Przedmiotem wynalazku jest uklad sluzacy do sterowania programowego w funkcji czasu predkosci obrotowej Tsilnika elektrycznego, zwlaszcza w samochodowych urzadzeniach badawczych, w których wymagane jest cykliczne zwiekszenie i zmniejszenie predkosci obrotowej badanego zespolu. Uklad ten moze równiez sluzyc do sterowania innych urzadzen jak np. urzadzenia produkcyjne, technologiczne, transportowe, dzwigowe itp.Znane sa uklady do sterowania programowego w funkcji czasu predkosci obrotowej badanych zespolów, w których predkosc obrotowa jest zmieniana przez zmiane przekladni mechanicznej..Znane sa równiez uklady, w których predkosc obrotowa jest zmieniana przy pomocy przekazników krzywkowych z naniesionym na krzywce programem zmian predkosci obrotowej.W niektórych przypadkach stosuje sie sekwencyjnie sterowane przekazniki czasowe które zwieraja odpowiednie rezystory w obwodzie sterowania wzmacniacza zasilajacego silnik elektryczny. Znane sa tez uklady, w których cykliczna zmiana predkosci obrotowej nastepuje przez wykorzystanie impulsów sterujacych zapisanych na tasmie magnetycznej lub perforowanej.Stosowane uklady posiadaja wiele niedogodnosci jak np.: duze wymiary i mala trwalosc w przypadku ukladów z przekaznikami „czasowymi lub krzywkowymi; duzy koszt wykonania i skomplikowana strukture w przypadku ukladów sterowanych tasma magnetyczna lub perforowana.Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci znanych ukladów do sterowania predkosci obrotowej. zwlaszcza do sterowania cyklicznego predkosci obrotowej w samochodowych urzadzeniach badawczych. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie ukladu, który zapewnia duza dokladnosc, niezawodnosc, latwa regulacje i nastawienie programu, maly koszt montazu ze wzgledu na typowe elementy sterowania automatycznego oraz mala ilosc zajmowanego miejsca ze wzgledu na prosta budowe, umozliwiajaca zastosowanie elementów pólprzewodnikowych.2 f 90 503 Opracowany uklad wedlug wynalazku umozliwia cykliczne programowe zmienianie predkosci obrotowej silnika elektrycznego od wartosci minimalnej do maksymalnej, przy czym charakter narastania predkosci moze byc schodkowy, liniowy, wykladniczy, nieliniowy, sinusoidalny itp.Uklad szczególnie nadaje sie do realizacji cykli symetrycznych to znaczy takich, w których przebieg narastania predkosci obrotowej silnika jest taki sam jak przebieg zmniejszenia sie predkosci obrotowej silnika.Umozliwia to sterowanie programowe z wymuszonym przebiegiem predkosci w funkcji czasu w postaci schodków, trójkatów, trapezów, pólkoli itp.Uklad ten nadaje sie w szczególnosci do napedu urzadzen badawczych dla zespolów samochodowych.W zastosowaniu do napedów dzwigowych i transportowych umozliwia on uzyskiwanie stalego przyspieszenia.Istota wynalazku polega na kolejnym zwieraniu potencjometrów w obwodzie sterowania wzmacniacza, z którego jest zasilany silnik elektryczny, przy pomocy laczników kolejno zwieranych sygnalami z rozdzielacza impulsów sterowanego generatorem impulsów. Sygnaly do rozdzielacza impulsów w okreslonych nastawionych jednostkach czasu sa podawane z generatora impulsów. Kolejne impulsy z rozdzielacza impulsów powoduja zwieranie kolejno wzrastajacej ilosci potencjometrów w obwodzie sterujacym wzmacniacza co powoduje wzrost pradu sterujacego i wzrost predkosci obrotowej silnika. Po zwarciu wszystkich potencjometrów oprócz ostatniego ograniczajacego nastepuje, za pomoca laczników elektrycznych, kolejne rozwieranie potencjometrów, wzrost pradu sterujacego i zmniejszenie predkosci obrotowej sterowanego przez wzmacniacz silnika elektrycznego.Przyklad rozwiazania ukladu sterowania programowego silnikiem elektrycznym wedlug wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia program cyklicznej schodkowej zmiany predkosci obrotowej silnika, a fig. 2 — schemat ideowy ukladu sterowania silnikiem elektrycznym.W sklad ukladu sterowania wchodza: lacznik styczni kowy LS, wylaczniki W1 i W2, wzmacnicz WM, silnik elektryczny M, generator impulsów Zl, rozdzielacz impulsów Rl, potencjometry zadajace predkosc Rl, R2, R3... Rn, potencjometr ograniczajacy Rz, laczniki elektryczne A1, A2, A3, B1, B2, B3.. N, czujnik predkosci obrotowej CO oraz czujnik pradu CP.Uklad do programowego sterowania silnikiem elektrycznym posiada potencjometry R1, R2, R3.«. Rn Rz polaczone szeregowo, miedzy zasilacz stabilizowany ZS, a wejscie wzmacniacza WM, zwierane przez laczniki elektryczne Al, A2, A3 ... N ... B3, B2, B1, wlaczane przez rodzieIacz impulsów Rl, którego wejscie polaczone jest z generatorem impulsów Zl, przy czym laczniki A1, B1, wlaczone sa równolegle bezposrednio do jednego z biegunów zasilacza stabilizowanego ZS miedzy potencjometry R1 i R2, laczniki A2 i B2 wlaczone sa równolegle bezposrednio do jednego z biegunów zasilacza stabilizowanego ZS i miedzy potencjometry R2 i R3, a lacznik N wlaczony jest równolegle bezposrednio do jednego z biegunów zasilacza stabilizowanego ZS i miedzy potencjometry Rn i Rz ponadto laczniki A1, B1, A2, B2 ... N, polaczone sa elektrycznie lub mechaniczne z wyjsciami 1a, 2a, 3a .n .. 3b, 2b, Tb, rozdzielacza impulsów Rl. Laczniki elektryczne A1, B1, A2, B2 ... N polaczone sa z wyjsciami 1a, 2a, 3a ... n ... 3b 2b, 1b rozdzielana najkorzystniej kolejno dla cyklicznej zmiany predkosci obrotowej silnika elektrycznego M.Dzialanie ukladu przedstawionego na figurze 2 jest nastepujace. Lacznikiem stycznikowym LS zalacza sie napiecie do ukladu wzmacniacz WM — silnik elektryczny M, oraz do obwodów sterowniczych. Nastepnie zalacza sie sterowanie wylacznikiem W1, sterowanie programowe wylacznikiem W2. Rozpoczyna prace generator impulsów Zl, który w okreslonych jednakowych przedzialach czasu t1, t2, t3... tn, przedstawionych na fig 1, wysyla impulsy do rozdzielacza impulsów Rl, na którego wyjsciach 1a, 2a, 3a — n - 3b, 2b, 1b pojawiaja sie sygnaly, które powoduja poprzez laczniki A1, A2, A3... N, B3, B2, B1, zwieranie potencjometrów R1, R2, R3 ... Rn. Potencjometry zwierane sa w ten sposób, ze laczniki A1, A2, A3 — N powoduja zwiekszanie predkosci obrotowej silnika elektrycznego M, gdyz nastepuje zwiekszenie pradu sterujacego, plynacego w obwodzie wejsciowym wzmacniacza WM, — natomiast laczniki B/N—1 ... B3, B2, B1, powoduja zmniejszenie predkosci silnika elektrycznego M, gdyz nastepuje zmniejszenie pradu sterujacego plynacego w obwodzie sterujacym wzmacniacza WM. Po zwarciu potencjometru R1 sygnalem z wyjscia 1b rozdzielacza impulsów Rl poprzez lacznik B1, silnik M osiaga minimalna predkosc obrotowa przy koncu cyklu. Nastepny impuls zespolu impulsujacego powoduje pojawienie sie sygnalu na wyjsciu 1a rozdzielacza impulsów Rl, zwarcie ponowne potencjometru R1 poprzez lacznik A1 i rozpoczyna nastepny cykl zmian predkosci obrotowej silnika M od predkosci minimalnej.Stabilizacje predkosci obrotowej silnika M zapewnia petla sprzezenia zwrotnego predkosciowego zrealizowanego poprzez czujnik predkosci obrotowej silnika M oraz wezel sumacyjny na wejsciu wzmacniacza WM. W ukladzie przedstawionym na fig. 2, sygnaly sterujace z rozdzielacza impulsów Rl moga byc podawane kolejno na dowolne laczniki, sposród przedstawionych na tym rysunku, co umozliwia realizacje róznych programów zmian predkosci. W odmianie ukladu zespól impulsujacy Zl, oraz rozdzielacz impulsów Rl, moga byc typu pneumatycznego lub hydraulicznego.90 503 3 PL