Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych 5-nitrofurylowych o wzorze ogól¬ nym 1, w którym R! oznacza grupe alkilowa o 1-5 atomach wegla albo grupe alkoksykarbonylowa zawierajaca 1-5 atomów wegla w rodniku alkilowym, R2 oznacza atom wodoru, niepodstawiona lub podstawiona grupe alkilowa o 1-5 atomach wegla, w której jeden atom, wodoru lub kilku albo wszystkie atomy wodoru musza byc zastapione atomami chloru lub bromu, albo grupe cykloalkilowa, zawierajaca 5-7 atomów wegla w pierscieniu karbocyklicznym, grupe aryloalkilowa o najwyzej 12 atomach wegla lub grupe alkenylowa o 2-4 atomach wegla. Grupy alkilowe Rj i R2 lub grupy alkilowe stanowiace szkielet weglowy grup R! i R2 oznaczaja na przyklad grupe metylowa, etylowa, n-propylowa, izopropylowa, n-butylowa, izobutylowa, IH-rzed. butylowa lub n-pentylowa. Jezeli Ri oznacza grupe alkilowa, to zawiera korzystnie 1-3 atomy wegla. Jezeli R2 oznacza grupe cykloalkilowa, to moze nia byc na przyklad grupa cykloheksylowa. Jezeli R2 oznacza rodnik aralkilowy, to moze nim byc grupa benzylowa. Zwiazki o wzorze ogólnym 1 otrzymuje sie sposobem wedlug wynalazku poddajac cyklizacji zwiazek o wzorze ogólnym 3, w którym R! i R2 maja wyzej podane znaczenie, po uprzednim odszczepieniu kwasu o wzorze ogólnym R2COOH. Cyklizacje mozna prowadzic przez ogrzewanie z mieszanina stezonego kwasu siar¬ kowego i etanolu. Zwiazki o wzorze ogólnym 3, maja wlasciwosci bójcze dla mikroorganizmów, mozna otrzymy¬ wac poddajac reakcji zwiazek o wzorze ogólnym 2, w którym R, ma wyzej podane znaczenie, z bezwodnikiem kwasowym o wzorze ogólnym (R2CO)20, w którym R2 ma wyzej podane znaczenie, w obecnosci katalizatora kwasowego takiego jak na przyklad stezony kwas siarkowy. Nitrofurylopirazolo o wzorze ogólnym 2 wytwarza sie przez reakcje odpowiedniej nitrofurylonitryloiminy, której postac mozomeryczna mozna przedstawic za pomoca wzoru 4, w którym Ri ma znaczenie podane przy omawianiu wzoru 1, z dwunitrylem kwasu malonowego.2 89 877 Nitrofurylonitryloimine o wzorze ogólnym 4 w postaci wymaganej do reakcji z dwunitrylem kwasu malo- nowego wytwarza sie przez potraktowanie zasada odpowiedniego nitrofurylo - a — chloro wcohydrazonu owzo- rze ogólnym 5, w którym X oznacza atom chlorowca korzystnie chloru lub bromu, a Ri ma wyzej podane znaczenie. Reakcje te prowadzi sie ewentualnie w obecnosci akceptora chlorowcowodoru. Zwiazki wedlug wynalazku o wzorach ogólnych 1 posiadaja cenne wlasciwosci farmakologiczne, a szczegól¬ nie bójczc dla mikroorganizmów, a zwlaszcza stanowia srodki przeciwbakteryjne, przeciwmykoplazmowe, prze- ciwczerwiowe (przeciw robakom), przeciw pierwotniakom, kokcydiostatyczne, trypanocydy i przeciw malarycz- ne o duzym znaczeniu w lecznictwie i weterynarii. Zwiazki te okazaly sie specjalnie cenne w leczeniu zakazen jelit i dróg moczowych. Terapeutyczne kompozycje skladaja sie ze skladnika o dzialaniu bójczym dla mikroorganizmów — zwiaz¬ ków o wzorze 1 i farmakologicznie dopuszczalnego stalego nosnika lub cieklego rozcienczalnika. We wszystkich postaciach stosowania zwiazki o wzorze ogólnym 1 moga znajdowac sie jako jedyne sub¬ stancje czynne lub tez mozna je laczyc z innymi znanymi, farmakologicznie czynnymi substancjami, zwlaszcza o dzialaniu antybakteryjnym i/lub przeciwgrzybicznym, albo o innym dzialaniu bójczym dla mikroorganizmów dla rozszerzenia zakresu stosowania. Mozna je laczyc na przyklad z 5,7-dwuchloro-2-metylo-8-chinolinolem lub z innymi pochodnymi 8-chinolinolu, zsulfamerazyna albo sulfafurazolem lub z innymi pochodnymi sulfanilami- du, z chloroamfenikolem lub tetracyklina albo innymi antybiotykami, z anilidem kwasu 3,4,5-trójbromosalicylo- wego lub z innymi chlorowcowanymi salicyloanilidami, z chlorowcowanymi karbanilidami, z chlorowcowanymi benzoksazolami lub benzoksazolonami, z polichlorohydroksydwufenylometanami, z siarczkami chlorowcodwu- hydroksydwufenylowymi, z eterem 4,4,-dwuchloro-2-hydroksydwufenylowym lub z eterem 2\4,4'-trójchlo- ro-2-hydroksydwufenylowym albo z innymi eterami polichlorowcohydroksydwufenylowymi lub z bakteriobój¬ czymi czwartorzedowymi zwiazkami albo z niektórymi pochodnymi kwasu dwutiokarbaminowego, jak dwusiar¬ czek czterometylotiuraniu. Mozna stosowac takze nosniki, które same posiadaja korzystne wlasciwosci farmako¬ logiczne, na przyklad siarke jako podstawe proszku lub stearynian cynkowy jako skladnik podstawy masci. Przytoczony przyklad wyjasnia wynalazek. Procenty oznaczaja procenty wagowe o ile nie zaznaczono inaczej. Przyklad. Mieszanine 14,5 g 5-amino-4-cyjano-3-/5-nitro-2-furylo/-l-metylopirazolu, 50 ml bezwodni¬ ka maslowego i 3,0g stezonego kwasu siarkowego ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna wciagu 15 minut, a na¬ stepnie ochladza. Krystaliczna substancje stala oddziela sie, przemywa etanolem i przekrystalizowuje z mieszani¬ ny etanolu i dwumetyloformamidu. Otrzymuje sie 4-karbamoilo-5-dwubutyryloamino-l-metylo -3-/5-nitro-2-fu- rylo/-pirazol o temperaturze topnienia 225°C. Roztwór 0,5 g 4-karbamoilo-5-dwubutyryloamino-l-metylo-3-/5-nitro-2-furylo/-pirazolu i 5,0 ml mieszani¬ ny stezonego kwasu siarkowego i etanolu w stosunku 3:1 ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 15 minut, po czym ochladza. Do mieszaniny tej dodaje sie 20 ml wody z lodem, po czym zbiera sie wytracona substancje stala. Substancje stala ekstrahuje sie 50 ml wrzacej wody. Otrzymuje sie l-metylo-3-/5-nitro-2-furylo/-6-propy- lo-lH- pirazolo-/3,4-d/pirymidynon-4/5H/ o temperaturze topnienia powyzej 300°C w postaci nierozpuszczalnej pozostalosci. Wartosci jadrowego rezonansu magnetycznego (NMR) (wzór 6). Struktura Ri 1 CH3 R* C3H7 NMR chemiczne przesuniecie protonu (ppm)* Rozpuszczalnik** TIA Ha 7,99 H* 7,53 Ri. 4,27/3Hs/ R2 3,03/2H,t/ 2,02/2H,m/ U3/3H,t/ Inne*** * Pomiary widm prowadzono na spektrometrze przy 60 MHz, przy uzyciu czterometylosilanu jako wzorca. Zcalkowanc intensywnosci pasm absorpcyjnych odpowiadaja podanym kazdorazowo wartosciom. Podane w tablicy symbole oznaczaja: s - singlct d - dublet t - triplet q - kwartet m - multiplet Wartosc J = Hz ** Ze wzgledu na wysoka nierozpuszczalnosc zwiazków, w wiekszosci przypadków jako jedyny odpowiedni rozpuszczalnik, w którym mozna bylo przeprowadzac pomiary widm stosowano kwas trójfluorooctowy - d (TFA). *** Przy prowadzeniu pomiarów widm w TFA lub w H2S04-d2 nie mozna bylo stwierdzic obecnosci grupy NH2.89 877 3 PL PL PL PL PL