Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnej regulacji naciagu pasków przekladni pa¬ sowych, zwlaszcza do napedu maszyn rolniczych.Znane jest z opisu patentowego ZSRR nr 204 862 urzadzenie do napinania pasków przekladni paso¬ wych majace postac jednoramiennej dzwigni z za¬ mocowanym na jej wolnym koncu kólkiem paso¬ wym, które naciska swym ciezarem na bierny od¬ cinek pasa przekladni.Inne -urzadzenia sa dodatkowo wyposazone w sprezyny zapewniajace w pewnym stopniu samo¬ czynna regulacje docisku kólka napinajacego do pasa przekladni.Jeszcze inne urzadzenia dzwigniowe zbudowane sa w sposób pozwalajacy na ustalenie polozenia dzwigni w stosunku do napinanego pasa, a tym sa¬ mym ustalanie wielkosci nacisku kólka napinaja¬ cego na pas przekladni.Podstawowa niedogodnoscia wszystkich tych u- rzadzen jest zawodnosc dzialania przy zmiennym obciazeniu przekladni, a takze przy przenoszeniu wiekszych mocy.Celem wynalazku bylo opracowanie urzadzenia do samoczynnej regulacji naciagu pasków prze¬ kladni pasowych prostego w 'budowie i zapewnia¬ jacego niezawodne dzialanie bez wzgledu na Wiel¬ kosc dbciazenia przekladni.Cel ten zostal osiagniety w rozwiazaniu wedlug wynalazku, w którym urzadzenie ima postac dzwig¬ ni dwuramiennej o nierównych dlugosciach ramion, ulozyskowanej na osi, która umiejscowiona jest równolegle do osi obrotu kól pasowych przekladni pomiedzy czynnym a biernym odcinkiem pasa prze¬ kladni. Na koncach ramion dzwigni umieszczone sa kólka pasowe, których osie oibrotu sa równole¬ gle do osi obrotu dzwigni, przy czyim posrednie kólko pasowe umieszczone na koncu krótszego ra¬ mienia dzwdigni jest opasane wewnetrzna strona czynnego odcinka pasa przekladni, natomiast na¬ pinajace kólko pasowe umieszczone na koncu dluz¬ szego ramienia dzwigni naciska od zewnetrznej strony na bierny odcinek pasa przekladni.Urzadzenie wedlug wynalazku calkowicie spel¬ nia postawione zadanie zapewniajac niezawodnosc dzialania przekladni pasowych nawet przy bardzo duzych oibciazeniach. Mozna je stosowac do kazde¬ go rodzaju przekladni pasowych umieszczajac na koncach ramion dzwigni kólka pasowe o odpowie¬ dnim profilu.Przedmiot wynalazku jest dokladniej objasniony w przykladach jego wykonania pokazanych na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie w widoku prostopadlym do osi obrotu, fig. 3 — prostopadly do osi obrotu widok urzadzenia w dru¬ gim przykladowym wykonaniu, a fig. 4 — prosto¬ padly do osi obrotu widok -urzadzenia w trzecim przykladowym wykonaniu.Zgodnie z wynalazkiem urzadzenie do samoczyn¬ nej regulacji naciagu pasków przekladni pasowych 92 84192 841 zbudowane jest w ksztalcie dzwigni dwuramiennej o nierównych dlugosciach ramion 1 i 2 ulozysko- wanej na osi 3, która rozmieszczona jest równo¬ legle do osi obrotu kól pasowych 4, 5 pirzekladni.Na wolnym koncu krótszego ramienia 1 dzwigni umieszczone jest posrednie kólko pasowe 6, a na wolnymi koncu dluzszego ramienia 2 dzwigni znaj¬ duje sie napinajace kólko pasowe 7. Osie obrotu kólek pasowych 6 i 7 sa równolegle do osi obrotu 3 dzwigni. Urzadzenie wspólpracuje z przekladnia pasowa w ten sposób, ze posrednie kólko pasowe 6 umieszczone na koncu krótszego ramienia 1 dzwig¬ ni opasane jest wewnetrzna strona czynnego od¬ cinka 8 pasa przekladni, natomiast napinajace kól¬ ko pasowe 7 umieszczone na koncu dluzszego ra¬ mienia 2 dzwigni naciska od strony zewnetrznej na Ibierny odcinek 9 pasa pirzekladni.Po uruchomieniu napedowego kola 4 przekladni pasowej czynny odcinek 8 pasa dziala poprzez po¬ srednie kólko pasowe 6 na krótsze ramie 1 dzwigni powodujac jej obrót na osi 3 zgodny z kierunkiem napedu i 'docisniecie napinajacego kólka pasowego 7 umieszczonego na przeciwnym koncu dzwigni do (biernego odcinka 9 pasa przekladni. Wzrost ob¬ ciazenia przekladni powoduje zwiekszenie momen¬ tu obrotowego dzialajacego na dzwignie, a tym samym wzrost sily nacisku napinajacego kólka pa¬ sowego 7.W drugim przykladowym wykonaniu urzadzenia wedlug wynalazku na koncu krótszego ramienia 1 dzwigni zamocowane jest kólko pasowe 6' o pro¬ filu przystosowanym do wspólpracy z paskiem kli¬ nowym, a w trzecim przykladowym wykonaniu — kólko pasowe 6" o profilu przystosowanym do wspólpracy z trzema paskami klinowymi.Napinajace kólka pasowe 7, 7', 7" róznia sie w poszczególnych przykladach wykonania urzadzenia wedlug wynalazku jedynie wielkoscia, wzglednie szerokoscia — dostosowana do jakosci i szero- kosci stosowanych pasków przekladni.Podane przyklady nie wyczerpuja oczywiscie wszystkich 'mozliwosci zastosowania urzadzenia we¬ dlug wynalazku. PL