Przedmiotem wynalazku jest sposób powierzch¬ niowego uszczelniania gruntów mineralnych, orga¬ nicznych i nasypowych przez wytworzenie na ich powierzchni elastycznej i nieprzepuszczalnej blony.Budowle ziemne jak zbiorniki wodne, osadniki i zwalowiska odpadów poprzemyslowych, groble czy tamy zbudowane z gruntów rodzimych, skaly plonnej pochodzacej z kopaln, materialów poflota¬ cyjnych, zuzli czy popiolów powinny byc tak uszczelniane, aby zabezpieczaly otoczenie przed szkodliwym oddzialywaniem infiltrujacych wód, pyleniem drobnoziarnistych odpadów, badz wydo¬ bywajacych sie gazów z termicznie czynnych hald.Dokladne uszczelnienie jest szczególnie wazne, gdy zbiorniki wodne zawieraja silnie zanieczyszczone wody poprzemyslowe, które poprzez infiltracje mo¬ ga powodowac zanieczyszczenie srodowiska,lub gdy zbiorniki wodne sa posadowione na terenach obje¬ tych eksploatacja górnicza, co stwarza potencjalne zagrozenie wdarc wody do wyrobisk górniczych.Uszkodzenie zbiorników wodnych posadowionych w osrodkach gruntowych moze nastapic, gdy zachodzi wyplukiwanie lub rozmywanie gruntu, osuwanie sie obwalowan, grobli lub zapór a takze na skutek uszkodzenia podloza.Dotychczas znany jest sposób uszczelniania grun¬ tów przez ukladanie na ich powierzchni grubej warstwy nieprzepuszczalnej z plyt betonowych lub z zageszczajacej sie gliny, przy czym ukladanie gliny mozna stosowac tylko na powierzchniach plaskich. Powyzszy sposób uszczelniania jest bar- 2 dzo kosztowny. Znane jest takze wykladanie po¬ wierzchni gruntów foliami z tworzyw sztucznych.Jednakze folie takie trudno jest laczyc na duzych powierzchniach, przy czym nie sa one trwale oraz latwo ulegaja uszkodzeniom mechanicznym, co do¬ prowadza do gwaltownych ucieczek wody. Ponadto znany jest sposób uszczelniania powierzchni grun¬ tów zywicami syntetycznymi mocznikowo-formal- dehydowymi, epoksydowymi, felonoworezorcynowy- mi i tym podobnie, polegajacy na wprowadzaniu w grunt zywic badz przez iniekcje, badz tez przez wymieszanie z gruntem i zageszczenie go.Zastosowanie zywic syntetycznych wymaga kaz¬ dorazowo okreslenia odczynu gruntu, jego wilgo¬ tnosci i skladu mineralnego, przy czym nie mozna ich stosowac do gruntów gliniastych i ilastych.Uszczelnienie takie polega na wypelnieniu porów i zwiazaniu ziarn gruntu. Powoduje to, ze warstwa uszczelnionego gruntu posiada inne wlasnosci fi- zyko-mechaniczne niz podloze gruntowe, co powo¬ duje, ze przy zmianach wilgotnosci i temperatury moze ona popekac lub ulec rozkruszeniu.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu uszczelniania gruntów mineralnych, organicznych i nasypowych, który nie mialby wad dotychczas stosowanych sposobów, a zwlaszcza nadawalby sie do uszczelniania gruntów niezaleznie od ich odczy¬ nu i wilgotnosci i zapewnialby szczelnosc niezalez¬ nie od kata nachylenia powierzchni gruntu i od zmian temperatury i wilgotnosci. 9165391653 Cel ten udalo sie osiagnac dzieki zastosowaniu sposobu wedlug niniejszego wynalazku, który po¬ lega na przygotowaniu powierzchni gruntu, a na¬ stepnie na skoagulowaniu na niej lateksu butadie- nowo-styrenowego. Przygotowanie powierzchni gruntu polega na jej zwilzaniu emulsja bitumiczna 0 stezeniu 20 do 50% w ilosci 0,5 do 10 kg na 1 m^ uszczelnianej powierzchni lub wodnym roztworem chlorku wapnia CaCl2 w ilosci 0,25 do 10 kg CaCl2 na 1 m2 uszczelnianej powierzchni. Na tak przy¬ gotowana powierzchnie natryskuje sie roztwór wodny syntetycznego lateksu butadienowo-styre- nowego o stezeniu 10 do 60% w ilosci 0,3 do 5 kg suchej masy lateksu na 1 m2 uszczelnianej powierz¬ chni, przy czym w przypadku stosowania emulsji bitumicznej do wodnego roztworu syntetycznego la¬ teksu dodaje sie mydla sulfonaftowe w ilosci 0,05 do 0,5 kg na 1 m2 uszczelnianej powierzchni, dla uzyskania wiekszej elastycznosci i przyczepnosci skoagulbwanego lateksu do podloza.Powyzszy sposób nadaje sie do uszczelniania gruntu o wspólczynniku filtracji mniejszym od 1 • 10-3 m/s. Przed stosowaniem sposobu dla gruntu o frakcji zwirowej lub kamienistej, uszczelniona powierzchnie najpierw przykrywa sie cienka war¬ stwa gruntu o wlasciwym wspólczynniku filtracji.Lateks butadienowo-styrenowy koagulujac laczy ziarna gruntu a jednoczesnie wytwarza powierzch¬ nie elastyczna calkowicie przylegajaca do podloza, która jest nieprzepuszczalna dla wody i powietrza.Warstwa uszczelniajaca jest odporna na zmiany temperatury w zakresie — 10°C do 120°C, a zmiany wilgotnosci i temperatury nie powoduja jej skur¬ czów i nie wplywaja na jej szczelnosc.Dla zwiek¬ szenia stopnia bezpieczenstwa powierzchnie gruntu ponownie zwilza sie srodkiem koagulujacym i na¬ tryskuje wodnym roztworem lateksu, przy czym czynnosci te mozna wykonywac kilkakrotnie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony ponizej w przykladach zastosowania.Przyklad 1. Obwalowanie i grobla zbiorni¬ ków zawierajacych silnie zanieczyszczone gorace wody poprzemyslowe, wykonane z gruntów nasy¬ powych o frakcji kamienistej i zwirowej, pokrywa sie warstwa piasku drobnoziarnistego o wspól¬ czynniku filtracji 1,7 • 10-4 cm/s. Warstwa ta ma grubosc 0,5—2 cm. Nastepnie piasek zageszcza sie przez ubicie, tak aby stopien zageszczenia byl nie mniejszy niz 0,67. Na powierzchnie natryskuje sie pompami srodek koagulujacy w postaci roztworu wodnego kationowej emulsji bitumicznej o stezeniu 50%-owym, w ilosci 4 kg na 1 m2 uszczelnianej powierzchni. Na tak przygotowana powierzchnie natryskuje sie roztwór wodny lateksu butadieno- wo-styrenowego o stezeniu 30%-owym w ilosci 4 kg na 1 m2 uszczelnianej powierzchni. Nastepnie w celu otrzymania grubszej warstwy uszczelniaja¬ cej, powierzchnie pokrywa sie ponownie emulsja bitumiczna w ilosci 2 kg na 1 m2 powierzchni i po¬ nownie natryskuje sie lateks butadienowo-styreno- wy o stezeniu 30%-owym w ilosci. 2 1 na 1 m2 uszczelnianej powierzchni.Przyklad 2. Obwalowanie i dno osadnika po¬ piolów z elektrowni, zbudowane z popiolów o wspólczynniku filtracji wynoszacym 8 • 10~5 — • 10~4 m/s, zwilza sie roztworem nasyconym chlor¬ ku wapnia CaCl2 w ilosci 6 kg na 1 m2 powierzch¬ ni, a na tak przygotowana powierzchnie natryskuje sie za pomoca pomp lateks butadienowo-styreno¬ wy o stezeniu 60%-owym. Nastepnie wewnetrzne strony obwalowania uszczelnia sie dodatkowo przez natrysk kationowej emulsji bitumicznej o stezeniu 50%-owym w ilosci 3 kg na 1 m2 powierzchni i po¬ nownie natryskuje sie lateks butadienowo-styreno¬ wy w ilosci 3 1 na 1 m2 uszczelnianej powierzchni "J obwalowan. PL