ten sposób informacje sa zwiazane z ta odlegloscia. Dla okreslenia poloze- nia odbiornika, stosuje sie zwykle kilka stacji na¬ dawczych. v Przesuniecie fazowe, które wystepuje dla fali o znanej czestotliwosci jest funkcja odleglosci, a tak¬ ze zalezy od czestotliwosci i od predkosci z jaka rozchodza sie fale elektromagnetyczne. Wspólczyn¬ nikiem czulosci, lub krócej czuloscia, nazywa sie wspólczynnik proporcjonalnosci pomiedzy przesu¬ nieciem fazowym, wyrazonym w pelnych wielok¬ rotnosciach i ulamkach kata pelnego a znana cze- stotliwoscia i odlegoscia. 93 2823 Faza sygnalu elektrycznego o znanej czestotliwo¬ sci jest okreslona z dokladnoscia do calkowitej wie¬ lokrotnosci 2jt, to znaczy z dokladnoscia do calko¬ witej wielokrotnosci przesuniecia fazy o kat pelny.Fakt ten stal sie zródlem zjawiska znanego pod nazwa „niejednoznacznosci" mianowicie jednej wartosci mierzonej fazy odpowiada nie tylko jed¬ na linia okreslajaca polozenie odbiornika, ale cala rodzina takich linii.Nalezy ustalic sposób pomiaru fazy, azeby móc okreslic wartosc przesuniec fazowych. W zwiazku z tym ipojawia sie od razu problem stabilnosci oscy¬ latorów uzywanych do generowania fal przeznaczo¬ nych do radionawigacji. W praktyce, jesli chodzi o odbiór, mozna przyjac, ze czestotliwosc emitowa¬ nych fal jest znana, natomiast faza zazwyczaj jest znana z., dokladnoscia do 2;t.Wiekszosc wspólczesnych znanych rozwiazan opiera sie na zaleznosci fazy w odpowiedni sposób dla róznych nadawanych sygnalów. Stosowane spo¬ soby radionawigacji* wykorzystuja pomiar róznicy przesuniec fazowych fal propagowanych pomiedzy miejscem odbioru i dwoma stacjami nadawczymi. v Wyznacza to rodzine hiperbol, których wspólnymi ogniskami sa obie stacje nadawcze.Znane jest z francuskiego opisu patentowego nr 790 386 i jego opisu dodatkowego pierwsze rozwia¬ zanie urzadzenia ^o radionawigacji z pomiarem fa¬ zy. Rozwiazanie to mozna opisac w sposób naste¬ pujacy: dwie stacje nadawcze nadaja fale o dwóch czestotliwosciach niewiele rózniacych sie miedzy soba. Ta mala róznita czestotliwosci jest odbiera¬ na przez stala stacje odbiorcza i nadawana raz jeszcze w formie fali o modulowanej amplitudzie.Znany jest z angielskiego opisu patentowego nr 579 346 sposób radionawigacji, w którym kilka sta¬ cji nadawczych^ emituje fale o tej samej czestotli¬ wosci. Tylko jedna z tych stacji emituje taka fale w danej chwili czasu. Niezbedne jest wiec ustale¬ nie zaleznosci pomiedzy stacjami nadawczymi, aby mozna bylo wzajemnie uzaleznic czestotliwosci i fa¬ zy emitowanych fal. Ten sposób radionawigacji zo¬ stanie nazwany „kolejnym", ze wzgledu na fakt, ze kazda badana fala jest emitowana kolejno przez rózne stacje nadawcze.Znany jest ,z francuskiego opisu patentowego nr 1010811 sposób poprawy niejednoznacznosci. Pole¬ ga on na tym, ze z kazdej stacji nadawczej emito¬ wane sa co najmniej dwie fale o bliskich czestotli¬ wosciach. Róznicy przesuniec fazowych uzyskanej na podstawie tych dwóch bliskich czestotliwosci od-1 powiada wspólczynnik czulosci równy róznicy wspólczynników czulosci odpowiadajacych dwóm czestotliwosciom emitowanych fal. W zwiazku z tym jest od nich mniejszy. Ten mniejszy wspólczynnik czulosci umozliwia poprawienie „niejednoznaczno¬ sci" wystepujacej w czasie pomiaru fazy. Metoda ta zostanie nazwana jako „poprawienie niejednoznacz¬ nosci na skutek czulosci róznicowej". Korzyscia urzadzen do radionawigacji przy zastosowaniu me¬ tody „kolejnej" jest identycznosc emitowanych cze¬ stotliwosci. Zmniejsza to liczbe emitowanych cze¬ stotliwosci i w konsekwencji ich otrzymanie staje sie latwiejsze.Przy zastosowaniu systemu „kolejnego" trzeba 282 4 ^ "¦¦ brac pod uwage dwa sprzeczne ze soba warunki.Pierwszy z nich polega na tym, ze ze wzgledu na chwilowy charakter emisji kazdej stacji nadawczej trzeba czekac, az do zakonczenia pracy przez filtry, zanim mozna bedzie wykorzystac otrzymane syg¬ naly. Czas trwania kazdej emisji chwilowej powi¬ nien byc znacznie wiekszy od tego czasu przejscio¬ wego.Drugi zwiazany jest z faktem stosowania zazwy- io czaj ruchomych odbiorników. Informacje o fazach dostarczane przez fale sa wazne tylko w momen¬ cie odbioru. Pomiar przesuniecia fazowego dla kaz¬ dej czestotliwosci pomiarowej powinien byc wyko¬ nany na falach, które nie sa emitowane w tym sa- mym momencie. Wynika z tego fakt, iz zastosowa¬ nie radionawigacji „kolejnej" dostarcza informacji tylko pod warunkiem malego przedzialu czasu dzie¬ lacego momenty dwóch emisji o tej samej czesto¬ tliwosci pomiarowej.Przedzial czasu dzielacy dwie chwilowe emisje o tej samej czestotliwosci przez ta sama stacje na¬ dawcza jest proporcjonalny do czasu trwania kazdej chwilowej emisji poprzez wspólczynnik zalezacy od liczby stosowanych czestotliwosci i liczby stacji na- dawczych wchodzacych w sklad jednego zespolu.Calkowita liczba stacji nadawczych wplywa tyl¬ ko na liczbe ich zastostnvan, natomiast calkowita liczba stosowanych czestotliwosci pozostaje w scis¬ lym zwiazku z faktem bardziej pewnego i calkowi- tego poprawienia niejednoznacznosci.Pierwsza niedogodnosc radionawigacji „kolejnej" jest zwiazana ze zmniejszeniem stref przejsciowych dzieki zastosowaniu szerokich pasm odbioru. Narzu¬ ca to wymaganie duzych mocy emisji i powoduje nagromadzenie duzej ilosci fal w przestrzeni.Druga niedogodnosc polega na tym, ze chcac za¬ pewnic spelnienie jednoczesnie dwóch sprzecznych warunków trzeba ograniczyc liczbe stacji nadaw¬ czych i liczbe czestotliwosci pomiarowych. W zwiaz- 40 ku z tym jest praktycznie niemozliwe przewidze¬ nie pewnego i pelnego poprawienia niejednoznacz¬ nosci, przy czym jest on tym pewniejszy im wyz¬ sze sa wartosci czestotliwosci.Inna wada tych urzadzen jest koniecznosc stwo- 45 rzenJa programów odbioru, które bylyby dokladnie zsynchronizowane z programem, emisji, aby zmniej¬ szyc straty czasu wynikajace z rozbieznosci miedzy tymi programami. Z tego wzgledu przewidziano sygnaly specjalne sluzace do synchronizacji. Pomi- 50 mo, ze zasady takiej synchronizacji sa proste, sto¬ sowanie takich sygnalów stwarza problemy zwia¬ zane z moca i przenoszeniem.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu i urza¬ dzenia do radionawigacji, dzieki któremu szerokosci 55 pasm niezbednych do odbioru bylyby maksymalnie waskie oraz zapewnione byloby jak najlepsze za¬ bezpieczenie przed wplywem emisji sasiednich stacji i zaklóceniami, a wiec zmniejszenie mocy emisji i zmniejszenie ilosci fal w przestrzeni, 60 umozliwienie zastosowania licznych stacji nadaw¬ czych i kanalów emisji,- przy równoczesnym zapew¬ nieniu^ pelnej i pewnej poprawy niejednoznacznosci.Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku dzieki za¬ stosowaniu sposobu radionawigacji hiperboliczno- 65 -fazowej, w którym emituje sie w sposób ciagly5 przez kazda z co najmniej dwóch stacji nadawczych fale stala o czestotliwosci wlasciwej dla danej stacji nadawczej oraz emituje sie zgodnie ze znanym prog¬ ramem co najmniej jedna fale chwilowa o czesto¬ tliwosci pomiarowej, której wartosc jest taka sama dla wszystkich stacji nadawczych. Zaklada sie w programie, ze w kazdej chwili emituje sie fale o czestotliwosci pomiarowej przez co najwyzej jed¬ na stacje nadawcza. Odbiera sie fale przez co naj¬ mniej jeden odbiornik, umieszczony zazwyczaj na podkladzie poruszajacego sie obiektu i przeznaczo¬ ny do dostarczania informacji o hiperbolicznej linii polozen wzgledem stacji nadawczych.Odbiera sie przez odbiornik przy zastosowaniu detekcji synchronicznej dwie fale stale o róznych czestotliwosciach wlasciwych odpowiednio za po¬ moca dwóch^pierwszych zlozonych sygnalów lokal¬ nych o zlozonych czestotliwosciach, których war¬ tosci nominalne aa odpowiednio równe wartosciom dwóch czestotliwosci wlasciwych przy ustaleniu dwóch czestotliwosci rzeczywistych dwóch pierw¬ szych zlozonych sygnalów lokalnych tak, aby by- \tf równe dwóm czestotliwosciom dwóch fal stalych, takich jakie odbiera sie przy odbiorze synchronicz¬ nym podczas odpowiednich okresów emisji, dwóch fal chwilowych o czestotliwosci pomiarowej przy zastosowaniu odpowiednio dwóch wtórnych zlozo¬ nych sygnalów lokalnych posiadajacych czestotli¬ wosci zlozone o wartosciach nominalnych równych wartosci czestotliwosci pomiarowej. \ Stosuje sie czestotliwosc rzeczywista kazdego' wtórnego zlozonego sygnalu lokalnego proporcjonal¬ na do czestotliwosci rzeczywistej pierwszego, zlozo¬ nego sygnalu lokalnego odpowiadajacego tej samej czestotliwosci wlasciwej w taki sposób, jak zwiaza¬ na jest czestotliwosc pomiarowa z czestotliwoscia wlasciwa, przy dopasowaniu zlozonej fazy kazdego wtórnego zlozonego sygnalu lokalnego tak, by byla równa fazie fali chwilowej w momencie odbioru, z dokladnoscia do stalej o tej samej wartosci dla drugich zlozonych sygnalów. Stosuje sie odchylenie fazy pomiedzy dwoma drugimi, zlozonymi sygnala¬ mi lokalnymi jako informacje o hiperbolicznej linii polozenia odbiornika wzgledem dwóch stacji na¬ dawczych dla ich oddalenia i na indywidualnego wydluzenia przerw czasowych w emisji fali chwi¬ lowej przez kazda stacje nadawcza.Urzadzenie do radionawigacji hiperboliczno-fazo- wej wedlug wynalazku zawiera stacje nadawcze za¬ wierajace uklady do nadawania w sposób ciagly fal stalych i uklady do detekcji fazy dla odbiornika zawierajace generator czestotliwosciowy, uklad od¬ biorczy i pierwszy uklad sterujacy do detekcji w sposób ciagly faz sygnalów stalych oraz generator czestotliwosciowy do generowania sygnalów lokal¬ nych o okreslonych fazach dla fal chwilowych do¬ starczanych z tych samych stacji nadawczych.Wedlug wynalazku pierwszy generator czestotli¬ wosciowy do ciaglego generowania dwóch pierw¬ szych sygnalów lokalnych, o czestotliwosciach no¬ minalnych równych czestotliwosciom co najmniej dwóch fal stalych, jest dolaczony do pierwszego synchronicznego ukladu odbiorczego i do pierwsze¬ go ukladu sterujacego do wytwarzania dwóch pier¬ wszych sygnalów lokalnych, o czestotliwosciach 282 * 6 rzeczywistych równych czestotliwosciom) co naj¬ mniej dwóch fal stalych, oraz drugi generator cze¬ stotliwosciowy do generowania dwóch wtórnych sygnalów lokalnych o czestotliwosciach nominal- nych równyeh' czestotliwosciom fal chwilowych od¬ bieranych z co najmniej dwóch stacji nadawczych zawiera drugie elementy do generowania dwóch wtórnych sygnalów lokalnych o czestotliwosciach rzeczywistych zasadniczo proporcjonalnych do cze- stotliwosci rzeczywistych pierwszych sygnalów lo¬ kalnych.Drugie elementy generujace zawieraja drugi ge¬ nerator czestotliwosciowy przystosowany do dostar¬ czenia stosunku czestotliwosci rzeczywistych dwóch wtórnych sygnalów lokalnych do czestotliwosci rze¬ czywistych sygnalów lokalnych zasadniczo równe¬ go stosunkowi czestotliwosci cygnalu chwilowego do czestotliwosci sygnalu stalego z kazdej ze stacji na¬ dawczych. Odbiornik zawiera ponadto drugi yn- chroniczny uklad odbiorczy oraz drugi uklad steru¬ jacy dla zrównania fazy kazdego wtórego sygnalu lokalnego z faza; odpowiadajacego mu sygnalu chwi¬ lowego odbieranego z kazdej ze stacji nadawczych plus stala.Kazda stacja nadawcza zawiera zródlo i uklad przemiany czestotliwosci do wytwarzania sygnalów o pierwszej czestotliwosci wlasciwej i drugiej cze¬ stotliwosci pomiarowej. Uklad przemiany czestotli¬ wosci zawiera sterowany oscylator kwarcowy, pierwszy stopien przemiany czestotliwosci oraz dru¬ gi stopien przemiany czestotliwosci do heterodyno- wania sygnalu wyjsciowego oscylatora kwarcowego z co najmniej jednym .sygnalem o czestotliwosc: uzyskanej przez podzielenie czestotliwosci sygnalu dostarczanego z ukladu wymuszajacego czestotli¬ wosc, syntezator, który jesl takze dolaczony do uk¬ ladu wymuszajacego czestotliwosc oraz detektor i uklad czasowy do sterowania oscylatorem kwarco¬ wym zgodnie z róznica pomiedzy heterodynowanym 40 sygnalem dostarczanym z oscylatora a sygnalem wyjsciowym syntezatora.Wedlug wynalazku odbiornik jest przystosowany do przesylania z powrotem informacji dotyczacej sygnalów odbieranych z kazdej ze stacji nadaw- 45 czych i kazda ze stacji nadawczych zawiera uklad wymuszajacy czestotliwosc dla utrzymywania iden¬ tycznego stosunku czestotliwosci rzeczywistej do czestotliwosc} nominalnej dla róznych stacji na¬ dawczych. 50 Odbiornik jest przystosowany do przesylania z po¬ wrotem informacji dotyczacej róznic faz sygnalów chwilowych odbieranych z kazdej ze stacji nadaw¬ czych i kazda stacja nadawcza zawiera p^zesuwni- fci fazowe dla utrzymywania okreslonych róznic faz 55 sygnalów dla róznych stacji nadawczych.Wedlug wynalazku kazda stacja nadawcza na¬ daje wiele sygnalów chwilowych, kazdy o róznej czestotliwosci.Odbiornik wedlug wynalazku zawiera pierwszy 60 generator czestotliwosciowy z ukladem czasowym zawierajacy elementy do niezaleznej regulacji cze¬ stotliwosci oó najmniej dwóch z pierwszych sygna¬ lów lokalnych i ustalenia czestotliwosci drugich sy¬ gnalów lokalnych wzgledem pierwszych sygnalów 65 lokalnych tak* by stosunki czestotliwosci rzeczywi-7 stych fal chwilowych, które sa heterodynowane przez drugie sygnaly lokalne, do czestotliwosci rze¬ czywistych fal stalych heterodynowanych przez pierwsze sygnaly lokalne pozostawaly zasadniczo równe odpowiednim stosunkom wspólnej czestotli¬ wosci nominalnej fal .chwilowych do dwóch czesto¬ tliwosci ' nominalnych fal stalych oraz zawiera pierwszy uklad sterujacy do sterowania regulacja co najmniej dwóch czestotliwosci pierwszych syg¬ nalów lokalnych tak, ze'dwie. fale stale sa zasad¬ niczo zrównane przez heterodynowanie ich z od¬ powiednimi pierwszymi sygnalami lokalnymi, pod¬ czas gdy wtórne sygnaly lokalne reprezentuja okre¬ slone fazy fal chwilowych przed sterowaniem ich faz dla zrównania z falami chwilowymi.Generator czestotliwosciowy odbiornika zawiera pierwotne zródlo czestotliwosci i co najmniej jedno sterowane, wtórne zródlo czestotliwosci z jednej strony dzielniki czestotliwosci dolaczone do pier¬ wotnego zródla czestotliwosci i dostarczajace pier¬ wszego sygnalu lokalnego i wtórnego sygnalu lo¬ jalnego za wyjatkiem prostych sygnalów lokalnych i z drugiej strony inne dzielniki czestotliwosci do¬ laczone do wtórnego zródla czestotliwosci do dostar¬ czania prostej skladowej pierwszych sygnalów lo¬ kalnych i prostej (skladowej wspólpracujacych z nimi wtórnych sygnalów lokalnych.Dzielniki czestotliwosci maja wspólczynniki po¬ dzialu czestotliwosci odwrotnie proporcjonalne od¬ powiednio da wartosci nominalnych, czestotliwosci fal stalych i czestotliwosci fal chwilowych. Detektor synchroniczny jest dolaczony do wtórnego zródla czestotliwosci dla sterowania skladowa prosta pier¬ wszego sygnalu lokalnego, przy czym czestotliwosc skladowej prostej drugiego sygnalu lokalnego zo¬ staje zrównana z czestotliwoscia skladowej prostej pierwszego sygnalu lokalnego, z która wspólpracu¬ je zgodnie z wymaganym stosunkiem czestotliwosci.Wedlug wynalazku wejscia dzielników czestotli¬ wosci sa dolaczone do pierwotnego zródla czestotli¬ wosci i wejscia innych dzielników czestotliwosci sa dolaczone do wtórnego zródla czestotliwosci. Wyj¬ scia dzielników czestotliwosci dostarczaja pierw¬ szych sygnalów lokalnych i wtórnych sygnalów lo¬ kalnych. Wtórne zródlo czestotliwosci moze zawie¬ rac trzy zródla dolaczone do pierwotnego zródla czestotliwosci.Uklad sterujacy regulacja fazy zawiera przesuw- nik fazowy w postaci obwodu sumujaco-odejmuja- cego, wlaczonego pomiedzy wyjscie wtórnego zród¬ la czestotliwosci i wejscie dzielnika czestotliwosci, dostarczajacego skladowej prostej wtórnego sygnalu lokalnego oraz zawiera detektor synchroniczny przesylajacy fale chwilowe z drugiego ukladu od¬ biorczego do obwodu sumujacego-odejmujacego tak, ze odbierane fale chwilowe maja faze zasadniczo dokladnie równa odpowiedniej, jednej z dwóch grup wtórnych sygnalów lokalnych, w zaleznosci od stacji nadawczej, z której sa nadawane, przy czym drugie sygnaly lokalne sa okresowo wprowadzane w scis¬ ly zwiazek fazowy z odbieranymi falami chwilo¬ wymi.Wszyistie_sygnaly lokalne za wyjatkiem prostych sygnalów lokalnych ^sa doprowadzane do heterody- nowych mieszaczy czestotliwosci, a proste sygnaly 282 8 lokalne sa doprowadzane do detektorów synchro¬ nicznych. _ Wedlug wynalazku generatory czestotliwosciowe zawieraja zródlo czestotliwosci posiadajace wyso- kostabilny oscylator zdolny do dostarczania sygna¬ lów odniesienia o wielkiej czestotliwosci w postaci cyfrowej, pierwsza grupe cyfrowych liczników — dzielników czestotliwosci dolaczonych do zródla cze¬ stotliwosci i zdolnych do dostarczania pierwszych sygnalów lokalnych, druga grupe cyfrowych dziel¬ ników czestotliwosci dolaczonych'do zródla czesto¬ tliwosci i zdolnych do dostarczania wtórnych syg¬ nalów lokalnych, co najmniej jeden pierwszy obwód sumujaco-odejmujacy wspólpracujacy z jednym z pierwszych liczników — dzielników czestotliwosci dostarczajacym pierwsze sygnaly lokalne i co naj¬ mniej jeden drugi obwód sumujaco-odejmujacy wspólpracujacy z jednym z drugich dzielników cze¬ stotliwosci dostarczajacym wtórne sygnaly lokalne.Uklad sterujacy czestotliwoscia zawiera co naj¬ mniej jeden obwód sterujacy dolaczony do wyjscia pierwszego ukladu odbiorczego i posiadajacy wyjs¬ cia dolaczone do pierwszego obwodu sumujaco- -odejmujacego i drugiego obwodu sumujaco-odej- mujacego. Wyjscia sa zdolne do zmiany stosun¬ ków czestotliwosci odpowiednio proporcjonalnych do zwiazanych ze soba czestotliwosci fali stalej i czestotliwosci fali chwilowej.Drugi obwód sumujaco-odejmujacy jest dolaczony do innego obwodu sumujaco-odejmujacego zawiera¬ jacego obwód dopasowujacy faze, dolaczony do wyj¬ scia drugiego ukladu odbiorczgo i sterujacy tym obwodem sumujaco-odejmujacyna, podczas gdy wtórne sygnaly lokalne sa okresowo wprowadzane w scisla zaleznosc z odbieranymi falami chwilowy¬ mi.Wedlug wynalazku cyfrowe uklady przemiany cze¬ stotliwosci dolaczone do heterodynowych mieszaczy czestotliwosci zawieraja cyfrowe dzielniki czestotli- 4C wosei i cyfrowe uklady przemiany czestotliwosci dolaczone do detektorów synchronicznych kazdy za¬ wiera cyfrowy syntezator czestotliwosci polaczony szeregowo £ cyfrowym dzielnikiem czestotliwosci.Pierwszy uklad przemiany czestotliwosci zawie- 45 ra pierwszy obwód sumujaco-odejmujacy wlaczony szeregowo pomiedzy zródlo czestotliwosci i cyfro¬ wy dzielnik czestotliwosci. Drugi uklad przemiany czestotliwosci zawiera drugi obwód sumujaco-odej¬ mujacy wlaczony szeregowo pomiedzy zródlo cze- 50 stotliwosci i cyfrowe dzielniki czestotliwosci, ob¬ wód dopasowania czestotliwosci posiadajacy pier¬ wsze wyjscie dolaczone do wejsc pierwszego obwo¬ du sumujaco-odejmujacego odbierajacego z nich pierwszy sygnal sterujacy czestotliwoscia i posia- 55 dajacy drugie wyjscie dolaczone do wejsc drugich obwodów sumujaco-odejmujacych odbierajacych z nich drugie sygnaly sterujace czestotliwoscia.Wedlug 'wynalazku generajtor czestotliwosciowy zawiera trzeci obwód sumujaco-odejmujacy wlaczo- 60 ny szeregowo pomiedzy zródlo czestotliwosci i cy¬ frowe dzielniki czestotliwosci. Uklad sterujacy faza zawiera obwód sterujacy wartoscia fazy posiadaja¬ cy polaczenia wejsciowe z drugiego ukladu odbior¬ czego, a wyjscia dolaczone do trzeciego obwodu 65 sumujaco-odejmujacego dla sterowania nim.93 9 Generator czestotliwosciowy zawiera róznicowy mnoznik fazy posiadajacy wejscia dolaczone do wejscia i wyjscia cyfrowego licznika-dzielnika cze¬ stotliwosci dostarczajacy wtórnych sygnalów lokal¬ nych, wejscia odniesienia odbierajace sygnaly o tej samej czestotliwosci jak cyfrowy licznik-dzielnik czestotliwosci, pamiec, obwód wyjsciowy mnoznika róznicowego fazy dostarczajacy informacje cyfrowa o fazie, reprezentujaca róznice faz pomiedzy syg¬ nalem wyjsciowym cyfrowego licznika-dzielnika czestotliwosci i sygnalem odmesienia z wejscia po¬ mnozona w mnozniku fazy oraz obwód sumuj.acy, obwód sumujacy, wylacznik wielokrotny i obwód odejmujacy do modulowania sygnalu o malej cze¬ stotliwosci z licznika dostarczanego ze zródla cze¬ stotliwosci, przy czym sygnal cyfrowy zawiera in¬ formacje o fazie na wyjsciu róznicowego mnoznika fazy, a zamodulowany sygnal o malej czestotliwosci jest dostarczany do drugiego ukladu odbiorczego.Generator czestotliwosciowy zawiera cyfrowy licz¬ nik fazy, a cyfrowy obwód-odejmujacy jest przy¬ stosowany do wytwarzania sygnalu równego róznicy sygnalu wyjsciowego licznika i sygnalu wyjsciowego z wyjscia róznicowego mnoznika fazy oraz uklad sterujacy faza zawiera obwód sterujacy wartoscia fazy przystosowany do sterowania faza sygnalu licznika.Wedlug wynalazku odbiornik zawiera generator czestotliwosciowy impulsów zdolny do dostarczania lokalnie sygnalów chwilowych podawanych ze zródla czestotliwosci, obwód do,okresowego dostar¬ czania impulsów do drugiego ukladu odbiorczego, a ponadto generator czestotliwosciowy zawiera licz¬ nik z pamiecia, podczas gdy obwód sumujacy i wy¬ lacznik wielokrotny sa przystosowane do modulo¬ wania sygnalu o malej czestotliwosci albo z samym przesunieciem lokalnym fazy przy wylaczniku roz¬ wartym a]£o z róznica przy wylaczniku zwartym pomiedzy sygnalem wyjsciowym licznika i sygna¬ lem wyjsciowym róznicowego mnoznika fazy zwiek¬ szonego przez licznik, przy czym dopasowujacy fa-- ze oddzialowuje wówczas odpowiednio albo na licz¬ nik dla uzyskania w nim przesuniecia lokalnego fa¬ zy albo, na licznik dla uzyskania rzeczywistego prze¬ suniecia fazy dla fali chwilowej.Kazdy z liczników jest przystosowany do wspól¬ pracy z pamiecia dla oddzialywania na fale chwilo¬ we nadawane przez rózne stacje nadawcze.Zródlo czestotliwosci zawiera cyfrowe dzielniki czestotliwosci do dostarczania sygnalu 0 malej cze¬ stotliwosci i o fazie odniesienia a generator cze¬ stotliwosciowy posiada polaczenia z dzielnikami czestotliwosci dla oddzialywania na drugie sygnaly lokalne wzgledem sygnalu o malej czestotliwosci i zrównania okresowo ich faz.Wedlug wynalazku odbiornik zawiera drugi cyf¬ rowy licznik-dzielnik czestotliwosci dolaczony tak¬ ze do drugiego obwodu sumujaco-odejmujacego, drugi róznicowy mnoznik fazy posiadajacy wejscia dolaczone do wejscia i wyjscia drugiego licznika- -dzielnika, pozostale wejscia dolaczone do wejscia i wyjscia pierwszego cyfrowego licznika-dzielnika czestotliwosci, pamiec sterujaca i wyjscie dostar¬ czajace informacji cyfrowej reprezentujacej róznice faz pomiedzy sygnalami wyjsciowymi pierwszego 282 licznika-dzielnika L.drugiego licznika-dzielnika po-*' mnozona przez mnoznik, drugi uklad cyfrowy do porównania fazy sygnalu pamieci z faza sygnalu wyjsciowego drugiego róznicowego mnoznika fazy oraz zawiera uklad przemiany fazy do zmiany fa¬ zy licznika-dzielnika zgodnie z informacjami o fazie w pamieci, dla zbadania niejednoznacznosci infor¬ macji o fazie sygnalów, uzyskiwanych na podsta¬ wie lokalnych przesuniec fazowych w odbiorniku, niezaleznie dla kazdej stacji nadawczej.Odbiornik zawiera ponadto uklad calkujacy róz¬ nice czestotliwosci dolaczony do wyjsc pierwszego ukladu odbiorczego dla fal stalych dla scalkowania róznicy czestotliwosci tych sygnalów wyjsciowych dostarczajacych informacji o róznicy odlegosci po¬ miedzy odbiornikiem i co najmniej dwiema stacja¬ mi nadawczymi.Pierwsze sygnaly lokalne o regulowanej czestotli¬ wosci maja te sama czestotliwosc nominalna i od- biornik zawiera uklad calkujacy róznice czestotli¬ wosci do odbioru tych pierwszych sygnalów lokal¬ nych, których róznica czestotliwosci ma byc scalko- wana dla dostarczania informacji o róznicy odleg¬ losci pomiedzy odbiornikiem i co najmniej dwiema stacjami nadawczymi.Wedlug wynalazku generator czestotliwosciowy zawiera zródlo czestotliwosci z obwodem przemiany czestotliwosci oraz obwód sterujacy czestotliwoscia do sterowania regulacja czestotliwosci.Pierwsze sygnaly lokalne doprowadzane do,detek- torów synchronicznych dla fal stalych maja zasad¬ niczo te sama mala czestotliwosc. Wtórne sygnaly lokalne doprowadzane do detektorów synchronicz¬ nych dla fal chwilowych maja zasadniczo te sama mala czestotliwosc. Wszystkie z pierwszych i wtór¬ nych sygnalów lokalnych maja wspólnie regulowana czestotliwosc i co najmniej jeden prosty pierwszy sygnal lokalny ma niezaleznie regulowana czesto¬ tliwosc oraz uklad sterujacy czestotliwoscia jest 40 przystosowany do wspólnego sterowania czestotli¬ woscia sygnalów lokalnych w odpowiedzi na sygnal' wyjsciowy pierwszego ukladu odbiorczego, zwiaza¬ ny z jedna fala stala i do sterowania czestotliwoscia prostego pierwszego sygnalu lokalnego w odpowie- 45 dzi na inny sygnal wyjsciowy pierwszego ukladu odbiorczego, zwiazany z,inna fala stala.W innym rozwiazaniu co najmniej dwa proste pierwsze sygnaly lokalne maja regulowane nieza¬ leznie czestotliwosci oraz uklad sterujacy czestotli- 50 woscia jest przystosowany do sterowania tymi dwo¬ ma prostymi pierwszymi sygnalami lokalnymi w odpowiedzi na sygnaly wyjsciowe pierwszego ukla¬ du odbiorczego, odpowiadajace odpowiednio pier¬ wszej i drugiej fali stalej. 55 W powszechnym znaczeniu sygnalem lokalnym jest sygnal elektryczny wytwarzany miejscowo, o szumie do pominiecia, reprezentujacy sygnal sinu¬ soidalny. Posiada on okreslona czestotliwosc, faze i stabilnosc czestotliwosci. takie, jak sygnal sinuso- 60 idalny. Moze nim byc. w szczególnosci sygnal pro¬ stokatny lub sygnal skladajacy sie z impulsów, któ¬ rych czolo wzrostu lub spadku odpowiada charak¬ terystycznemu punktowi sinuspidy, na przyklad przejscie przez zero w okreslonym kierunku. 65 W dalszej czesci opisu i zastrzezniach uzywa sie \ \II okreslen sygnal lokalny lub zlozony sygnal lokalny w znaczeniu bardziej ogólnym. Zlozony sygnal lo¬ kalny lub krócej sygnal lokalny zawiera jeden lub kilka sygnalów wytworzonych lokalnie tak, jak to opisano powyzej. Z kazdym z nich zwiazany jest wspólczynnik, który moze byc liczba rzeczywista o dowolnej ale znanej wartosci. Kazdy z tych syg¬ nalów jest skladowa zlozonego sygnalu lokalnego.Zlozony sygnal lokalny reprezentuje takze sygnal sinusoidalny, posiada czestotliwosc i faze takie, jak sygnal sinusoidalny.Wartosc czestotliwosci zlozonego sygnalu lokalne¬ go jest suma algebraiczna czestotliwosci sinusoid reprezentujacych sygnaly skladowe, pomnozonych przez okreslony wspólczynnik. W ten sam sposób wartosc fazy zlozonego sygnalu lokalnego jest suma algebraiczna faz sinusoid reprezentujacych sygnaly skladowe, pomnozonych odpowiednio przez ten sam wspólczynnik, jak w przypadku czestotliwosci. Cze¬ stotliwosc i faza zlozonego sygnalu w przypadkach mogacych budzic watpliwosci sa nazywane odpo¬ wiednio jako czestotliwosc i faza zlozona.Z opisu i zastrzezen wynika, ze zlozone sygnaly lokalne moga byc lub moga nie byc sygnalami rze¬ czywiscie zlozonymi. Inaczej mówiac, sygnal zlozo¬ ny moze zawierac tylko jedna skladowa. Sygnal zlo¬ zony skladajacy sie zawsze z kilku skladowych jest nazwany sygnalem rzeczywiscie zlozonym.Skladowa zlozona nazywa sie grupe sygnalów skladowych lub skladowych prostych zlozonego sygnalu lokalnego.Przy sposobie radionawigacji wedlug wynalazku wymagane jest do emisji N stacji nadawczych, ko¬ rzystnie umieszczonych, przy czym N jest co naj¬ mniej równe 2. Wiadomo, ze przy radionawigacji hiiperboliicznej dwuwymiarowej, wystarcza dwie stacje nadawcze, aby mozna bylo okreslic polozenie odbiornika.Kazda stacja nadawcza powinna zapewniac: — wytworzenie w sposób staly pierwszego syg¬ nalu lokalnego majacego czestotliwosc wlasciwa i rózna dla kazdej z N stacji nadawczych, przy ilosci N równej co najmniej 2 i do wytworzenia wtórnych sygnalów lokalnych o czestotliwosci po¬ miarowej. Wartosci liczbowe n czestotliwosci po¬ miarowych sa takie same dla wszystkich stacji nadawczych; — promieniowanie w sposób ciagly, poczawszy od pierwszego sygnalu lokalnego, ciaglej fali ma¬ jacej czestotliwosc wlasciwa; — promieniowanie w sposób chwilowy i powta¬ rzalny wedlug znanego programu, poczawszy od kazdego wtórnego sygnalu lokalnego, fali chwilowej o czestotliwosci pomiarowej. Program zaklada, ze dla kazdej czestotliwosci pomiarowej i w kazdej chwili, co najwyzej jedna stacja nadawcza wysyla fale o czestotliwosci pomiarowej.Fale ciagle o czestotliwosciach wlasciwych, róz¬ nych dla kazdej z N stacji nadawczych, pozwalaja przy odbiorze na otrzymanie w sposób ciagly syg¬ nalu reprezentujacgo efekt Dopplera, wystepujacego wzdluz calej fali pomiedzy kazda ze stacji nadaw¬ czych i odbiornikiem. Liczba n chwilowych i po¬ wtarzajacych -sie fal chwilowych o czestotliwosciach pomiarowych wysylanych przez kazda stacje na- L282 12 dawcza okresla w sposób mniej lub bardziej do¬ kladny, pewny i wyczerpujacy polozenie i poprawe niejednoznacznosci. Jedna wartosc czestotliwosci po¬ miarowej wspólna dla wszystkich stacji nadaw- czych wystarczy do okreslenia polozenia, jednak przy znacznej wartosci niejednoznacznosci.Zalozeniem programu dotyczacego emisji fal chwilowych o czestotliwosciach pomiarowych powi¬ nien zakladac obecnosc w kazdej chwili co najwy- zej jednej stacji nadawczej wysylajacej fale o danej czestotliwosci pomiarowej. To znaczy, ze kazda sta¬ cja nadawcza moze wysylac fale chwilowe, które powinny spelniac powyzszy warunek. Musi on byc takze spelniony we wszystkich przypadkach szcze- gólnych.Wedlug wynalazku odbiór jest mozliwy poprzez wykorzystanie nieograniczonej liczby odbiorników, zainstalowanych najczesciej w sposób ruchomy, na przyklad na pokladzie statku.Kazdy z odbiorników powinien odbierac w wy¬ brany sposób, na przyklad bedac sterowanym przez operatora, fale z co najmniej dwóch stacji nadaw¬ czych, azeby zapewnic co najmniej jedna informa¬ cje dotyczaca linii hiperbolicznej.Kazdy z odbiorników z jednej strony powinien zapewniac: — wytworzenie w sposób staly dla kazdej z N', co najmniej równych 2, czestotliwosci wlasciwych wybranych sposród N czestotliwosci wlasciwych, pierwszego zlozonego sygnalu lokalnego o czestotli¬ wosci zlozonej, majacej te sama wartosc nominalna co czestotliwosc wlasciwa. Czestotliwosci rzeczywi¬ ste kazdego z pierwszych sygnalów zlozonych sa wrazliwe na odpowiednie zmiany niezalezne od wplywu otoczenia ich wartosci nominalnych; — odbieranie w sposób ciagly, dla kazdej czesto¬ tliwosci wlasciwej, fali stalej emitowanej w sposób ciagly na tej czestotliwosci. Odbiór ten odbywa sie wedlug synchronicznej techniki odbioru przy zasto- 40 sowaniu kazdego pierwszego zlozonego sygnalu lo¬ kalnego i wytworzeniu odpowiednich sygnalów re¬ sztkowych czestotliwosci wlasciwych; — zapewnienie w sposób ciagly, przy zastosowa¬ niu sygnalów resztkowych czestotliwosci wlasciwej 45 odpowiadajacej kazdej z czestotliwosci wlasciwych, równosci czestotliwosci pierwszego zlozonego syg¬ nalu lokalnego z czestotliwoscia stalej fali, o warto- . sci równej wartosci w chwili odbioru.Kazdy sygnal lokalny moze zawierac jeden lub 50 kilka skladowych. W korzystnych przypadkach za¬ wiera wiecej niz jedna. Skladowe o wiekszych cze¬ stotliwosciach sa sygnalami lokalnymi przemiany czestotliwosci. Ostatnia skladowa, która ma zazwy¬ czaj najmniejsza czestotliwosc, sluzy do detekcji 55 synchronicznej. Nazwano odbiorem synchronicznym detekcje synchroniczna, której moga towarzyszyc (lub nie) przemiany czestotliwosci.Sygnal resztkowy czestotliwosci wlasciwej, otrzy¬ many n£ wyjsciu detektora synchronicznego, jest 60 stosowany do oddzialywania na co najmniej jedna ze skladowych pierwszego sygnalu lokalnego w taki sposób, aby zapewnic równosc czestotliwosci zlozo^ nej i czestotliwosci fali stalej w momencie odbioru i o wartosci w momencie odbioru, 85 Czestotliwosci wlasciwe fal stalych sa wrazliwe na93 13 \ wplyw odpowiednich, niezaleznych zmian, zwlasz¬ cza na efekt Dopplera spowodowany przemieszcza¬ niem sie odbiorniki w^ stosunku do stacji nadaw¬ czych, wazne jest, aby wartosc rzeczywista odpo¬ wiednich czestotliwosci zlozonych kazdego z pierw¬ szych sygnalów lokalnych mogla sie zmieniac w sposób niezalezny.Z drugiej strony kazdy z odbiorników powinien zapewniac: — wytworzenie w sposób powtarzalny dla kaz¬ dej z n' czestotliwosci wlasciwych liczby n', zawar¬ tej pomiedzy 1 i n, wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych o czestotliwosciach zlozonych, majacych odpowiednio te sama wartosc nominalna co ^cze¬ stotliwosci pomiarowych. Kazda czestotliwosc zlozo¬ na jest proporcjonalna do czestotliwosci pierwszego zlozonego sygnalu lokalnego odpowiadajacego tej samej czestotliwosci wlasciwej. Zwiazek pomiedzy tymi wartosciami jest taki, jak zwiazek pomiedzy wartosciami nominalnymi odpowiedniej czestotli¬ wosci pomiarowej i czestotliwosci, wlasciwej. Rze¬ czywiste fazy kazdego z wtórnych sygnalów zlo¬ zonych sa wrazliwe na odpowiednie, niezalezne od siebie zmiany; — otrzymanie dla kazdej czestotliwosci wlasciwej podczas okresów, w czasie których sa one emito¬ wane, fal stalych wysylanych w sposób chwilowy i powtarzalny przez stacje nadawcza. Odpowiednia dla tej czestotliwosci wlasciwej i majaca odpowied- - nio ri czestotliwosci pomiarowych. Odbiór ten od¬ bywa sie wedlug techniki odbioru synchronicznego przy zastosowaniu dla kazdej z n fal stalych wtór¬ nego zlozonego sygnalu lokalnego. Wytwarza on odpowiednie sygnaly resztkowe chwilowe fazy; — zapewnienie, przy zastosowaniu kazdego chwi¬ lowego sygnalu resztkowego, równosci fazy zlozo¬ nej wtórnego zlozonego sygnalu lokalnego i fazy fali stalej wysylanej w sposób chwilowy takiej, jaka jest w chwili odbioru, z dokladnoscia do stalej o tej samej wartosci dla wszystkich wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych, odpowiadajacych tej samej czestotliwosci pomiarowej.Kazdy tego rodzaju odbiornik moze pracowac na wybranej liczbie czestotliwosci pomiarowych, przy zalozonym stopniu poprawy niejednoznacznosci.Wartosci wybranych czestotliwosci pomiarowych sa znane, nie ma szczególnych trudnosci powstania przy .odbiorze wtórnych zlozonych sygnalów lokal¬ nych, których czestotliwosci zlozone maja te sama wartosc nominalna co wybrane czestotliwosci po¬ miarowe. Wazne jest, aby w kazdej chwili k"azda z czestotliwosci zlozonej byla proporcjonalna do czestotliwosci pierwszego zlozonego sygnalu lokal¬ nego odpowiadajacego tej samej czestotliwosci wlas¬ ciwej. Zwiazek ten jest taki sam, jak zwiazek po¬ miedzy wartosciami nominalnymi odpowiedniej czestotliwosci pomiarowej i czestotliwosci wlasci¬ wej. Jak zobaczymy, zawarty jest w tym fakt za¬ leznosci czestotliwosciowej zlozonych sygnalów lo¬ kalnych majacych ten sam indeks k.Czestotliwosci zlozone wtórnych zlozonych sygna¬ lów lokalnych pozwalaja na uzyskanie odbioru syn¬ chronicznego fal chwilowych w momencie odbioru.Wynika z tego, ze pasmo przechodzace przy odbio¬ rze synchronicznym fal chwilowych moze byc bar- 282 14 dzo slabe. W rzeczywistosci róznica pomiedzy cze¬ stotliwoscia zlozona i czestotliwoscia odpowiedniej fali chwilowej powstaje tylko na skutek zaklócen przy rozchodzeniu sie, jest wiec w praktyce bardzo B mala.Sygnal na wyjsciu kazdego detektora synchro¬ nicznego jest sygnalem resztkowym chwilowym fa¬ zy uzytej do zapewnienia równosci pomiedzy zlozo¬ na faza kazdego wtórnego, zlozonego sygnalu lokal- nego i faze fali chwilowej w momencie odbioru i o wartosci w momencie odbioru. Warunek ten moze byc spelniony z dokladnoscia do stalej, która powinna miec te sama wartosc dla wszystkich zlo¬ zonych sygnalów lokalnych odpowiadajacych tej samej czestotliwosci pomiarowej.Wtórne zlozone sygnaly lokalne sa wiec doklad¬ nym obrazem zarówno pod wzgledem czestotliwosci jak i fazy, chwilowych fal w momencie ich odbio¬ ru. Ponadto, poza przedzialami czasowymi odbioru tych fal chwilowych, wtórne zlozone sygnaly lokal¬ ne dostarczaja praktycznie takich samych informa¬ cji, jakie dawalaby kazda fala chwilowa, gdyby byla emitowana w sposób ciagly. To znaczy infor¬ macji o efekcie Dopplera zwiazanym z przesuwa- niem sie odbiornika i to za pomoca znanej czestotli¬ wosci poczawszy od fali ciaglej, majacej ten sam wskaznik.Róznica w fazie wystepujaca pomiedzy wtórny¬ mi zlozonymi sygnalami lokalnymi o tej samej war- tosci Wskaznika przedstawia informacje o niejed¬ noznacznosci linii hiperbolicznej polozen odbiorni¬ ka w stosunku do stacji nadawczych majacych cze¬ stotliwosci wlasciwe.Informacje o niejednoznacznosci reprezentowane przez linie hiperboliczna moga byc wykorzystane na przyklad w znany sposób do jednoczesnego okre¬ slenia polozenia albo przy pomocy operatora albo w sposób automatyczny.Wedlug wynalazku emisja ciaglej fali na jednej 40 czestotliwosci wlasciwej przez kazda stacje nadaw¬ cza jest zródlem wiekszosci zalet wynikajacych ze stosowania nowego sposobu radionawigacji. W rze¬ czywistosci, dla kazdego odbiornika, dysponuje sie • w sposób staly na czestotliwosci wlasciwej, infor- 45 macja o przemianie tej czestotliwosci na skutek efektu Dopplera, w zaleznosci od szybkosci prze¬ mieszczania sie odbiornika. Informacja ta ma cha¬ rakter staly i mozliwe jest jej wykorzystanie w kazdej chwili, co nie ma miejsca przy sygnalach 50 chwilowych ze wzgledu na stany przejsciowe ukla¬ dów elektronicznych.Informacja o zmianie czestotliwosci ma ten sam zwiazek ze zmianami fazy, jak szybkosc, przemiesz¬ czenia sie w stosunku do polozen lub linii polozen. 55 Ujednolicenie informacji o zmianach czestotli¬ wosci umozliwia w zasadzie na okreslenie poloze¬ nia (lub scislej linii polozen) odbiornika w kazdej chwili, poniewaz informacje o zmianie czestotli¬ wosci sa dostepne przez caly czas. Wynika z tego •o jasno, ze w wynalazku glówna role, jesli chodzi o charakter radionawigacji, odgrywaja fale ciagle o czestotliwosciach wlasciwych.Kazda lala chwilowa o czestotliwosci pomiarowej wytwarza w sposób chwilowy w powtarzajacych 65 sie odstepach czasu jedna informacje ^fszowa. Jest15 ona uzywana da szybszej lub wolniejszej poprawki wprowadzanej do stalej informacji fazowej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przykladowe rozmieszczenie stacji na¬ dawczych i stacji odbiorczej z kilkoma odbiornika¬ mi radionawigacyjnymi, fig. 2 — zakres czestotli¬ wosci wlasciwych wedlug wynalazku, fig. 3 — tab¬ lice przedstawiajaca program emisji fal chwilowych dla 10 stacji nadawczych, fig. 4 — schemat stacji nadawczej wedlug wynalazku, fig. 5 — schemat jed¬ nego rozwiazania obwodu dostarczajacego wtórne sygnaly lokalne z fig. 4, fig. 6 — schemat drugiego rozwiazania obwodu z fig. 5, fig. 7 — schemat od¬ biornika radionawigacyjnego wedlug wynalazku, fig. 8 — schemat pierwszego rozwiazania odbiorni¬ ka, fig. 9 i 10 — schematy toru przemiany czesto¬ tliwosci oraz toru detekcji synchronicznej z fig. 8, fig. 11 i 12 — schematy drugiego rozwiazania toru przemiany czestotliwosci oraz toru detekcji syn¬ chronicznej z fig. 8, fig. 13 — schemat innego roz¬ wiazania odbiornika wedlug wynalazku, fig. 14 — .schemat obwodu oddzialywujacego na fazy wtór¬ nych zlozonych sygnalów lokalnych oraz obwodu dostarczajacego informacji o liniach polozen, fig. — schemat czesci drugiego rozwiazania odbior¬ nika wedlug wynalazku, fig. 16 — schemat obwodu przemiany i podzialu czestotliwosci oraz detektora synchronicznego z fig. 5, fig. 17 — schemat obwodu wymuszajacego czestotliwosc z fig. 5, fig. 18 — sche¬ mat obwodu przemiany i podzialu czestotliwosci, przesuwnika fazowego i detektora fazy z fig. 15, fig. 19 — schemat drugiego rozwiazania odbiornika wedlug wynalazku, fig. 20 — schemat czesci odbior¬ nika z fig. 19, fig. 21 — schemat drugiego rozwia¬ zania odbiornika przystosowanego do przeksztalca¬ nia sygnalu resztkowego czestotliwosci wlasciwej, fig. 22 — schemat zmienionego drugiego rozwiaza¬ nia odbiornika wedlug wynalazku, fig. 23 — sche¬ mat jeszcze inaczej zmienionego drugiego rozwia¬ zania odbiornika i fig. 23 — schemat szczególnie korzystnego zmienionego drugiego rozwiazania od¬ biornika wedlug wynalazku, fig. 24 — schemat ge¬ neratorów czestotliwosci, fig. 25 — schemat ukladu przemiany czestotliwosci, fig. 26 — schemat ukladu detekcji synchronicznej, fig. 27 — schemat obwo¬ dów, wytwarzajacych proste skladowe sygnalów lo¬ kalnych, fig. 28 — schemat obwodów zapewniaja¬ cych poprawe niejednoznacznosci, fig. 29 — schemat obwodów wyjsciowych, fig. 30 i 31 — wykresy przedstawiajace odpowiednie sygnaly programowe dla fig. 24 do 27 i dla fig. 28.Na fig. 1 sa przedstawione schematycznie trzy stacje nadawcze A, B i C, które wystrczaja do okreslenia polozenia oraz stacja odbiorcza R i kilka odbiorników ruchomych r, których liczba nie jest ograniczona.Stacja odbiorcza R jest zwiazana ze stacjami na¬ dawczymi A, B, C poprzez linie 53 i 55.Urzadzenia emisyjne, zawierajace zespól stacji nadawczych w ilosci co najmniej dwóch o róznych czestotliwosciach, moga byc calkowicie lub czescio¬ wo ruchome.Korzystne jest zastosowanie co najmniej jednej stacji odbiorczej dla jednej stacji nadawczej. 282 16 Kazda stacja odbiorcza odbiera fale chwilowe po¬ chodzace z okreslonych stacji nadawczych. W przy¬ padku, gdy stacja odbiorcza jest nieruchoma wzgle¬ dem stacji nadawczych, nie ma problemu zwiaza- nego z efektem Dopplera przy odbiorze przez te stacje odbiorcza. W wyniku tego, dana stacja od¬ biorcza moze byc wyposazona w stosunkowo prosty odbiornik o wystarczajacej dokladnosci.Zostana teraz przedstawione dwa malo rózniace sie miedzy soba przyklady urzadzenia do radiona¬ wigacji hiperboliczno-fazowej. W obu przypadkach, wartosci nominalne emitowanych czestotliwosci sa scisle okreslone, to znaczy maja wartosci scisle okreslone. W pierwszym przykladzie, oznaczonym I, który odpowiada opisanemu dalej, pierwszemu wykonaniu odbiornika, czestotliwosci maja wartosci skladajace sie z wielu cyfr znaczacych, zazwyczaj róznych od zera. W drugim przykladzie, oznaczo¬ nym II, który odpowiada drugiemu wykonaniu od- biornika, wartosci nominalne sa zblizone do po¬ przednich, ale musza byc dokladnie zaokraglone.W kazdym przypadku czestotliwosci pomiarowe Fj, to znaczy te, które sa wysylane kolejno w ciagu przez kazda ze stacji nadawczych, ale tylko przez jedna w danym momencie, wystepuja w liczbie 6 i przybieraja wartosci okreslone w ponizszej ta¬ beli: 1 j 1 2 3 4 6 I —Fj [kHz] 332,015 703 406,008 566 392,086 897 403,130 494 405,250 357 405,846 835 II —Fj[kHz] | * 332 406 392 403 405,250 405,750 | Na powyzsze czestotliwosci pomiarowe zostaly wybrane takie wartosci, ze okreslaja one wspólczyn¬ niki czulosci pomiarów fazy. Pomiary fazy o takich 'czulosciach sa w wiekszosci wypadków wykonywa¬ ne na sygnalach o malych czestotliwosciach, mniej¬ szych niz czestotliwosci pomiarowe.Fig. 2 przedstawia na osi czestotliwosci polozenie czestotliwosci wlasciwych emitowanych przez kaz¬ da ze stacji nadawczych.Czestotliwosci wlasciwe Fsi zostaly przykladowo wybrane w liczbie 10 o wartosciach w pasmie za¬ wartym pomiedzy czestotliwosciami pomiarowymi F6 i F2. Oczywiscie^ nie ma zadnej potrzeby zwiaz¬ ku pomiedzy wartosciami czestotliwosci wlasciwych i polozeniem geograficznym odpowiednich stacji nadawczych. Wartosci czestotliwosci Fsi wyrazone w kHz moga byc nastepujace: i 1. 2 3 4 6 7 8 9 , I —FsitkHz] 405,860 934 405,875 114 405,889 377 405,903 724 405,918 156 405,932 673 405,947 276 405,961 966 405,976 744 405,991 610 II — Fsi [kHz] 405,781 250 405,796 875 405,812 500 405,828 125 405,843 750 405,859 375 405,875 000 405,390 625 405,906 250 405,921 87517 W oparciu o fig. 3 zostanie opisany przyklad dla zespolu zawierajacego 10 stacji nadawczych Ei. Kaz¬ da stacja nadawcza Ei wysyla w sposób powtarzal¬ ny fale chwilowe Oy, przy czym wskaznik j odpo¬ wiada jednej z czestotliwosci pomiarowych Fj (j = 1 do 6). Emisja zachodzi zgodnie z programem emi¬ sji przedstawionym na fig. 3. Jedna os przedstawia czas wyrazony w minutach i polówkach minut; Po¬ lowa minuty (30 sekund) jest okresem podstawo1- wym emisji czestotliwosci pomiarowych. W szcze¬ gólnym przypadku przedstawionym na tej fig. 3, kazda stacja nadawcza wysyla kolejno podczas okre¬ sów podstawowych równych 30 sekund, sygnaly o czestotliwosciach pomiarowych od FA do F6. Przy przejsciu z jednej stacji nadawczej do sasiedniej wedlug tablicy wystepuje przesuniecie emisji o ok¬ res podstawowy. - Warunkiem koniecznym emisji kazdej czestotli¬ wosci przez jedna stacje nadawcza w danym mo¬ mencie jest, aby okres trwania ciagu ktb cyklu emisji wynosil co najmniej 10 razy 30 sekund, to znaczy 5 minut, jak na fig. 3.Program emisji otrzymuje sie przez podstawienie kolowe, zaczynajac od pierwszej linii w tablicy.Kazdy inny rozklad spelniajacy warunek emisji przez jedna stacje w danym momencie dla kazdej czestotliwosci pomiarowej, to znaczy obecnosci w co najwyzej jednej pozycji tablicy, objety jest wy¬ nalazkiem. Jezeli liczba czestotliwosci pomiarowych jest duzo mniejsza od liczby stacji nadawczych, ko¬ rzystne jest unikniecie emisji pewnych czestotli¬ wosci pomiarowych dzieki zblizeniu kazdego nadaj¬ nika. Pozwala to na odbiór przez odbiornik w danej strefie geograficznej pojedynczych fal chwilowych.Fig. 4 przedstawia nadawcza stacje wedlug wy¬ nalazku. Stacja nadawcza zawiera zródlo 51, którym jest oscylator swobodny. Wyjscie zródla 51 jest po¬ laczone z ukladem 54 wymuszajacym czestotliwosc, który jest zdolny do przemiany w okreslonym prze¬ dziale czestotliwosci sygnalu dostarczanego przez zródlo 51. Wyjscie ukladu 54 dostarcza sygnalu do zespolu centralnego 52, zasilanego z jednej strony przez obwód 520 dostarczajacy pierwszego lokalne¬ go sygnalu Si o czestotliwosci wlasciwej Fsi na wyjscie 411, a z drugiej strony przez obwody od 521 do 526 dostarczajace wtórnych sygnalów lokal¬ nych Sij o czestotliwosciach pomiarowych Fj (j = 1^-6). Przesuwniki fazowe od 531 do 536 sa umiesz¬ czone odpowiednio pomiedzy wyjsciami obwodów zespolu centralnego^ 52, dostarczajacymi sygnaly o czestotliwosciach pomiarowych Fj (j=l-M$) w ce¬ lu dopasowania fazy wtórnych sygnalów lokalnych Sii do Si6.Uklad 54 jest polaczony z linia 55 sterujaca przemiana czestotliwosci dla calego ich zbioru, lacz¬ nie z czestotliwoscia wlasciwa Fsi i czestotliwoscia¬ mi pomiarowymi Fj (j=1-7-6). Przesuwniki fazowe 531 do 536 umozliwiaja dopasowanie fazy wtórnych sygnalów lokalnych Sy.Wtórne sygnaly lokalne Sij (j = l-r-6) z wyjsc prze- suwników fazowych 531 do 536 sa przesylane od¬ dzielnie do obwodu przelacznika elektronicznego 43 oznaczonego linia przerywana. Polaczenie przelacz¬ nika 43 z.masa jest jednoznaczne z brakiem emisji przez stacje nadawcza chwilowej fali 0^ na czestot- *282 18 liwosci pomiarowej. W przedstawionym przelacz¬ niku 43 wyjscie 431 powinno byc przez caly czas polaczone z jednym z jego wejsc. Przelacznikiem steruje obwód programowy 44, zaznaczony rwe wne¬ trzu przelacznika linia przerywana, który umozli¬ wia realizacje polaczen, na przyklad z tablicy na fig. 3. Informacje czasowe wysylane z zespolu cent¬ ralnego 52 uzyskuje sie dzieki wzorcowi chronome- trycznemu. io Wyjscie 411 zespolu centralnego 52 i wyjscie 431 przelacznika elektronicznego 43 sa przelaczane od¬ dzielnie na wejscia zespolu nadawczego 45 zawie¬ rajacego wzmacniacze 451 i 452, odpowiednie dla pierwszego sygnalu lokalnego Si wysylanego przez obwód 520 i dla wtórnych sygnalów lokalnych Sy, przybierajacych charakter chwilowy dzieki przela¬ cznikowi 43. Zespól nadawczy 45 zawiera takze uklad 454 mieszania i nadawania z antena 455 w celu zgromadzenia sygnalów z wyjsc wzmacniaczy 451 i 452. Uzyskuje sie w ten sposób ciagla emisje fali 0i o czestotliwosci wlasciwej Fsi i w powtarzal¬ nej, zgodnej z programem dostarczonym przez ob¬ wód programowy 44, emisje fal Oij (j=l-H5) o cze¬ stotliwosciach pomiarowych. Przelacznik 43 i ze- spól nadawczy 45 znajduja sie w ukladzie emitu¬ jacym w kazdej chwili wiecej niz sygnal o jednej czestotliwosci pomiarowej przez jedna stacje na¬ dawcza. Uklad 54 jest szczególowo pokazany na fig. 24, a obwód 521 — na fig. 5.Do uzyskania duzej stabilnosci czestotliwosci w centrali, stosowano oscylator nastawiony na te cze¬ stotliwosc i sterowany zródlem czestotliwosci o du¬ zej stabilnosci. Istnieje koniecznosc porównania 85 czestotliwosci oscylatora z czestotliwoscia zródla czestotliwosci, na przyklad za pomoca syntezatora.Obwód 521 wytwarza sygnal o czestotliwosci po¬ miarowej F±. Kazda stacja nadawcza .zawiera czesc obwodów tego rodzaju dla czestotliwosci pomiaro- 40 wej od Fx do F6 i inny obwód dla czestotliwosci ' wlasciwej Fsi.Wartosc emitowanej czestotliwosci jest rózna dla kazdego z tych obwodów. 45 Ustalony zakres czestotliwosci zawierajacy wysy¬ lane czestotliwosci dla pojedynczego zespolu jest zawarty pomiedzy 332 i 406 kHz.Przyjeto, ze granica górna tego zakresu jest co najwyzej równa 6-flf przy czym wartosc czesto¬ tliwosci /i jest zwiazana z pierwszym stopniem bo przemiany czestotliwosci. Wartosc czestotliwosci ft powinna wynosic co najmniej 406:6=67,6 kHz. Dla przykladu zalozono wartosc ^=80 kHz.Nastepnie wystarczaja wielokrotnosci rzedu 4,5 55 i 6 czestotliwosci fl9 to znaczy czestotliwosci hete- rodyny równe 320 kHz, 400 kHz i 480 kHz, azeby otrzymac pierwsza przemiane kazdej czestotliwosci wybranej z ustalonego zakresu od 332 do 406 kHz.Na wyjsciu tego pierwszego stopnia przemiany cze-. eu stotliwosci •otrzymuje sie czestotliwosc wyjsciowa zawarta pomiedzy 40 i 80 kHz, przy czestotliwosci heterodyny wybranej spomiedzy wymienionych wielokrotnosci f±. ¦ .Na fig. 5 pierwszy stopien 5218 przemiany czesto- 65 tliwosci otrzymuje sygnal wejsciowy pochodzacy93 282 19 z oscylatora i majacy czestotliwosc równa czestotli¬ wosci pomiarowej Ft. ¦ Czestotliwosci heterpdyny sa odchylone od cze¬ stotliwosci F0 dostarczonej przez uklad 54. Czesto¬ tliwosc F0 jest równa 9600 kHz. Sygnal o czestotli¬ wosci F8 jest.przekazywany do dzielnika 52181 stop¬ nia 5 218 przemiany czestotliwosci. Wyjscie dziel- x nika 52181 dostarcza sygnalu heterodyny Hlt który nastepnie jest podawany do mieszacza 52182.W pojedynczym zespole, czestotliwosc Fi poda¬ wana na wejscie mieszacza 52182 ma wartosc 332 kHz. Wspólczynnik podzialu ki dzielnika 52181 po¬ winien byc taki, aby czestotliwosc wyjsciowa byla równa granicy górnej zakresu czestotliwosci.Dla innych wartosci wysylanych czestotliwosci wejsciowych, to znaczy w obwodach 520, 522 4 in¬ nych, czestotliwosc heterodyny moze byc równa in¬ nej wielokrotnosci czestotliwosci f±. Wspólczynniki podzialu odpowiednich pierwszych stopni zmian czestotliwosci moga byc równe, ale czestotliwosc f± zwiazana z tymi pierwszymi stopniami jest zaw¬ sze taka sama. ' W konsekwencji, dla jednej czestotliwosci ft rów¬ nej 80 kHz niezbedne jest dysponowanie na wyjs¬ ciu ukladu 54 czestotliwoscia F0 umozliwiajaca po¬ przez podzial czestotliwosci, otrzymanie wielokrot¬ nosci czestotliwosci ft rzedu 4, 5 i 6. Wartosc czesto¬ tliwosci F0 powinna byc równa iloczynowi 80 kHz przez najmniejsza wspólna wielokrotnosc w sensie matematycznym liczb 4, 5 i 6. W tym wypadku wy¬ nosi ona 60, w zwiazku tym czestotliwosc F0 powin¬ na byc równa 4,8 MHz.Pierwszy stopien przemiany czestotliwosci, np. stopien 5 218, dostarcza zawsze sygnalu wyjsciowe¬ go o czestotliwosci zawartej pomiedzy 40 i 80 kHz.Rozpatrujac ponownie obwód 521 z fig. 5 dostar¬ czajacy sygnalu o czestotliwosci pomiarowej Fi, cze¬ stotliwosc sygnalu na wyjsciu pierwszego stopnia 218 przemiany czestotliwosci jest zawarta pomie¬ dzy 40 i 80 kHz. We wspólczesnej technice, czesto¬ tliwosc zawarta pomieÓzy 40 i 80 kHz nie moze byc wytworzona z .poziomem szumów do przyjecia przez wyjscie ukladu syntezujacego, za którym znajduje sie dzielnik czestotliwosci. Obwód 521 z fig. zawiera wiec drugi stopien 5 219 przemiany cze¬ stotliwosci, utworzony w ten sam sposób, co pierw¬ szy — z dzielnika 52191, mieszacza 52192, filtru 52193. * Drugie stopnie przemiany czestotliwosci, takie jak stopien 5 219, sa zwiazane na przyklad z jedna war¬ toscia czestotliwosci fit równa 16 kHz, to znaczy jed¬ na piata wartosci maksymalnej czestotliwosci. 1 W tym przypadku, wspólczynnik podzialu k2 dziel¬ nika 52191 zostal .wybrany dla zapewnienia jednej z wielokrotnosci 4 i 5 czestotliwosci fit która jest równa 16kHz. * Czestotliwosc Fi jest równa 332 kHz, a czestotli¬ wosc heterodyny pierwszego stopnia jest równa 4 400 kHz. Widac wiec, ze czestotliwosc ¥\ uzywa¬ nego sygnalu pierwszego stopnia 5 218 wynosi 68 kHz.Wartosc czestotliwosci f2 powiazanej z drugim stopniem przemiany czestotliwosci wynosi 18 kHz.Czestotliwosc wejsciowa drugiego stopnia 5 219 jest równa 68 kHz, a czestotliwosc heterodyny drugie¬ go stopnia 5 219 jest równa 80 kHz. Wspólczynnik podzialu k2 dzielaika 52191 jest równy 120, a stoso¬ wana w nim czestotliwosc F0 jest równa 9,6 MHz.W. tych warunkach, sygnal o czestotliwosci Fx na wyjsciu stopnia 5 219 (albo wyjsciu filtru 52165, któ- ry wystepuje bezposrednio po drugim stopniu) ma czestotliwosc równa 12 kHz, ogólniej, czestotliwosc wyjsciowa drugich stopni, takich jak 5 219, jest za¬ warta pomiedzy 8 i 18 kHz.Czestotliwosc F"± jest, podawana na detektor 5 213, którego zadanie polega na detekcji równych czestotliwosci, i który sklada sie, na ^ przyklad, z detektora fazy. Drugie wejscie detektora 5 213 od¬ biera sygnal wytworzony poczawszy od czestotli¬ wosci F0^9,6 MHz przez syntezator 5 211, za którym wystepuje dzielnik 5 212.Syntezator, scharakteryzowany liczba K, jest * zdolny do dostarczania na swoje wejscie wielokrot¬ nosci rzedu p, podwielokrotnosci rzedu K czestotli¬ wosci F0 podawanej na jego wejscie. Wielkosc p M jest co najwyzej równa K-l. Taki ukla'd moze- byc stosowany na dwa sposoby: po uprzednim nastawie¬ niu, w tym wypadku wielkosc p jest stala dla danej konstrukcji obwodu, albo wielkosc p jest regulowa¬ na w sposób kierowany na przyklad jako odpowiedz na sygnal numeryczny.Maksymalna wartosc czestotliwosci F' wynosi 16 kHz, a wspólczynnik podzialu Nj dzielnika 5 212 jest równy 600.Czestotliwosc F"x wynosi 12000 Hz, aby mozna so bylo otrzymac czestotliwosc równa 12000 Hz ha wyj¬ sciu dzielnika 5 212.Odwrotnie, liczba charakterystyczna K wspólna dla syntezatorów, takich jak 5 211, zalezy od sposo-« bu, w £aki sa okreslone emitowane sygnaly o cze- stotliwosciach {Fsi i Fj). Liczba K± syntezatorów przeznaczonych dla czestotliwosci pomiarowych jest równa 16000/250=64, podczas gdy liczba Kx syn¬ tezatorów przeznaczonych dla czestotliwosci wlasci¬ wych jest równa 64*16=1 024. 40 Wyjscie detektora 5 213 jest polaczone poprzez uklad posredni z ukladem czasowym 5 217 steruja¬ cym oscylatorem 5215 w sposób zapewniajacy zwiazek czestotliwosci pomiarowej Fi ze stala cze¬ stotliwoscia F. 45 Sygnal wyjsciowy oscylatora 5 215 jest uzywany ^ jako sygnal dostarczajacy czestotliwosc pomiarowa F1# Przesuwnik fazowy 531 sklada sie tylko z jed¬ nego obwodu sumujaoo-odejmujacego wlaczonego pomiedzy syntezator 5 211 i dzielnik 5 212. Dziala- so nie tego obwodu zalezy od wspólczynnika podzia¬ lu Nj. Sygnal wyjsciowy oscylatora 5 215 jest bez¬ posrednio przesylany do obwodu przelacznika 43 tak, jak wtórny sygnal izlozony Sy. v Wejscie sterujace obwodem sumujaco-odejmuja- 69 cym odbiera sygnaly sterujace przekazywane przez linie 53. Obwód sumujaco-odejmujacy umozliwia przetworzenie impulsów na takie, jakie sa dostar¬ czane przez zródlo. Wyjscie syntezatora z fig. 5 od- * powiada liniom 35 zegara z fig. 7 i 9. €0 Podana zostanie teraz tablica przedstawiajaca realizacje zespolu centralnego stacji nadawczej, wraz z wartosciami czestotliwosci opisanego lancu¬ cha radionawigacji grupy II. Dla wartosci czestotli¬ wosci z grupy I zmieniono tylko p i K charaktery- 65 zujace syntezatory.93 282 21 KHz F0=9600 Fsi (i=2) 405,796 875 Fl 332 F2 406 F3 392 F4 | 403 F5 | 405,250 1 F* | 405,750 1- 4fi 320 kHz :30 +! szy stopien ei=80kHz 5fi 400 kHz :24S +l 6fi 480 kHz :20 + +: + +: +1 2-gi stopien f2=16kHz 4f2 64 kHz 150 +' » + +, +. +, 5f2 80 kHz 120 + » 22 3-ci stopien syntezatora Ni=600 Ki=1024 Pi=653 Ki=64 Pi=48 Ki=64 Pi=40 Ki=64 Pi=32 KA=64 Pi=52 Kj=64 Pi=43 K!=64 Pi=41 - Pierwsza kolumna tej tablicy zawiera rózne war¬ tosci czestotliwosci emitowanych sygnalów. Rozwa¬ zono tylko jedna czestotliwosc wlasciwa Fsi równa 405,795 875 kHz (i=2). Mozna latwo wyliczyc war¬ tosc dla i innych stacji nadawczych ((zmienia sie tylko wartosc p).Druga kolumna przedstawia czestotliwosc hetero- dyny (wielokrotnosc wartosci ;fi=80 kHz), która zo¬ stala wybrana sposród trzech mozliwosci 4./!, 5./i, 6.fi dla pierwszych stopni przemiany czestotliwosci.Trzecia kolumna przedstawia czestotliwosc hete- rodyny (wielokrotnosc wartosci f2=16 kHz), która zostala wybrana sposród dwóch mozliwosci 4./2, 5./2 do drugich stopni przemiany czestotliwosci.Czwarta kolumna zawiera zmiany liczby p syn¬ tezatora dostarczajacego czestotliwosci stosowane dla detektora 5 213 zgodnie z róznymi wartosciami wysylanej czestotliwosci.Urzadzenie z fig. 5 zawiera uklady umozliwiajace przeprowadzenie wszystkich przemian czestotliwo¬ sci.Przy realizacji obwodu 520 z fig. 5, mozna^ w pew¬ nych przypadkach nie uzywac przesuwnika fazowe¬ go jakim jest obwód sumujaco-odejmujacy 531 z fig. 5. Powyzsza tablica ukazuje jasno, ze w kaz¬ dej stacji nadawczej, dla wysylania siedmiu rów¬ nych czestotliwosci, wystarczy 5 dzielników czesto¬ tliwosci, w celu dostarczania czestotliwosci hetero- dyny.W obwodach przedstawionych na fig. 4 i 5, po¬ czawszy od zródla 51, sygnaly wystepuja w formie impulsów prostokatnych, dzieki wykorzystaniu ob¬ wodu 45.Fig. 6 przedstawia inne wykonanie stacji nadaw¬ czej wedlug wynalazku, w którym nastepuja wszy¬ stkie elementy z fig. 5. Ponadto wyjscie obwodu sumujaco-odejmujacego 531 jest przylaczone do dzielnika Ni 5 212, przez uklad przejsciowy z in¬ nego obwodu sumujaco-odejmujacego 468. Dzielnik Nj 5 212 A jest polaczony bezposrednio z wyjsciem obwodu sumujaco-odejmujacego 531. Stacja na- dawcza zawiera takze dzielniki 52181 i 52191 z fig. , mieszacze 52182 i 52192, filtry 52193, 52 165 i de¬ tektor fazowy 5 213, zawarte wewnatrz linii przery¬ wanej, oraz mieszacze 462 i 464, filtry 463 ,i 465 oraz detektor fazowy 466. 40 Sygnaly proporcjonalne do fal Oi i Oij, pochodza¬ ce z obwodu 454 (fig. 4) sa przesylane do filtru 461, który oddziela sygnal fali Oij o czestotliwosci pomia¬ rowej Fi.Sygnal fali Oij o czestotliwosci Flf pochodzacy 45 z anteny, poddawany jest takiemu samemu oddzia¬ lywaniu, co sygnal o czestotliwosci Fx oscylatora 215.Detektor fazowy 466 posiada wejscie P polaczo¬ ne z obwodem programowym 44, wyjscie polaczo- 50 ne z obwodem 467, który przesyla sygnaly do ob¬ wodu sumujaco-odejmujacego 468, w celu zlikwido¬ wania odchylki fazy.Przy braku emisji fali On obwód programowy 44 powstrzymuje detektor fazowy 466, obwód sumu- 55 jaco-odejmujacy 468 przewodzi niezmieniony sygnal i obwód z fig. 6 dziala tak, jak obwód z fig. 5.Odwrotnie, w czasie emisji fali 0u, obwody za¬ warte w ukladzie 46 oddzialuja poprzez obwód su¬ mujaco-odejmujacy 468 na oscylator 5 215. Fala 60 On jest sterowana przez obwód 54 dostarczajacy sygnalu czestotliwosci F0.Stacja nadawcza z fig. 6 umozliwia znaczne zm¬ niejszenie niestabilnosci emitowanych czestotliwo¬ sci (wywolanej przy przelaczaniu) w odniesieniu do 65 czestotliwosci F0 zródla na wyjsciu obwodu 54. Mo-97282 23 24 zliwe jest zrealizowanie stacji nadawczej z ukla¬ dem 54 wymuszajacym czestotliwosc i bez przesuw- nika fazowego, takiego jak 531 i 532 albo bez ukla¬ du wymuszajacego, ze zródlem 51.Od tych róznych rozwiazan zalezy, z jednej stro¬ ny stabilnosc wymagana od zródla 51, z drugiej strony sposób pracy stacji odbiorczych takich, jak R na fig.1. / W przypadku (nie przedstawionym) braku ukladu 54 wymuszajacego czestotliwosc i przesuwników fa¬ zowych 531 do 536, czestotliwosci pomiarowe sa do¬ starczane bezposrednio ze zródla 51 przez zespól centralny 52.Wybór stabilnosci wlasnej swobodnego oscylato¬ ra kazdej stacji nadawczej zalezy przede wszy¬ stkim od okresu emisji fal chwilowych, przy uwzg¬ lednieniu wymaganej dokladnosci, z jaka trzeba okreslic polozenie.W przypadku (tez nie przedstawionym) stosowa¬ nia tylko jednego ukladu 54 wymuszajacego cze¬ stotliwosc, wymagana jest mniejsza stabilnosc zródla. Mozna wiec. regulowac jego czestotliwosc.W rzeczywistosci, w przypadku jednorazowego na¬ rzucenia przez uklad 54 czestotliwosci wszystkich stacji nadawczych, czestotliwosci wlasciwe i pomia¬ rowe moga byc uwazane jako równowazne czesto¬ tliwosciom z poprzedniego przypadku. Kazda stacja nadawcza moze nadal dzialac w sposób opisany po¬ wyzej pod wzgledem informacji fazowych (spo¬ sób dwusygnalowy).Wreszcie, w przypadku gdy stacje nadawcze za¬ wieraja uklad 54 wymuszajacy czestotliwosc i prze- suwniki fazowe 531 do- 536, stacje odbioru, takie jak R (fig. 1) przeprowadzaja takze pomiary lub porównywanie czestotliwosci fal ciaglych 0A maja¬ cych czestotliwosci wlasciwe, poza pomiarami róz¬ nicy faz pomiedzy falami chwilowymi Oij, z któ¬ rych kazda posiada czestotliwosc pomiarowa Fj do¬ starczana przez rózne stacje nadawcze. Korzystny jest fakt, ze stacje odbiorcze zawieraja jeden od¬ biornik .opisany w dalszej czesci wynalazku. - W oparciu o tablice zawierajaca II grupe czesto¬ tliwosci pomiarowych mozna zauwazyc, ze wsród nich znajduja sie 4 czestotliwosci czyste i pasmo 250 Hz pomiedzy 405,750 i 406 kHz.Stosowanie fal stalych przy odbiorze powoduje znaczne obnizenie szerokosci pasm niezbednych do odbioru fal chwilowych. Jezeli wybrane czestotli¬ wosci sa rzedu 400 kHz, wielkosc niezbadanego pasma jest mniejsza niz 0,1 Hz i wystarczy uwzg¬ lednic najmniejsza szerokosc pasma o mocy emi¬ towanej duzo mniejszej od 1 wata, aby otrzymac na morzu zasieg 400 km w nocy i 800 km w ciagu dnia.Stacje nadawcze sa umieszczone wzdluz wybrze¬ za. Odleglosc pomiedzy kolejnymi stacjami jest za¬ wsze rzedu od 100 do 300 km.Urzadzenia emisyjne moga byc latwo uzyte w ukladzie 54, który okresla wszystkie czestotliwosci.Jak zobaczymy pózniej, to samo odnosi sie do urza¬ dzen odbiorczych.Zostanie teraz podana w oparciu o fig. 7 budowa odbiornika wedlug wynalazku.Odbiornik radionawigacyjny zawiera pierwszy generator czestotliwosci 61 do wytwarzania w spo¬ sób staly N' zlozonych sygnalów lokalnych S'k o czestotliwosciach zlozonych Fs'k, majacych cze¬ stotliwosci nominalne równe wartosciom wybranych czestotliwosci wlasciwych Fsk. Generator 61 zmie- g nia w sposób niezalezny czestotliwosc rzeczywista Fs'k kazdego z pierwszych zlozonych sygnalów lo¬ kalnych S'k w poblizu jego wartosci nominalnej.Odbiornik zawiera takze pierwszy synchroniczny obwód odbiorczy dla fal ciaglych Ok majacych cze¬ stotliwosci wlasciwe Fsk, za pomoca odpowiednich ' pierwszych sygnalów lokalnych S'k, który dostarcza sygnalu o resztkowej czestotliwosci wlasciwej R'k.Pierwszy uklad sterujacy 63 oddzialuje na czesto¬ tliwosc, odpowiadajaca resztkowej mczestotliwosci wlasciwej R'k i jest powiazany z elementami prze¬ miany czestotliwosci kazdego z pierwszych zlozo¬ nych sygnalów lokalnych S'k, dla zapewnienia rów¬ nosci czestotliwosci rzeczywistych FsV pierwszych zlozonych sygnalów lokalnych -S'k i czestotliwosci fal stalych Ok.Dla odbioru fal chwilowych, odbiornik wedlug wynalazku zawiera drugi generator czestotliwoscio¬ wy 64 polaczony z pierwszym generatorem czesto¬ tliwosciowym 61, wytwarzajacy w sposób staly, od- powiednio do kazdego pierwszego zlozonego syg¬ nalu lokalnego S'k, liczbe n' zawarta pomiedzy lin wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych S'km, któ¬ rych odpowiednie zlozone czestotliwosci F'km maja wartosci nominalne równe wartosciom n' czestotli- wosci pomiarowych Fm wybranych sposród n cze¬ stotliwosci pomiarowych Fj. Kazda czestotliwosc r'km jest proporcjonalna do czestotliwosci Fs'k pierwszego, zlozonego sygnalu lokalnego1 S'k, odpo¬ wiadajacej tej samej czestotliwosci wlasciwej Fs'k w sposób, jaki laczy wartosci nominalne odpowied¬ niej czestotliwosci pomiarowej Fm i czestotliwosci wlasciwej Fsk. Drugi generator 64 zawiera elemen¬ ty do zmiany fazy kazdego wtórnego sygnalu lokal¬ nego S'km. 40 Obwód programowy 65 dostarcza sygnalów ste¬ rujacych Pkm kazda chwilowa fala Okm odebrana na czestotliwosci pomiarowej Fm i odpowiadajaca czestotliwosci wlasciwej Fsk w sposób taki, ze kaz¬ dy rozkaz stosowania fali chwilowej Okm jest za- 46 warty chwilowo w zakresie podzialu czasowego emisji tej fali chwilowej. Drugi synchroniczny ob¬ wód odbiorczy 66 polaczony z obwodem programo¬ wym 65 jest stosowany dla fal chwilowych Okm majacych wybrane czestotliwosci pomiarowe Fm 50 i odbiera synchronicznie kazda fale chwilowa Okm za pomoca wtórnego sygnalu lokalnego S'km w spo¬ sób zadany przez sygnal sterujacy Pkm i do dostar¬ czania sygnalów o resztkowej czestotliwosci wlas¬ ciwej R'km odpowiadajacych kazdemu wtórnemu 55 sygnalowi lokalnemu S'km.Sygnaly resztkowe maja wplyw na odbiór syn¬ chroniczny fali i sa stosowane do dopasowania syg¬ nalu lokalnego tak, aby byl synchroniczny (w cze¬ stotliwosci i/lub w fazie) z odebrana fala. Sygnal 60 resztkowy jest wiec sygnalem dostarczonym przy zastosowaniu detekcji synchronicznej i stosowanym poprzez odbiór synchroniczny. Charakter i postac tego sygnalu zalezy przede wszystkim od budowy obwodu detekcji synchronicznej i elementów uzy- 6B wanych do dopasowywania sygnalu lokalnego.*5 Dopasowania czestotliwosciowe, w których uzywa sie sygnalów resztkowych czestotliwosci wlasciwej jako sygnalu bledu- sa dopasowaniami drugiego rzedu. Co wiecej, we wszystkich dopasowaniach sa okreslone stale czasowe (kilka sekund), otrzymane za pomoca liczników-dzielników w chwili, gdy syg¬ naly resztkowe maja postac ciagu impulsów.- Dopasowania fazy moga miec charakter pierw¬ szego rzedu. W rzeczywistosci, przy zalozeniu prze¬ mieszczenia sie odbiornika ze stala predkoscia, do¬ pasowanie fazy nastepuje bez opóznienia.Drugi obwód 67 oddzialywujacy na faze odbiera sygnaly resztkowej czestotliwosci R'km i jest po¬ laczony z elementami zmian fazy kazdego ze zlozo¬ nych wtórnych sygnalów lokalnych S'km, w celu zapewnienia równosci faz odpowiednich fal chwi¬ lowych Okm i faz wtórnych zlozonych sygnalów lo¬ kalnych S'km, z dokladnoscia do stalej, która jest taka sama dla wszystkich wtórnych sygnalów lokal¬ nych S'km, odpowiadajacych tej samej czestotliwo¬ sci pomiarowej Fm.Obwód programowy jest uzywany do ustalenia przy odbiorze zaleznosci pomiedzy czestotliwoscia Fm i czestotliwoscia wlasciwa Fsk przeznaczona dla stacji nadawczej wysylajacej te fale.Odbiornik zawiera obwód 68 oddzialywujacy na fazy wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych S'km.Te wtórne zlozone sygnaly lokalne posiadaja fazy przenoszace informacje o niejednoznacznosci linii hiperbolicznej polozen odbiornika w stosunku do stacji nadawczej.Wedlug wynalazku, informacje na temat zmian odpowiedniej odleglosci sa otrzymywane poczawszy od pierwszych sygnalów lokalnych S'k w obwodzie 69 (fig. 7). Obwód 69 dostarcz* informacji o liniach polozen. Informacja dotyczaca linii polozenia ukla¬ du calkujacego 69 jest okresowo porównywana (na przyklad w obwodzie 68) z wartosciami obliczony¬ mi i jest poprawiana w celu zlikwidowania odchylki powstalej przy porównaniu z pewna stala czasowa o wartosci mniejszej lub wiekszej zaleznie od wy¬ magan eksploatacyjnych.Zostanie teraz opisany pierwszy przyklad wyko¬ nania wynalazku, wedlug którego wartosci czesto¬ tliwosci Fsi i Fj mieszcza sie w pierwszej, okreslo¬ nej poprzednio grupie.Wedlug tego pierwszego przykladu wykonania wynalazku, kazdy z pierwszych i wtórnych zlozo- t nych sygnalów S', których czestotliwosci zostana okreslone w sposób ogólny w zaleznosci od zmien¬ nej F, zawiera skladowa zlozona G' o czestotliwosci nominalnej równej (l-x) F i jedna skladowa g' o czestotliwosci nominalnej równej xF. Wspólczyn¬ nik x jest taki sam dla wszystkich sygnalów i ma wartosc duzo mniejsza od 1, na przyklad 10-5. Skla¬ dowe g' (lub x.F) pierwszych i wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych sa proporcjonalne wzgledem sie¬ bie w sposób, który odzwierciedla zwiazki propor¬ cjonalnosci pomiedzy czestotliwosciami zlozonymi.Pierwszy przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na fig. 8, która ukazuje schemat od¬ biornika, zawierajacego pierwotne zródlo czestotli¬ wosci 7 220, trzy wtórne zródla czestotliwosci 7 710, 7 810 i 7 910, kazde skladajace sie na przyklad z oscylatora kwarcowego. 282 26 Antena 71 odbiornika jest polaczona z obwodem 72 przemiany czestotliwosci. Obwód 72/ wywoluje przemiane czestotliwosci wszystkich odebranych fal, to znaczy fal stalych Ok o wybranych czestotliwos- ciach wlasciwych Fsk, fal powtarzalnych i chwilo¬ wych Okm o wybranych czestotliwosciach pomiaro¬ wych Fm. Czestotliwosci heterodyn sa skladowymi zlozonymi G'k i Ckm odpowiednio polaczonymi ze zlozonymi sygnalami lokalnymi. io Skladowe G'k i G'km sa wytwarzane poczawszy od zródla czestotliwosci 7 220 obwodu 72 przemian czestotliwosci. Dla fal stalych Ok o wybranych cze¬ stotliwosciach wlasciwych Fsk uzywane sa tory 7 271 do 7 273 przemian czestotliwosci. Zalozono (fig. 8), ze dla tych torów wskaznik k przyjmuje war¬ tosci 5, 6 i 9 (zgodnie z programem dostarczanym na wejsciu E). Tory 7 271 do 7 273 otrzymuja odpo¬ wiednio fale Os, 06 i 09 z anteny 71, a takze sygnal ze zródla 7 220 w celu utworzenia odpowiednich czestotliwosci heterodyn G'k (selekcja fal Os, 06 i 09, sposród otrzymywanych fal stalych Ok prze¬ prowadzona jest za pomoca filtrów 7 271 do 7 273).Wyjsciami torów 7 271 do 7 273 sa linie 721 do 723 (fig. 8). Linie te przesylaja sygnaly fal 05, 06, 09 po przemianie czestotliwosci. Odpowiednie sygnaly oznacza sie f5, f6 i f9.Fale chwilowe Okm o czestotliwosciach pomiaro¬ wych fm, otrzymane przez antene 71, nie sa wyróz¬ niane' odpowiednio przy czestotliwosci wlasciwej Fsk, której odpowiadaja, to znaczy przy wskazniku k wysylajacej stacji nadawczej. Oznacza sie symbo¬ lami Oki do Ok6 sygnaly odbierane przez antene 71 czestotliwosciach pomiarowych zawartych w zakre¬ sie od ^ do f6.Obwód 72 zawiera tory przemiany czestotliwosci 7 274 do 7 279 odpowiednio dla fal Okm, to znaczy Oki do Ok6. Wyróznianie zachodzi wewnatrz tych torów zgodnie z wartoscia wskaznika m. Kazdy z tych torów odbiera sygnal ze zródla 7 220, sliiza- 40 cy do wytworzenia odpowiednich czestotliwosci heterodynowych G'km. Tory 7 274 do 7 279 maja odpowiednie wyjscia 724 do 729 dostarczajace syg¬ naly chwilowe fki do fk6 fal chwilowych Okm po zmianie czestotliwosci. 45 Na fig. 8, przedstawiono takze obwód programo¬ wy 73, który reprezentuje z jednej strony wejscie odbierajace sygnaly zegarowe wielkiej czestotli¬ wosci, na przyklad zródla 7 220, a z drugiej strony jest wejsciem H realizacji pod wzgledem czasu so programu i wejsciem E (mogacym zawierac kilka linii przewodzacych), sluzacym do wyboru stacji na¬ dawczych, to znaczy czestotliwosci wlasciwych. Ob¬ wód programowy 73 zawiera kilka linii wyjscio¬ wych P. 55 Wyjscia 721 do 723 obwodu 72 przekazuja sygnaly f5, f6 i f9 odpowiednim obwodom 77, 78 i 79. Kazdy z tych obwodów otrzymuje takze sygnaly fkm linii 724 do 729 wyjscia Obwodu 72. Linie 724 do 729 sa doprowadzane do kazdego obwodu dopasowujacego 60 77 do 79. Przeciwnie, do obwodów dopasowujacych 77 do 79 sa doprowadzane linie 721 do 723.Kazdy z obwodów dopasowujacych 77 do 79 ma za zadanie dopasowanie czestotliwosci irzy stoso¬ waniu skladowej g'km (k-stale, m-zmienne) wtór- 65 nych sygnalów lokalnych S'km o tym samym wska-27 zniku k, majac na wzgledzie odpowiednia detekcje synchroniczna sygnalami chwilowymi fkm. Odpo¬ wiednia zaleznosc jest narzucona przez sygnaly ste¬ rujace Pkm obwodu programowego.Obwód programowy 73 dostarcza dla kazdej fali chwilowej Okm sygnal sterujacy Pkm linia wejscio¬ wa, zawarty w przedziale czasowym emisji fali chwilowej Okm, a kazdy sygnal sterujacy jest ko¬ rzystnie opózniony w stosunku do poczatku fali Okm. Obwód programowy 73 zawiera trzy rodzaje wyjsc: zespól wyjsc 744 do 749 polaczony z obwo¬ dem dopasowujacym 77, zespól wyjsc 754 do 759 po¬ laczony z obwodem dopasowujacym 78 i zespól wyjsc 764 do 769 polaczonych z obwodem dopaso¬ wujacym 79.Kazdy z obwodów dopasowujacych 77, 78 i 79 (fig. 8) zawiera wtórne zródlo 7 710, 7 810 i 7 910.W obwodzie dopasowujacym 77, podobnie jak w obwodach dopasowujacych 78, 79, wtórne zródlo 7 710 dostarcza do linii 770 sygnalu, który jest prze¬ kazywany na tor 7 780 detekcji synchronicznej.W tym torze 7 780 powstaje skladowa g'B pierw¬ szego sygnalu lokalnego S'5 odpowiadajacego cze¬ stotliwosci wlasciwej Fs^ Tor odbioru synchronicz¬ nego 7 780 odbiera poprzez linie 721 sygnal f5 przy¬ chodzacy po przemianie czestotliwosci fali stalej,Os majacej czestotliwosc .wlasciwa Fs5. Wyjscie toru 7 780 dostarcza sygnalu resztkowego R'6 oddzialy¬ wujacego na zródlo wtórne 7 710, w celu zapewnie¬ nia tej samej czestotliwosci dla skladowej g'5 i dla sygnalu f5. Wtórne zródlo 7 710 jest caly czas do¬ pasowane pod wzgledem czestotliwosci do sygnalu f5.Pierwszy sygnal zlozony S'6 zawiera skladowa zlo¬ zona G's wytwarzana w torze zmian czestotliwosci 7 271 i skladowa g'5 wytwarzana w torze detekcji synchronicznej 7 780. Wówczas pierwszy sygnal zlo¬ zony S'5 jest dopasowany pod wzgledem czestotli¬ wosci do fali ciaglej 05.Odbierane fale Oki d° °ke o odpowiednich cze¬ stotliwosciach pomiarowych Ft do F6 sa przedmio¬ tem zmian czestotliwosci wraz z czestotliwosciami heterodyny pochodzacymi z pierwszego zródla 7 220.Na fig. 8 jest przedstawione urzadzenie przy uwzglednieniu odbioru fal chwilowych 05m o cze¬ stotliwosciach pomiarowych Fm, najpierw dla fali O5.1. ( . Wtórne zródlo 7 710 jest polaczone linia 770 z to¬ rem detekcji synchronicznej i dopasowania fazy 7 781 zwiazanej z czestotliwoscia pomiarowa Fx i fali chwilowej 05,i. Skladowa %'%tl jest wytworzona w obwodzie 7 781. Fala chwilowa 061 steruje sygnal' P54 na linii 744, pochodzacy z obwodu programowe¬ go 73. Kiedy linia 744 znajduje sie w stanie czynnym (na przyklad w obecnosci P5,i), obecny na linii 724 sygnal fki odpowiada fali Ó8fl. Jezeli wiec linia 744 jest w stanie aktywnym, obwód 7 781 dostarcza na swoim wyjsciu 771 skladowej g\i dopasowanej w fazie do sygnalu f»,t. Okres stanu aktywnego linii 744 jest mniejszy od okresu trwania sygnalu chwilo¬ wego f5,i. Kiedy linia 744 nie znajduje sie w sta¬ nie aktywnym, dopasowanie fazy pozostaje zabloko¬ wane na ostatniej stosowanej wartosci i sygnal na linii 771 jest sterowany tylko przez wtórne zródlo 7 710, ulega wiec wszystkim przemianom czesto- J282 28 tliwosci fali stalej 05 pochodzacej z tej samej stacji nadawczej E5, co fala chwilowa 05,i. Na linii 771 otrzymuje sie wiec staly sygnal majacy ten sam rodzaj informacji radionawigacyjnych, co fale chwi- lowe 054, gdyby byly wysylane w sposób staly.Trzeba zauwazyc, ze wtórny sygnal zlozony S'5fl jest w sposób staly dopasowywany czestotliwoscio- wo, poczawszy od zródla wtórnego 7 7lt jest on ok¬ resowo kontrolowany i dopasowywany fazpwo w stosunku do fali chwilowej 05,i za pomoca toru od¬ bioru skladajacego sie z toru przemian czestotli¬ wosci 7 274 i toru detekcji synchronicznej 7.781.Obwody 7 782 do 7 786 dzialaja w ten sam sposób co obwód 7 781, ale dla fal chwilowych 05,2 do 05l6 w odpowiedzi na sygnaly sterujace P5,2 do P5l6 od¬ powiednich linii 745 do 749. Wyjsciami tych obwo¬ dów sa odpowiednie linie 772 do 776.Obwody dopasowujace 78 i 79 dzialaja w ten sam sposób, co obwód 77, ale sa one powiazane odpowiednio z dwoma czestotliwosciami wlasciwy¬ mi, które maja (fig. 8) wskazniki k równe 6 i 9.Skladowe zlozone G'ki powstaja niezaleznie od wskaznika k. Fale chwilowe Oki odróznia sie, bio¬ rac pod uwage wskaznik k. Poniewaz zmiany cze- stotliwosci G'km sa wspólne dla wszystkich fal chwilowych Okm odpowiadajacych te? samej cze¬ stotliwosci pomiarowej Fm, porównanie bezposred¬ nie faz skladowych g'km dostepnych na wyjsciu torów detekcji synchronicznej i dopasowaniu fazy jest takie samo dzieki pomiarowi róznicy faz pov- miedzy falami Okm takimi, jakie bylyby w mo¬ mencie odbioru, gdyby: byly stale i gdyby bylo mozliwe odróznianie ich dla kazdej wartosci wskaz¬ nika m.Pierwszy i drug& generator zawieraja czesci wspólne zródlo pierwotne 7 220 i zró*dla wtórne ta^ kie, jak 7 710yKazdy pierwotny sygnal lokalny S'k zawiera skladowa C'k o wielkiej czestotliwosci po- , czawszy od pierwotnego zródla 7220 i skladowa 40 g'k o malej czestotliwosci, wytwarzana poczawszy od jednego z wtórnych zródel, takich jak 7 710.Kazdy wtórny sygnal zlozony S'km zawiera skla¬ dowa G'km o wielkiej czestotliwosci, wytwarzana poczawszy*od zródla 7 210 niezaleznie od czesto-, 45 tliwosci wlasciwej Fsk, o wartosci wskaznika k, z którym jest polaczony i skladowa malej czesto¬ tliwosci g'k, wytworzona poczawszy od jednego z wtórnych zródel czestotliwosci jak 7 710, zgod¬ nie z wybrana czestotliwosci wlasciwej Fsk, z jaka 50 jest powiazany.Zostana teraz opisane szczególowe przyklady schematów niektórych elementów z fig. 8.Fig, 9 i 10 ilustruja odpowiednio tor przemiany czestotliwosci 7 271 i tor detekcji synchronicznej 55 7 780. Te dwie figury zostaly zgrupowane w celu wyrazniejszego ukazania zespolu skladowych pier¬ wszego zlozonego sygnalu lokalnego S'5 i stosowa¬ nia tego zespolu w torze odbioru.Obwód zmian czestotliwosci 72 zawiera pierwot- §0 ne zródlo sygnalów 7 220 stanowiace kwarcowy oscylator dostarczajacy impulsowych sygnalów prostokatnych o czole odpowiadajacym okreslone¬ mu punktowi sinusoidy.W przykladzie wykonania przedstawionym na is fig. 9, wystepuja liczne uklady przemiany czesto-X 93 282 29 30 tliwosci. Sygnal ze zródla 7 220 jest poddawany trzem procesom podzialu czestotliwosci w obwo¬ dach dzielników czestotliwosci 7 231 A* 7 231 B i 7 231C. Wyjscie kazdego z obwodów 7 231A do 7 231 C dostarcza skladowej prostej o wielkiej cze¬ stotliwosci G'5 pierwszego zlozonego sygnalu lo¬ kalnego S'5.Na fig. 9, fala 05 jest filtrowana w obwodzie 7 241, a nastepnie poddawana przemianie czestotli¬ wosci przez zmieszanie w heterodynowym miesza- czu czestotliwosci 7 251A ze skladowa prosta o wielkiej czestotliwosci, dostarczona przez dziel¬ nik 7 231A. Nastepnie ulega ona powtórnemu fil¬ trowaniu w obwodzie 7 241A, powtórijej przemianie czestotliwosci w obwodzie mieszacza 7 251B przy wykorzystaniu skladowej prostej dostarczanej przez dzielnik 7 231B, nastepnie filtrowaniu w obwodzie 7 241B i trzeciej przemianie czestotliwosci w mie- szaczu 7 251B przy zastosowaniu skladowej pro¬ stej dostarczonej przez dzielnik 7 231C i ostatnie¬ mu filtrowaniu w obwodzie 7 261 dla dostarczenia sygnalu f5 na linie 721. Korzystne jest, ze obwód 7 261 ogranicza jednoczesnie sygnal f5.Na fig. 9 widac wyraznie, ze skladowa zlozona G'5 sklada sie ze skladowych prostych dostarczo¬ nych odpowiednio przez obwody 7 231A do 7 231C.Czestotliwosc i faza skladowej zlozonej G'5 sa od¬ powiednio równe sumie algebraicznej odpowied¬ nich czestotliwosci i faz skladowych prostych.Jeden z dzielników posiada modul zliczania stepowany poprzez wejscie E stacji nadawczych, na przyklad poprzez licznik-dzielnik 7 231C.Sygnal f5 jest przesylany pfzez linie 721 na tor detekcji synchronicznej 7 780 polaczony z wtórnym zródlem 7 710 obwodu sterujacego 77. Wtórne zród¬ lo 7 710 zawierajace na przyklad oscylator kwar¬ cowy, jest wyregulowane w sposób zapewniajacy dostarczanie sygnalów prostokatnych lub impulso¬ wych w ten sam sposób, co zródlo 7 220.Na fig. 10, sygnal z wtórnego zródla 7 710 zosta¬ je podzielony w obwodzie dzielnika 7 741, dostar¬ czajac w ten sposób skladowa g'5 pierwszego lokal¬ nego sygnalu S'5. Skladowa g's i sygnal f5 sa prze¬ sylane do detektora synchronicznego 7 745, który dostarcza w sposób staly sygnalu resztkowego R's uzywanego do oddzialywania na czestotliwosc zróclla 7 710 w celu zapewnienia równosci czesto- - tliwosci sygnalu g'5 i sygnalu fs. Przy spelnieniu tego warunku sygnal dostarczany przez zródlo 7 710 reprezentuje skladowa g'5, z waga l równa wspól¬ czynnikowi podzialu dzielnika 7 741. Sygnal ten jest odsylany na linie 770. Jest wiec uzywany z jed¬ nej strony do wytwarzania skladowych g'5m (m^l do 6) wtórnych sygnalów lokalnych odpowiadaja¬ cych tej samej czestotliwosci wlasciwej, z drugiej strony w obwodzie 69 tak, jajc to zostalo omówio¬ ne poprzednio.Zostana teraz opisane fig. 9 i 10 przy uzyciu dokladnych wartosci czestotliwosci. W grupie I, wartosc dokladna czestotliwosci wynosi 405, 918 156 kHz.Pierwotne zródlo 7 220 posiada czestotliwosc 5 MHz. Zalózmy, ze z dokladnoscia lepsza niz 10_B, dzielniki 7 231A, 7 231B, 7 231C maja odpowiednie wspólczynniki podzialu równe 14, 114 i 1 018. Do¬ starczaja one odpowiednio czestotliwosci równych 357, 142 85^ kHz, 43, 859 649 kHz i 4, 911 591 kHz.Suma tych trzech czestotliwosci wynosi 405, 014 097 kHz, tyle wiec wynosi czestotliwosc sklado- ' 5 wej zlozonej G'5. Sygnal f5 ma czestotliwosc równa x l 465 918, 156—405 914, 097= 4,059 Hz. Wtórne zródlo 7 710 ma taka czestotliwosc, ze podzial czestotliwosci w obwodzie 7 741 umozliwia dostarczenie skladowej g'5 o czestotliwosci równej 4,059 Hz. Wspólczynnik x wynosi 10-5.Detektor synchroniczny 7 745 oddzialywuje po¬ przez sygnal resztkowy R'5 na zródlo 7 710. Sygnal resztkowy R'5 jest uzywany do oddzialywania na czestotliwosc wtórnego zródla 7 710 w sposób za- pewniajacy synchronizm czestotliwosci i fazy pier¬ wszej skladowej lokalnej S'5 zlozonej ze sklado¬ wej zlozonej G'5 i skladowej g'5 fali stalej Os. Dla¬ tego sygnal resztkowy R'5 Jest nazywany sygnalem resztkowym wlasciwym.Dzielnik 7 231C dostarcza w wymagany przez wejscie E sposób, wspólczynnika podzialu zalezne¬ go od wartosci dyskretnych zawartych pomiedzy 1000 i 1033, dla wyboru czestotliwosci wlasciwych.Kazde wtórne zródlo takie, jak zródlo 7710 pd*- winno reagowac na odpowiednie zmiany rzedu 10"9 lub mniejsze, w otoczeniu swojej wartosci nominal¬ nej, przy zalozeniu szybkosci odbiornika 3 m/sek w kierunku nadajnika.Wspólczynnik podzialu dzielnika 7 741 jest pro- porcjonalny do dlugosci fali Ls5 odpowiadajacej czestotliwosci wlasciwej Fs5 ze wspólczynnikiem proporcjonalnosci bedacym potega 10.Mozna przyjmowac ten sam przyblizony wspól¬ czynnik podzialu dla wszystkich liczników takich, jak 7 741, gdyz czestotliwosci wlasciwe maja te sa¬ ma wartosc z dokladnoscia do 3*10-4.Fig. 11 i 12 przedstawiaja odpowiednio tor prze¬ miany czestotliwosci 7 274 i tor detekcji synchro¬ nicznej i dopasowania fazy 7 781. Te dwie figury zostaly zgrupowane, aby lepiej pokazac zespól 40 wtórnego, zlozonego sygnalu lokalnego S'5,i.Fig. 11 przedstawia tor 7 274 zawierajacy trzy dzielniki czestotliwosci sygnalu pierwotnego zród¬ la 7 220. Tor ten jest wykonany w sposób podob- 45 ny do toru zmian czestotliwosci z fig. 10. Nie zo¬ stanie wiec opisany w sposób szczególowy. Za¬ uwazmy tylko, ze dzielnik 7 734C nie zawiera wejs¬ cia sterujacego wyborem stacji nadawczych, gdyz czestotliwosci fal chwilowych sa takie same bez wzgledu na stacje nadawcza, która je wysyla. 50 Czestotliwosc-^pomiarowa Fu wspólna dla fal chwilowych Oki, ma dokladna wartosc 332.015 703 kHz. Dzielniki 7 234A do 7 234C maja odpowiednie wspólczynniki podzialu równe 17,152 i 1000. Dostar- 55 czaja wiec poczawszy od czestotliwosci 5 MHz pier¬ wotnego zródla 7 220 czestotliwosci odpowiednio równych 294, 117 647 kHz, 32, 894 736 kHz i 5,000 000 kHz.Skladowa zlozona G'51 wtórnego sygnalu lokal- 6o nego S'5,i ma czestotliwosc równa 332,012383 kHz.Powoduje to, ze sygnaly t^ maja czestotliwosc rów* na 3,320 Hz (jest to prawidlowe, gdyz wspólcznriik x jest równy 10-5).Na fig. 12, sygnal z wtórnego zródla 7 710 Jest 65 przesylany do obwodu 7 751 wytwarzajacego skla-31 dowa g'5,1 z wymaganym przesunieciem fazowym.Obwód 7 751 zawiera obwód sumujaco-odejmujacy 7 761 stosowany jako przesuwnik fazowy i licznik- -dzielnik 7 791. W ten sam sposób co dla liczników takich, jak 7 741, wspólczynnik podzialu licznika- -dzielnika 7 791 jest proporcjonalny do dlugosci fa¬ li Lml odpowiadajacej czestotliwosci pomiarowej Fl Wyjscie licznika-dzielnika dostarcza skladowej g'5,1 do detektora synchronicznego 7 771, który jest detektorem fazowym i który otrzymuje równiez sygnaly fki z linii 724. Oddzialywuje na niego syg¬ nal sterujacy P54 przez linie 744..Przy nieobecnosci sygnalu sterujacego na linii 744, detektor synchroniczny 7 771 wytwarza sygnal resztowy równy zeru. W konsekwencji obwód su¬ mujaco-odejmujacy 7 761 ani nie dodaje ani nie odejmuje zadnego impulsu sposród impulsów syg¬ nalu wtórnego zródla 7 710. W wyniku tego, faza skladowej g'5,1 jest sterowana tylko przez sygnal ze zródla 7 710 w sposób zalezny od stalej fali 05.Kiedy na linii 744 znajduje sie sygnal programo¬ wy, jest to równowazne faktowi, ze obecny na li¬ nii 724 sygnal fki jest sygnalem fs,i i ze trzeba przeprowadzac detekcje synchroniczna. Moze sie w tym momencie pojawic sygnal resztkowy R'5ji. Po¬ daje sie go do obwodu sumujaco-odejmujacego 7 762 w celu dodania lub odjecia impulsów w syg¬ nale dostarczanym przez zródlo 7 710. Wynika z tego trwala zmiana fazy g'5i skladowej w spo¬ sób zapewniajacy jej synchronizacje w fazie z syg¬ nalem f5,i.Zmiana fazy skladowej jest równa zmianie fazy sygnalu zródla 7 710, podzielonej przez modul licz¬ nika 7 791. Dodawanie lub odejmowanie impulsu zmienia z jednej strony faze sygnalu przechodza¬ cego przez obwód sumujaco-odejmujacy.Zlozony sygnal lokalny S'5i zawierajacy sklado¬ wa zlozona G'ki (wspólna bez wzgledu na k) i skla¬ dowa g'5,1 jest w sposób staly sterowany poczawszy od fali ciaglej 05 za pomoca wtórnego zródla 7 710 i okresowo sygnal ten jest dopasowywany w fazie w celu zapewnienia synchronizacji pod wzgledem czestotliwosci i fazy fali chwilowej w chwili od¬ bioru.Sterowanie wtórnego, zlozonego sygnalu S'5li po¬ czawszy od fali ciaglej 05 odpowiada calkowaniu zmian faz fali stalej O5, punktem wyjscia jest osta¬ tnia^ wartosc fazy wtórnego sygnalu lokalnego S'5li, poczawszy od fali chwilowej 0'5,i. Przy sterowaniu stosuje sie do wtórnego sygnalu lokalnego S'5li pro¬ porcjonalne zmiany czestotliwosci i fazy do tych, które powstaja na fali stalej 05. Wspólczynnik pro¬ porcjonalnosci jest taki sam, jak wspólczynnik la¬ czacy czestotliwosci nominalne.Glówna zaleta wynalazku jest fakt, ze dopaso¬ wanie fazowe przeprowadzane okresowo na kaz¬ dym wtórnym zlozonym sygnale, takim jak *S'5,i, za pomoca odpowiedniej fali chwilowej, takiej jak 051, zapewnia wysoka jakosc informacji radiona¬ wigacyjnych naniesionych przez kazdy wtórny syg¬ nal lokalny.Dopasowanie czestotliwosci pierwszych zlozo¬ nych sygnalów lokalnych S'k do czestotliwosci wlasciwych Fsk otrzymanych fal Ok jest zrealizo¬ wane tylko w odniesieniu do skladowych g'k. Skla- 282 32 dowe g'km wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych i skladowa g'k pierwszego zlozonego sygnalu lo¬ kalnego pochodza z tego samego zródla.Spelnione sa nastepujace zaleznosci: — pierwotne zlozone sygnaly lokalne: S'k = G'k + g'k co w rzeczywistosci odpowiada zaleznosci w od¬ niesieniu do czestotliwosci tych sygnalów: Fs'k = (1 — x) Fs'k +¦ x.Fs'k — wtórne zlozone sygnaly lokalne: S'km = G'km + g'km lub F'km=(l— X) F'km + X.rkm Zostana teraz opisane te zwiazki przy uwzgled¬ nieniu wartosci nominalnych czestotliwosci, zakla¬ dajac stala wartosc wskaznika k.Skladowe zlozone G'km i G'km maja czestotliwosci nominalne odpowiednio równe (1 — x) Fsk i (1 — x) Fm, gdyz wartosc nominalna czestotliwosci Fs'k wynosi Fsk, a czestotliwosci F'km = Fm. Skladowe te pochodza z tego samego zródla. Jezeli oznaczy sie przez G czestotliwosc nominalna zródla, a dG-od- chylenie chwilowe czestotliwosci od wartosci no¬ minalnej, wynika z tego, ze czestotliwosci nomi¬ nalne skladowych G'k i G'km powinny zostac po¬ mnozone przez (1 + dG/G), aby otrzymac czesto¬ tliwosci rzeczywiste.W ten sam sposób skladowe g'k i g'km maja cze¬ stotliwosci nominalne x.Fsk i x.Fm {wskaznik k jest staly, m zmienny). Pochodza one z tego samego zródla czestotliwosci nominalnej gk, której odchy¬ lenie chwilowe jest dgk. Jest to sluszne tylko dla jednej wartosci wskaznika k. Czestotliwosci nomi¬ nalne skladowych g'k i g'km powinny byc wiec mnozone przez (1 + dgg/gk), aby otrzymac czesto¬ tliwosci rzeczywiste.Czestotliwosci nominalne odbieranych fal zmie¬ niaja sie wzgledem czestotliwosci emisji ze wzgle¬ du na efekt Dopplera. Jezeli oznaczy sie przez Vk predkosc odbiornika w kierunku stacji nadawczej Ek (k stale) wysylajacej w sposób staly czestotli¬ wosc wlasciwa Fsk, a w sposób powtarzalny i chwi¬ lowy czestotliwosci pomiarowe Fm (fale Okm) i je¬ zeli oznaczy sie przez c szybkosc propagacji fal, otrzymane czestotliwosci rzeczywiste wynosza: 50 Fk(l + Vk/c) i Fm(l+vk/c) \ Zauwazyc nalezy, ze oznacza to, iz czestotliwosci emisyjne sa scisle równe ich odpowiednim war- 55 tosciom nominalnym.Stale dopasowanie czestotliwosci podawanej do pierwszego zlozonego sygnalu lokalnego S'k spel¬ nia równanie: Vk/c = (1 — x) dG/G + x.dgk/gk 60 Warunek ten jest spelniony przez caly czas dzie¬ ki stalemu dopasowaniu czestotliwosci pierwszego sygnalu lokalnego S'k, który oddzialuje na sklado¬ wa gk. 65 Wtórne sygnaly lokalne S'km maja odpowiednie »93 282 33 34 rzeczywiste czestotliwosci (k stale, m zmienne), spelniajace równanie: F'km = (1 — x) Fm (1 + dG/G) + x.Tm (1 + dgk/gk) Warunek, aby te rzeczywiste czestotliwosci F'km byly odpowiednio równe czestotliwosciom Fm (1 +, H- Vk/c) fal Okm w chwili odbioru ma postac: vk/c = (1 —x) dG/G + xdgk/gk Warunek ten jest realizowany poprzez stale do¬ pasowanie czestotliwosci pierwszego sygnalu lokal¬ nego S'k. Oczywiste jest, ze wtórne sygnaly lokalne S'km maja juz narzucona czestotliwosc w celu od¬ bioru fal Okm. Zauwazmy, ze niestabilnosc dG zród¬ la czestotliwosci G jest kompensowana dzieki do¬ pasowaniu dgk zródla czestotliwosci gk.Wedlug wynalazku korzystne jest przyjmowa¬ nie wszystkich czestotliwosci nominalnych równych g5 i g6, na przyklad czestotliwosc g5 jest proporcjo¬ nalna do Lss^^Fss poprzez z, a czestotliwosc g6 do Ls6*x*Fs6 w tym samym stosunku z. (Skladni¬ ki takie, jak Ls5*Fs5 sa wszystkie równe c).Otrzymuje sie w wyniku tego równanie: dg5 — dg6 = z (v5 — v6) Calkowanie tej róznicy po czasie dostarcza wiec informacji o róznicy odleglosci odbiornika od stacji nadawczych E5 i E6.Skladowa g\i ma czestotliwosc proporcjonalna do czestotliwosci pomiarowej Fj fali chwilowej 05i, która jest równa czestotliwosci wtórnego sygnalu lokalnego S'Bli. Wynika z tego fakt, iz ta skladowa g's,i zawiera informacje o fazie.Skladowa g'5tl ma narzucona czestotliwosc w od¬ niesieniu do chwilowego sygnalu fs,i ze wzgledu na stale oddzialywanie na zródlo wtórne 7 710 za po¬ moca fali stalej 05. Sygnal resztkowy R54 jest wiec sygnalem resztkowym fazy chwilowej.Fig. 13 przedstawia przyklad wykonania wtór¬ nego zródel 7 710, 7 810 i 7 910.Zródlo pierwotne 7 220 dostarcza sygnalów ma¬ jacych na przyklad czestotliwosc 5 MHz. Sa one wysylane poprzez obwód sumujaco-odejmujacy 7 221 w kierunku odpowiedniego z wtórnych zródel 7 710, 7 780 i 7 910. Kazde z tych wtórnych zródel sklada sie z obwodu sumujaco-odejmujacego ste¬ rowanego przez obwód dopasowujacy 7 780, 7 880 i 7 980. Zródla wtórne sa wiec dolaczone bezpo¬ srednio do zródla pierwotnego za pomoca obwo¬ dów przemiany czestotliwosci.W przypadku, gdy obwód sumujaco-odejmujacy 7 221 zostanie usuniety, przemiana czestotliwosci pierwotnego zródla 7 220 powinna byc kompenso¬ wana calkowicie przez dopasowania czestotliwosci w zródlach wtórnych 7 710, 7 810 i 7 910. Korzystne jest wiec laczenie wszystkich lub czesci informacji o zmianach czestotliwosci, dostarczanych przez ob¬ wód 7 780, 7 880 w obwodzie 7 222, który dostarcza sygnalu sterujacego obwodem sumujaco-odejmuja- cym 7 221. W ten sposób, zródlo 7 220 jest sterowa¬ ne przez srednia ze wszystkich lub czesci czestotli¬ wosci otrzymanych fal stalych, co zmniejsza wy¬ magana stabilnosc pierwotngo zródla 7 220 i spra¬ wia, ze dzialanie calego odbiornika jest bardziej pewne, po uwzglednieniu zaklócen i innych zródel szumu.Przyklad wykonania wynalazku z fig. 13 polega na oddzialywaniu tylko jednego z sygnalów do- starczanych przez obwody 7 780, 7 880 i 7 980 do obwodu sumujaco-odejmujacego 7 221. Jezeli na przyklad, stosuje sie sygnal z obwodu 7 780, obwód sumujaco-odejmujacy dolaczonego zródla 7 710 mo¬ ze byc usuniety. W rzeczywistosci sygnal pierwot- !0 nego zródla 7 220 ma narzucona czestotliwosc w odniesieniu do fali stalej obwodu 7 780 (w wybra¬ nym przykladzie jest to fala 05). Inne dopasowa¬ nia czestotliwosci sa przeprowadzane tak, jak to omówiono poprzednio.Zaleta wynalazku jest to, ze wszystkie lokalne sygnaly odbioru pochodza z tego samego zródla 7 220. Przy odbiorze wystarcza tu nieznaczna zmia¬ na czestotliwosci pierwotnego zródla 7 220, aby otrzymac dowolnie wybrany zespól, co umozliwia otrzymanie wtórnych zródel o tej samej czestotli¬ wosci nominalnej.Zostana teraz opisane funkcje sygnalów dostar¬ czanych na linie 770 do 776, 780 do 786 i 790 do 796 (fig. 8). Dla wytworzenia informacji o linii polozen sygnaly na liniach przewodzacych sluza do pomia¬ rów róznic fazowych. Informacje o róznicach fazo¬ wych sa badane w maszynie matematycznej. Nie¬ zbedne jest pobranie próbek przed kazdorazowym dzialaniem maszyny matematycznej.Zwykle informacje radionawigacyjne o duzych dokladnosciach sa przetwarzane na informacje, które sa jednoczesnie mniej dokladne, ale mniej niejednoznaczne. Wykorzystuje sie metode, która poprzez kolejne przyblizenia umozliwia przejscie sa z pomiarów mniej dokladnych na bardziej doklad¬ ne. Korzysci tej metody „kolejnego oczyszczania", sa takie, ze umozliwia czesciowy zanik niejedno¬ znacznosci pomiaru radionawigacyjnego za pomo¬ ca innego pomiaru wykonanego przy mniejszej 4o czulosci, majacego jakikolwiek zwiazek matema¬ tyczny z pierwszym pomiarem, pod warunkiem znajomosci wszystkich czulosci.Zostanie opisana teraz róznica pomiedzy sposo¬ bem dwusygnalowym, który odpowiada przypad- 45 kowi, gdy stacje odbiorcze odbijaja informacje fa¬ zowe dotyczace wszystkich odbiorników sposobem jednosygnalowym odpowiadajacym przypadkowi stosowania stacji odbiorczycfi do oddzialywania na stacje nadawcze w celu realizacji znanego zwiazku 50 fazowego pomiedzy chwilowymi falami wysylany¬ mi przez te stacje.Obliczone sygnaly lokalne niosa informacje o li¬ nii polozen wyrazonej wielkoscia x. Obliczone syg¬ naly lokalne maja przesuniecie fazowe k + Kx. 55 Wedlug wynalazku kazde mierzone przesuniecie fazowe dla czestotliwosci pomiarowej pomiedzy dworna, wtórnymi zlozonymi sygnalami lokalnymi jest takze równe k + Kx. Mozliwe jest wiec obli¬ czenie kazdej wartosci x poprzez okreslenie linii 60 hiperbolicznej polozen. Wynalazek umozliwia prze¬ widzenie poprawy niejednoznacznosci. Wartosc po¬ czatkowa kazdej wielkosci x jest wytwarzana bez¬ posrednio przez maszyne matematyczna. Wartosci x przed podaniem stanowia przedmiot oddzialywa- 65 nia wewnetrznego. ..^ 93 2 Zostanie teraz opisane w oparciu o fig. 14 dziala¬ nie obwodów 68 i 69. Obwód 68 jest przystosowany do porównania informacji o linii polozen x otrzy¬ manych w wyniku badania pomiarów przesuniec fazowych wykonanych na wtórnych zlozonych syg- r 5 nalach (linie 771 do 776, 781 do 786 i 791 do 796) z informacjami o linii polozen dostepnych na wejs¬ ciach 681 i do dostarczania na wyjscia 685 infor¬ macji o poprawkach zaleznych od wyniku tych po¬ równan. 10 Informacje fazowe wystepujace na wejsciach 771 do 776, 781 do 786 i 791 do 796 sa okresowo prób¬ kowane. W'tym samym czasie próbkowane sa in¬ formacje o linii polozen dostarczane przez obwód 69. * 15 W maszynie matematycznej 68 informacje o fa¬ zach sa wykorzystywane w celu polepszenia lub zlikwidowania niejednoznacznosci i dostarczenia informacji o linii polozen. Informacje te sa porów¬ nywane z informacjami dostarczanymi przez obwód 5o 69.Porównania te dostarczaja informacji o odchyle¬ niach pomiedzy informacjami o linii polozen z ob¬ wodu 69 i informacjami ojinii polozen obliczonych poczawszy od obwodu 68, Odchylenia te sa uzywa- 15 ne do poprawiania informacji o linii polozen do¬ starczanych przez obwód 69.Obwód 69 odbiera pierwsze sygnaly lokalne S'k lub co najmniej^ich skladowe g'k. Sygnaly ze zródel sa przesylane odpowiednio przez linie 770, 30 780 i 790 do obwodu 69.Dla uproszczenia zalozymy, ze stacja nadawcza odpowiadajaca linii 780 jest wspólna dla dwóch pomiarów róznicy otUeglosci.Kazdy z sygnalów wtórnych zródel jest przesy- 36 lany przez odpowiednie linie 770, 780 i 790 do liczników calkujacych 693, 649 i 695, które calkuja na przyklad liczbe okresów tych sygnalów lub cal-. kuja czestotliwosc tych sygnalów.Wyjscia liczników 693 i 694 sa polaczone odpo- 40 wiednio z wejsciami równoleglego ukladu odejmu¬ jacego 696. Wyjscia liczników 695 i 694 sa polaczo¬ ne z dwoma wejsciami równoleglego ukladu odej¬ mujacego 687. Róznica stanów dwóch liczników ta¬ kich, jak 633 i 694 jest równa róznicy ilosci okre- 40 sów sygnalów linii 770 i linii 780, majacych te sa¬ ma czestotliwosc nominalna. Znika elekt czestotli¬ wosci nominalnych. Zmiany róznic zawarte w uk¬ ladach odejmujacych 696 i 697 sa powiazane z róz¬ nicami rzeczywistych czestotliwosci wtórnych zró- w del oddzialywujacych na ich stabilnosc i efekt Dopplera. - Efekt niestabilnosci znika wróznicy ze wzgledu na pierwsze dopasowania czestotliwosci i ze wzgle¬ du na to, ze zródlo G jest wspólne. 66 Pozostaje wiec efekt Dopplera, wyrazajacy sie zwiazkiem: dg5 — dg6 = z(v5 — v6) Obwód odejmujacy 696 dostarcza róznicy calek M (g5 + dg5) i (g6 + dge) liczników 693 i 694. Czesto¬ tliwosci nominalne zródel g5 i g6 sa równe.Calka, jest wiec równa: J(dgc —dg6) dt - Jzto — v,) dt = z(Dj —D«) + Q gdzie D5 i D6 sa odleglosciami odbiornika od stacji 65 36 nadawczych E5 i E6, Q stala calkowania. Róznica odleglosci D5 — D6 jest informacja o linii polozen x dostarczana z dokladnoscia do stalej przez ob¬ wód odejmujacy 696. . .Informacje o linii polozen sa przekazywane na wejscia 681 obwodu 68, który stosuje sygnaly od¬ powiednich poprawek w obwodach 691 i 692 zdol¬ nych do dodania lub odjecia czól spadku sygnalów zródel wtórnych. Stale czasowe, z którymi sa wy¬ twarzane sygnaly poprawek zaleza od warunków eksploatacyjnych kazdego przypadku.Od czasu uruchomienia odbiornika, obwód 68 od¬ dzialuje najpierw na obwód 691 i 692 przez korek¬ cje informacji o linii polozen dostarczanych przez obwody odejmujace 696 i 697, w sposób taki, aby stala calkowania przybrala zadana wartosc dla gru¬ py rozwazanych hiperboli.Informacje o linii polozen sa umieszczone w ob¬ wodach 698 i 699. Jak juz powiedziano, liczniki- -dzielniki takie, jak 7 741 maja wspólczynnik po¬ dzialu proporcjonalny poprzez potege 10 do dlu¬ gosci fali £rzy okreslonej jednostce pomiarowej.Opisany odbiornik jest stosowany w stacjach odbiorczych, za wyjatkiem obwodów 68 i 69, które w tym wypadku dzialaja w inny sposób. Jest to interesujace przede wszystkim w wypadku, kiedy powinno sie wytworzyc informacje o czestotliwos¬ ciach wlasciwych.W drugim .wykonaniu odbiornika radiolokacyj¬ nego wedlug wynalazku, kazdy .,z pierwotnych i wtórnych sygnalów zlozonych (S'k, S'km), któ¬ rych czestotliwosc okreslona jest w sposób ogólny przez F, zawiera skladowa zlozona H i skladowa f majace czestotliwosc równa f. Wartosc czestotli¬ wosci f jest wspólna dla wszystkich sygnalów lo-, kalnych i na przyklad równa 4 Hz. Przeciwnie, cze¬ stotliwosc F — f kazdej skladowej zlozonej róznia sie pomiedzy soba.Fig. 15 jest schematem ogólnym czesci odbior¬ nika zawierajacej obwód przemiany czestotliwosci 72*, w którym zródlo czestotliwosci sluzy nie tylko do dostarczania skladowych zlozonych, ale takze skladowych pierwotnych i wtórnych zlozonych syg¬ nalów lokalnych. Na fig. 15 zródlo oznaczono 7 220*.Uklad 7 210* 'jest przeznaczony do dostarczania czestotliwosci równej wielokrotnosci czestotliwosci f na linii 720* w kierunku obwodów dopasowuja¬ cych 77*. 78* i 79*.Dla odróznienia od pierwszego wykonania od¬ biornika, oznaczono' dodatkowo przez * wszystkie cyfry odnoszace sie do drugiego wykonania, przy zachowaniu tych samych oznaczen liczbowych dla tych*samych obwodów.Skladowe sygnalów róznia sie od skladowych pierwszego wykonania wynalazku, dlatego bedzie sie oznaczalo jako H' i f'.Oznaczenia fk i fm zostana zachowane ze wzgle¬ du na to, ze istotne oznaczenie pozostaje to samo, pomimo ze czestotliwosc sie zmienia.Na fig. 15 przedstawiono obwó*d 72* przemiany czestotliwosci i obwód dopasowujacy 77*, ograni¬ czajac je do czesci dla fali stalej Oe i fali chwilo¬ wej 0*,i. Sygnal 06 jest obiektem jednej lub wie¬ lu przemian czestotliwosci za pomoca zródla 7 220* za posrednictwem dzielnika czestotliwosci 7 231*.37 Inny obwód 7 210*, najkorzystniej dzielnik cze¬ stotliwosci, dostarcza poczawszy od zródla 7 220* czestotliwosci U = N.f na linii 720*. Czestotliwosc N.f jest wielokrotnoscia czestotliwosci f i jest sto¬ sowana dla obwodu 7 72p* zmian i podzialu czesto¬ tliwosci, majacego wejscie otrzymujace sygnal resz¬ tkowy R'5.Sygnal z wyjscia obwodu 7 720* jest przesylany do detektora 7 745* róznicy czestotliwosci, który odbiera na drugim wejsciu sygnal f5 linii 721* fali stalej 05 po zmianach czestotliwosci. Wyjscie de¬ tektora 7 745* róznicy czestotliwosci dostarcza syg¬ nalu resztkowego R'5, dostarczanej z jednej strony do obwodu 7 720* przemiany i podzialu czestotli¬ wosci, a z drugiej strony do innych obwodów zmian i * podzialu czestotliwosci 7 721* do 7 726*, odpowiednich dla sygnalów f5m fal chwilowych 05m po zmianach czestotliwosci.Sygnal na*.wyjsciu obwodu 7 720* jest skladowa f5 pierwotnego sygnalu lokalnego S'5. Jego czesto¬ tliwosc nominalna wynosi f i jest bliska wartosci 4 Hz.Jego rzeczywista czestotliwosc zalezy od sygnalu resztkowego R'5.Dla ulatwienia, w bloku 77* bierze sie pod uwa¬ ge tylko czesc powiazana z czestotliwoscia pomia¬ rowa Fi i fala chwilowa 05ll1 Sygnal sterujacy P5ll obecny na linii 744*, pochodzacy z obwodu prog¬ ramowego 74* wskazuje na przyklad chwile nor¬ malnego odbioru fali chwilowej Os,i.Obwód 7 721* przemiany i podzialu czestotliwosci odbiera sygnal resztkowy R'5, aby dostarczyc na wyjscie sygnal o czestotliwosci bliskiej f i odebrac sygnal czestotliwosci f5,i. Sygnal ten jest przesyla¬ ny do przesuwnika fazowego 7 751*, który moze byc przesuwnikiem mechanicznym. Wyjscie prze¬ suwnika fazowego 7 751* jest polaczone z wyjsciem fazowym detektora fazy 7 771*, którego drugie wejscie fazy odbiera sygnal f5,i. Detektor fazy 7 771 dziala tylko w obecnosci sygnalu sterujacego P5li na linii 744*. W tych warunkach dostarcza on chwi¬ lowego sygnalu resztkowego R'51, który jest sto¬ sowany dla przesuwnika fazowego 7 751* w celu do¬ pasowania sygnalu f'51 dostepnego na wyjsciu przesuwnika fazowego 7 751*. Znajduje sie on w fazie z dokladnoscia do stalej z sygnalem f5,i fali °5,1 * j ' W obwodzie dopasowujacym 77*, obwód 7 720* zawiera obwód sumujaco-odejmujacy 77 201* z licz¬ nikiem-dzielnikiem N 77 202*.Sygnal resztkowy R'5 jest dostarczany przez wyj¬ scie detektora 7 745* do obwodu 77 203* sterujace¬ go obwodem sumujaco-odejmujacym 77 201*. Syg¬ nal resztkowy R'5 jest takze dostarczany do obwo¬ du 77 213*. Wyjscie obwodu 77 213* jest polaczone obwodem sumujaco-odejmujacym 77 211*, który odbiera sygnal N.f linii 720* i przesyla go za po¬ srednictwem dzielnika czestotliwosci N 77 212* do przesuwnika fazowego 7 751*.Przy braku potrzeby przemian czestotliwosci przez obwód 77 20^ z fig. 15, detektor 7 745* od¬ biera sygnal o jednej czestotliwosci o wartosci f.Sygnal resztkowy R'5 jest wykorzystywany przez obwód 77 203* dla przemiany czestotliwosci N.df5 dzialajacej w kierunku zlikwidowania sygnalu re- 1282 38 sztkowego R5. Sygnal o czestotliwosci f'5 jest do¬ starczany z obwodu 720* do detektora 7 745*, przy czym f5 jest równa f + df5. Dopasowanie czestotli¬ wosci N.df5 ma za zadanie kompensacje niestabil- nosci czestotliwosci f, zaleznej od zródla 7 720*, a takze dopasowanie czestotliwosci lokalnej f'5, tak aby byla równa czestotliwosci fs fali 05.Dla obwodu 77 203* ukladu 7 721* jest spelniona zaleznosc dotyczaca czestotliwosci: df5 FsB " Fig. 16 przedstawia szczególne wykonanie obwo¬ dów 77 203* i 7 745*. Detektor 7 745* róznicy cze- i& stotliwosci zawiera element LUB 77 451*, który od¬ biera z jednej strony sygnal f5 fali Og po przemia¬ nach czestotliwosci, a z drugiej strony ,skladowa f 6, oba w postaci sygnalów prostokatnych. Wyjs¬ cie przedostatniego stopnia licznika 77 202* dostar- cza sygnalu o czestotliwosci 2-f5 bezposrednio do ' elementu I 77 452*, a nastepnie do elementu I 77 453*. Dwa elementy I 77 452* i 77 453* odbieraja .sygnal z wyjscia elementu LUB 77 4^* i dostar¬ czaja wymaganych sygnalów aA ia2. ^ Sygnaly aA i a2 skladajace sie na sygnal resztko¬ wy R'5 sa doprowadzane równolegle do wejsc J i K przerzutników JK 772 031* i 772 032*. Wejscia synchronizacji C tych dwóch przerzutników otrzy¬ muja sygnaly o czestotliwosci pomocniczej Q5.Jeden lub drugi z tych przerzutników doprowa¬ dza wiec na wejscie sumujace lub odejmujace ob¬ wodu 77 201* ciag sygnalów prostokatnych o cze¬ stotliwosci Q5/2. Czas trwania kazdego ciagu zale¬ zy tylko od wartosci logicznej „1" sygnalu ax lub sygnalu a2. Zmienia to czestotliwosc f5, realizujac dopasowanie skladowej f'5 w odniesieniu do syg¬ nalu f5.Jak pokazano na fig. 17, obwód 77 213* zawiera takze dwa przerzutniki JK 772131* i 772132* od- .46 bierajace w ten sam sposób dwa sygnaly aj i a2.Na wejscia synchronizacji przerzutników sa dopro¬ wadzane sygnaly o czestotliwosci pomocniczej Q5/i.Przy konstrukcji i z dwoma przerzutnikami war¬ tosc srednia poprawki czestotliwosci N«df5 jest 45 równa iloczynowi sygnalu resztkowego R'6 (róz¬ nica pomiedzy wartosciami srednimi at i a2) przez polowe czestotliwosci pomocniczej Q5: / Ndf5 = R'5—.Przy wyrazeniu odchylenia fazy A Q w ulamkach % palnego okresu, dla ukladu 7 745* sygnal resztko¬ wy R'5 jest równy —2AQ, co widac w równaniu: N-df5 Q5AQ 55 Znak „—" wskazuje, ze istnieje dopasowanie i war¬ tosc Q5 warunkuje zysk czestotliwosci, tego dopa¬ sowania.W ten sam sposób (fig. 17) przeprowadza sie mo¬ dyfikacje czestotliwosci poprzez obwód 77 213*. 60 Zysk w tym wypadku jest okreslony poprzez war¬ tosc czestotliwosci pomocniczej Q54.Wedlug wynalazku musi byc spelniony warunek: Q51 Ft dfM F4 -^— = ^r^ skad -rr— = —— 65 Q5 FS& df5 FS5 4 .\ 39 Pomimo, ze na figurach przedstawiono jeden przerzutnik dwustabiliny, czesto istnieje koniecz¬ nosc dolaczenia do kazdego przerzutnika licznika binarnego o module 2. W tym wypadku zaleznosc dopasowania przybiera postac: N.df5 = R'5_?L. 2Z Zostanie teraz opisany, w oparciu o fig. 18, spo¬ sób realizacji dopasowania fazy poprzez detektor fazy 7.771* i przesuwnik fazowy 7 751*. Dopaso¬ wanie fazy jest wytworzone w ten sposób, co do¬ pasowanie czestotliwosci pokazane na fig. 16. Za elementem LUB 77 711* wystepuje element 177 714* odbierajacy sygnal sterujacy P6,! z linii 774*.Detektor fazy dziala normalnie, gdy sygnal ste¬ rujacy P5tl -ma wartosc logiczna „1". Przeciwnie, gdy ma on wartosc logiczna „0", wyjscia b± i b2 (odpowiadajace ax i a^ detektora 7 771* pozostaja w sposób staly tez na poziomie zerowym. Prze- rzutniki JK 77 514* i 77 515* sa wiec zablokowane.Zadna poprawka nie jest przesylana do obwodu sumujaco-oó^jmujacego 77 511 i sygnal f5ll zacho¬ wuje faze nabyta w czasie poprzedniego okresu do¬ pasowania.Obwód dzielnika 77 212* jest wspólny dla obwo¬ du przemiany czestotliwosci 7 721* i dla obwodu przesuwnika fazowego 7 751*. Sygnal o czestotli¬ wosci F51 przesylany do przerzutników bistabil- nych 77 514* i 77 515* okresla wartosc stalej cza¬ sowej stosowanej do dopasowania fazy.Stale czasowe dopasowania fazy sa wybrane w funkcji trwania emisji fal chwilowych i w funkcji rodzaju narzuconej czestotliwosci.W celu prawidlowego dopasowania, czestotliwosc sygnalu resztkowego R6fl powinna byc wieksza od N#f,5,i to znaczy 4N Hz. Wynika z tego stosowanie liczników równoczesnie z przerzutnikami bistabil- nymi takimi, jak 77 514* i 77515*, w sposób jaki zostal opisany w odniesieniu do 77 213*. Liczniki te umozliwiaja zmniejszenie stalej czasowej przy za¬ chowaniu czestotliwosci sygnalu resztkowego R54 wiekszej od N»f'5fl.Fig. 19 przedstawia schemat ogólny odbiornika zgodnie z fig. od 15 do 18.Rózne uklady odbiornika zostaly zgrupowane zgodnie z fig. 7. Obwód programowy 65 i obwody 68 i 69 zostaly pominiete w celu uproszczenia^figu¬ ry. Pierwszy obwód dopasowujacy 63 zostal umiesz¬ czony w pierwszym obwodzie generatora 61, dru¬ gi obwód dopasowujacy 67 we wtórnym obwodzie generatora 64. Uklad 7 230* dostarcza sygnalów cze¬ stotliwosciowych heterodyny, sluzacych z jednej strony pierwszemu obwodowi odbioru synchroni¬ cznego 62, a z drugiej strony drugiemu obwodowi odbioru synchronicznego 66. Dla uproszczenia wszystkie sygnaly o czestotliwosciach heterodyny wytwarzane sa przez zespól 7 230* centralny pierw¬ szego generatora 61, podczas gdy fig. 7 sugeruje, ze sa one czesciowo dostarczane przez wtórny genera¬ tor 64 dla wtórnych, zlozonych sygnalów lokal¬ nych. Nie ma to znaczenia w przypadku, gdy tylko skladowe pierwotnych zlozonych sygnalów lokal¬ nych (generator 61) i wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych (generator 64) stanowia przedmiot odpo- 3 282 40 wiednio pierwszego dopasowania (czestotliwosc) . i pierwszego i drugiego dopasowania (czestotli¬ wosci i fazy).Wskaznik 1 umieszczony przy oznaczeniach ob- wodów 64/1, 67/1 i 66/1 wskazuje, ze przedstawio¬ no tylko obwody odpowiadajace falom chwilowym, O^ o czestotliwosciach pomiarowych F±. Oczywiste jest, ze obwody odpowiadajace innym czestotliwos¬ ciom pomiarowym sa analogiczne.Zalozono, ze trzy odbierane stacje nadawcze E5, E6 i E9 maja czestotliwosci wlasciwe Fs6, Fs6 i Fs9 tak, jak w przypadku pierwszego wykonania.Trzy obwody AV5, AV6 i AV9 zawieraja obwody dopasowujace takie, jak obwód 77 203* z fig. 15 i tyle obwodów 77 513* (77 213* na fig. 15), ile jest czestotliwosci pomiarowych badanych przez odbior¬ nik.Obwody Akm takie, jak obwód 77 513* pokazane na fig. 19, maja taka sama budowe, jak obwód 77 513* z fig. 18.Fala 05 dostarczana przez obwód 62 jest filtro¬ wana w obwodzie 7 241* i stanowi przedmiot jed¬ nej lub kilku przemian czestotliwosci w obwodzie 7 251* za pomoca skladowej zlozonej H'5 (jest ona w rzeczywistosci prosta dla jednorazowej przemia¬ ny czestotliwosci i zlozona dla kilku przemian), na¬ stepnie jest filtrowana ponownie w obwodzie 7 261*, w celu dostarczenia sygnalu f5 fali Os po przemia¬ nach czestotliwosci. Poczawszy od czestotliwosci 36 U = N-f, dostarczanej przez zespól 7 230*, obwód sumujaco-odejmujacy 77 201* z licznikiem-dzielni- / kiem 77 202* dostarcza skladowej f'5, która jest przesylana do detektora 7 745* w tym samym cza¬ sie co sygnal f5. Sygnal resztkowy R'5 dostarczany . przez detektor 7 745* jest dostarczany do obwodu AV5, który steruje obwodem sumujaco-odejmuja- cym 77 201*, obwodem sumujaco-odejmujacym l 77 211* obwodu 64/1 i 67/1 fig. 19 i analogicznymi obwodami sumujaco-odejmujacymi (nie przedsta- 40 wionymi) dla innych fal chwilowych 05m.Fala chwilowa 054 przesylana do obwodu 66/1 jest filtrowana przez obwód. 7 244*, nastepnie star nowi przedmiot jednej lub wielu przemian czesto¬ tliwosci w obwodzie 7 254* za pomoca skladowej 45 zlozonej H'^, (która jest albo prosta albo zlozona), filtrowana ponownie przez obwody 7 264*, w celu dostarczenia sygnalu f5,i fali chwilowej 05ll po prze¬ mianach czestotliwosci. Zauwazmy, ze do tej pory odbiór fali 054 nie jest oddzielny od odbioru fal 50 Oki.Obwód detektora fazowego 7 771* odbiera wsród wszystkich sygnalów fki, sygnal f54, wyrózniajac go w sposób narzucony sygnalem sterujacym P5|1.Obwód sumujaco-odejmujacy 77 211* odbiera 55 sygnal U = N*f z centrali 7 230* i przetwarza go czestotliwosciowo za pomoca sygnalu N«df51 wy¬ twarzanego w opisany sposób przez obwód AV5.Wyjscie obwodu sumujaco-odejmujacego 77 211* jest polaczone z drugim obwodem sumujaco-odej- 6p mujacym 77 511*, za którym wystepuje licznik- -dzielnik 77 212*. Wyjscie jego" dostarcza sklado¬ wej f'5ll wtórnego zlozonego sygnalu lokalnego S'51, która jest dostarczana na inne wejscie detektora fazy 7 771*. Dostarcza ono sygnalu resztkowego 65 R'51 dostarczanego do obwodu 77 513*, w celu ste- •93 282 41 42 rowania obwodem sumujaco-odejmujacym 77 511* w taki sposób, aby skladowa f'54 byla z dokladnos¬ cia do stalej w fazie z sygnalem f51 fali chwilowej 054 w momencie odbioru i o wartosci w momencie odbioru.Na fig. 19 fale ciagle 06, Ofl i fale chwilowe Om i Ofl4 poddawane sa takiemu samego przetwarza¬ niu.Na fig. 20 przedstawia schematycznie i czescio¬ wo odbiornik z fig. 9, w którym skladowe f5, f6 i f'9 sa dostarczane do ukladu 7 222*, w celu prze¬ miany za pomoca obwodu sumujaco-odejmujacego 7 221* czestotliwosci sygnalu dostarczanego przez zródlo 7 220* do zespolu 7 230*. Uzyskuje sie prze¬ miane czestotliwosci wszystkich sygnalów dostar¬ czajacych przez zespól centralny przy zachowaniu zwiazków miedzy czestotliwosciami.Zostaje teraz wyjasniony ogólny sposób dziala¬ nia odbiornika, wykonanego zgodnie z drugim przy¬ kladem wykonania.W pierwszym obwodzie dopasowujacym 63 jest przeprowadzane dopasowanie czestotliwosci Fsk pierwotnych, zlozonych sygnalów lokalnych S'k do czestotliwosci wlasciwych Fsk fal Ok. Dopasowa¬ nia te maja za zadanie dostarczenie poprawki cze¬ stotliwosci dfk do czestotliwosci kazdego pierwot¬ nego, zlozonego sygnalu lokalnego S'k. Czestotli¬ wosc Fs'k kazdego pierwotnego, zlozonego sygna¬ lu lokalnego wynosi: Fs'k = H'k + f + dfk Wtórne, zlozone sygnaly lokalne S'km odbieraja dla kazdej czestotliwosci wlasciwej Fsk zmiane cze¬ stotliwosci/wlasciwej Fsk, zmiane czestotliwosci dfkm, która jest proporcjonalna do dfk tak, jak wartosc nominalna czestotliwosci pomiarowej Fm do wartosci nominalnej czestotliwosci wlasciwej Fsk: dfkm = =— dfk.Fsk l W konsekwencji dla kazdego wtórnego zlozone¬ go sygnalu lokalnego S'km otrzymujemy: F'km = H'km + f+^-dfk.Wszystkie skladowe zlozone o czestotliwosciach H'k, H'km i skladowe o czestotliwosci f pochodza z tego samego zródla, bez wzgledu na wartosc wskazników k i m. H oznacza czestotliwosc nomi¬ nalna tego zródla, dH odchylenia chwilowe czesto¬ tliwosci rzeczywistej zródla od wartosci nominal¬ nej. Czestotliwosci nominalne skladowych H'k, H'km / dH\ i f powinny byc pomnozone przez czynnik 11 +-.tj") aby uzyskac czestotliwosci rzeczywiste. Zauwazmy, ze skladowe zlozone H'k i H'km maja czestotliwosci nominalne Fsk -f i Fm -f.Jezeli rozwazymy teraz czestotliwosc odebranych fal, zauwazymy, ze sa one zmienione przez efekt Dopplera zalezacy od szybkosci Vk, z jaka prze¬ mieszcza sie odbiornik w kierunku stacji nadaw¬ czej Ek.Otrzymane wartosci czestotliwosci wlasciwych wynosza: 45 Fsk K) a czestotliwosci pomiarowe: ¦K) Symbol c oznacza szybkosc propagacji rozwazanych fal. Jest ona taka sama dla wszystkich fal. Z dru- ( giego równania wynika, ze czestotliwosc rzeczywi¬ sta odebranej fali chwilowej Okm zmienia sie od momentu przemieszczenia sie odbiornika w stosun¬ ku do stacji nadawczych. Dlatego sygnaly S'km róznia sie dla samej wartosci wskaznika m i róz- nych k.Stale dopasowania czestotliwosci stosowane przy kazdym z pierwotnych, zlozonych sygnalów lokal¬ nych S'k zapewnia nastepujaca równosc pomiedzy odebrana rzeczywista czestotliwoscia i czestotliwos- cia rzeczywista sygnalu lokalnego: vk dH 1 Warunek ten jest zrealizowany w staly sposób ""' poprzez pierwszy obwód dopasowania 63.Czestotliwosci rzeczywiste wtórnych zlozonych sygnalów lokalnych S'km mozna napisac, dla kaz¬ dej wartosci wskaznika k i m wedlug drugiego skladnika równanie. Pierwszy* jego wskaznik jest czestotliwoscia rzeczywista fali Okm takiej, jaka zostala odebrana w momencie odbioru. ^ RH-<)K)+«K)+ Fm + ^— dfk.Fsk Zwiazek ten zawiera warunek równosci czestotli- 40 wosci rzeczywistej Fkm kazdego z wtórnych zlozo¬ nych sygnalów lokalnych i czestotliwosci Fm |l+ vk\ \ + — I fali Okm. Zwiazek upraszcza sie do postaci: Vk\ ¦~) ?k DH 1 T=ir+F^-dfk- Warunek ten jest juz realizowany poprzez stale 50 dopasowania czestotliwosci do czestotliwosci pier¬ wotnego sygnalu lokalnego S'k. W wyniku tego, wtórne, zlozone sygnaly lokalne S'km maja juz narzucona czestotliwosc. Niestabilnosc dH zródla czestotliwosci H jest kompensowana przez kazda 55 poprawke czestotliwosci dfk..W pierwszym przykladzie wykonania, poprawki czestotliwosci dfk i dfkm stosuje sie dla skladowych prostych pierwotnych i wtórnych sygnalów zlozo¬ nych. W drugim przykladzie wykonania poprawki 60 czestotliwosci stosuje sie dla skladowych zlozonych i zazwyczaj tylko dla jednego ze skladowych pro¬ stych kazdej skladowej zlozonej.Odbiorniki stosuja takze poprawki czestotliwosci dfk w celu uzyskania informacji o róznicy odle- 65 glosci odbiornika od dwóch stacji nadawczych.• 43 W rzeczywistosci warunelr dopasowania mozna zapisac: dfk Vk dH Fsk — T~~~ "h"; Po podstawieniu jako k dwóch róznych wartosci, na przyklad 5 i 6, odpowiadajacych stacjom na¬ dawczym E5 i E6, róznice dwóch odpowiednich rów¬ nan mozna zapisac w nastepujacy sposób: df5 df6 1 Calkowanie tej róznicy w funkcji czasu dostar¬ cza informacji o róznicy odleglosci odbiornika od dwóch stacji nadawczych E5 i E6.W ukladach radionawigacyjnych, wartosci cze¬ stotliwosci Fsi sa* bardzo bliskie, odpowiednie ich odchylenie nie przekracza nigdy jednej tysiecznej* Przy bezposrednim calkowaniu róznicy df5 — df6, blad nie przekracza jednej tysiecznej. Ten blad jest od czasu do czasu poprawiany zanim nie sta¬ nie sie znaczny, za pomoca dostarczanych infor¬ macji poczawszy od informacji o czestotliwosci po¬ miarowej.Czestosc powtarzania tej poprawki jest funkcja predkosci przemieszczania sie odbiornika. Na przy¬ klad, dla odbiornika przemieszczajacego sie z pre¬ dkoscia 18 525 m/godz., blad bylby co najwyzej rze¬ du 1 metra dla 5 minut.Dla poprawek czestotliwosci przeprowadzonych na skladowych o czestotliwosciach fk, pierwotnych zlozonych sygnalów, róznica czestotliwosci dwóch sposród nich, na przyklad f'5— f'6 jest taka sama, jak róznica df5 — dffl. Moze wiec stanowic przed¬ miot calkowania, w celu uzyskania informacji o róz¬ nicy odleglosci.Na fig. 21 jest przedstawiony inny przyklad wy¬ konania. Obwód 7 711* ma analogiczna budowe do obwodu 77 203* z fig. 16. Dwa przerzutniki JK 7 712* i 7 713* odbieraja sygnaly at i a* które two¬ rza sygnal resztkowy R5. Na wejscie synchronizacji dwóch przerzutników JK jest dostarczany N sygnal o czestotliwosci Ql.W tym wykonaniu realizuje sie calkowanie syg¬ nalu resztkowego R5 zamiast calkowania róznic - czestotliwosci jak f'5 —f6.Wedlug wynalazku korzystne jest, aby czesto¬ tliwosc Qs byla proporcjonalna do czestotliwosci Fs5 poprzez wspólczynnik* c, który jest taki sam dla wszystkich otrzymywanych czestotliwosci. Za¬ pewnia to spelnienie warunku: Qm_Jj_ . Qs,r_ Qs Q5 ^Fs5 gdyZ Ft ~Fs5 q i na podstawie poprzednich rozwazan: I^(R',-R'6)=-i(c5-v,).Calkowanie róznicy sygnalów resztkowych R'5 i R'6 w funkcji. czasu umozliwia uzyskanie infor¬ macji o róznicy odleglosci odbiornika od stacji na¬ dawczych E5 i E6.Na fig, 22 sygnal resztkowy R'5 jest dostarczany do obwodu AV5 w celu bezposredniego sterowania ! 282 44 obwodem sumujaco-odejmujacym 7 721* wlaczonym pomiedzy zródlo 7 220* i zespól centralny 7 230*.W tym wypadku obwód AV5 zawiera tylko obwód typu 77 203* (fig. 6), przy czym czestotliwosc syg- nalu 05 ma wartosc wlasciwa dla krygowania cze¬ stotliwosci.Na fig. 22, sygnal resztkowy R'6 zwiazany jest ze stacja nadawcza E5, realizuje wiec przemiane calkowita wszystkich czestotliwosci zawierajacych pierwotne i wtórne sygnaly zlozone dostarczane przez zespól centralny 7 230*.Prawa czesc fig. 22 powiazana ze stacjami na¬ dawczymi Oe i Og jest taka sama, jak odpowiednia czesc fig. 19. Sygnaly sa dostarczane do obwodu 69 (nie przedstawionego) z obwodów AV6 i AV9 za¬ wierajacych ponadto obwody takie, jak 7 711* z fig. 21.Oddzialywanie sygnalu resztkowego R'5 na ob¬ wód sumujaco-odejmujacy 7 721*, wywolane, nie tylko przemiana sygnalu f'5 (w Tzeczywistosci iden¬ tycznego jak f) dostarczonego do detektora 7 245*, ale takze przemiana skladowych zlozonych R'5 i H'km. Fale chwilowe sa przedmiotem dwóch przemian czestotliwosci, wtórne zlozone sygnaly lokalne maja wiec skladowa zlozona, która dla cze¬ stotliwosci pomiarowej F± zawiera na przyklad, dwie skladowe proste oznaczone jako H'kl i Hkl.Zespól zlozonych sygnalów lokalnych ma narzu¬ cona czestotliwosc fali stalej Os wysylanej przez 80 stacje nadawcza E5. Obwody wymuszajace czesto¬ tliwosc i faze, zwiazane ze stacjami nadawczymi fal Oe i 09 dzialaja w zaleznosci od czestotliwosci fali wysylanej ze stacji nadawczej E5.Wymuszanie czestotliwosci fali chwilowej 054 85 przeprowadza sie nie tylko na skladowej f5ll, ale p.a skladowej prostej Hki- Obwody A5ll charakteryzuja sie okreslona stala czasowa, podczas gdy obwód sumujaco-odejmujacy 77 511* i licznik-dzielnik 77 512* oddzialuja na skla- 40 % dowa prosta Hki, zamiast na skladowa f5fl tak, jak na fig. 19. W wyniku tego, detektor róznic czesto¬ tliwosci 7 745* i detektor fazowy 7 771* odbieraja " obydwa bezposrednio sygnal f.W zespole centralnym 7 230* zastosowano dziel¬ nik.Poprawka fazy dla stacji nadawczej E5 otrzy¬ mywana jest dla czestotliwosci pomiarowej Ft za pomoca fali chwilowej Oki. Poprawka jest tak sa- mo stosowana do innych fal chwilowych Oki w mo¬ mencie przemiany czestotliwosci. W konsekwencji, sygnaly f'6fl i f'M obrazuja odchylke fazy fali chwilowej Ogfl od fal' chwilowych Om i Om.Stacja nadawcza E5 jest wspólna dla dwóch sieci 55 hiperbolicznych, a informacje otrzymane sa bezpo¬ srednio ze stacji nadawczej E5. Poprawka czesto¬ tliwosci dF' odgrywa role szczególna polegajaca" na kompensacji niestabilnosci dH zródla. Zasta¬ piono dH/Hprzez \ 6° dF df6 ~~F Fs7* Wyrównaniach dotyczacych stacji E6 i E9 uwzg¬ ledniajac iv ten sposób fakt, ze wielkosci odnosza 65 sie do stacji nadawczej E5.45 Fig. 23 przedstawia schemat blokowy innego przykladu wykonania odbiornika, korzystnego przy duzych predkosciach przemieszczajacego sie odbior¬ nika.Wszystkie skladowe zlozone pierwotnych i wtór¬ nych sygnalów zlozonych zawieraja dwie skladowe proste, z których jedna (H', H'kl) jest wspólna bez wzgledu na wartosc wskaznika k, a druga (na przy¬ klad H'^, H"M) zalezy od*stacji nadawczej.W tym przykladzie wykonania poprawki czesto¬ tliwosci i fazy sa stosowane do skladowej H, któ¬ ra zalezy od stacji nadawczej, podczas gdy skla¬ dowa prosta nie ulega zmianie podczas pierwotne¬ go i wtórnego dopasowania.Na fig. 23 dla skladowej H"5 nastepuje przemia¬ na czestotliwosci wywolywana przez obwód AV5 w odpowiedzi na sygnal resztkowy R'5 dostarczany przez detektor 7 745*. Przemiana czestotliwosci jest realizowana przez obwód sumujaco-odejmujacy 77 201*, za która wystepuje licznik-dzielnik 7 202*, którego wyjscie jest polaczone z mieszaczem 7 251*.Obwód AV5 oddzialuje takze poprzez obwód 77 211* na czestotliwosc skladowa H"5. Przemiana czestotliwosci jest sterowana przez obwód A5|1 w odpowiedzi na sygnal resztkowy R'51 i realizowa¬ na przez obwód sumujaco-odejmujacy 77 511*, za którym wystepuje licznik-dzielnik polaczony z mie¬ szaczem 72 541*.Detekcja jest przeprowadzana zawsze na skla¬ dowych prostych w obwodzie detektora 7 745* róz¬ nicy czestotliwosci i detektora fazy 7 771* podczas, gdy przemiana czestotliwosci jest przeprowadzana w heterodynie. Stosowanie wspólnego mieszacza 7 250* dla wszystkich fal ciaglych jest usprawied¬ liwione tym, ze czestotliwosci wlasciwe maja war¬ tosci bardzo bliskie siebie. _ Na fig. 23, obwody AV5, AV6 i AV9 zawieraja ob¬ wód 7 711* z fig. 21 majacy na celu dostarczanie informacji o predkosci v5, v6, v9 w kierunku nie przedstawionego obwodu 69.Informacje v5, vfl i v9 proporcjonalne sa do syg¬ nalów resztkowych R'5, R'6 i R'9 i w sposób podob¬ ny do sposobu przedstawionego na fig. 20, zostaja polaczone w obwodzie 7 222* i nastepnie doprowa¬ dzone do obwodu sumujaco-odejmujacego 7 221* w celu poprawki calkowitej czestotliwosci zródla 7 220* przed dostarczeniem jej do zespolu centralnego 7 230*.Skladowe proste BT5tU H"61 i H"9tl maja fazy odpowiednie do okreslenia róznic faz pomiedzy fa¬ lami chwilowymi 054, QM i Om. Sa one wysylane w kierunku obwodu 68.W przypadku mieszacza 7 250* wspólnego dla fal stalych, jak to przedstawiono na fig. 23, czestotli¬ wosci H"5, H^g i H% maja wartosci nominalne róz¬ ne podczas, gdy czestotliwosc skladowej f jest wspólna, bez wzgledu na wartosc skladnika k. Je¬ zeli wartosci te sa równe mozliwe jest ich stoso¬ wanie w celu uzyskania poprzez calkowanie infor¬ macji o róznicy odleglosci.Cecha wspólna wszystkich przykladów wykona¬ nia jest fakt, ze skladowa f kazdego zlozonego syg¬ nalu lokalnego ma bardzo niska czestotliwosc no¬ minalna {kilka Hz) i ze pasmo jest bardzo waskie, rzedu 0,5 Hz. W pierwszym przykladzie zespolu od- 282 46 biorników stosuje sie czestotliwosci o powszechnie stosowanych wartosciach w tych warunkach. Po¬ dobnie stosuje sie znane urzadzenia emisyjne.Odbiór czestotliwosci wlasciwych powinien byc staly, wiec elementy wchodzace w sklad torów od¬ bioru beda mialy okreslone charakterystyki i moz¬ liwe sa wspólne liczne stopnie przemian czestotli¬ wosci.Odbiór fal chwilowych o czestotliwosciach po- miarowych ma charakter chwilowy, wystarczy wiec stosowanie jednego toru odbioru dla kazdej czestotliwosci pomiarowej, ewentualnie ze wspólny¬ mi elementami zgodnie z tfig. 7.Zostanie opisany Jeraz w oparciu o fig. 24 do 31 przyklad wykonania odbiornika przedstawionego na fig. 19. W tym przykladzie wykonania odoiornik odbiera sygnaly czterech róznych stacji nadawczych w celu utworzenia dwóch sieci niezaleznych hiper¬ bol. Cztery stacje nadawcze oznaczone sa w spo- 2o sób ogólny literami A, B, C i D. Wskaznik k przyj¬ muje wartosci a, b, c i d dla kazdego z torów od¬ bioru A, B, C i D.Przy porównaniu fig. 24 z fig. 19 widac, ze za zródlem 7 220* na fig. 24 wystepuje obwód 720*. który przetwarza sygnaly dostarczane z obwodu 7 222* (fig.-26 lub 23). Obwód 7 222* jest dolaczony do wyjsc uklaclu kombinacyjnego.Na fig. 24 regulator 720* odbiera dwa oddzielne sygnaly sterujace, dodatni na linii +, ujemny na Unii —. Zaklada sie, ze sa to sygnaly logiczne ta¬ kie, jak sygnaly prostokatne lub impulsowe.Najpierw sygnaly linii + i — przesylane sa do liczników — dzielników 72 ajl* i 72 212*. Odpowie¬ dnie wyjscia tych dwóch liczników sa dolaczone do 85 wejsc + i — licznika 72 213*. Licznik 72 213* do¬ laczony jest do syntezatora 72 214*. Uklad ten ma czestotliwosc wyjscia równa p/K razy czestotliwosc wejsciowa. P zmienia sie od zera do K-l w sposób wymagany przez licznik 72 213*. Licznik 72 213* 40 reaguje na róznice pomiedzy sygnalami linii + i — i steruje przemiana czestotliwosci sygnalu wyjscio¬ wego syntezatora. Sygnal o czestotliwosci 5 MHz dostarczany przez zródlo 7 220* przesylany jest do licznika 72 201* dzielacego przez 20, dostarczajace- 45 go wiec sygnal o czestotliwosci 250 kHz. Ten sygnal jest przekazywany z jednej strony do syntezatora 72 214*, a z drugiej strony do licznika 72 218* dzie¬ lacego przez 2, za którymi wystepuja odpowiednio liczniki-dzielniki 72 215* i 72 219* o tym samym 50 module.Linie + i — wychodzace z obwodu 7 222* sa do¬ laczone takze do liczników-dzielników 72 216* i 72 217* majacych ten sam modul. . Zakladajac, ze syntezator 72 214* dostarcza syg- 55 nalów o rosnacej czestotliwosci w wyniku zliczania przez licznik 72 213*, wyjscie dzielnika 72 215* do¬ starcza sygnalów prostokatnych, które lacza sie z sygnalami licznika 72 216* w elemencie LUB 72221. Wyjscie licznika 72 219* jest w ten sam spo- 60 sób polaczone z wyjsciem licznika 72 217* w ele¬ mencie LUB 7 222*. -Odpowiednie wyjscia elemen¬ tów 72 221* i 72 222* sa polaczone obwodem sumu- jaco-odejmujacym 7 221*, Syntezator 72 214* i licznik 72 218* dostarczaja 65 sygnalów prostokatnych. Czesc poprawki jest prze- /I 47 sylana w sposób staly na wejscie obwodu sumuja¬ co-odejmujacego 7 221*, poczawszy od wyjscia licznika 72 219*.Syntezator 72 214* moze wiec stosowany byc w celu uzyskania dodatkowej lub ujemnej poprawki czestotliwosci.Wyjscia liczników 72 216* i 72 217* dostarczaja sygnalów prostokatnych dla indywidualnych po¬ prawek fazy. Korzystne jest stosowanie licznika na wejsciu obwodu sumujaco-odejmujacego 7 221* w celu zmniejszenia modulów liczników 72 215*, 72 216*, 72 17* i 72 219.Sygnal wyjsciowy obwodu 7 221* dostarczany jest do obwodu nazwanego „detektorem zgodnosci", umozliwiajacego wytworzenie sygnalów o czesto¬ tliwosciach dwóch zródel z duza dokladnoscia. Urza¬ dzenie zawijera dzielnik czestotliwosci, dzielacy przez 250, skladajacy sie z licznika 72 232* wlaczo¬ nego na wejscie obwodu sumujaco-odejmujacego 7 221* i polaczonego z pierwszym wejsciem detekto¬ ra zgodnosci 72 224*. Detektor 72 224 jest znanego typu. Jego drugie wejscie odbiera ^ygnal zródla 72 225 poprzez licznik 72 226* dzielacy przez 10, podczas gdy wejscie detektora zgodnosci 72 224* steruje zródlem 72 225* dostarczajacym sygnal o cze¬ stotliwosci nominalnej 5010 kHz. Sygnal wejscio¬ wy regulatora 720* czestotliwosci i fazy zawiera sygnal 501 kHz dostarczany na wyjscie licznika-' dzielnika 72 226*. Sygnal 501 kHz sterowany jest przez zródlo 7 220*, przy czym w obwodzie 720* na¬ stepuja poprawki jego czestotliwosci i fazy, stero¬ wane liniami + wychodzacymi z obwodu 7 222*.Sygnal 501 kHz jest* przekazywany do wtórnego detektora zgodnosci 72 201*, którego wyjscie jest polaczone ze zródlem 72 203* 9600 kHz. Wyjscie zródla jest polaczone z licznikiem 72 204* dzielacym pjzez 9600, a wyjscie tego ostatniego jest polaczone z drugim wejsciem detektora zgodnosci 72 201*.* Obwody te tworza zespól centralny 722*, który dostarcza sygnalu o czestotliwosci 9600 kHz ze zród¬ la 72 203*, sygnalu o czestotliwosci 1 kHz z wyjscia licznika-dzielnika 72 204*', sygnalu czestotliwosci 4 Hz z licznika 72 205* i sygnalu o czestotliwosci 2 Hz, dostarczanego na .wyjscie licznika 72 206* dzie¬ lacego przez 2, dolaczonego do wyjscia licznika 72 205*.Sygnaly dostarczane przez zespól centralny 722* maja te sama faze.Na fig. 24 jest przedstawiony generator 80*, któ¬ ry dostarcza sygnal o jednej z czestotliwosci po¬ miarowych Fm. Przeznaczony jest on do takich sa¬ mych oddzialywan, jakim sa poddane fale chwilo¬ we Okm posiadajace czestotliwosc pomiarowa Fm.Generator 80* zawiera syntezator 802*, którego wejscia sterujace sa polaczone pamiecia 801* taka, jak matryca z diodami. Do syntezatora 802* jest dostarczany sygnal o czestotliwosci 9 600 kHz, a je¬ go wyjscie jest polaczone z dzielnikiem 903* dzie¬ lacym przez 12. Pamiec 801* steruje syntezatorem 802* w sposób taki, aby wyjscie dzielnika 803* mog¬ lo dostarczyc sygnalów o kazdej z czestotliwosci po¬ miarowych, zgodnie z sygnalem sterujacym Pj.Syntezator 802* ma wspólczynnik K, na przyklad równy 6 400 i liczbe Pm, która zalezy od czestotl}- 282 48 wosci pomiarowej Fm. Jest ona równa Pm = Fm/125 Hz.W czasie pierwszych 5 sekund przed i po kazdo¬ razowym przelaczeniu programu emisji z fig. 3, to znaczy w czasie 10 sekund, program odbioru ste¬ ruje wytwarzaniem sygnalów o jednej z czestotli¬ wosci pomiarowych. Podczas przerwy równej 20 sekund, zawartej pomiedzy piata i dwudziesta pia¬ ta sekunda kazdej emisji, program odbioru zawie- ra cztery rozkazy odbioru, odpowiednio dla fali chwilowej emitowanej w tym momencie przez kaz¬ da z wybranych stacji nadawczych A, B, C i D.Wartosci czestotliwosci pomiarowej sa okreslane przez program emisji (fig. 3) i przez rzeczywisty wybór stacji nadawczych A, B, C i D. Na fig. 30 oznaczono te czestotliwosci pomiarowe jako Fa, Fb, Fc i Fd.Przy odbiorze fal chwilowych o czestotliwosciach pomiarowych, program odbioru jest okreslany po ustaleniu przerw w odbiorze stacji A, B, C i D.Pamiec 801* reaguje na sygnal sterujacy P± po¬ przez sterowanie sygnalem o okreslonej czestotli¬ wosci. Sygnal sterujacy P2 jest stosowany do sta¬ lego -i trwalego zerowania licznika-dzielnika 803*, który moze wiec wytwarzac na wyjsciu impuls tylko, gdy sygnal P2 znajduje sie na wysokim po¬ ziomie.Syntezator 802*, za którym wystepuje licznik- -dzielnik 803* umozliwia oddzialywanie na czesto- so tliwosc sygnalu.Licznik 803* i syntezator 802* dostarczaja syg¬ nalu, który reprezentuje faze sygnalu wyjsciowego licznika 803*. Poprzez stosowanie sygnalu r o cze¬ stotliwosci 2 Hz dostarczanego z obwodu 72 206* w 36 celu wyzerowania licznika 803* i' syntezatora 802* w momencie wzrostu lub spadku sygnalu r, "wzrost sygnalu r jest jednoczesny ze wzrostem sygnalu dostarczanego przez generator 80*. Sygnal r sluzy do odtworzenia fazy sygnalów wyjsciowych licz- 40 nika 803*.Korzystne jest przeksztalcenie sygnalu r, który jest dostarczany w postaci prostokatnej z licznika 72 206* w impulsy zerujace syntezator 802* i licz¬ nik 803* w chwilach wzrostu sygnalów. 45 Przy zerowaniu przeprowadzanym w sposób trwaly, jak w przypadku sygnalu P2 przeslanego do licznika 803*, oczywiste jest, ze nie przeprowa¬ dza sie przeksztalcenia do postaci impulsów.W dalszej czesci zostana opisane uklady podob- 50 ne do generatora 80*, z jednej strony jesli chodzi o sterowanie syntezatorem za pomoca pamieci, z .drugiej strony jesli chodzi o odtworzenie infor¬ macji o fazie przy zastosowaniu sygnalu r o cze¬ stotliwosci 2 Hz. Sygnal r moze sluzyc do odtwo- 55 rzenia informacji o fazie kazdego sygnalu o cze¬ stotliwosci, która jest wielokrotnoscia 2 Hz.Na fig. 25 sa przedstawione obwody z fig. 19.Zespól centralny 7 230* jest przedstawiony bar¬ dziej szczególowo, z uwzglednieniem N elementów. 6p W analogiczny sposób tak, j#k przy stacjach na¬ dawczych, dla kazdego toru odbioru sa przeprowa¬ dzane dwie przemiany czestotliwosci, w czasie któ¬ rych jest dostarczana czestotliwosc heterodyny w wyniku podzialu czestotliwosci 9600 kHz i trzecia 65 przemiana, w czasie której jest dostarczana czesto-49 tliwosc heterodyny poprzez syntezator, do którego jest dolaczony dzielnik czestotliwosci.Na fig. 25 pierwsze dwa stopnie przemian cze¬ stotliwosci sa wspólne, jesli chodzi o odbiór cze¬ stotliwosci wlasciwych czterech wybranych stacji nadawczych A, B, C i D. Maja one te sama budo¬ we, co dwa pierwsze stopnie z fig. 9.Jako "przyklad opisany jest tylko trzeci stopien przemiany czestotliwosci, zwiazany ze stacja na¬ dawcza A. Zawiera on syntezator 7 231C*, sterowa¬ ny pamiecia 7 231E*, która reaguje na wybrana wartosc wskaznika k = a stacji nadawczej A. Do syntezatora 7 231C* jest dolaczony licznik-dzielnik 7 231A*, którego wyjscie dostarcza sygnal o cze¬ stotliwosci heterodyny do mieszacza 7 251C*. Mie- szacz 7 251C* jest przedstawiony jako podwójny blok prostokatny. Wskazuje to na to, ze jest on ustawiony w sposób eliminujacy fale odbita.Ostatnie stopnie przemian czestotliwosci oddzia¬ lywujace na stacje nadawcze A, B, C i D dostar- " czaja sygnalów oznaczonych fa, fb, fc i fd. Te pro¬ stokatne sygnaly maja czestotliwosc nominalna o wartosci okreslonej przez obwody opisane w dal¬ szej czesci. W wyniku tego uzyskuje sie regulacje syntezatorów takich jak 7 231C*.Sygnaly o czestotliwosciach pomiarowych pocho¬ dza z jednej strony od anteny 71* a z drugiej stro¬ ny od generatora 80* za posrednictwem obwodu 808* wysterowanego w sposób umozliwiajacy uzy¬ skanie znanego przesuniecia fazowego dla sygnalów 0 róznych czestotliwosciach pomiarowych i posia¬ dajacego na przyklad bardzo mala pojemnosc.Odbiór sygnalów o czestotliwosciach pomiaro- - wyeh jest taki sam, jak' sygnalów o czestotliwos¬ ciach wlasciwych. Pierwsze stopnie przemian cze¬ stotliwosci zawieraja filtry 7 244*9, dzielniki czesto¬ tliwosci 7 234A* i 7 234B*, syntezator 7 234C* pola¬ czony z pamiecia 7 234E*, które reaguja na sygnal sterujacy PlB W wypadku liczników-dzielników i fil¬ trów przemiane uzyskuje sie poprzez przelaczanie.Umozliwia to oszczednosc srodków.Liczniki-dzielniki 7 234A*, 7 234B*, 7 234D* i syn¬ tezator 7 234C* odbieraja wszystkie sygnaly r na¬ rzucajace faze wszystkim skladowym wtórnym zlo¬ zonych sygnalów lokalnych w sposób opisany w odniesieniu do generatora 80* z fig. 24. Wyjscie ob¬ wodu mieszacza 7 254*C Jest polaczone z filtrem 7 264A* i ogranicznikiem 7 264B*, którego wyjscie dostarcza sygnalu tkm. Wskaznik k przyjmuje war¬ tosci a, b, c i d, które zostaly wybrane dla stacji nadawczych A, B, C i D. Wyjscie 7 264B* dostar¬ cza impulsów fm lub St. fm.W przypadku odbiornika pozostaja aktualne war¬ tosci wspólczynników podzialu z tablicy podanej przy opisie przemian czestotliwosci stacji nadaw¬ czych. Wszystkie syntezatory z fig. 25 posiadaja K równe 4096 = 212, a regulacja wspólczynnika p jest równa: trzeba brac pod uwage wspólna wartosc nominalna dla czestotliwosci fk i fm, która wynosi 1 000:256 = 3,906 Hz, czyli okolo 4 Hz.Fig. 26 przedstawia realizacje detekcji synchro¬ nicznej dostarczajacej sygnaly resztkowe R'k dla czestotliwosci Rrkm dla fazy (k = a, b, c, d).Rozwazmy najpierw detekcje synchroniczna syg¬ nalu fa otrzymanego poprzez przemiane czestotli- 282 50 wosci poczawszy od otrzymanej na torze A fali ciaglej. Zalózmy, ze czestotliwosc wlasciwa tej fali wynosi Fs5.Obwody przedstawione na fig. 26 sa takie same, jak obwody z fig. 16. Sygnal przesylany do ukladu 77 203* jest wytwarzany przez syntezator 7 210*.Mozliwe jest stosowanie wspólnego syntezatora 7 210* dla torów A, B, C i D przy ustawieniu jego czestotliwosci na wartosc odpowiadajaca sredniej wartosci (na przyklad K = 6 400, p = liczba calko¬ wita najblizsza sredniej czestotliwosci wlasciwej podzielonej przez 250 Hz, p — duze z przedzialu miedzy 3 200 i 6 400, wspólczynnik podzialu ukladu 77 203* wiekszy od wspólczynnika podzialu ofrw#- du 7 711*).Sygnal przesylany z obwodu 722* do ukladu +/— 77 201* ma czestotliwosc 1 kHz. Wspólczynnik podzialu licznika 77 202* wynosi 256. Wynika z te¬ go, ze wspólna wartosc nominalna dla niskich cze- stotliwosci f wynosi okolo 1 000:256 = 3,906 Hz.Obwód 7 711* z fig. 26 jest wykorzystywany do zrównowazenia sygnalu resztkowego R'5 dostarcza¬ nego przez detektor 7 745* róznicy czestotliwosci.Sygnal Q± o czestotliwosci 1 kHz jest dostarczany z obwodu 722*.Dla czestotliwosci pomiarowej zastosowano tylko detektor fazy 7 771* i obwód 77 513* analogiczne do obwodów z fig. 18. Sterowanie za pomoca detekto¬ ra z fig. 18 przeprowadzane jest w obwodzie 77 513* 80 poprzez wyzerowanie przerzutników bistabilnych lub poprzez blokade sygnalu R54.Obwód 77 513* odbiera bezposrednio sygnal, cze¬ stotliwosci 1 kHz, dostarczany przez obwód 7 771*.Obwód 77 513* odgrywa te sama role, co obwód 7 711*. Tory odbioru czestotliwosci pomiarowych z fig. 25 i 26 róznia sie tylko wartosciami czestotli¬ wosci. • Istnieja nastepujace róznice pomiedzy róznymi' wykonaniami odbiorników: W pierwszym przykladzie wykonania (np. fig. 10 i 12) calkuje sie oddzielnie sygnaly resztkowe R'5 w liczniku 7 741, który w tym samym czasie od¬ dzialuje na zródlo 7 710*, które przesyla w sposób 45 staly sygnal bledu czestotliwosci do liczników ta¬ kich, jak 7 791*. Kazdy z liczników calkuje indy¬ widualnie otrzymane sygnaly bledu proporcjonal¬ nie do czestotliwosci pomiarowych Fm. Obwód su- mujaco-odejmujacy 7 761* rozpoczyna dopasowanie 50 z chwila pojawienia sie sygnalu resztkowego R'54.W drugim przykladzie wykonania {fig. 16 i 18) dzialanie jest takie samo, ale stosowane sa sygnaly resztkowe R'5 do zasilania kazdego licznika 77*12* poprzez obwód sumujaco-odejmujacy 77 211* i ob- 55 wód równowazacy 77 213*.W ostatnim przykladzie wykonania calkowaniu podlegaja tylko sygnaly resztkowe R'k dla czesto¬ tliwosci wlasciwej.Na fig. 27 sygnal o czestotliwosci 9 600 kHz z ob- 60 wodii 7 722* przesylany jest do licznika 900 -dziela¬ cego przez 3, dostarczajacego sygnalu posiadajacego czestotliwosc 3200 kHz. Sygnal ten jest przesylany kolejno do czterech obwodów sumujaco-odejmuja- cych 902A do 902D, które odbieraja jako sygnaly 65 sterujace sygnaly resztkowe R'a, R't, R'c i R'd z ob- \51 wodow detekcji synchronicznej A, B, C, D na fig. 26. '' - - Wyjscia obwodów sumujaco-odejmujacych od 902A do 902D polaczone sa z licznikami od 901A do 901D tak samo, jak z odpowiednimi, identycz¬ nymi licznikami od 931A do 931D ha fig. 28.Obwody równowazace 1711* i 77 203* otrzymu¬ ja sygnaly o czestotliwosci 1 kHz i 1 kHz pomno¬ zony przez srednia z czestotliwosci wlasciwych^po- dzielona przez 250 Hz i przez 6 400. Obwody te nie zawieraja tylko przerzutników bistabilnych JK, ale kazdy zawiera pare liczników. Wspólczynnik po¬ dzialu zmieniaja sie parami."Te dwa obwody sa wyregulowane w taki sposób aby wspólczynnik czulosci na wyjsciu liczników od 901A do 901D przy 250 Hz uwzglednial wspólczyn¬ nik podzialu N0.Na fig. 27, wejscia liczników 901 sa polaczone z przelacznikiem 903, a ich wyjscia — z przelaczni¬ kiem 904. Oba przelaczniki sterowane sa przez syg¬ nal sterujacy P4 z fig. 30 Sygnal sterujacy P4 wy¬ biera jedna ze stacji nadawczych (od A do B) w celu wykorzystania informacji otrzymanych z\ syg¬ nalu resztkowego zwiazanego z ta stacja nadawcza w pozostalych odbwodach z fig. 27.Na fig. 27, obwody 911 do 917 tworza zespól, któ¬ ry spelnia funcje mnoznika fazy i który bedziemy okreslali w ten sposób. Zawiera on dwa identycz¬ ne syntezatory 911 i 915 sterowane jednoczesnie pa¬ miecia 914 zgodnie z sygnalem sterujacym Vlm Mnoz¬ nik fazy -zawiera jLez trzy identyczne liczniki 912, 913 i 916, wszystkie dzielace przez 256. Liczniki- dzielniki 913 i 916 posiadaja wyjscia ze wszystkich stopni polaczone odpowiednio z wejsciami ukladu odejmujacego 917.Na fig. 27 syntezator 911 posiada dwa wyjscia: wyjscie P/K i wyjscie WK (czysty i prosty podzial przez K), które jest polaczone z licznikiem 912 pod- czas,vgdy wymienione wyjscie P/K polaczone jest z licznikiem 913.Sygnal wyjsciowy licznika 912 spelnia funkcje podobna do sygnalu r i sluzy do zerowania liczni¬ ka 913.Syntezator 915 i licznik 916 sa zerowane przez sygnal wyjsciowy przelacznika 904 licznika 901A.Zerowanie zachodzi zgodnie z faza sygnalu wyjscio¬ wego licznika 901A.Wspólczynnik N0 wszystkich liczników 901 jest równy K, wspólny dla syntezatorów 911 i 915, po¬ dzielonemu przez wspólczynnik podzialu 256, wspól¬ ny dla liczników 912, 913 i 916. Sygnal wyjsciowy licznika 912 posiada-te sama czestotliwosc co sygnal wyjsciowy licznika 901.Do dwóch syntezatorów 911 i 915 sa dostarczane sygnaly o tej samej czestotliwosci równej 5200 kHz i posiadaja ten sam wspólczynnik pm. Czestotli¬ wosci sygnalów wyjsciowych liczników 913 i 916 sa równe sobie i równe czestotliwosci wyjsciowej licznika 912 (i liczników 901) podzielonej przez wspólczynnik pm.Z drugiej strony, faza sygnalu wyjsciowego licz¬ nika 901A jest przesunieta wzgledem fazy sygnalu wyjsciowego licznika 912. Przesuniecie fazowe wy¬ nika z pracy obwodu sumujaco-odejmujacego. i 282 52 Sygnal wejsciowy licznika 901A jest sygnalem licznika 900, którego czestotliwosc wynosi 3200 kHz i jest zmieniana przez obwód sumujaco-odejmujacy 902A. Obwód sumujaco-odejmujacy dodaje lub odejmuje sygnal, który przez niego przechodzi, co odpowiada jednemu okresowi sygnalu o czestetli- wosci 3.200 kHz. Zmiana okresu uzyskana w ten sposób odpowiada pelnej zmianie fazy. Zmiana ta zostaje na wejsciu licznika 901A podzielona przez io N0 i jest równa 1/N0 pelnej zmiany fazy sygnalu wyjsciowego licznika.Podzielone czestotliwosci sygnalów wyjsciowych liczników 913 i 916 sa równe sobie i równe iloczy¬ nowi czestotliwosci wyjscia licznika 912 i 901A i wspólczynnika pm.Zerowanie liczników 913 i 916 zachodzi zgodnie z fazami sygnalów wyjsciowych liczników 912 i 901A, przesuniecie fazowe pomiedzy sygnalami wyjsciowymi liczników 913 i 916 jest równe ilo- czynowi przesuniecia fazowego pomiedzy sygnalami wyjsciowymi liczników 912 i 901A i tego samego wspólczynnika pm.Fakt stosowania dla syntezatora 915 sygnalu cze¬ stotliwosci 3200 kHz dostarczanego z obwodu 900, który przeszedl przedtem przez obwód sumujaco- odejmujacy 902A* pociaga za soba stale stosowa¬ nie ^niniejszego zwiazku, poczawszy od chwili, gdy wykonane zostalo pierwsze wyzerowanie liczników 913 i 916.Poszczególne sygnaly wyjsciowe liczników 913 i 916 reprezentuja podzielone fazy sygnalów wyjs¬ ciowych liczników.Przelaczanie na wejscia numerycznych ukladów odejmujacych 917 jest realizowane za pomoca prze- rzutników.Wyjscie numerycznego ukladu odejmujacego 917 reprezentuje wiec róznice faz sygnalu wyjsciowego licznika 901A i sygnalu wyjsciowego licznika 912, pomnozona przez liczbe pm. Dlatego opisane urza- 40 dzenie nazywa sie mnoznikiem fazy. Wartosc pm dla syntezatorów 911 i 915 jest okreslana przez pamiec 914 w funkcji rozkazu Px zgodnie z zalez¬ noscia: # _ Fm 45 Pm " 250 Hz ' Zauwazono, ze: / N0 = K-256 60 Otrzymamy ta sama zaleznosc gdy N0 jest mnoz¬ nikiemK-256. ¦ Faza sygnalów wyjsciowych liczników 901 posia¬ da wspólczynnik czulosci równy 250 Hz.Oznacza to, ze zmiana o pelny okres przesuniecia 55 fazowego pomiedzy sygnalem wyjsciowym liczni¬ ka 601 i sygnalem reprezentujacym o tej samej czestotliwosci odpowiada zmianie odleglosci propa¬ gacjifal: ' ¦ 300 000 60 __ = 1200km - (przy przyblizeniu zakladajacym, ze predkosc pro- km\ pagacji wynosi 300000 1. s ' • 65 Czestotliwosc sygnalu wyjsciowego licznika UfolA53 wynosi okolo 2 Hz. Czas propagacji sygnalu wyjs¬ ciowego licznika 901A jest: ta —T0 + Ua Ta—T0 jest czasem wynikajacym z calkowania róznicy pomiedzy efektem Dopplera dla fali ciaglej ze stacji nadawczej A i niestabilnosciami zródla, Ua jest stala calkowania nieznana do tej pory, zaleza¬ ca od stanu poczatkowego licznika 901A.Obwody z fig. 27, które zostana teraz opisane, realizuja sterowanie zlozonymi sygnalami lokal¬ nymi i umozliwiaja okreslenie takich stalych jak Ua.Na fig. 27 jest przedstawiony licznik 918 o mo¬ dule 256 i pamieci 919, która posiada pojemnosc 48 bitów, 8 bitów (dla 246) dla kazdej z 6 czestotli¬ wosci pomiarowych. ~" Te dwa obwody umozliwiaja zapamietanie prze¬ suniec fazowych qm* w torach odbioru przy stoso¬ waniu impulsów o czestotliwosciach pomiarowych Fm.Na fig. 30, wylacznik 922 normalnie zamkniety, otwarty zostaje dzieki sygnalowi sterujacemu P2.Pamiec 919 moze w kazdej chwili byc wykorzy¬ stana, wówczas licznik 918 zostaje zablokowany na wartosci uprzednio zapamietanej, w odpowiedzi na sygnal sterujacy P5. Przy otwartym wylaczniku 922 do obwodu sumujacego sa dostarczane tylko syg¬ naly odpowiadajace wartosci logicznej „O". Obwód sumujacy 920 dostarcza sygnalu o czestotliwosci 4 Hz. Nastepnie sygnal jest dostarczany do detekto¬ ra fazy 7 771*, gdzie jest porównywany z sygnalem z obwodu 80* po -zmianie czestotliwosci.Porównanie to umozliwia wytwarzanie sygnalu- resztkowego St. R'm, który jest równowazony za po¬ moca obwodu 77513*. Sygnaly resztkowe sa przesy¬ lane do przelacznika 926, a nastepnie do licznika 918 lub do licznika 924, opisanego w dalszej czesci w celu korekcji ich wartosci, az do momentu, kie¬ dy przesuniecie fazowe wykrywane przez detektor fazy 7 771* bedzie równe zeru. Skorygowana war¬ tosc Qm zawarta w liczniku 918 zostaje wprowadzo¬ na do pamieci 919 jako sygnal sterujacy P6 z fig. * . Mozna w ten sposób zarejestrowac w pamieci 919 przesuniecia fazowe Qm przy odbiorze dla szes¬ ciu czestotliwosci pomiarowych Fm.Uklad skladajacy sie z licznika 924 i pamieci 925 dziala w ten sam sposób, ale pamiec 925 zawie¬ ra cztery razy wiecej informacji niz pamiec 919 (ty¬ le samo, co pamiec 919 dla kazdej z + stacji na¬ dawczych A, Br C i D).Pamiec 925 odbiera sygnal sterujacy P7, który zalezy od sygnalu sterujacego PI oraz sygnalu ste¬ rujacego P4.Zakladajac, ze sygnal o czestotliwosci pomiaro¬ wej Ft jest dostarczany ze stacji nadawczej A, wówczas licznik 924 odbiera sygnal o czestotliwosci Fj-U, zapamietany uprzednio przez pamiec 925, zgodnie z sygnalem sterujacym P7. W tym samym czasie sygnal sterujacy Px oddzialuje na syntezato¬ ry 911 i 915 w celu dostarczania wlasciwego sygna¬ lu na wyjsciu ukladu ociejmujacego 917. Od sygna¬ lu wyjsciowego ukladu 917 jest odejmowany syg¬ nal licznika 924 w obwodzie odejmujacym 923. 93 282 54 Przy zamknietym wielokrotnym wylaczniku 922, sygnal wyjsciowy obwodu odejmujacego 923 Jest dolaczony do obwodu sumujacego 921. Wyjscie ob¬ wodu sumujacego 921 jest dolaczone do obwodu su- mujacego 920 dla sygnalu 4 Hz dostarczanego z licz¬ nika 72 205* (fig. 24). Porównanie sygnalów zacho¬ dzi w detektorze fazy 7 771*. Sygnal resztkowy R'al jest dostarczany po zrównowazeniu w obwodzie 77 513* do licznika 924 w celu uzyskania zerowego io przesuniecia fazowego dla' obwodu 7 771* (fig. 26).Dla sygnalu P8 (fig. 27) nowa wartosc F!-Ua zawar¬ ta w liczniku 924 przekazywana jest do pamieci 925.Ogólnie, tak otrzymane wartosci sa poprawkami FmUK dla fazy Fm(TK —T0 + UK) sygnalu do- starczanego przez mnoznik fazy poczawszy od licz¬ ników 901, w celu zapewnienia równosci fazy pier¬ wotnego sygnalu lokalnego f'km dostarczanego na wyjsciu obwodu sumujacego 920 i fazy sygnalu fkn* fali chwilowej Okm. Poprawka ta nie zawiera po- prawki przesuniec fazowych odbioru qm, które sa zawarte w pamieci 919 i dostarczane przez obwód sumujacy 921. Pamieci 919 i ,925 mozna zgrupowac w jeden blok pamieci.Informacje zawarte w pamieci 925 odpowiadaja stalym fazowym U dla kazdego z liczników' 901. Jak zobaczymy w dalszej czesci, operacja poprawy nie¬ jednorodnosci polega na stosowaniu informacji za¬ wartych w pamieci 925 w celu wyeliminowania sta¬ lych fazowych U kazdego z liczników 901. Operacje te przeprowadza sie za pomoca liczników 931 z fig. 28.Zauwazmy, ze do tej pory (fig. 30), sygnaly ste¬ rujace zwiazane byly z programem emisji: przeciw¬ nie, sygnaly sterujace, które bedziemy stosowac te- raz (fig. 31), sa od niego niezalezne.Na fig. 28 wejscia liczników 931A do 931D sa polaczone z przelacznikiem 932, podczas gdy wyjs¬ cia liczników 901A do 901D z licznikiem 933. Licz¬ niki 131A do 931D posiadaja kazdy wejscie zeruja¬ ce, które sa chwilowo polaczone z przelacznikiem 935. Cztery przelaczniki 932 do 935 sterowane sa sygnalem sterujacym F9 wybierajacym kolejno jedna z pozycji AdoDw celu polepszenia niejed- noznacznosci. Na fig. 31 program zostal ograniczo¬ ny do poprawy niejednoznacznosci w odniesieniu do stacji nadawczej A. Dla innych stacji nadaw¬ czych B, D, C program Jest analogiczny.Przelaczniki 932 do 935 z drugiej strony sa przy- ^ 50 laczone do mnoznika fazy, podobnego do tego, który , jeat pokazany na fig. 27. Mnoznik fazy zawiera syntezator 936 i licznik 937 polaczony z wyjsciem # syntezatora. Syntezator otrzymuje za posrednict- * wem przelacznika 932 sygnal wejsciowy licznika 55 931A takiego samego, jak licznik 901A. Za posred¬ nictwem przelacznika 933 sygnal wyjsciowy licz¬ nika 901A jest dostarczany do syntezatora 936, i licznika 937.Sygnal wyjsciowy przelacznika 932 dostarczany m jest poprzez obwód sumujaco-odejmuiasy 4*48 do syntezatora 938, którego wyjscie P/K polaczone jest z licznikiem 940. Sygnal wyjsciowy licznika 939 jest wykorzystywany do wyzerowania licznika 940 i jednoczesnie jest wykorzystywany za posrednict- 85 wem wylacznika 951 sterowanego sygnalem steru-93 65 jacym Pil do przelacznika 936 w celu wyzerowa¬ nia jednego z liczników 931.Przelacznik 934 odbiera takze sygnal wyjsciowy licznika 931A, dostarczany za posrednictwem wy¬ lacznika 950, na który oddzialuje sygnal PIO dla wyzerowania syntezatora 938 i licznika 939.Na fig. 28, moduly liczników 937, 939 i 940 sa równe 256, liczby K syntezatorów 936 i 938 sa rów¬ ne 6400, podczas gdy wartosci p sa regulowane za pomoca pamieci sterujacej 949, która reaguje na sygnal sterujacy 912.Sygnaly wyjsciowe liczników 937 i 940 sa^ odej¬ mowane w ukladzie odejmujacym 941, którego sygnal wyjsciowy reprezentuje przesuniecie fazo¬ we pomiedzy sygnalami wyjsciowymi licznika 901A i licznika 931A .pomnozonymi przez wspólczynnik zalezny od p, wspólny dla syntezatorów 936 i 938 i sterowany pamiecia 949 w odpowiedzi na sygnal sterujacy P12. x Sygnal wyjsciowy liczników 901 i 931 ma wspól¬ czynnik czulosci 250 Hz. Wartosci p dla synteza¬ torów 936 i 938 sa okreslone przez iloraz czestotli¬ wosci róznicowych Gq. Czestotliwosci róznicowe Gq otrzymuje sie w sposób pokazany na tablicy, dla q = ldo*7.Gi G2 G, G4 G5 G, = F8- = F2- = P8- = F2- = Ft- = F2: -Fs -FB -P4 -F, -Fi = 250 Hz, = 750 Hz, = 3 kHz, = 14 kHz, = 74 kHz, = 406 kHz, G7=—-— = 1172 kHz Informacje zawarte w pamieci 925 z fig. fi do¬ starcza sie do obwodu sumujacego i odejmujacego 942 i nastepnie do pamieci 943. Sygnal P7 z fig. 31 jest przesylany do pamieci 925 bez oddzialywania? pomiedzy sygnalami P'7 i P7 z fig. 30. Sygnal P13 steruje albo zwyklym przenoszeniem albo dodawa¬ niem i odejmowaniem w obwodzie 942. Sygnal P14 steruje zerowaniem pamieci 943£ Podczas gdy sygnal P12 ma czestotliwosc róznico¬ wa Gl, wejscie ukladu odejmujacego 941 dostar¬ cza informacji o odchyleniu fazy pomiedzy sygna¬ lami wyjsciowymi liczników 931A i 901A, pomno¬ zonym przez Gl.Podczas przerwy w odpowiedzi na sygnaly P13 i P'7, obwód sumujacy odbiera najpierw informa¬ cje o fazie F2-Ua z pamieci 925 {stacja nadawcza A, czestotliwosc pomiarowa F2). Informacja ta jest przekazywana bezposrednio do pamieci 943, gdzie zostaje zapamietana. Obwód 942 odejmuje infor¬ macje o fazie F6«Ua od informacji o fazie F2»Ua i wynik jest zapisywany w pamieci 943.Nastepnie sygnal jest przekazywany do obwodu odejmujacego 944, który odejmuje od siebie otrzy¬ mana informacje o fazie i informacje z obwodu odejmujacego 941. Uzyskany sygnal jest doprowa¬ dzany za posrednictwem przelacznika 946 do ob¬ wodu 947 dostarczajacego sygnal na wejscie sumu¬ jace lub odejmujace obwodu 948. Odchylenie Gq Uk pomiedzy zaiwartymi w pamieci 925 informacja¬ mi o fazach porównuje sie z odchyleniem G^U^ 282 56 pomiedzy fazami sygnalów wyjsciowych liczników 901 i 931.Jak widac z programu na fig. 31, powtarza sie operacje dla róznych czestotliwosci róznicowych.W miare wzrostu czestotliwosci róznicowych faza sygnalu wystepujacego w róznych stopniach licz¬ nika 939 jest poprawiana z coraz wieksza doklad- / noscia. | W rozwazanym wypidku, czulosc koncowa uzys- kuje sie dla polowy sumy wszystkich czestotliwos¬ ci pomiarowych Fm.^ Ta polowa sumy jest otrzy¬ mana za pomoca toru 2/2 i obwodu odejmujacego 945. Licznik 946 znajduje sie w tym wypadku w innym stanie. Stosowanie oddzielnego toru 2/2 po- xg lega tylko na przesunieciu wszystkich przerzutni- ków w celu zrealizowania w ten sposób podzialu przez 2.Poprawa niejednoznacznosci konczy sie po prze¬ slaniu sygnalu przez tor 2/2. Wylacznik 951 zostaje zamkniety przez odpowiedni rozkaz, a licznik 931A zostaje wyzerowany przez sygnal wyjsciowy licz¬ nika 939. Faza sygnalu wyjsciowego licznika 931A jest dokladnie dopasowana do faz chwilowych fal otrzymywanych ze stacji nadawczej A. Fazy te reprezentuje sygnal zerujacy licznik 913, majacy czestotliwosc 3200 kHz. Inaczej mówiac, sygnal wyjsciowy licznika 931A jest sygnalem równym Ta-To.Wyjscia liczników 931A do 931B sa polaczone z obwodami wyjsciowymi z fig. 29. Dwa przelacz¬ niki 961 i 962 umozliwiaja wybór dwóch stacji na¬ dawczych okreslajacych pierwsza siec hiperbol. Na tych wyjsciach pojawiaja sie sygnaly prostokatne zmieniajace sie w funkcji czasu, pierwszy z nich z pewnym wyprzedzeniem w stosunku do drugiego.Obwód 963 wyróznia pierwszy nadchodzacy syg¬ nal. Steruje on urzadzeniem 968. Pierwszy nadcho¬ dzacy sygnal steruje wyzerowaniem licznika-dziel¬ nika 966, odbierajacego sygnal o czestotliwosci 9600 40 kHz poprzez syntezator 965. Licznik 966 jest pola¬ czony z pamiecia 967, której sterowanie jest uzalez¬ nione od drugiego z sygnalów dostarczanych przez podwójny negator 964. Sygnal zapisany w pamieci 967 odpowiada róznicy odleglosci odbiornika od 45 dwóch stacji Bi^C. Jest on przesylany okresowo do obwodu wyswietlajacego 968. Blok 2 z fig. 29 przedstawia schematycznie wyglad zewnetrzny ob¬ wodu wyswietlajacego dla drugiej sieci hiperbol.W opisie fig. 27 i 28 nie wyrózniono stanów 50 przejsciowych i stanów ustalonych.Na fig. 27 strefy przejsciowe pojawiaja sie, gdy wartosci zawarte w pamieciach 919 i 925 sa calko¬ wicie falszywe. Po uplywie odbioru programu emisji, to znaczy po uplywie 5 minut, wartosci za- 55 warte w pamieci sa juz wystarczajaco dobre, aby zapewnic poprawe niejednoznacznosci.Program z fig. 28 jest niezalezny od programu emisji fal. Operacje poprawy niejednoznacznosci moga wiec byc przeprowadzane w dowolny sposób. 60 Jeden ze sposobów polega na calkowitej popra¬ wie niejednoznacznosci dla kazdej stacji nadawczej wraz z kolejnym wzrostem dokladnosci (jezeli naj¬ wieksza czestotliwosc wynosi 250 Hz, mozna usu¬ nac calkowicie niejednoznacznosc przy oddaleniu 85 stacji nadawczych o mniej niz 600 km). Po polep-9 57 szeniu niejednoznacznosci z najwieksza dokladnos¬ cia dla uzytych stacji nadawczych, mozna stosowac, jedynie najdokladniejsze informacje dostarczane przez tor 2/2 i uklad odejmujacy 945 z fig. 28. Je¬ zeli nastepne informacje Skaza sie falszywe dla tej lub innej stacji nadawczej, mozna powtórzyc ope¬ racje poprawy niejednoznacznosci, majac na uwa¬ dze te stacje.Wynalazek umozliwia nowy sposób radiolokacji, którego glównymi zaletami sa mala liczba wyma¬ ganych czestotliwosci i scisly zwiazek pomiedzy osiagnieta dokladnoscia i stosowanymi srodkami technicznymi. Wynalazek znajduje szczególne za¬ stosowanie w nawigacji morskiej, zwlaszcza przy' polowach.Oczywiscie, nic nie ogranicza zakresu stosowa¬ nia wynalazku, zarówno w zakresie urzadzen na¬ dawczych i odbiorczych, jak i sposobu radionawi¬ gacji.Do tej pory opisano sytuacje, w której kazda sta¬ cja nadawcza emituje tylko jedna fale ciagla o czestotliwosci wlasciwej. Oczywiscie wchodzi w zakres wynalazku sytuacja, w której stacja na¬ dawcza emituje wiele fal w celu poprawy pewnosci i dokladnosci wyników. Rózne czestotliwosci wlas¬ ciwe sygnalów, zwiazane z kazda stacja nadawcza, moga przy odbiorze byc stosowane oddzielnie lub równorzednie w celu uzyskania informacji na pod¬ stawie wybranej najlepszej czestotliwosci w funkcji czasu lub odleglosci. Moze byc korzystny-fakt, ze rózne czestotliwosci wlasciwe zwiazane z kazda stacja nadawcza naleza do licznych, róznych pasm czestotliwosci (na przyklad 300 kHz i okolo 27 MHz).W celu zmniejszenia niejednoznacznosci zaleznej od czestotliwosci rzedu 300 kHz, mozna stosowac nie dwie czestotliwosci równe np. 332 i 406 kHz, na¬ lezace do tego samego pasma, których róznica jest rzedu 100 kHz, ale raczej tylko jedna czestotliwosc rzedu ,100 kHz.Ogólniej, moze byc korzystne stosowanie licznych czestotliwosci pomiarowych nalezacych do pierw¬ szego pasma czestotliwosci i licznych czestotliwosci pomiarowych nalezacych do drugiego pasma cze¬ stotliwosci.Urzadzenie moze zawierac dwie czesci, z których pierwsza dziala na przyklad w zakresie 300 kHz przy calkowitej poprawie niejednoznacznosci, a dru¬ ga w zakresie 80 MHz.Wynika z tego fakt, ze poprawa niejednoznacz¬ nosci wystepuje dzieki pierwszej czesci az do wspól¬ czynnika czulosci odpowiadajacego 300 kHz (lub wiecej) i ze pomiary moga byc przeprowadzane w dokladny sposób az do wspólczynnika czulosci od¬ powiadajacego 80 MHz przez druga czesc.W przypadku duzej liczby wspólczynników czu¬ losci, przy stosunkach pomiedzy dwoma sasiedni¬ mi wspólczynnikami mniejszymi od 3, mozliwe jest poprawienie niejednoznacznosci nawet, gdy kazdy pomiar fazy jest bardzo niedokladny (na przyklad ±1/4 okresu).Wówczas gdy pole elektromagnetyczne fal z prze¬ strzeni jest silniejsze niz pole bezposrednie, moga one byc stosowane do przeprowadzania wszystkich operacji wykonywanych zwykle na falach bezpo¬ srednich i do osiagniecia radionawigacji wolnej od 282 58 niejednoznacznosci i o dokladnosci, która praktycz¬ nie nie zalezy od danych znanych z. charakterystyk odbic fal z przestrzeni.Inne srodki stosowane przy nawigacji (na przy- klad kompas), umozliwiaja przy znanej predkosci i przyspieszeniu ruchomego obiektu przenoszacego odbiornik, poznanie w kazdej chwili wplywu efektu Dopplera a wiec dokladnych czestotliwosci odbieranych fal. Mozliwe jest znaczne zmniejsze- io nie przechodzacych pasm torów odbioru fal ciag¬ lych (co najmniej) i wzrost pewnosci i dokladnosci wyników. PL PL PL
Claims (10)
1. Zastrzezenia patentowe 15 1. Sposób radionawigacji hiperboliczno-fazowej, w którym z kazdej z co najmniej dwóch stacji na¬ dawczych nadaje sie fale stala o okreslonej czesto¬ tliwosci, przy czym nadaje sie równiez 'z kazdej 20 ze stacji nadawczych fale stala o czestotliwosci róznej od czestotliwosci fal stalych nadawanych ze wszystkich pozostalych stacji nadawczych i nadaje sie fale chwilowa o okreslonej czestotliwosci po¬ miarowej dla okreslenia hiperbolicznej linii polo- 25 zen, przy czym czestotliwosc fali chwilowej jest ta¬ ka sama dla wszystkich stacji nadawczych i w da¬ nej chwili nadaje sie fale chwilowa najwyzej»przez jedna stacje nadawcza i odbiera sie co najmniej dwie fale stale i dwie fale chwilowe, znamienny 36 tym, ze emituje sie w sposób ciagly przez kazda z co najmniej dwCch stacji nadawczych fale stala o czestotliwosci wlasciwej dla danej stacji nadaw¬ czej oraz emituje sie zgodnie ze znanym progra¬ mem co najmniej jedna' fale chwilowa o czestotli- 33 wosci pomiarowej, której wartosc jest wspólna dla wszystkich stacji nadawczych i zaklada sie w prog¬ ramie, ze w kazdej chwili emituje sie fale o czesto¬ tliwosci pomiarowej przez co najwyzej jedna stacje nadawcza i odbiera sie fale przez co najmniej je- 40 den odbiornik, umieszczony zazwyczaj na pokla¬ dzie poruszajacego sie obiektu i przeznaczony do dostarczania informacji o hiperbolicznej linii polo¬ zen wzgledem stacji nadawczych, odbiera sie przez odbiornik przy zastosowaniu detekcji synchronicz- 45 nej dwie fale stale o róznych czestotliwosciach f wlasciwych odpowiednio za pomoca dwóch pierw¬ szych zlozonych sygnalów lokalnych o zlozonych czestotliwosciach, których wartosci nominalne sa odpowiednio równe wartosciom dwóch czestotliwo- 50 sci wlasciwych przy ustaleniu dwóch czestotliwosci rzeczywistych dwóch pierwszych zlozonych sygna¬ lów lokalnych tak, zeby byly równe dwóm czesto¬ tliwosciom dwóch fal stalych, takich jakie odbiera sie przy odbiorze synchronicznym podczas odpo- 55 wiednich okresów emisji, dwóch fal chwilowych o czestotliwosci pomiarowej przy zastosowaniu od¬ powiednio dwóch wtórnych zlozonych sygnalów lo¬ kalnych posiadajacych czestotliwosci zlozone o war¬ tosciach nominalnych równych wartosci czestotli- 60 wosci pomiarowej, a kazda.'czestotliwosc rzeczy¬ wista wtórnego zlozonego sygnalu lokalnego jest proporcjonalna do czestotliwosci rzeczywistej pierw¬ szego, zlozonego sygnalu lokalnego odpowiadajace¬ go tej samej czestotliwosci wlasciwej w taki spo- 65 sób, jak zwiazana jest czestotliwosc pomiarowa93 282 59 60 z czestotliwoscia wlasciwa, przy dopasowaniu zlo¬ zonej fazy kazdego wtórnego zlozonego sygnalu )okalnego tak, by byla równa fazie fali chwilowej w momencie odbioru, z dokladnoscia do stalej o tej samej wartosci dla drugich zlozonych sygnalów, 5 a odchylenie fazy pomiedzy dwoma wtórnymi zlo¬ zonymi sygnalami lokalnymi przedstawia informac¬ je o hiperbolicznej linii polozenia odbiornika wzgle¬ dem dwóch stacji nadawczych dla ich oddalenia i indywidualnego wydluzenia przerw czasowych w 10 emisji fali chwilowej przez kazda stacje nadawcza.
2. Urzadzenie do radionawigacji Jiiperboliczrio- -fazowej zawierajace co najmniej dwie stacje na¬ dawcze, z których kazda jest przystosowana do na¬ dawania fali stalej o okreslonej czestotliwosci, przy 15 czym czestotliwosc fali stalej nadawanej z jednej ze stacji nadawczych jest rózna od czestotliwosci fal stalych nadawanych ze wszystkich pozostalych sta¬ cji nadawczych, do nadawania fali chwilowej o ok¬ reslonej czestotliwosci pomiarowej dla okreslenia 20 hiperbolicznej linii polozen, przy czym czestotli¬ wosc fali chwilowej jest taka sama dla wszystkich stacji nadawczych i najwyzej jedna stacja nadaw¬ cza nadaje fale chwilowa w danej chwili oraz od¬ biornik jest przystosowany do odbioru co najmniej 25 dwóch fal stalych i dwóch falt chwilowych, przy czym odbiornik zawiera pierwszy synchroniczny uklad odbiorczy i drugi synchroniczny uklad od¬ biorczy przystosowane do selektywnego odbioru » i heterodynowania fal stalych i fal chwilowych, 30 pierwszy generator czestotliwosciowy z ukladem czasowym dla generowania pierwszych i wtórnych sygnalów lokalnych jako sygnalów heterodynowa- nych do odbiofu odpowiednio fal stalych i fal chwi¬ lowych oraz uklady detekcji i sterowania faza dla 35 sterowania wtórnymi sygnalami lokalnymi do zrów¬ nywania faz odbieranych fal chwilowych i dla de¬ tekcji faz wtórnych sygnalów lokalnych w celu okreslenia polozenia odbiornika w sieci hiperbo¬ licznej linii polozen, znamienne tym, ze stacje na- 40 dawcze zawieraja uklady do nadawania w sposób ciagly fal stalych (05, 06) oraz uklady do detekcji fazy dla odbiornika zawierajace generator -czesto¬ tliwosciowy (61), uklad odbiorczy (62) i pierwszy uklad sterujacy (63), do detekcji w sposób ciagly 45 faz sygnalów stalych, oraz generator czestotliwos¬ ciowy (64) do generowania . sygnalów lokalnych o okreslonych fazach dla fal chwilowych dostar¬ czanych z tych samych stacji nadawczych.
3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne ftym, ^0 ze pierwszy generator czestotliwosciowy (61) do ciaglego generowania dwóch pierwszych sygnalów lokalnych o czestotliwosciach nominalnych rów¬ nych czestotliwosciom »co najmniej dwóch fal sta¬ lych jest dolaczony do pierwszego synchronicznego 55 ukladu odbiorczego (62) i do pierwszego ukladu sterujacego (63) do wytwarzania dwóch pierwszych sygnalów lokalnych o czestotliwosciach rzeczywi¬ stych równych czestotliwosciom co najmniej dwóch fal stalych oraz drugi generator czestotliwosciowy co a(64) do generowania dwóch wtórnych sygnalów lo¬ kalnych o czestotliwosciach nominalnych równych czestotliwosciom fal chwilowych odbieranych 4 co najmniej dwóch stacji nadawczych zawiera ele¬ menty do generowania dwóch drugich sygnalów 65 lokalnych o 'czestotliwosciach rzeczywistych zasad¬ niczo proporcjonalnych do czestotliwosci rzeczy¬ wistych pierwszych sygnalów lokalnych.
4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze drugi generator czestotliwosciowy (64) zawiera elementy do dostarczenia stosunku czestotliwosci rzeczywistych dwóch wtórnych sygnalów lokal¬ nych do czestotliwosci rzeczywistych pierwszych sygnalów lokalnych zasadniczo równego stosunko¬ wi czestotliwosci sygnalu chwilowego do czesto¬ tliwosci sygnalu stalego z kazdej ze stacji nadaw¬ czych i odbiornik zawiera ponadto drugi synchro¬ niczny uklad odbiorczy (66) oraz drugi uklad ste¬ rujacy (67) dla zrównania fazy kazdego wtórnego sygnalu lokalnego z faza odpowiadajacego mu sygnalu chwilowego odbieranego z kazdej ze stacji nadawczych plus stala.
5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze kazda stacja nadawcza zawiera zródlo (51) i uk¬ lady (520 — 526) przemiany czestotliwosci do wy¬ twarzania sygnalów o pierwszej czestotliwosci wlasciwej i drugiej czestotliwosci pomiarowej.
6.. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze -uklady przemiany czestotliwosci zawieraja ste¬ rowany oscylator kwarcowy (5215), pierwszy sto¬ pien (5218) przemiany czestotliwosci oraz drugi sto¬ pien (5219) przemiany czestotliwosci do heterodyno- wania sygnalu wyjsciowego oscylatora kwarcowe¬ go z co najmniej jednym sygnalem o czestotliwosci uzyskanej przez podzielenie czestotliwosci (Cq) syg¬ nalu dostarczanego z ukladu (54) wymuszajacego czestotjiwosc, syntezator (5211), który jest takze do¬ laczony do ukladu (54) wymuszajacego czestotli¬ wosc * oraz detektor (5213) i uklad czasowy (5217)- do sterowania oscylatorem kwarcowym (5215) zgod¬ nie z róznica pomiedzy heterodynowanym sygna¬ lem dostarczanym z oscylatora (5215) a sygnalem wyjsciowym syntezatora (5211).
7. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze odbiornik jest przystosowany do przesylania z powrotem informacji dotyczacej sygnalów od¬ bieranych z kazdej ze stacji nadawczych i kazda ze stacji nadawczych-zawiera uklad (54) wymuszajacy czestotliwosc dla utrzymywania identycznego sto¬ sunku czestotliwosci rzeczywistej do czestotliwosci nominalnej dla róznych stacji nadawczych.
8. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze odbiornik jest przystosowany do przesylania z powrotem informacji dotyczacej róznic faz syg¬ nalów chwilowych odbieranych z kazdej ze stacji nadawczych i kazda stacja nadawcza zawiera przesuwniki fazowe** (531 do 536) dla utrzymywa¬ nia okreslonych róznic faz sygnalów dla róznych- stacji nadawczych.
9. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze kazda stacja nadawcza nadaje wiele sygnalów chwilowych, kazdy o róznej czestotliwosci. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze odbiornik zawiera pierwszy generator czestotli¬ wosciowy (61) z ukladem czasowym (65) zawieraja¬ cy elementy do niezaleznej regulacji czestotliwosci *co najmniej dwóch z pierwszych sygnalów lokal¬ nych i ustalenia czestotliwosci wtórnych sygnalów lokalnych wzgledem pierwszych sygnalów lokal¬ nych tak, by stosunki czestotliwosci rzeczywistych93 282 61 62 fal chwilowych, które sa heterodynowane przez drugie sygnaly lokalne, do czestotliwosci rzeczy¬ wistych fal stalych heterodynowanych przez pierw¬ sze sygnaly lokalne pozostawaly zasadniczo równe odpowiednim stosunkom wspólnej czestotliwosci nominalnej fal chwilowych do dwóch czestotliwosci nominalnych fal stalych oraz zawiera pierwszy uk¬ lad sterujacy (63) do sterowania regulacja co naj¬ mniej dwóch czestotliwosci pierwszych sygnalów lokalnych tak, ze dwie fale stale sa zasadniczo zrównane przez heterodynowanie ich z odpowied¬ nimi pierwszymi sygnalami lokalnymi, podczas gdy wtórne sygnaly lokalne reprezentuja okreslone fa¬ zy fal chwilowych przed sterowaniem ich faz dla zrównania z falami chwilowymi. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze generator czestotliwosciowy odbiornika zawiera pierwotne zródlo czestotliwosci (7720) i co najmniej jedno sterowane, wtórne zródlo czestotliwosci (7710), z jednej strony dzielniki czestotliwosci (7231A do 7231C, 7234A do 7234C) dolaczone do pierwotnego zródla czestotliwosci (7720) i dostarczajace pierw¬ szego sygnalu lokalnego (G'5) i wtórnego sygnalu lokalnego (Gki), za wyjatkiem prostych sygnalów lokalnych i z drugiej strony inne dzielniki czesto¬ tliwosci (7741, 7791) dolaczone do wtórnego zródla czestotliwosci (7710) do dostarczania prostej skla¬ dowej (g'5) pierwszych sygnalów lokalnych i pro¬ stej skladowej (g'5) wspólpracujacych z nimi wtór¬ nych sygnalów lokalnych, przy czym dzielniki cze¬ stotliwosci (7741, 7791) maja wspólczynniki (Ls5, LmJ podzialu czestotliwosci odwrotnie proporcjo¬ nalne odpowiednio do wartosci nominalnych czesto¬ tliwosci (Fs5, Fs6) fal stalych i czestotliwosci (Ft) fal chwilowych i detektor synchroniczny (7745) jest dolaczony do wtórnego zródla czestotliwosci dla sterowania skladowa prosta pierwszego sygnalu lokalnego i czestotliwosc skladowej prostej wtórne¬ go sygnalu lokalnego zostaje zrównana z czestotli¬ woscia skladowej prostej pierwszego sygnalu lo¬ kalnego, z która wspólpracuje zgodnie z wymaga¬ nym stosunkiem czestotliwosci. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze wejscia dzielników czestotliwosci (7231, 7234) sa dolaczone do pierwotnego zródla czestotliwosci (7220) i wyjscia innych dzielników czestotliwosci (7741, 7791) sa dolaczone do wtórnego zródla cze¬ stotliwosci (7710), a wyjscia dzielników czestotliwo¬ sci dostarczaja pierwszych sygnalów lokalnych (G'5, Gki) i wtórnych sygnalów lokalnych (g'5, g'51). 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, ze wtórne zródlo czestotliwosci zawiera zródla (7710), (7810, 7910) dolaczone do pierwotnego zród¬ la czestotliwosci (7720). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym, ze uklad sterujacy regulacja fazy zawiera przesuw- nik fazowy w postaci obwodu sumujaco-odej- mujacego (7761) wlaczonego pomiedzy wyjscie wtórnego zródla czestotliwosci (7710) i wejscie dzielnika czestotliwosci (7701), dostarczajacy skla¬ dowej prostej wtórnego sygnalu lokalnego oraz zawiera detektor synchroniczny (7771) przesylajacy fale chwilowe z drugiego ukladu odbiorczego ob¬ wodu sumujaco-odejmujacego (7761) tak, ze odbie¬ rane fale chwilowe maja faze zasadniczo doklad¬ nie równa odpowiedniej, jedna z dwóch grup wtór¬ nych sygnalów lokalnych, w zaleznosci od stacji nadawczej, z której sa nadawane, przy czym wtór¬ ne sygnaly lokalne sa okresowo wprowadzane w 5 scisly zwiazek fazowy z odbieranymi falami chwi¬ lowymi. 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze wszystkie sygnaly lokalne (G'5, G'ki) za wy¬ jatkiem prostych sygnalów lokalnych sa doprowa- io dzane do heterodynowych mieszaczy czestotliwosci (7215A-B-C, 7254A-B-C), a proste sygnaly lokalne te'5, &'5i) sa doprowadzane do detektorów synchro¬ nicznych (7745, 7771). 1Q. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, 15 ze generatory czestotliwosciowe (61, 64) zawieraja zródlo czestotliwosci (7720*) posiadajace wysoko- stabilny oscylator zdolny do dostarczania sygna¬ lów odniesienia o wielkiej czestotliwosci w postaci cyfrowej, pierwsza grupe cyfrowych liczników — 20 dzielników czestotliwosci (7231*, 77202*) dolaczo¬ nych do zródla czestotliwosci (7220*) i zdolnych do dostarczania pierwszych sygnalów lokalnych, druga grupe cyfrowych dzielników czestotliwosci (7234*, 77212*) dolaczonych do zródla czestotliwosci (7720*) 25 i zdolnych do dostarczania wtórnych sygnalów lo¬ kalnych, co najmniej jeden pierwszy obwód sumu- jaco-odejmujacy (77201*) wspólpracujacy z jednym z pierwszych liczników — dzielników czestotli¬ wosci (77202*), dostarczajacym pierwsze sygnaly 30 lokalne i co'najmniej jeden drugi obwód sumuja¬ co-odejmujacy (77211) wspólpracujacy z jednym z drugich dzielników czestotliwosci (77212*) dostar- * czajacym wtórne sygnaly lokalne, a uklad steru¬ jacy czestotliwoscia zawiera co najmniej jeden ob- 35 wód sterujacy (77203) (AV5 = Af5 + Af51) dolaczo¬ ny do wyjscia pierwszego ukladu odbiorczego (62) i posiadajacy wyjscie dolaczone do pierwszego ob¬ wodu sumujaco-odejmujacego (77201*) i drugiego obwodu sumujaco-odejmujacego (77211*), przy czym 40 te wyjscia sa zdolne do zmiany stosunków czestot¬ liwosci odpowiednio proporcjonalnych do zwiaza¬ nych ze soba czestotliwosci (Fs5) fali stalej i cze¬ stotliwosci (FJ fali chwilowej. 17. Urzadzenie wedlug zastrz. 16, znamienne tym, ze drugi obwód sumujaco-odejmujacy (77211*) jest dolaczony do obwodu sumujaco-odejmujacego (77511*), przy czym obwód sumujaco-odejmujacy (77511*) zawiera obwód (77213*), (77513*) dopaso¬ wujacy faze, dolaczony do wyjscia drugiego ukla¬ du odbiorczego (66) i sterujacy obwodem sumuja- co-odejmujacym (77511*), podczas gdy wtórne syg¬ naly lokalne sa okresowo wprowadzane w scisla zaleznosc z odbieranymi falami chwilowymi. 55 18. Urzadzenie wedlug zastrz. 17, znamienne tym, ze cyfrowe uklady przemiany czestotliwosci dola- . czone do heterodynowych mieszaczy czestotliwosci (7251*, 7254*) zawieraja cyfrowe dzielniki czesto¬ tliwosci (7231*, 7234*) i cyfrowe uklady przemiany 60 czestotliwosci dolaczone do detektorów synchroni¬ cznych (7745*, 7771*) kazdy zawiera cyfrowy syn¬ tezator czestotliwosci (7310*) polaczony szeregowo z cyfrowym dzielnikiem czestotliwosci (77202*, 77212*). 65 19. Urzadzenie wedlug zastrz. 18, znamienne tym, 5063 ze pierwszy uklad przemiany czestotliwosci zawie¬ ra pierwszy obwód sumujaco-odejmujacy (77201*) wlaczony szeregowo pomiedzy zródlo czestotliwosci (7220*) i cyfrowy dzielnik czestotliwosci (77202*) oraz drugi uklad przemiany czestotliwosci zawiera drugi obwód sumujaco-odejmujacy (77211*) wlaczo¬ ny szeregowo pomiedzy zródlo czestotliwosci (7220*) i cyfrowe dzielniki czestotliwosci (77212*, 901a), do¬ starczajacy wtórnych sygnalów lokalnych, obwód (AV5) dopasowania czestotliwosci posiadajacy pier¬ wsze wyjscia dolaczone do wejsc pierwszego ob¬ wodu sumujacp-odejmujacego (77201*) odbierajace¬ go z nich pierwszy sygnal (N-df5) sterujacy czesto¬ tliwoscia i posiadajacy drugie wyjscie dolaczone do wejsc drugich obwodów sumujaco-odejmujacych (77211*, 902A) odbierajacych z nich drugie sygna¬ ly (N«df51, R'a) sterujace.czestotliwoscia. " 20. Urzadzenie wedlug zastrz. 19, znamienne tym, ze generator czestotliwosciowy zawiera trzeci Obwód sumujaco-odejmujacy (77511*, 78511*) wla¬ czony szeregowo pomiedzy zródlo czestotliwosci r pewne z cyfrowych dzielników czestotliwosci (77212*, 78212*), dostarczajacy wtórnych sygnalów lokalnych, a uklad sterujacy faza zawiera obwód sterujacy wartoscia fazy (A(p51, Aqp61) posiadajacy polaczenia wejsciowe z drugiego ukladu odbior¬ czego, a wyjscia dolaczone do trzeciego obwodu su- mujaco-odejmujacego (77511*, 78511*) dla sterowa¬ nianim. ^ 21. Urzadzenie wedlug zastrz. 19, znamienne tym, ze generator czestotliwosciowy zawiera róznicowy * mnoznik fazy (911 do 917) posiadajacy wejscie do¬ laczone do wejscia i wyjscia cyfrowego licznika- -dzielnika czestotliwosci (901A) dostarczajacy wtórnych sygnalów lokalnych, wejscia (722*, 990*) odniesienia odbierajace sygnaly o tej samej czesto¬ tliwosci jak cyfrowy licznik-dzielnik czestotliwosci (901A), pamiec (914), obwód wyjsciowy (917) mnoz¬ nika róznicowego fazy dostarczajacy informacje cyfrowa Fm'(Tk—TQ + Uk) o fazie, reprezentuja¬ ca róznice faz pomiedzy sygnalem wyjsciowym cy¬ frowego licznika-dzielnika czestotliwosci (901A) i sygnalem odniesienia z wejscia (900) pomnozona w-mnozniku fazy oraz obwód sumujacy (920), ob¬ wód sumujacy (921), wylacznik wielokrotny (922) i obwód odejmujacy (923) do modulowania sygnalu (2r) o malej czestotliwosci z licznika (72205*) do¬ starczanego ze zródla czestotliwosci, przy czym syg¬ nal cyfrowy zawiera informacje o fazie na wyjsciu róznicowego mnoznika fazy, a zmodulowany sygnal o malej czestotliwosci jest dostarczany do drugiego ukladu odbiorczego (7771*). 22. Urzadzenie wedlug zastrz. 21, znamienne tym, ze generator czestotliwosciowy zawiera cyfrowy licznik fazy (924), a cyfrowy obwód odejmujacy (923) jest przystosowany do wytwarzania sygnalu równego róznicy sygnalu wyjsciowego licznika (924) i sygnalu wyjsciowego z wyjscia (917) rózni¬ cowego mnoznika fazy oraz uklad sterujacy faza zawiera obwód (77513*) sterujacy wartoscia fazy, przystosowany do sterowania -faza sygnalu liczni¬ ka (924). 23. Urzadzenie wedlug zastrz. 22, znamienne tym, ze odbiornik zawiera generator czestotliwosciowy (80*) impulsów zdolny do dostarczania lokalnie 282 . - 64 sygnalów chwilowych podawanych ze zródla cze¬ stotliwosci, obwód (808*) do okresowego dostarcza¬ nia impulsów do drugiego ukladu odbiorczego, a ponadto generator czestotliwosciowy zawiera licz- 5 nik (918) z pamiecia (919), podczas gdy obwód su¬ mujacy (921) i wylacznik wielokrotny (922) sa przy¬ stosowane do modulowania sygnalu (2r) o malej czestotliwosci albo z samym przesunieciem lokal¬ nym fazy przy wylaczniku (922) rozwartym albo io z róznica przy wylaczniku (922) zwartym pomiedzy sygnalem wyjsciowym licznika (924) i sygnalem wyjsciowym róznicowego mnoznika fazy (927) zwie- * kszonego przez licznik (918), przy czym obwód (77513) dopasowujacy faze oddzialywuje wówczas 15 odpowiednio albo na licznik (918) dla uzyskania w nim przesuniecia lokalnego fazy albo na licznik (924) dla uzyskania rzeczywistego przesuniecia fa¬ zy dla fali chwilowej. 24. Urzadzenie wedlug zastrz. 23, znamienne tym, 20 ze kazdy z liczników (924, 918) jest dolaczony do pamieci (925, 919) dla oddzialywania na fale chwi¬ lowe nadawane przez rózne stacje nadawcze. 25. Urzadzenie wedlug zastrz. 24, znamienne tym, ze zródlo czestotliwosci zawiera cyfrowe dzielniki 25 czestotliwosci (77204* do 77206*) do dostarczania sygnalu (r) o malej czestotliwosci i o fazie odnie¬ sienia a generator czestotliwosciowy posiada po¬ laczenia z dzielnikami czestotliwosci (7234A* do 7234D*) dla oddzialywania na drugie sygnaly lokal- 30 ne wzgledem sygnalu o malej czestotliwosci i zrów¬ nania okresowo ich faz. 26. Urzadzenie wedlug zastrz. 25, znamienne tym, ze odbiornik zawiera drugi cyfrowy licznik-dziel¬ nik czestotliwosci (931A) dolaczony takze do dru- 35 giego obwodu sumujaco-odejmujacego (902A), dru¬ gi róznicowy mnoznik fazy (936 do 941) posiada¬ jacy wejscia dolaczone do wejscia i wyjscia dru¬ giego licznika-dzielnika (931A), pozostale wejscia dolaczone do wejscia i wyjscia pierwszego cyfrowe- 4o go licznika-dzielnika czestotliwosci (901A), pamiec sterujaca (949) i wyjscie dostarczajace informacji cyfrowej reprezentujacej róznice faz pomiedzy syg¬ nalami wyjsciewymi pierwszego licznika-dzielnika (901A) i drugiego licznika-dzielnika (931A) pomno- « zona przez mnoznik, drugi uklad cyfrowy (942 — 945) do porównania fazy sygnalu pamieci (919) z faza sygnalu wyjsciowego drugiego róznicowego mnoznika fazy oraz zawiera uklad przemiany fazy (946, 947, 948, 951, 935) do zmiany fazyMicznika- 50 -dzielnika (931A) zgodnie z informacjami o fazie w pamieci (919), dla zbadania niejednoznacznosci informacji o fazie sygnalów, uzyskiwanych na pod¬ stawie lokalnych przesuniec fazowych w odbiorni¬ ku, niezaleznie dla kazdej stacji nadawczej. 55 27. Urzadzenie wedlug zastrz. 26, znamienne tym, ze zawiera uklad calkujacy (69, 7711*) róznice cze¬ stotliwosci dolaczony do wyjsc pierwszego ukladu odbiorczego dla fal stalych dla scalkowania róznicy czestotliwosci tych sygnalów wyjsciowych dostar- 60 czajacych informacji o róznicy odleglosci pomiedzy odbiornikiem i co najmniej dwiema stacjami na¬ dawczymi. 28. Urzadzenie wedlug zastrz. 27, znamienne tym, ze pierwsze sygnaly lokalne o regulowanej czesto- «s tliwosci-s maja te sama czestotliwosc nominalna93 282 65 66 i odbiornik zawiera poza tym uklad calkujacy (69) róznice czestotliwosci do odbioru tych pierwszych sygnalów lokalnych, których róznica czestotliwosci ma byc scalkowana dla dostarczania informacji o róznicy odleglosci pomiedzy odbiornikiem i co najmniej dwiema stacjami nadawczymi. 29. Urzadzenie wedlug zastrz. 28, znamienne tym, ze generator czestotliwosciowy zawiera zródlo cze¬ stotliwosci (7220, 7220*) z obwodem przemiany cze¬ stotliwosci (7221, 7221*) oraz obwód sterujacy cze¬ stotliwoscia (7222, 7222*) do sterowania regulacja czestotliwosci. 30. Urzadzenie wedlug zastrz. 10 albo 26, zna¬ mienne tym, ze pierwsze sygnaly lokalne (f5, f'6, F9) doprowadzane do detektorów synchronicznych (7745*, 7845*, 7945*) dla fal stalych maja zasadni¬ czo te sama mala czestotliwosc (f). 31. Urzadzenie wedlug zastrz. 30, znamienne tym, ze drugie sygnaly lokalne (f61, f61, f91) doprowa¬ dzane do detektorów synchronicznych (7771*, 7871*, 7971*) dla fal chwilowych maja zasadniczo te sama mala czestotliwosc (f). 15 20 32. Urzadzenie wedlug zastrz. 28, znamienne tym, ze wszystkie z pierwszych i wtórnych sygnalów lo¬ kalnych maja wspólnie regulowana czestotliwosc i co najmniej jeden prosty sygnal lokalny ma nie¬ zaleznie regulowana czestotliwosc oraz uklad ste¬ rujacy czestotliwoscia jest przystosowany do wspól¬ nego sterowania czestotliwoscia sygnalów lokalnych w odpowiedzi na sygnal wyjsciowy pierwszego uk¬ ladu odbiorczego, zwiazany z jedna fala stala i do sterowania czestotliwoscia prostego pierwszego syg¬ nalu lokalnego w odpowiedzi na inny sygnal wyjs¬ ciowy pierwszego ukladu odbiorczego, zwiazany z inna fala stala. 33. Urzadzenie wedlug zastrz. 32, znamienne tym, ze co najmniej dwa proste pierwsze sygnaly lokal¬ ne maja regulowane niezaleznie czestotliwosci oraz uklad sterujacy czestotliwoscia jest przystosowany do sterowania tymi dwoma prostymi pierwszymi sygnalami lokalnymi w odpowiedzi na sygnaly wyj¬ sciowe pierwszego ukladu odbiorczego, odpowiada¬ jace odpowiednio pierwszej i drugiej fali stalej. Rg.193 282 FlG. 2. Fs-l , * ^ Bi Fs2 Fs} B4 Fj? Fs6 Fs7 F58 Fs9 FaTO 4t+ %* ^F W ^(.i=?l. ffc. 3. O fl,5 1 i;5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 5 _i 1 1 1 1 1 i 1 1 1 ¦- ma flG.493 282 46&^ r V 6l£ 5'M ot r^- LL_ 63 m i Ofem. Sfcm, 66 J •R'e.7 p- -v- 64 a K'fcrr PU 69 I r4- H J68 Hr n jj93 282 N^ 71-H n Ok OKm _C£j 06 1 09 I 0K1 0K2| OKs, !i!iH [7710 1 HsiO, 7a f I , I»744.749 I rf(J)*l j»p754-759l yny ' J U764.769I JL 7271 7272 ^K _il n JLL, -f- 7273 7274 7275 —* 7279 t=?=L K I ^721 .769 | I I . 722 f6 I I t 723 f9 I 770 M 724 ft<| #2 I RS 7780 iK 7781 -i—i T 744 IM 7762 —l—i T 745 .729 I! ^GL- 7786 ^ I r®h k780 78o X -J.Ti 7880 7881 ku 754 7882 77 755 te I IT910 "'"1 KDl 790 X oj 7< 790 7980 7981 A tP 764 79,62 K^3 FTp 765 7986 y i ^_ 770 69 ^ 760 790 771 7fli: 79T: 772 782, 792, 776. 766. 796 68 ii 7241 72514 72414 725IB 724IB 72?IB 7261 .(4Hz) 7745 I 7274 7254 A 7234 B ¦17 -15* 7234 c 4- 4-1000 G'*1 77dJ 7761 I r ri77^' r775i \ 7791 7791 rLml lL"i- -f'5l i J777I f » 724JT 7254A 7244A 7254B 7244B 7254C 7264 4J | Kp^ . » — — Rg.11 rsi 771 744 I rCPsi)_ j ^L1- 7881 ^ 7981 fiq.1293 282 I 0 -^7220 (5MHL) 1722!, I 7222 I i-C 1 <^ 7710-T L_i_J 770- I 760J 7780 7910JT 7680 790-j 7960 770 TfiO 790 fie.14 6,9 r" 691 La 771-776 ^ 78t-7fl6 v 791-796 _ £93 —5- 696 694 G92 697 685- 695 H 698 —<— 695 681 -ea 771* I *7f54*93 282 720r A/f F/6.16 1745* 771* Fs . 77201* 77i°l\ 7720W — C rt^ Udfs i , , i H^h Ul±^ 77201* 7Y2032* ZE 2f's {®H 774S1* & 77452* V LrWWT - 7720* Jfs\ R's- *t I *z f - 7Z&"* ^/«{; K 772/32* r ** F/3.17 .—A?si #'s F/g. 18 i 7/W* I -4 ; 1 L^L^ZT-J Ki] 744* ,7751* Z777* hZ93 282 FtG.fd 'W* do 69 no. 20 7220* r7250* ™» j 11 rr, NF H'km H's Hi Ng \dF 4- 7222* 7 te K KG.21 7711* 7713* KJ4 L L_J «/93 282 ,77/1' 7220* hFCL Zl -7230* 7220* dF \-0k6 &G.22 ( do 69) — /*/ ( do te)93 282 7222« V Okm -71* Fsk FIG.25 9600 kHz 7231A* 7231 B* ,-7251 A* 7251 B* ?F^ 7241* 7241 A* 772* " 9600 kHz. |FiG24 7241B* 9600kHL 7 7231 E * X 7231C* '! 7251 C*^ -7231D* .7261 A* 7261 B* EJ I fa -T~ B--H *l fb -^T" ~~l Rg 26 C-*l ! fc -J" D-H *i fd ^7234A* J^234B» 7234E*^ J^72^/7254^ Pi ,7244A* 808* 7244** 7254A* 7244B* * r i; 7264A* 7264B* 0 i fkm stfm; "7254B* 725LC*93 282 '&HS F,S 24 ffc 722* 7210* Kb Fi&J iw ttem. k S*fm a 7711* 77203* U- -o ,7745* 77202* -4- :254 T*1_ -L. "-*l -»1_. P3 a ^77513* 7771* 77 ja J- 7222* Ra. v R'b R'c W FiG 27 FlG.26 R^fem SbftWi St.fW, f R»; R'a Rb FiG26 R'c R'd FIG. 27 3200 kHz 9600 kHz 7, F^902A 3^902 B F^902C J-^-902D 911 912 903 \\\\ Pm; * 914 -MI 1/K P/K lir ? "^lA H 2 No "^IB H :no ~^901C J256 P4 -913 :n0 901 D Ta-To+Ua . Tb-To+Ub , \Tc-To»[)c, 7d-To+Ud^ JnUl 904 fe TT Fig-S 2« :2*6 915 :3 L916 fig. 722* -?5 24 900 918 919 917Jnp,rn(Tk-Tol.uk) Fm.Uk £l VfiG.26 | 920 c9^1 p2| L 922 c923 2r = 4Hz. Fi'6-2493 282 FIG. 28 ,Ta-To+Ua Tb-To+Ub FiG 27 . Tc-To+Ub .Td-To+Ud ^ 932 L P9 931A ^± : No 933 931 B r :no 931 Cr i No W : No 934 y I V y £ 1256 936 P12. Ml £/-949 950 Pio. 946 938, 7b-To. 29 Tc-To. tHF -951 939 Vk . :256 P/K : 256 u Qq.Uk 942^ !p« ]pM943 944, b3 -940 Fie-27 vGq-JJk Oz 941 2/2 945^ Pis, 946 JU f 947 ii FIG 28 J Ta-To TbrTo TcrTo Td-To FlG.29 ¦961- V 963-CD FiG.24 9S00 RHl 9G5 7 *H 4^962 Tb-To fe Tc-To 9G6 —5— U -964 :iio 967 if —i 9&8 i 0 B M B 2 H^Mil B C n A • • J BIB BiSJ93 282 3<|T 295 —i— 30 5 10 15 20 25 -I 1 1 1 I- 60 35 40 45 50 55 I I I 1 1- 65 70 P| Sb P2 J~~ P3 -lf- Pa D|— P5 JL_ P6 P7 I— F1 Fa Fb Fe Fd Sb. ~1 T" F2 |Fdt1 Fb+1 Ft*1 RMlSt r~ *M innnnr -| A | B | C | D |-r inr^j-ir-u" -1 A I e I c I r I— ~u—lt -| a |e J\_JL J\_ J_ P8 -A- -|A-Fa|B-FblC-Fc|D.Fdh- iAFo,i|BFb1i|c^ipa,i|- J_ FU3.30 p<*h- Pio|l Pu L <& H A Pl2 I G1 Ge pV I Az I a6 ' a2 I a5 h pisi o! _! o! _ l. i ' i i i P14LA A A A, Pis(- = @ "1G7 —I ^1 -T- A& | --|o ++++ I I I A_Aj\J\_A_Ax FlG.31 Cena zl
10.— LDA — Zaklad 2 — Typo, zam. 1566/77 — 105 egz. PL PL PL
Priority Applications (3)
| Application Number | Priority Date | Filing Date | Title |
|---|---|---|---|
| FR7339878A FR2209257B1 (pl) | 1972-12-01 | 1973-11-09 | |
| FR7339879A FR2206508B2 (pl) | 1972-12-01 | 1973-11-09 | |
| IT7043073A IT1046436B (it) | 1972-12-01 | 1973-11-21 | Procedimento ed apparecchiatura di radiolocalizzazione mediante misurazione di fase |
Applications Claiming Priority (3)
| Application Number | Priority Date | Filing Date | Title |
|---|---|---|---|
| FR7145492A FR2169707B1 (pl) | 1971-12-17 | 1971-12-17 | |
| FR7227058A FR2193981B2 (pl) | 1971-12-17 | 1972-07-27 | |
| FR7227059A FR2193982B2 (pl) | 1971-12-17 | 1972-07-27 |
Publications (1)
| Publication Number | Publication Date |
|---|---|
| PL93282B1 true PL93282B1 (pl) | 1977-05-30 |
Family
ID=27249728
Family Applications (1)
| Application Number | Title | Priority Date | Filing Date |
|---|---|---|---|
| PL1972159224A PL93282B1 (pl) | 1971-12-17 | 1972-12-01 |
Country Status (21)
| Country | Link |
|---|---|
| US (1) | US3983559A (pl) |
| JP (1) | JPS528155B2 (pl) |
| AR (1) | AR203368A1 (pl) |
| BE (1) | BE792781A (pl) |
| CA (1) | CA1011439A (pl) |
| CH (1) | CH574610A5 (pl) |
| DD (1) | DD107345A5 (pl) |
| DE (1) | DE2261555C2 (pl) |
| ES (1) | ES409994A1 (pl) |
| GB (1) | GB1420440A (pl) |
| IE (1) | IE37516B1 (pl) |
| IL (1) | IL41095A (pl) |
| IT (1) | IT976068B (pl) |
| LU (1) | LU66677A1 (pl) |
| MC (1) | MC973A1 (pl) |
| NL (1) | NL7217117A (pl) |
| NO (1) | NO139937C (pl) |
| OA (1) | OA04235A (pl) |
| PL (1) | PL93282B1 (pl) |
| SE (1) | SE395549B (pl) |
| YU (1) | YU314472A (pl) |
Families Citing this family (7)
| Publication number | Priority date | Publication date | Assignee | Title |
|---|---|---|---|---|
| JPS57119271A (en) * | 1981-01-17 | 1982-07-24 | Fujitsu Ltd | Decca receiving device |
| CA1274876A (en) * | 1986-10-15 | 1990-10-02 | Myles Mcmillan | Apparatus for measuring the frequency of microwave signals |
| JPH11281725A (ja) * | 1998-03-26 | 1999-10-15 | Nec Corp | 多重伝搬波パラメータ計測方法及び装置並びにプログラムを記録した機械読み取り可能な記録媒体 |
| US6700535B2 (en) * | 2001-06-01 | 2004-03-02 | Texas Instruments Incorporated | Location estimation in narrow bandwidth wireless communication systems |
| GB2445595A (en) | 2007-01-08 | 2008-07-16 | Turftrax Racing Data Ltd | Location system |
| WO2018066555A1 (ja) * | 2016-10-03 | 2018-04-12 | 凸版印刷株式会社 | 調光シート、および、画像撮影システム |
| CN113281700B (zh) * | 2021-04-20 | 2023-10-31 | 宜宾学院 | 一种无线电磁定位系统及方法 |
Family Cites Families (2)
| Publication number | Priority date | Publication date | Assignee | Title |
|---|---|---|---|---|
| GB1086733A (en) * | 1964-07-31 | 1967-10-11 | Decca Ltd | Improvements in or relating to phase comparison radio navigation systems |
| US3774215A (en) * | 1970-11-23 | 1973-11-20 | Gen Systems Dev Corp | Position locating system |
-
1972
- 1972-12-01 PL PL1972159224A patent/PL93282B1/pl unknown
- 1972-12-06 CH CH1777772A patent/CH574610A5/xx not_active IP Right Cessation
- 1972-12-14 IE IE1749/72A patent/IE37516B1/xx unknown
- 1972-12-15 IL IL41095A patent/IL41095A/xx unknown
- 1972-12-15 ES ES409994A patent/ES409994A1/es not_active Expired
- 1972-12-15 BE BE792781D patent/BE792781A/xx not_active IP Right Cessation
- 1972-12-15 AR AR245695A patent/AR203368A1/es active
- 1972-12-15 DE DE2261555A patent/DE2261555C2/de not_active Expired
- 1972-12-15 JP JP47125412A patent/JPS528155B2/ja not_active Expired
- 1972-12-15 NO NO4628/72A patent/NO139937C/no unknown
- 1972-12-15 GB GB5807672A patent/GB1420440A/en not_active Expired
- 1972-12-15 IT IT70949/72A patent/IT976068B/it active
- 1972-12-15 DD DD167805A patent/DD107345A5/xx unknown
- 1972-12-15 LU LU66677A patent/LU66677A1/xx unknown
- 1972-12-15 OA OA54783A patent/OA04235A/xx unknown
- 1972-12-15 CA CA159,161A patent/CA1011439A/fr not_active Expired
- 1972-12-15 SE SE7216388A patent/SE395549B/xx unknown
- 1972-12-15 YU YU03144/72A patent/YU314472A/xx unknown
- 1972-12-15 NL NL7217117A patent/NL7217117A/xx not_active Application Discontinuation
- 1972-12-15 MC MC1025A patent/MC973A1/fr unknown
- 1972-12-18 US US05/316,428 patent/US3983559A/en not_active Expired - Lifetime
Also Published As
| Publication number | Publication date |
|---|---|
| IL41095A (en) | 1975-12-31 |
| YU314472A (en) | 1982-02-25 |
| DD107345A5 (pl) | 1974-07-20 |
| NO139937C (no) | 1979-06-06 |
| NO139937B (no) | 1979-02-26 |
| CH574610A5 (pl) | 1976-04-15 |
| US3983559A (en) | 1976-09-28 |
| AR203368A1 (es) | 1975-09-08 |
| OA04235A (fr) | 1979-12-31 |
| ES409994A1 (es) | 1976-04-16 |
| GB1420440A (en) | 1976-01-07 |
| IL41095A0 (en) | 1973-03-30 |
| DE2261555A1 (de) | 1973-06-28 |
| CA1011439A (fr) | 1977-05-31 |
| NL7217117A (pl) | 1973-06-19 |
| AU5005372A (en) | 1974-06-20 |
| BE792781A (fr) | 1973-06-15 |
| IE37516B1 (en) | 1977-08-17 |
| JPS4869489A (pl) | 1973-09-20 |
| IE37516L (en) | 1973-06-17 |
| DE2261555C2 (de) | 1984-02-16 |
| SE395549B (sv) | 1977-08-15 |
| IT976068B (it) | 1974-08-20 |
| JPS528155B2 (pl) | 1977-03-07 |
| LU66677A1 (pl) | 1974-07-10 |
| MC973A1 (fr) | 1974-02-01 |
Similar Documents
| Publication | Publication Date | Title |
|---|---|---|
| US4719469A (en) | Direction-determining system | |
| AU602889B2 (en) | Method and system for determining position on a moving platform, such as a ship, using signals from GPS satellites | |
| PL93282B1 (pl) | ||
| US3769602A (en) | Analog phase tracker | |
| US3460145A (en) | Electronic scanning system for wave energy beam forming and steering with receptor arrays | |
| US3764903A (en) | Phase measuring system | |
| GB1572790A (en) | Radio navigation system | |
| US2651032A (en) | Localization system | |
| US3300780A (en) | Electronic surveying system | |
| GB1134078A (en) | Frequency synthesizer | |
| US3736587A (en) | Coherent frequency hopped, phase modulated acoustic surface wave generator | |
| US3555458A (en) | Side band generator | |
| RU2726833C1 (ru) | Цифровой вычислительный синтезатор с подавлением перекрестных помех | |
| US3566278A (en) | Swept frequency synthesizer with frequency marker generation capability | |
| US4028703A (en) | Apparatus for radio position-fixing of the hyperbolic phase-measurement type | |
| CA1281385C (en) | Timing generator | |
| RU2599257C1 (ru) | Способ пространственной обработки радиосигналов | |
| US3981015A (en) | Phase locking of time-sequential transmission from spaced transmitters in a phase comparison naviagation system | |
| US4521893A (en) | Clock distribution circuit for active aperture antenna array | |
| US3974502A (en) | Phase comparison radio navigation system receiver having phase memory oscillators for phase locking to time-sequentially received transmissions | |
| US3474448A (en) | Phase comparison radio navigation systems | |
| US3710386A (en) | Time-shared frequency tracking loop | |
| RU2710280C1 (ru) | Цифровой вычислительный синтезатор двухчастотных сигналов | |
| US3251003A (en) | Frequency synthesizer arrangement for providing output signals coherent with input signals from a frequency standard | |
| US3794771A (en) | Time-shaped frequency tracking loop |