Przedmiotem wynalazku jest sposób montazu, w zasadzie pionowego, elementów laczonych ze soba na wcisk, zwlaszcza czesci maszyn elektrycznych.Stan techniki, jego charakterystyka i krytyczna ocena. Znany jest sposób montazu elementów wciskanych przy pomocy pras hydraulicznych. Cecha charakterystyczna tego sposobu jest wywieranie stosunkowo duzych sil statycznych, co moze byc przyczyna uszkodzen czesci montowanych i ogranicza jego stosowanie. W szczególnos¬ ci nie mozna sie nim posluzyc do wciskowego osadzania lozysk tocznych w tych warunkach montazu, kiedy wciskany pierscien lozyska jest niedostepny, gdyz przylozenie duzej sily statycznej do drugiego z pierscieni i przeniesienie jej na pierscien wciskany poprzez elementy toczne, moze spowodowac uszkodzenie lozyska.Istnieja takze trudnosci przy stosowaniu tego sposobu do wciskania elementów w ksztalcie tarcz lub pokryw o sciance stosunkowo cienkiej i przez to wykazujacych pewna wiotkosc, zwlaszcza w przypadkach, kiedy zachodzi laczenie tych elementów z innymi na wielu powierzchniach zestyku wciskowego. Dzialanie duzych sil statycznych na taka czesc konstrukcyjna bardzo czesto powoduje jej pekniecie.W przypadku stwierdzenia niszczenia elementów laczonych wciskowo w wyniku dzialania sil statycznych przy uzyciu pras hydraulicznych, stosuje sie montaz reczny za pomoca narzedzi slusarskich. Jest to bardzo uciazliwy i pracochlonny sposób, który nie gwarantuje poprawnej jakosci montazu i jest oczywistym regresem w przeprowadzeniu opisywanej operacji technologicznej.Cel wynalazku i wytyczenie zadania technicznego. Celem wynalazku jest znalezienie takiego sposobu wciskowego laczenia czesci, przy którym nie bylyby one narazone na uszkodzenia, a montaz przebiegalby szybko i sprawnie. Nowy sposób winien takze rozwiazywac szczególne trudnosci wystepujace przy tego rodzaju laczeniach, gdy jednym z elementów jest lozysko toczne, a takze przy montazu cienkosciennych wiotkich czesci konstrukcyjnych, zwlaszcza osadzanych na wielu powierzchniach zestyku wciskowego.Twórcze rozwiazanie zagadnienia. Zagadnienie zostalo wedlug wynalazku rozwiazane w ten sposób, ze po unieruchomieniu jednego z laczonych wciskowo elementów, drugi naprowadza sie tak, by krawedzie powierz¬ chni zestyku laczonych czesci pokrywaly sie, nastepnie przyklada sie bezposrednio do elementu wciskanego lub do innej czesci konstrukcyjnej, poprzez która sila jest na ten element przenoszona, z naciskiem wstepnym wywieranym pneumatycznie, dociskacz urzadzenia wibracyjnego i uruchamia sie je. Wytwarzana przez urzadzenie2 90 150 wibracyjne sila zmienna powoduje stopniowe wglebianie sie elementu wciskanego wzdluz tworzacych powierz¬ chni zestyku w laczony z nim element unieruchomiony. Operacje prowadzi sie az do osiagniecia pelnego zalozonego polaczenia wciskowego. Czestotliwosc wibracji wynosi co najmniej kilkadziesiat herc, amplituda jrzadzenia wibracyjnego wlasna, to jest bez obciazenia — do 4 mm.Techniczne zalety wynalazku. Wibracyjny sposób laczenia czesci na wcisk, dzieki wystepujacemu przy jego stosowaniu efektowi samonaprowadzania sie i samocentrowania, zapewnia uzyskanie plynnego przebiegu tej operacji technologicznej, praktycznie bez niebezpieczenstwa narazania czesci laczonych na pekniecia, co, jak doswiadczalnie stwierdzono, prócz ogólnego zastosowania, otwiera nowe mozliwosci w utrudnionych warunkach laczenia. Pozwala mianowicie w wielu przypadkach na wciskowe laczenie pierscieni lozyska tocznego z innymi czesciami konstrukcyjnymi montowanej maszyny przy przeniesieniu sily osiowej poprzez elementy toczne tego lozyska, bez uszkadzania tych elementów i biezni. Poza tym sposób ten udogadnia wciskowe osadzanie wiotkich pokryw i tarcz takze wtedy, gdy osadzanie to dokonywane jest równoczesnie na wielu powierzchniach, przy czym na ogól wystarczy przylozenie sily zmiennej w trzech punktach i to nie koniecznie bezposrednio w miejscach wcisku.Przyklad realizacji wynalazku. Sposób wedlug wynalazku jest przedstawiony na schematycznym rysunku uwidaczniajacym przyklad pionowego montazu tarczy lozyskowej i czopa walu silnika elektrycznego. Tarcza lozyskowa 3 osadzana jest wciskowo w zamku korpusu 4 silnika. Czop walu 1 wirnika wciskany jest w otwór pierscienia wewnetrznego lozyska kulkowego 2, przy czym sila przenosi sie na oslone lozyska poprzez kulki i pierscien zewnetrzny. Sile zmienna potrzebna do polaczenia elementów wytwarza wibrator 5.Opisywany sposób moze oczywiscie znalezc zastosowanie nie tylko we wciskowym laczeniu elementów maszyn elektrycznych, lecz takze w innych galeziach przemyslu. Szerokie mozliwosci jego wyzyskania otwieraja sie zwlaszcza w montazu czesci samochodowych, na przyklad pokryw skrzyn biegów. PL