Przedmiotem wynalazku jest uklad do wytwarza¬ nia wolnozmiennego napiecia liniowego, zwlaszcza napiecia polaryzacji do "badan elektrochemicznych.Znane elektrochemiczne zródlo wolnozmiennego napiecia, liniowego, stosowane w badaniach elektro¬ chemicznych, miedzy innymi w polarografii, zawie¬ ra zasilacz pradu stalego, drutowy .potencjometr obrotowy z uziemionym odczepem oraz silnik elek¬ tryczny. Silnik elektryczny napedza, poprzez prze¬ kladnie mechaniczna obnizajaca obroty, suwak po¬ tencjometru, zasilanego z zasilacza pradu stalego.Zbierane z suwaka napiecie jest napieciem zmienia¬ jacym sie liniowo, z predkoscia zalezna od nasta¬ wionego przelozenia przekladni mechanicznej.Opisane zródlo ima duze wymiary oraz duzy cie¬ zar, a ponadto nie zapewnia wymaganej doklad¬ nosci zmian napiecia, z uwagi na niepewnosc kon¬ taktowania suwaka, szczególnie podczas pracy w korozyjnej atmosferze w laboratoriach elektroche¬ micznych.Wyeliminowanie wymienionych wad bylo powo¬ dem opracowania ukladu wedlug wynalazku.Uklad do wytwarzania, wolnozmiennego napie¬ cia liniowego wedlug wynalazku zawiera integra¬ tor, zasilany ze stabilizowanego zródla napiecia, którego wyjscie jest polaczone, poprzez regulator napiecia wstepnego, z wejsciem pierwszego kompa¬ ratora oraz wyjsciem ukladu i Jbeziposrednio z wejs¬ ciem drugiego komparatora. Do drugiego wejscia pierwszego komparatora jest podlaczony regulator napdecia koncowego, natomiast drugie wejscie dru¬ giego komparatora jest polaczone z punktem o po¬ tencjale równym lub. bliskim potencjalowi masy.Wyjscia komparatora sa polaczone z ukladem ko¬ mutacji, który steruje, poprzez przekazniki, ko¬ rzystnie kontaktronowe, oraz uklad sterowniczy, integrator.Uklad komutacji sklada sie z ukladu pamieci, którego jednp wejscie jest polaczone z ukladem porzadkujacym oraz poprzez wylacznik z ukladem sterowniczym, a drugie wejscie z ukladem ksztal¬ tujacym, przy czym wejscia ukladu porzadkujace¬ go sa polaczone z komparatorami. Do dwóch wyjsc ukladu pamieci sa .podlaczone cewki przekazników, których/styki sa polaczone z (biegunami zródla na¬ piecia oraz z wejsciem integratora. W szereg z zestykami tych przekazników oraz równolegle do kondensatora integratora sa wlaczone zestyki dwóch dodatkowych przekazników, których cewki sa ste¬ rowane z ukladu sterowniczego.Uklad charakteryzuje sie prostota obslugi oraz duza niezawodnoscia dzialania bez wzgledu na wa¬ runki otoczenia.Pirzedmiot wynalazku jest opisany na przykladzie wykonania na rysunku.Integrator 1 wykonany na scalonym' wzmacnia¬ czu operacyjnym wytwarza, po podaniu na jego wejscie napiecia ze zródla zasilania, napiecie zmie¬ niajace sie liniowo w czasie. Napiecie integratora 1, po zsumowaniu z nagieciem poczatkowym dostar- 91 291 \3 91291 4 czanym przez regulator 2 napiecia poczatkowego, wykonany na potencjometrze wielozwojowym, two¬ rzy napiecie wyjsciowe, podawane na wyjscie ukla¬ du 3 oraz na wejscie komparatora 4, na którego drugie wejscie jest podawane napiecie koncowe z regulatora 5 napiecia koncowego, wykonanego po¬ dobnie jak regulator 2 napiecia poczatkowego na potencjometrze wielozwojowyim. Po zrównaniu sie poziomów obu napiec na wejsciach komparatora 4, na jego wyjsciu nastepuje zmiana stanu logiczne¬ go, która za posrednictwem ukladu porzadkujace¬ go 6 i ukladu pamieci 7, które wchodza w sklad ukladu komutacji 8, powoduje przelaczenie stanu kontaktronów 9 i 10. Po uplywie czasu, równego czasowi opóznienia zadzialania kontaktronów 9 i wynikajacego z i<&;-bezwladnosci magnetycznej, nastepuje przelaczenie polaryzacji napiecia poda¬ wanego ma wejscie integratora 1 poprzez zwarty zestyk kontaktronu 11 wchodzacego w sklad ukladu sterowniczego 12. Zmiana polaryzacji napiecia na wejsciu integratora 1 pociaga za sofba odwrócenie kierunku zmian napiecia na j-ego wyjsciu np. z narastania na opadanie, a tym samym zlmiane na¬ piecia na wejsciu komparatora 4. Komparator po¬ wraca do poczatkowego stanu logicznego.Napiecie z wyjscia integratora jest ponadto po¬ dawane na wejscie komparatora 13, którego drugie wejscie jest polaczone z masa ukladu. Po osiagnie¬ ciu przez napiecie wyjsciowe integratora 1 pozio¬ mu zerowego nastepuje zmiana stanu logicznego na wyjsciu komparatora 13 i za posrednictwem ukladu komutacji 8 przelaczenie kontaktronów 9 i 10, a wiec ponowna zmiane polaryzacji napiecia wejs¬ ciowego integratora 1. W opisanym cyklu pracy na wyjsciu 3 ukladu otrzymuje sie sygnal napieciowy o ksztalcie symetrycznej pily, o liniowych zbo¬ czach narastajacych i opadajacych. Wartosci mak¬ symalne i imdnimalne napiecia wyjsciowego sa rów¬ ne odpowiednio wartosciom napiecia usltalonym na wejsciach regulatorów napiecia koncowego i po¬ czatkowego.Uklad wedlug wynalazku umozliwia równiez o- tnyimanie przebiegu jednorazowego narastajacego lub opadajacego. W tym celu w ukladzie komu¬ tacji 8 zamyka sie recznie wylacznik 14, w wyniku czego do przerzutnika 15 w ukladzie sterowniczym 12 zostanie podany, w momencie zrównania napie¬ cia wyjsciowego z napieciem regulatora 5 napiecia koncowego, z ukladu porzadkujacego 6, impuls po¬ wodujacy zmiane stanu tego przerzutnika. zmiana stanu przerzutnika 15 powoduje zmiane sygnalu na cewce kontaktronu 11, rozwarcie jego styków i odlaczenie zródla napiecia od wejscia integrato¬ ra 1.Uklad sterowniczy jest wyposazony w przelacz¬ niki przyciskowe startu 16, zatrzymania 17 i kaso¬ wania 18. Uklad ten umozliwia reczne przekazy¬ wanie do ukladu elektronicznego rozkazów doty¬ czacych wymaganego rodzaju pracy. Nacisniecie przycisku startu 16 powoduje, dzieki zmianie stanu przerzutnika 15, zamkniecie styków kontaktronu 11 oraz rozwarcie styków kontaktronu 19 bocznikuja¬ cego kondensator 20 integratora 1, a wiec urucho¬ mienie integratora 1 i wytwarzanie zmieniajacego sie liniowo napiecia. Nacisniecie przycisku zatrzy¬ mania 17 powoduje rozwarcie styków kontaktronu 11 i ustanie procesu integracji, a tym samym u- trzymanie sie na wyjsciu ukladu napiecia osiag¬ nietego w czasie pracy integratora 1. Nacisniecie przycisku kasowania 18 powoduje rozwarcie sty¬ ków kontaktronu 11 i zamkniecie styków kontak¬ tronu 19. Integrator 1 zostaje jednoczesnie wyla¬ czony oraz zwarty i na jego wyjsciu pojawi sie napiecie równe zeru.Uklad ksztaltowania 2% wchodzacy w sklad ukla¬ du komutacji 8 ma na wejsciu przycisk zwrotu 22.Nacisniecie przycisku zwrotu 22 powoduje wytwa¬ rzanie przez -uklad ksztaltujacy 21 impulsu, który doprowadzony do ukladu pamieci 7 powoduje prze¬ laczenie stanu wyjsciowego pamieci, a tym samym przelaczenie stanu kontaktronów 9 i 10 i zmiane polaryzacji napiecia podawanego na wejscie inte¬ gratora 1. Napiecie wyjsciowe integratora 1 zmienia kierunek przyrostów, co powoduje, ze na wyjsciu ukladu uzyskuje sie napieciowy sygnal pilowy o zadanej róznicy amplitud. PL