Przedmiotem wynalazku jest wibrator. Znane sa na przyklad z opisu patentowego RFN nr 1 281 198 wibratory zawierajace cylinder zamkniety z obustronplytami, posia¬ dajacy otwór wlotowy dla sprezonego powietrza i otwory wylotowe, tlok posiadajacy kanaly dla przeplywu sprezo¬ nego powietrza i poruszajacy sie ruchem posuwisto-zwrot¬ nym w cylindrze. Po obu stronach tloka w cylindrze znaj¬ duja sie komory robocze. Kazda z komór roboczych ma polaczenie z otworami wylotowymi. Sprezone powietrze przesuwa tlok w cylindrze w wyniku powstawania prze- ciwcisnienia dzialajacego na tlok.Znane wibratoryzawieraja tlok posiadajacyjeden otwór wlotowy i dwa otwory wylotowe umieszczone w róznych odleglosciachpo przeciwnych stronach osi otworu wyloto¬ wego.W tloku znajduja sie kanaly którymi sprezone powietrze doprowadzane jest z otworu wlotowego do komór robo¬ czych, znajdujacych sie po przeciwnych stronach tloka w cylindrze. W znanych wibratorach wspólpraca tfcoka z cylindrem jest niemozliwa bezsmarowania ze wzgledu na tarcie wystepujace miedzy powierzchniami tloka i cylin¬ dra. W znanych wibratorach osiagane parametry technicz¬ ne sa niewspólmiernie niskie w stosunku do kosztu i cieza¬ ru urzadzenia.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji wibra¬ tora, który nie ma wad wibratorów znanych ze stanu techniki.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze wibrator zawiera cylinder skladajacy sie z pierscieni, tulejki umie¬ szczone w cylindrze i posiadajace pierscieniowe rowki laczace sie z otworami tulejek i otworami wylotowymi oraz elementy dla regulowania czestotliwosci i amplitudy drgan wibratora.Tlok wibratora ma na zewnetrznej powierzchni kanalek w ksztalcie spirali o bardzo malymprzekroju poprzecznym umozliwiajacy przecieki sprezonego powietrza do jednej z komór roboczych.W wibratorze wedlug wynalazku elementy dla regulacji czestotliwosci i amplitudy drgan wibratora stanowia me¬ chanizm sprezynowy zamocowany do plyty zamykajacej cylinder lub przewód bocznikowy w którym usytuowany jest zawór sterujacy. Wibrator wedlug wynalazku moze zawierac kilka cylindrów z tlokami polaczonymi sztywno za pomoca pretów oraz zawory dlawiace usytuowane w otworach wylotowych kierujac wyplywajace powietrze na zewnetrzna powierzchnie cylindra. Wibrator wedlug wynalazku jest tani i efektywny, zdolny do przekazywania energii o zmiennej wartosci przy mniejszych jego wymia¬ rach i ciezarze.W wibratorze wedlug wynalazku sprezone powietrze doprowadzane do cylindra, dla nadania tlokowi ruchu posuwisto-zwrotnego, wykorzystywane jest równiez do innych celów, jak na przyklad do chlodzenia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wibrator w przekroju poprzecznym, fig. 2 - wibrator w przekroju wzdluz linii II - II na fig. 1, fig. 3 - inne rozwiazanie wibratora w przekroju poprzecznym, fig. 4- jeszcze inne rozwiazanie wibratora w przekroju poprzecz¬ nym, fog. 5 - jeszcze inne rozwiazanie wibratora w prze- 91 06791 067 3 kroju poprzecznym, fig. 6 -cylinderwibratora w przekroju poprzecznym, fig. 7 - inne rozwiazanie cylindra wibratora w przekroju poprzecznym, fig. 8 - fragment wibratora w przekroju poprzecznym, fig. 9 - wibrator wielotlokowy w przekroju poprzecznym.Na fig 1 i 2 przedstawiono wibrator, który ma cylinder 10 zamkniety na koncach plytami 11 i 12 zamocowanymi za pomoca srub 13. Miedzy dwoma koncami cylindra 10 znajduje sie usytuowany promieniowo otwór wlotowy 14 dla czynnika pod cisnieniem, na przyklad powietrza.Wscianie cylindra 10 znajduja siedwa otworywylotowe i 16, których osie sa usytuowane pod katem 90° do osi otworu wlotowego 14. Otwory wylotowe 15 i 16 usytuowa¬ ne sa na jednej wysokosci i w równych odleglosciach od otworu wlotowego 14. Wewnatrz cylindra 10 umieszczone sa dwie tulejki 17 i 18 usytuowane osiowo a miedzy nimi znajduje sie rowek pierscieniowy 19 majacy polaczenie z otworem wlotowym14. fe Tulejki 17 i 18 wykonane sa z tworzywa sztucznego na przyklad takiego jak politetrafluorotylen. Moga tez byc wykonane z brazu olowiowego grafitowego. Tulejki17 i 18 stanowia panewki nie wymagajace smarowania.Na obwodach zewnetrznej powierzchni tulejek 17 i 18, w srodku miedzy ich koncami, ^znajduja sie dwa rowki pierscieniowe 20 i 21 polaczone z otworami 22 znajdujacy¬ mi sie w tulejkach 17 i 18. Otwory 22 wykonane sa w scian¬ kach tulejek 17 i 18 na przeciwko odpowiednich otworów wylotowych 15 i 16.W cylindrze 10 znajduje sie tlok 24 przesuwajacy sie wewnatrz tulejek 17 i 18. W tloku 24 wykonane za dwa kanaly 25 i 26 w ksztalcie litery „L". Kazdy z kanalów 25 i 26 ma polaczenie z komorami roboczymi 27 i 28 znajduja¬ cymi sie po przeciwnych stronach tloka 24. Tlok 24 przesu¬ wajac sie w cylindrze 10 z polozenia srodkowego w jednym lub drugim kierunku powoduje polaczenie jednego zkana¬ lów 25 lub 26 z rowkiem pierscieniowym 19. Osiowe odcinki kanalów 25 i 26 maja dlugosc wieksza od polowy dlugosci tloka 24 i gdy tlok 24 znajduje sie w srodku cylindra 10 zaden z kanalów 25 i 26 nie ma polaczenia z rowkiem pierscieniowym 19.Gdy sprezone powietrze doprowadzane jest do otworu 14 moga miec miejsce przecieki przeplywu miedzy tlokiem 24 i wewnetrznymi powierzchniami tulejek 17 i 18. Korzys¬ tnie przecieki te powinny dotyczyc jednej z komór robo¬ czych 27 lub 28, bezposrednio lub po przejsciu jednego z kanalów 25 lub 26, powodujac nieznaczne nadcisnienie w jednej z komór roboczych 27 i 28.W praktyce dla urzadzen uruchamiajacych stosuje sie na powierzchni tloka 24 specjalne rowki przeciekowe 29 o ba¬ rdzo malym przekroju poprzecznym. Rowek przeciekowy 29 ma korzystne ksztalty spirali. Sprezone powietrze roz¬ preza sie w komorach 27 i 28 i przeplywa do otworów wylotowych 15 i 16 przezodpowiednie rowki obwodowe 20 i 21 chlodzac tulejki 17 i 18. Ucho30 sluzy do zamocowania wibratora. Sprezone powietrze doprowadzane do otworu wlotowego 14 dostaje sie do jednego z konców cylindra 10 przez jeden z kanalów 25 lub 26, przesuwajac tlok 24 w odpowiednim kierunku, co powoduje z kolei, ze drugi z kanalów 25 lub 26 uzyskuje polaczenie z otworem wloto¬ wym 14 i z komora robocza w przeciwnym koncu cylindra powodujac przesuw tloka 24 w przeciwnym kierunku.Predkosc przesuwu tloka 24 w obu kierunkach zalezy od stopnia sprezenia powietrza wchodzacego i od masy tloka 24. Na fig. 3 przedstawiono inne rozwiazanie wibratora 4 z fig. 1 i 2, w którym cylinder utworzony jest z trzech pierscieni 31, 32, 33 polaczonych za pomoca srub 13.Jeszcze inne rozwiazanie wibratora przedstawione jest na fig. 4 cylinder sklada sie z pieciu pierscieni34,35,36,37,38 polaczonych za pomoca srub 13.Wibrator z dluzszymi cylindrami przystosowane sa do wiekszych tloków o wolniejszych przesuwach wibracyj¬ nych, ale o wiekszej mocy. Na fig. 3 i 4 nie pokazano otworów wylotowych znajdujacych sie w scianie cylindra.W wibratorze pokazanym na fig. 3 plyty 41 i 42 znajdujace sie na koncach cylindra posiadaja centralnie umieszczone \t otwory 43 i 44 polaczone ze zlaczkami rurowymi 45 i 46 , w ksztalcie litery „L", których zewnetrzne koncepolaczo- j ne sa za pomoca przewodu 47 w ksztalcie litery „U", w której znajduje sie zawór sterujacy 48. Zlaczki rurowe 45, 46 i przewód 47 stanowia obejscie bocznikowe miedzy komorami roboczymi.W wibratorze pokazanym na fig. 4 bocznikowe przejscie 49 tworza otworywykonane w plytach 39 i 40 i w pierscie- niach 34,35,37,36, i 38. Wprzeciwnychkoncach boczniko¬ wego przejscia 49 znajduja sie zawory sterujace 50 i 51.Przez wzajemne bocznikowe polaczenie komór roboczych mozliwe jest regulowanie czestotliwosci i amplitudydrgan wibratora.Na fig. 5 przedstawiono wibratorpodobny do wibratora z fig. 1, który posiada cylinder skladajacy sie z trzech pierscieni 61, 62 i 63 posiadajacy otwory wylotowe 66 i 67 z zaworami dlawiacymi 68 i 69.Kazdy zawór dlawiacy 68 i 69 zawiera korpus 70 majacy no koncówke 71 w ksztalcie stozka scietego, szesciokatny kolnierz 72 oraz cylindryczne czesci 73 i 74 gwintowane.Czesci cylindryczne 74 zaworów 68 i 69 wkrecone sa w otwory wylotowe 66 i 67 a kolnierze 72 wystaja ponad zewnetrzne krawedzie otworów 66 i 67.Kazdy korpus zaworów 68 i 69 ma otwór 76 przechodzacy przez cylindryczna czesc 74, kolnierz 72 i koncówke 71.Otwór 76 laczy sie z poprzecznym otworem 77. Koncówka 71 nakryta jest kapturkiem 78 majacym stopniowy otwór 79, którego czesc ma ksztalt stozka odpowiadajacego stoz- 40 kowi koncówki 71. Druga czesc otworu 79 posiada gwint, za pomoca którego kapturek 78 polaczony jest z cylindry¬ czna czescia 73 korpusu 70. Przez obrót kapturka 78 zmniejsza sie odleglosc miedzy koncówka 71 a powierzch¬ nia stozkowa otworu 79, co powoduje ograniczenie ilosci 45 powietrza plynacego z otworu wylotowego 67 i wzdluz otworu 76 i 77.Wlatujace powietrze kierowane jest na zewnetrzna powie¬ rzchnie wibratorapowodujacjego chlodzenie. Nakretka 80 zabezpieczajaca kapturek 78 nakrecona jest na cylindrycz- 50 na czesc 73. Zastosowanie zaworów dlawiacych 68 i 69 przy pomocy których mozliwe jest regulowanie ilosci po¬ wietrza, wyplywajacego, umozliwia dowolne sterowanie czestotliwoscia i amplitudami drgan tloka 24. W konsek¬ wencji ograniczenia wyplywupowietrza uzyskuje siezwie- 55 kszenie czestotliwosci i zmniejszenie amplitudy drgan tlo¬ ka. Zawory 68 i 69 moga byc nastawione róznie i niezalez¬ nie, co w konsekwencji powoduje rózne przecietne cisnie¬ nia w komorach roboczych. Podobny efekt uzyskuje sie przez zastosowanie srednic wylotowych lub otworuwloto- 60 wego albo róznych odleglosci miedzy otworami wylotowy¬ mi i otworem wlotowym w cylindrze. Wcylindrze wibrato¬ ra przedstawionym na fig. 6 otwory wylotowe 81 i 82 usytuowane sa w róznych odleglosciach od otworu wloto¬ wego 85 i pierscieniowego rowka 86. Otwory wylotowe 87 H5 i 88 znajdujace sie w cylindrze usytuowane sa naprzeciw91 067 otworów 81 i 82. Cylinder wibratora przedstawiony na fig. 7 ma otwory wylotowe 91 i 92 w wewnetrznych tulejkach 93 i 94 i odpowiadajace im otwory wylotowe 97 i 98 znajdujace sie w cylindrze o róznych srednicach, aleusytu¬ owane w równych odleglosciach od otworu wlotowego 95 i rowka pierscieniowego 96.Na fig. 8 przedstawiono fragment wibratora, w którym zewnetrzny cylinder 110 i tulejki 111 zamkniete sa plyta lf2 zamocowana za pomoca srub 113. Wplycie 112 znajdu¬ je sie gwintowany otwór, do którego wkreconyjestmecha¬ nizm sprezynowy 114 dzialajacy pod wplywem sprezonego powietrza, regulujacy cisnienie powietrza doprowadzane¬ go przewodem 115.'Mechanizm sprezynowymoze stanowic metalowa sprezyna. Tloczek 116 reaguje na kazdy cykl drgania tloka. Przez zastosowanie mechanizmu sprezyno¬ wego 114 drgania tlokasa re^ilowane. Mechanizmsprezy¬ nowy 114 moze byc umieszczony w przeciwnych koncach tloka i moze posiadac inny uklad kontrolny.Na fig. 9 przedstawiono wibrator skladajacy sie z trzech cylindrów z tlokami polaczonych wzdluz osi.Kazdy cylindersklada sie z trzech zewnetrznychpierscieni 121,122 i 123 i wewnetrznych tulejek 124 i 125.Kazda tulejka 124, 125 posiada pierscieniowy rowek 126 laczacy otwór wylotowy w tulejce z otworem wylotowym umieszczonym na przeciwko w cylindrze (nie pokazanym na rysunku).W kazdym z trzech polaczonych cylindrów znajduje sie tlok 127 majacy kanaly 128 i 129 w ksztalcie litery „L", sluzace do okresowych polaczen komór roboczych znajdu¬ jacych sie po obu stronach tloka 127 z otworem wlotowym 130 poprzez rowek pierscieniowy 131. Wszystkie trzy tloki 127 polaczone sa pretami 132 majacymi gwintowe zakon¬ czenia 133 i 134, wkrecane w otwory w tlokach. Prety 132 obok zakonczen gwintowych maja odcinki splaszczone 133a i 134a umozliwiajace wkrecenie ich za pomoca klucza.Pret 132 laczacytlok srodkowy 127 z tlokiem 127 po prawej stronie na fig. 9 zamocowanyjestwpanewce 135 osadzonej w plycie 136. Pret 132 laczacy tlok srodkowy 127 z tlokiem 127 po lewej stronie na fig. 9 osadzony jest w dwóch uszczelkach 137, z których kazda sklada sie z cienkiego pierscienia 138 o prostokatnym przekroju poprzecznym otoczonego pierscieniem 139. Uszczelki 137 osadzone sa w plycie 140. Koncowe plyty 141 i 142 zamocowane sa za pomoca srub 143, które w specjalnie do tego celu wywier¬ conych otworach przechodza przez czesci pierscieniowe 121,122,123 i plyty 136 i 140.W koncowej plycie 142 osadzona jest tulejka 144, przez która przechodzi pret 145 dla polaczenia tloków 127 z in¬ nym urzadzeniem {nie pokazanym na rysunku) Sprezone powietrze doprowadzane do otworu wlotowego 130 powoduje, zgodne przesuwanie sie tloków 121.Zaleta wibratorów skladajacych sie z kilku cylindrów jest ich sztywne polaczenie bez obawy odchylen tloków, co mogloby powodowac tarcie i szybsze ich zuzywanie. W ta¬ kich wibratorach tloki sa krótsze.Wibratory skladajace sie z kilku cylindróww porówna¬ niu z wibratorami jednocylindrowymi, maja wieksza po¬ wierzchnie tloków, na które dziala sprezone powietrze w stosunku do ich ciezaru i dlugosci kanalów dla przeply¬ wu powietrza, co powoduje, ze opór przeplywu jest mniej- szy a w rezultacie wieksza jest czestotliwosc drgan i wie¬ ksza przekazywana moc. PL