Przedmiotem wynalazku jest sposób usuwania wyplywek z wyprawek duro? termoplastycznych ipodob- nvch Dotychczas wyplywki na przyklad z wyrobów bakelitowych sa usuwane najczesciej recznie. Znane jest równiez stosowanie do tego celu pólautomatów, usuwajacych wyplywki na zasadzie skrawania. Pólautomaty stanowia znaczny postep techniczny w stosunku do metody recznej, jednak moga byc stosowane tylko w postaci regularnych figur obrotowych. Wyroby sa zamocowywane we wrzecionie i wyplywki sa usuwane skrawaniem. ^ Metoda ta calkowicie zawodzi w odniesieniu do usuwania wyplywek z wyrobów niesymetrycznych.Wiekszosc wyrobów bakelitowych ma ksztalt niesymetryczny i dlatego usuwanie wyplywek odbywa sie recznie.Metoda reczna jest bardzo pracochlonna i ma dodatkowo te wade, ze odlamywane lub °^owane.kra^ wyrobów bakelitowych sa ostre i nierówne. Czyniono równiez próby usuwania wypiek "^**fa Twygladzarkach pojemnikowych przy uzyciu ksztaltek sciernych. Nadzieja na uzyskiwanie, ^wahjacych wjSów obróbki oparta byla na doswiadczeniach uzyskanych przy stosowaniu obróbki powierzchniowej pTdmiotów metalowych wtych wygladzarkach. Mianowicie^^'^"^ Lórych sa zaliczone bebny obrotowe, urzadzenie wibracyjne, kielichy i inne, polega na tym, ze w P^emmku Sczl sa przedmioty, materialy scierne lub polerskie i najczesciej ^!*^\££ZZ£ poddawana jest wstrzasom lub innemu ruchowi. Duzy wplyw na wynik, obróbki ma udzial poszczególnych ^^fSZS^M. ze we wsadzie powinno byc przynajmniej 3razy wiecej materialu sciernego^ przedrn^otrobTabiaSch, im jednak ten stosunek jest wiekszy, tym uzyskiwane•^£SrL££ nvch oowierzchni sa lepsze, gdyz duza koncentracja materialu sciernego we wsadzie bardzo steranie ZLZ^ZiemnyrztenTdom przedmiotów we wsadzie, co jest zazwyczaj najwazniejszym powodem.P^w tTwtt d^T^watosci obrobionych powierzchni. W odniesieniu do obróbki podmiotów_ metah wychdS wplyw "a wydajnosc wagów, wywieraja takie cechy materialu sciernego jak twardosc.Jcsztalt, cezar2 92 294 Wlasciwy i przecietny ciezar pojedynczego ziarna sciernego. Materialami sciernymi, stosowanymi do obróbki metali sa odpowiednio przygotowane ziarna pochodzenia naturalnego, takie jak bazalt, granit, kalcyt, materialy scierne syntetyczne, zwane ksztaltkami sciernymi, skladajace sie z proszków materialów sciernych, takich jak elektrokorund lub karborund, zespojone masa ceramiczna lub spoiwem organicznym. Role ostizy skrawajacych w ksztaltkach sciernych spelniaja ziarna materialów sciernych.Obróbka przedmiotów metalowych odbywa sie przy zastosowaniu roztworu zwilzajacego. Dodawane do wody srodki chemiczne spelniaja role emulgatorów i inhibitorów dzieki czemu mozna uzyskiwac w trakcie obróbki, równiez efekty odtluszczania powierzchni i jej zabezpieczanie przed korozja. Obrobione powierzchnie metali w wygladzarkach pojemnikowych charakteryzuja sie miedzy innymi tym, ze w trakcie obróbki nastapilo usumfCie zadziorów, oczyszczenie powierzchni ze zgorzeliny i innych nalotów, oszlifowanie i wyrównanie powierzchni oraz jej wypolerowanie. Próby usuwania wyplywek i wyrównywanie powierzchni oraz jej wypolero¬ wanie W przypadku przedmiotów wykonanych z tworzyw sztucznych wykazuja, ze podobnie jak toma miejsce przy obróbce metali dobre wyniki uzyskiwac mozna wtedy gdy przedmioty sa obrabiane metoda skrawania.Dotyczy to na przyklad obróbki wygladzajacej oprawek okularów wykonanych z celuloidu lub ze szkla organicznego. i Przykladem obróbki wygladzajacej takich przedmiotów jest opis patentowy NRD nr 43485, w którym omówiono fcflka sposobów obróbki dajacej pozytywne wyniki. Z opisu patentowego NRD nr 43485 wynika, ze materialem sciernym, stosowanym do wygladzania powierzchni przedmiotów z tworzyw sztucznych, moga byc ksztaltki z twardej porcelany oraz ksztaltki drewniane, nasycone parafina, tranem wzglednie woskiem ziemnym.Obróbka przy pomocy takich materialów sciernych przebiega najczesciej dwustopniowo. Najpierw przedmioty z tworzyw sztucznych obrobione sa przy pomocy zaokrajlonych ksztaltek z porcelany w celu usuniecia zadziorów i wyplywek a potem w celu wygladzania powierzchni stosowane sa odpowiednio nasycone ksztaltki drewniane.Zarówno z charakterystyki pierwszej operacji, wedlug patentu NRD nr 43485 jak i z dalszego opisu sposobu wynika, ze obróbka przy pomocy ksztaltek porcelanowych powoduje pewne ubytki materialowe na calej powierzchni obrabianych przedmiotów. Podano przy tym, ze obrobione powierzchnie w ksztaltkach porcelano¬ wych moga byc nastepnie malowane, gdyz wykazuja dobra przyczepnosc. Swiadczy to o tym, ze powierzchnie sa w tniecie obróbki skrawane.Przeprowadzone próby usuwania wyplywek z wyprasek w wygladzarkach pojemnikowych przy uzyciu znanych materialów sciernych jak i opisanych w opisie patentowym NRD nr 43485 zakonczyly sie niepowodze- niem dlatego, ze wykazuja one pewna skrawnosc w odniesieniu do wiekszosci tworzyw sztucznych a w szczegól¬ nosci do bafeeBtu i melaminy. Wypraski z tych tworzyw maja na swych powierzchniach rodzaj blyszczacego naskórka, który jest bardzo cienki, lecz charakteryzuje sie struktura bezpostaciowa. Struktura ta zapewnia duza odpornosc na nasiakliwosc i niezmienna, w zaleznosci od zmian wilgotnosci, rezystywnosc wyrobów. Starcie tego naskórka w trakcie usuwania wyplywek metoda obróbki w pojemnikach, przy pomocy znanych scierniw, przyczynia sie z reguly do malenia rezystywnosci wyprasek, co wyklucza je do zastosowania, zgodnie z przebaczeniem. Mimo bowiem mozliwosci potwornego wypolerowania powierzchni wyprasek wypraski sa pozbawione naskórka.Przedmiotem wynalazku jest sposób usuwania wyplywek z wyprasek duro* termoplastycznych i podob¬ nych pm&z ich odlamywanie i wygladzanie, przeprowadzane w wygladzarkach pojemnikowych, przy czym odlamywanie wyplywek i wygladzanie wyrobów jest dokonywane przy zastosowaniu ksztaltek bardziej miekkich niz bakelit i o duzym ciezarze. Duzy ciezar poszczególnych ksztaltek decyduje o tym, ze nastepuje odlamywanie sie wyplywek, które nastepnie sa odprowadzane z pojemnika wygladzarki.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze wyroby z tworzyw duro* termoplastycznych i podobnych umieszcza sie w pojemniku wygladzarki wibracyjnej, do którego doprowadza sie roztwór zwilzajacy i wsypuje sie ksztaltki wygladzajace, wykonane z tworzywa bardziej miekkiego niz tworzywo obrabiane i o ciezarze wlasci¬ wym wiekszym niz 3 G/cms.Przyklad I. W pojemniku wygladzarki wibracyjnej umieszczono kadluby przekazników wykonanych metoda prasowania z melaminy* Kadluby mialy na spojeniu form liczne, cienkie wyplywki, które nalezalo usunac* W pojemniku wygladzarki umieszczono ponadto ksztaltki wygladzajace w ilosci cztery czesci na jedna czesc kadlubów. Ksztaltki wygladzajace wykonane byly w postaci stozków, majacych w swym wnetrzu stozki olowiane powleczone otoczka z zywicy poliestrowej i charakteryzowaly sie ciezarem wlasciwym rzedu ,5g/cms. Calosc poddano wstrzasom w czasie 10 minut przy pionowej amplitudzie drgan pojemnika 4 mm i czestotliwosci drgan 30 Hz, przy czym wsad zraszano emulsja mydlana. Po zakonczonej obróbce stwierdzono, ze ze wszystkich kadlubów zostaly usuniete wyplywki, krawedzie zostaly zaokraglone i wypolerowane a tak zwany naskórek nie zostal naruszony, ftwniaiy wykazaly, ze wielkosc rezystangi kadlubów obrobionych92 294 3 i nieobrobionych jest taka sama. Równiez barwa powierzchni kadlubów nie ulegla zmianie w porównaniu z kadlubami nieobrobionymi.Przyklad II. W pojemniku wygladzarki wibracyjnej umieszczono kadluby przekazników wykonane metoda prasowania z melaminy, takie jak w przykladzie I, oraz ksztaltki wygladzajace w ilosci cztery czesci na jedna czesc kadlubów. Ksztaltki wygladzajace wykonane byly w postaci pryzm wykonanych z glejty olowianej i zywicy epoksydowej jako spoiwa i charakteryzowaly sie ciezarem wlasciwym rzedu 4,0 g/cm3 Calosc poddano wstrzasom w czasie 20 minut przy pionowej amplitudzie drgan pojemnika 4 mm i czestotliwosci drgan Hz, przy czym wsad zraszano emulsja mydlana. Po zakonczonej obróbce uzyskano wynikijak w przykladzie I.Przyklad III. W pojemniku wygladzarki wibracyjnej umieszczono bakelitowe oslony wylaczników elektrycznych, majace nie usuniete wyplywki oraz ksztaltki wygladzajace. Ksztaltki te wykonane byly w postaci graniastoslupów z bieli cynkowej i zywicy poliestrowej i charakteryzowaly sie ciezarem wlasciwym rzedu 3,2 g/cm9. Calosc poddano wstrzasom w czasie 30 minut, przy pionowej amplitudzie drgan pojemnika 4 mm i czestotliwosci drgan 30 Hz, przy czym wsad równiez zraszano emulsja mydlana. Po zakonczonej obróbce uzyskano wyniki jak w przykladzie I i II. termoplastycznych i podobnych, znamienny tym, ze wypraski umieszcza sie w pojemniku wygladzarki wibracyjnej, do którego doprowa¬ dza sie roztwór zwilzajacy i wsypuje sie ksztaltki wygladzajace, wykonane z tworzywa bardziej miekkiego niz tworzywo obrabiane i o ciezarze wlasciwym wiekszym niz 3 G/cms. PL PL