Przedmiotem wynalazku jest element polaczenia srubowego zwlaszcza sruba, lug nakretka wyposa¬ zona w czesc majaca postac okraglego zewnetrznego wieloklina utworzonego przez wiele wkleslych row¬ ków o promieniu wkleslosci mniejszym od promie- 5 nia obwodu wieloklina, a rozmieszczonych równo¬ miernie na obwodzie.Znane sa elementy polaczen srubowych zwlasz¬ cza sruby i nakretki, wyposazone w czesc przezna¬ czona do wspólpracy z elementem uksztaltowanym io w widoku z góry, w postaci szesciokata.Elementy polaczenia srubowego posiadajace lby w ksztalcie dwunastokata, wykazuja korzystniej¬ sza charakterystyke momentu skrecajacego, ale moga wspólpracowac jedynie ze specjalnym, dwu- 15 nastokatnym elementem nasadowym.Znane sa równiez elementy polaczenia srubowego wspólpracujace z elementem majacym czesc robo¬ cza w postaci okraglego, zewnetrznego wieloklina utworzonego przez 12 wkleslych rowków o profilu 20 utworzonym przez wycinek kola, przy czym strefa przeciecia plaszczyzny bocznej rowków z obwodem zewnetrznym wieloklina jest zaokraglona promie¬ niem znacznie mniejszym od promienia wycinka kola tworzacego rowek. Do napedu tak wykona- 25 nych elementów polaczen srubowych sa stosowane specjalne wieloklinowe elementy.Znane rozwiazania wykazuja szereg niedogod¬ nosci. Wywierany przez element nasadowy nacisk na element srubowy czesto jest tak duzy, ze powo- 30 duje plyniecie materialu i w nastepstwie tworze¬ nie sie wystepów na obwodzie zewnetrznym wielo¬ klina co w rezultacie uniemozliwia zastosowanie specjalnego wieloklinowego elementu nasadowego.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji elementu polaczenia srubowego, którego czesc wspólpracujaca z elementem nasadowym umozli¬ wia stosowanie wiekszego momentu obrotowego przy skrecaniu elementu bez uszkodzenia czesci wspólpracujacych z elementem nasadowym przez tworzenie sie wystepów plynacego materialu.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze stre¬ fa przeciecia bocznej plaszczyzny rowków wielo¬ klina z obwodem zewnetrznym wieloklina stanowi plaska powierzchnie narozna, a wklesle rowki ze¬ wnetrznego wieloklina maja ksztalt wycinka kola lub profil utworzony przez wycinek kola przecho¬ dzacy w dwie boczne linie proste.Element polaczenia srubowego wedlug wynalazku ma dwanascie wkleslych rowków, które maja ksztalt wycinka kola. Element ma plaska powierz¬ chnie narozna usytuowana pod katem ostrym do bocznej plaszczyzny rowka. Plaska powierzchnia narozna usytuowana jest pod katem 20° do bocz¬ nej plaszczyzny rowka. Stosunek szerokosci pla¬ skiej powierzchni naroznej mierzonej po obwodzie zewnetrznym wieloklina do promienia zewnetrzne¬ go obwodu wieloklina ma okolo 1:150.Element wedlug wynalazku posiada wklesle row¬ ki o profilu utworzonym przez wycinek kola 91659 .3 91659 4 i dwie boczne powierzchnie proste, które dla sa¬ siednich wkleslych rowków tworza ze soba kat 80°.Stosunek dlugosci promienia wycinka kola tworza¬ cego srodkowa czesc rowka do dlugosci promienia obwodu zewnetrznego wieloklina jest rzedu 1:10 lub mniejszy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku w przykladzie wykonania, na którym fig. 1 przedstawia znana czesc elementu polaczenia sru¬ bowego, wspólpracujaca z nasadka, wykonana w postaci okraglego wieloklina, fig. 2 — strefe styku jednej z powierzchni znanej czesci elementu pola¬ czenia srubowego z czescia wspólpracujaca z na¬ sadka w postaci okraglego wieloklina w powiek¬ szeniu, fig. 3 — strefe styku z nasadka jednej z po¬ wierzchni czesci elementu polaczenia srubowego wedlug wynalazku wspólpracujacej z nasadka w postaci okraglego wieloklina, fig. 3a — strefe styku z nasadka jednej __z powierzchni czesci elementu polaczenia srubowego wedlug innej postaci wyko¬ nania wynalazku wspólpracujacej z nasadka w po¬ staci okraglego wieloklina, fig. 4 — element po¬ laczenia srubowego wedlug wynalazku w postaci sruby wiencowej, w widoku bocznym, fig. 5 — ele¬ ment polaczenia srubowego wedlug wynalazku w postaci nakretki wiencowej, w widoku bocznym, fig. 6 — srube wiencowa z fig. 4 — w widoku z góry, fig. 7 — nakretke wiencowa z fig. 5 — w widoku z góry, fig. 8 — matryce do wytwarzania elementów polaczen srubowych z czescia wspól¬ pracujaca z nasadka wykonana w postaci okragle¬ go wieloklina wedlug wynalazku, w przekroju wzdluz osi.Element 10 polaczenia srubowego posiadajacy po¬ wierzchnie robocza 11 o obwodzie zewnetrznym 12, z równomiernie umieszczonymi dwunastoma wkle¬ slymi rowkami 13 o profilu stanowiacym w prze¬ kroju czesciowo wycinek kola, zawarty wewnatrz obwodu zewnetrznego 12. Wycinek kola czesciowo tworzacy rowek 13 ma promien kilka razy mniejszy od promienia obwodu zewnetrznego 12.Strefa 14 przeciecia plaszczyzny bocznej rowka 13 z obwodem zewnetrznym 12 jest zaokraglona pro¬ mieniem znacznie mniejszym od promienia zao¬ kraglenia rowka 13. Nasadka 15 - (fig. 2) styka sie z elementem polaczenia srubowego i wywiera na¬ cisk na element polaczenia srubowego w strefie 17 styku. Strzalka F wskazuje kierunek obrotu na¬ sadki. Sila przylozona w strefie 17 styku powoduje plyniecie materialu naprzód i utworzenie wzgórka 18 co w nastepstwie uniemozliwia stosowanie spe¬ cjalnej wieloklinowej nasadki pomimo, ze nie jest ono zuzyte ani uszkodzone.Na fig. 3 przedstawiono element 22 polaczenia srubowego posiadajacy czesc wspólpracujaca z na¬ rzedziem wykonana w postaci okraglego zewnetrz¬ nego wieloklina na srubie lub nakretce. Takie uksztaltowanie czesci wspólpracujacej z narze¬ dziem pozwala na skoncentrowanie lub ogranicze¬ nie strefy 19 styku pomiedzy narzedziem 15 nape¬ dzajacym element 22 polaczenia srubowego, a ele¬ mentem 22 polaczenia srubowego. Strefa przeciecia czesciowo cylindrycznego rowka 13a z obwodem zewnetrznym 12a zostala uksztaltowana jako plaska powierzchnia 21 narozna i pochylona pod katem okolo 20° do przyleglej powierzchni 20 bocznej row¬ ka 13a.Gdy nastepuje plyniecie metalu to przyjmuje ono postac przedstawiona na fig. 3. Przewazajaca czesc sily napedowej koncentruje sie w przedniej czesci bocznej plaszczyzny 20.Kazdy metal wypychany naprzód z tego miejsca przemieszcza sie na powierzchnie 21, tworzac wy¬ step 18a, który nie tworzy sie na powierzchni walca zewnetrznego ale na plaskiej powierzchni 21 naroz¬ nej, dzieki czemu element 22 polaczenia srubowego moze zawsze wspólpracowac ze specjalna wielokli- nowa nasadka bez obawy, ze zostanie to uniemozli¬ wione przez tworzenie sie wystepu wyplywowego, co ma miejsce przy znanych wieloklinowych ele¬ mentach polaczen srubowych. Matryce do kucia na zimno lbów znanych wieloklinowych elementów polaczen srubowych, moga byc wykonywane tylko metoda elektroerozji lub prasowania na zimno.W obu przypadkach duza trudnosc stanowi otrzy¬ manie wymiarów matrycy bardzo bliskich do wy¬ miarów lbów elementów polaczen srubowych.Uzywajac obecnie stosowanych metod na przy¬ klad szlifowania, uzyskanie malego promienia w strefie przeciecia powierzchni bocznej rowka z ob¬ wodem zewnatrznym jest bardzo trudne. Z tych powodów dokladnosc wykonania i powtarzalnosc jest nie zawsze zadowalajaca. Gdy strefy przeciecia stanowia plaskie powierzchnie, elementy polaczenia srubowego moga byc wykonywane w bardzo la¬ twy sposób w odpowiednim przyrzadzie tak, ze do¬ kladnosc wykonania i powtarzalnosc sa zadowala¬ jace.W rozwiazaniu przedstawionym na fig. 3a rowki 13b sa utworzone przez wycinek kola 23 przecho¬ dzacy w dwie boczne powierzchnie 24 i 25 przeci¬ najace obwód zewnetrzny pod katem róznym od kata prostego.Sruba wiencowa (fig. 4 i fig. 6) sklada sie z na¬ gwintowanego trzpienia 27 i lba 28 z wiencem 29 i ma zewnetrzna srednice gwintu 20,0 mm. Sredni¬ ca A obwodu zewnetrznego 12 moze wynosic od 23,25 mm do 23,40 mm, a srednica E od 20,68 mm do 20,83 mm. Boczne plaskie powierzchnie 24 i 25 sasiednich rowków moga tworzyc ze .soba kat C = 80°± 1° i kat 40° z promieniem D obwodu zewnetrz¬ nego 12. Boczne plaskie powierzchnie 24 i 25 tego samego rowka 13b moga tworzyc ze soba kat okolo 110°, w tym przypadku promien wycinka kola two¬ rzacego dno rowka 13b wynosi 1,75 mm do 1,90 mm.Pozadane jest w tym wypadku, aby powierzchnie 21 narozne tego samego rowka I3b tworzyly ze soba kat B okolo 150° oraz zeby szerokosc po¬ wierzchni 21 naroznych mierzona po obwodzie ze¬ wnetrznym byla rzedu 0,55 mm do 1,90 mm.Matryca 30 (fig. 8) sklada sie z korpusu 31 wal¬ cowego, posiadajacego przelotowy otwór 32. Jedna czesc otworu 32 i przylegla do niej powierzchnia czolowa 33 korpusu 31 sa obrabiane na przyklad w procesie elektro-erozyjnym dla utworzenia zagle¬ bienia 34 przystosowanego do utworzenia nakretki lub lba sruby o ksztalcie, zgodnie z wynalazkiem, przez wtloczenie surowca do zaglebienia 34 w pro¬ cesie takim jak kucie na zimno. 40 45 50 55 6091659 6 W ramach wynalazku mozliwe jest stosowanie róznych rozwiazan zgodnych z istota wynalazku i nie wykraczajacych poza zakres ochrony. PL