Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen do wytwarzania pradu piloksztaltnego w cewce odchylania pola lampy elektronopromieniowej, znajdujacy zastosowanie w stopniach odchylania pionowego w odbiorniku telewizyjnym. , Znane dotychczas uklady do wytwarzania pradu piloksztaltnego w cewce odchylania pola lampy elektronopromieniowej mozna podzielic na dwie grupy. Pierwsza sa to uklady stosujace tranzystorowe wzmacniacze mocy, posiadajace w obwodzie kolektora tranzystorowego wzmacniacza transformator lub dlawik.Podstawowa wada tego rozwiazania jest koniecznosc sterowania zlozonym sygnalem piloksztaltno-parabolicznym oraz duze rozmiary transformatora. Druga grupe stanowia uklady beztransformatorowe, opisane w patencie polskim nr 59 033 NV. Phillips, w których podstawowy uklad stanowi szeregowy obwód przeciwsobny wzmacniaczy pracujacych w klasie B na tranzystorach komplementarnych pnp i npn^ których emitery sa polaczone bezposrednio ze soba i z cewka odchylania pionowego. Ponadto dla otrzymania liniowosci wytworzonego pradu piloksztaltnego, punkt polaczenia wzmacniaczy z cewka odchylania pionowego jest polaczony torem ujemnym sprzezenia zwrotnego z wejsciem stopnia wzbudzajacego, przez filtr górnoprzepustowy, oraz drugim torem ujemnego sprzezenia zwrotnego pradu stalego, przez filtr dolnoprzepustowy, w celu tlumienia niskich czestotliwosci. Uklad ten wykazuje szereg wad i niedogodnosci.Zastosowanie komplementarnych tranzystorów pnp i npn, pracujacych jako wzmacniacze klasy B w ukladzie przeciwsobnym, stwarza trudne warunki sterowania, wymagajace dokladnego doboru identycznych parametrów tranzystorów, co jest szczególnie klopotliwe w zastosowaniach produkcyjnych. Ponadto w celu wyeliminowania wystepujacych znieksztalcen skrosnych konieczne jest zalaczenie miedzy bazy tranzystorów tych wzmacniaczy dodatkowo termistora lub diody kompensujacej, a ze wzgledu na mala rezystancje wyjsciowa wzmacniaczy konieczne jest stosowanie specjalnych filtrów ujemnych sprzezen zwrotnych majacych na celu utrzymanie liniowego przebiegu pradu piloksztaltnego. Ponadto uklad nie zapewnia korekcji typu S w sposób bezposredni.W celu otrzymania tej korekcji dobiera sie wartosc pojemnosci kondensatora polaczonego w szereg z cewka Odchylania dla utworzenia obwodu rezonansowego, co stanowi duza niedogodnosc zwlaszcza z uwagi na fakt stosowania kondensatorów elektrolitycznych, odznaczajacych sie duzym rozrzutem parametrów.2 90 096 Istota wynalazku polega na zastosowaniu w szeregowym ukladzie przeciwsobnym dwóch wzmacniaczy pracujacych w klasie A, o duzej rezystancji wyjsciowej i zalaczenie miedzy kolektor tranzystora pierwszego wzmacniacza i kolektor drugiego wzmacniacza równoleglego dwójnika diodowo-pojemnosciowego, przy czym punkt polaczenia tego dwójnika z kolektorem tranzystora pierwszego wzmacniacza jest polaczony z wejsciem ukladu calkujaco-polaryzujacego, którego wyjscie jest polaczone z dodatkowym wejsciem generatora napiecia piloksztaltnego albo z pierwszym wejsciem wzmacniacza sumacyjnego, którego drugie wejscie jest polaczone ze zródlem napiecia piloksztaltnego. Wyjscie wzmacniacza sumacyjnego jest polaczone z wejsciem pierwszego wzmacniacza koncowego stopnia wzmacniajacego, natomiast wyjscie generatora napiecia piloksztaltnego polaczone jest z wejsciem drugiego wzmacniacza koncowego stopnia wzmacniajacego. Gdy wyjscie ukladu calkujaco-polaryzujacego polaczone jest z dodatkowym wejsciem generatora napiecia piloksztaltnego, pierwsze wejscie wzmacniacza sumacyjnego polaczone jest z rezystorowym dzielnikiem napiecia stalego zasilajacego przedmiotowy uklad polaczen. Uklad calkujaco-polaryzujacy posiada dwa, polaczone ze soba, stopnie calkujace RC oraz wzmacniacz róznicowy, na którego dwa wejscia zalaczony jest kondensator drugiego stopnia calkujacego a jedno z dwóch wejsc wzmacniacza róznicowego oraz jedna koncówka kondensatora pierwszego stopnia calkujacego sa polaczone z rezystorowym dzielnikiem napiecia stalego zasilajacego przedmiotowy uklad polaczen. Ponadto generator napiecia piloksztaltnego posiada dodatkowe wyjscie napiecia prostokatnego polaczone z elektroda lampy elektronopromieniowej. Wyjscie przedmiotowego ukladu polaczen stanowi punkt polaczenia dwójnika diodowo-pojemnosciowego z kolektorem tranzystora drugiego wzmacniacza koncowego stopnia wzmacniajacego. < Zastosowanie wzmacniaczy klasy A o duzej rezystancji wyjsciowej, w koncowym stopniu wzmacniajacym, eliminuje koniecznosc scislego doboru parametrów wzmacniaczy, wspólpracujacych przeciwsobnie, oraz •koniecznosc zastosowania elementów kompensacji termicznej. Ponadto, dzieki duzej rezystancji wyjsciowej, nastepuje wymuszenie pradu o liniowym ksztalcie i stalej amplitudzie w cewce odchylajacej. Zastosowanie ukladu calkujaco-polaryzujacego pozwala na latwa regulacje korekcji typu S poprzez zmiane wartosci rezystora stopnia calkujacego. «• ¦ Wynalazek zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 < oraz fig. 2 « przedstawiaja dwa warianty tego wykonania, i Uklad wedlug wynalazku stanowi polaczenie generatora napiecia piloksztaltnego 7, koncowego stopnia wzmacniajacego, ukladu calkujaco-polaryzujacego 5 oraz wzmacniacza sumacyjnego 6. Koncowy stopien wzmacniajacy wykonany jest w postaci szeregowego i przeciwsobnego polaczenia dwóch wzmacniaczy 1 i 2 polaczonych ze soba poprzez diode 4, której katoda jest polaczona, w punkcie A, z kolektorem tranzystora T2 drugiego wzmacniacza 2 a anoda, w punkcie H, z kolektorem tranzystora T1 pierwszego wzmacniacza 1. • Równolegle do diody 4 przylaczony jest kondensator 3. Punkt H polaczony jest z punktem N stanowiacym wejscie ukladu calkujaco-polaryzujacego 5. Punkt A polaczony jest poprzez kondensator 8 z cewka odchylania pola 9. Baza tranzystora T1 polaczona jest z wyjsciem wzmacniacza sumacyjnego 6 a emiter tranzystora T2 polaczony jest z drugim wejsciem E wzmacniacza sumacyjnego 6. Uklad calkujaco-polaryzujacy 5 sklada sie z dwóch polaczonych ze soba obwodów calkujacych RC, rezystorowego dzielnika napiecia U oraz dwuwejsciowego wzmacniacza róznicowego 18. Pierwszy obwód calkujacy utworzony jest z rezystora 12 i kondensatora 13 a drugi obwód calkujacy utworzony jest z rezystora 14 i kondensatora 15. Rezystorowy dzielnik napiecia zasilajacego U sklada sie z dwóch rezystorów 16 i 17. Kondensator 15 jest zalaczony na dwa wejscia wzmacniacza róznicowego 18, natomiast jedno z wejsc tego wzmacniacza jest polaczone ze wspólnym punktem rezystorów 16 i 17 a wolne konce kondensatora 13 i rezystora 17 polaczone sa z ujemnym potencjalem napiecia U. Wolny koniec rezystora 16 polaczony jest z dodatnim potencjalem napiecia U. Generator 7, oprócz ukladu wytwarzajacego napiecie piloksztaltne, zawiera równiez uklady wytwarzajace impulsy prostokatne wyprowadzone z generatora dodatkowym wyjsciem W polaczonym z elektroda lampy elektronopromieniowej.Obydwa warianty przykladu wykonania róznia sie tylko tym, ze wedlug fig. 1 • wyjscie M ukladu caklujaco-polaryzujacego 5 jest polaczone z pierwszym wejsciem Y dwuwejsciowego wzmacniacza sumacyjnego 6 a wedlug fig. 2 'wyjscie M ukladu 5 jest polaczone z dodatkowym wejsciem T generatora 7 przy czym pierwsze wejscie Y wzmacniacza sumacyjnego 6 polaczone jest, z dzielnikiem stalego napiecia U zasilajacego przedmiotowy uklad. Dzielnik ten sklada sie z rezystorów 10 i 11. « Generator 7 wytwarza napiecie piloksztaltne o czestotliwosci pola, które steruje w punkcie X drugi wzmacniacz 2 o duzej opornosci wyjsciowej. Wzmacniacz ten wzmacnia napiecie piloksztaltne i dostarcza prad o przebiegu piloksztaltnym poprzez kondensator 8 do cewki odchylajacej 9. Napiecie wystepujace w punkcie H jest wykorzystane do sterowania ukladu calkujaco-polaryzujacego 5. W ukladzie tym nastepuje dwukrotne scalkowanie przebiegu piloksztaltnego oraz porównanie skladowej stalej otrzymanego przebiegu z napieciem odniesienia, wytwarzanym na rezystorach 16 i 17, ustalajacym punkt pracy wzmacniacza sumacyjnego 6 lub90 096 3 generatora 7. Wystepujace na -kondensatorze 13 napiecie, o ksztalcie parabolicznym, poddawane jest powtórnemu calkowaniu w drugim obwodzie calkujacym. W wariancie ukladu przedstawionym na fig. 1 ¦ napiecie to jest wykorzystane do sterowania wejscia Y wzmacniacza sumacyjnego 6. Na drugie wejscie tego wzmacniacza, czyli do punktu E, jest dostarczane napiecie piloksztaltne pobierane z drugiego wzmacniacza 2. Na wyjsciu wzmacniacza sumacyjnego 6 wystepuje napiecie sterujace pierwszy wzmacniacz 1. Napiecie to zawiera trzy skladniki. Dominujaca amplitude posiada skladnik o przebiegu piloksztaltnym, który sluzy do wytwarzania w cewce odchylajacej zasadniczego pradu piloksztaltnego. Drugi skladnik o ksztalcie dwukrotnie scalkowanego napiecia piloksztaltnego, czyli skladnik trzeciego stopnia sluzy do wytwarzania pradu o ksztalcie S. Korekcja typu S jest konieczna w nowoczesnych kineskopach szerokokatnych. Trzeci skladnik stanowiacy napiecie stale sprawia, ze koncowy stopien wzmacniajacy jest objety silnym ujemnym sprzezeniem zwrotnym do skladowej stalej, zapewniajac w ten sposób stabilizacje punktów pracy w calym ukladzie* W czasie okresu roboczego prad wytwarzany w pierwszym wzmacniaczu 1 polaryzuje diode 4 w kierunku przewodzenia, która zwiera kondensator 3 a do cewki odchylajacej 9 doplywa prad sumacyjny z pierwszego wzmacniacza 1 i drugiego wzmacniacza 2, zawierajacy skladnik piloksztaltny, zapewniajacy liniowosc odchylania oraz skladnik trzeciego stopnia zapewniajacy "korekcje typu S. W chwili rozpoczecia okresu powrotnego napiecia w punkcie X skokowo maleje, co doprowadza do zatkania drugiego wzmacniacza 2 oraz do nasycenia tranzystora T1 w pierwszym wzmacniaczu 1. Energia zgromadzona w cewce odchylajacej 9 sprawia, ze napiecie w punkcie A narasta do wartosci napiecia zatkania diody 4. Tworzy to wówczas obwód rezonansowy zawierajacy cewke odchylajaca 9, kondensator 8, kondensator 3 i znajdujacy sie w stanie nasycenia tranzystor T1 wzmacniacza 1. W< obwodzie tym wystepuje oscylacyjna zmiana napiecia i pradu. Z chwila zakonczenia jednego pólokresu drgan, napiecie na kondensatorze 3 zmienia znak dzieki czemu dioda 4 zaczyna przewodzic i konczy sie proces oscylacyjny. Prad w cewce odchylajacej 9 zmienia sie w trakcie procesu oscylacyjnego w sposób cosinusoidalny i w chwili zakonczenia pólokresu drgan osiaga minimum. W momencie tym konczy sie okres powrotu. W chwili gdy napiecie wytworzone w generatorze 7 zaczyna narastac wzmacniacze 1 i 2 wzmacniaja to napiecie, dzieki czemu rozpoczyna sie okres roboczy i calosc zjawisk powtarza sie. < W wariancie ukladu przedstawionym na fig. 2; z wyjscia ukladu calkujaco-polaryzujacego 5, prad zawierajacy skladowa stala oraz skladowa o ksztalcie funkcji trzeciego stopnia doprowadzony jest na dodatkowe wejscie generatora 7. Dzieki temu sygnal wytworzony w generatorze 7 zawiera skladowa typu S, natomiast amplituda sygnalu jest okreslona przez wartosc skladowej stalej pradu dostarczanego z ukladu calkujaco-polaryzujacego 5. Sygnal z generatora 7 steruje drugi wzmacniacz 2 oraz poprzez wzmacniacz sumacyjny 6 wzmacniacz 1. Oba wzmacniacze 1 i 2 dostarczaja do cewki 9 prad o jednakowej amplitudzie i ksztalcie. Przebieg tego pradu jest piloksztaltny oraz zawiera dodatkowo skladnik pradowy o ksztalcie funkcji trzeciego stopnia w celu otrzymania korekcji S. Na wejscie Y wzmacniacza sumacyjnego 6 jest podawane napiecie stale z dzielnika zlozonego z rezystorów 10 i 11. Poprzez zmiane stosunku rezystancji tych rezystorów dokonuje sie regulacji amplitudy pradu wytworzonego w cewce odchylajacej 9. < Na podstawie przeprowadzonych badan, ustalono, ze do wygaszania powrotnego biegu strumienia elektronów wystarcza napiecie prostokatne o amplitudzie rzedu 20 V, wytworzone dodatkowo w generatorze 7, co eliminuje koniecznosc doprowadzania impulsów napiecia z cewki odchylania pionowego do wzmacniacza wizji poprzez uklady diodowo-pojemnosciowe. PL