Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ksztaltowego okrawania elementów, stosowane zwlaszcza w prasach mimosrodowych, dla którego wyjsciowymi pólfabrykatami sa trzpienie jednostronnie speczone z prze¬ znaczeniem np. na sruby lub inne elementy z lbami okrawanymi.Znane sa prasy mimosrodowe wyposazone w oprzyrzadowanie skladajace sie ze stempla i matrycy okrawa¬ jacej, umozliwiajace okrawanie pólfabrykatów — trzpieni jednostronnie speczonych.Znane sa równiez prasy kolanowe o ruchu suwaka posuwisto-zwrotnym, w której sterowanie wyrzutnikiem detalu uprzednio okrawanego lub wytoczonego nastepuje poprzez polaczenie wyrzutnika dzwignia dwuramienna z mechanizmem dzwigniowo-krzywkowym, a którego typowym przedstawicielem jest prasa kolanowa konstru¬ kcji CBKPiM, pokazana w ksiazce pod tytulem „Prasy mechaniczne stosowane w tlocznictwie" — praca zbiorowa mgra inz. Kazimierza Bosiackiego, wydana przez PWT Warszawa 1959 r.Znane sa tez prasy specjalistyczne, np. typu „Boltmaker", pokazana w ksiazce pod tytulem „Speczanie i prasowanie", której autorem jest Dypl. inz. Joseph Billigmann a wydanej przez PWT Warszawa 1959 r. Wymieni¬ ona prasa sluzy do produkcji na gotowo z gwintowaniem srub w duzych ilosciach, a w stosunkowo waskim asortymencie.W dwu pierwszych przypadkach — urzadzen wspólpracujacych z prasami uzyskuje sie zbyt niska dokla¬ dnosc wykonania okrawanych elementów, charakteryzujaca sie wystepowaniem skosów i wyrwan na okrawa¬ nych plaszczyznach.W trzecim przypadku, jakkolwiek dokladnosc okrawanych elementów jest wystarczajaca, to jednak w za¬ kladach gdzie wystepuje potrzeba malej i sredniej serii ich wytwarzania, specjalistyczne obrabiarki nie znajduja zastosowania ze wzgledu na waski zakres asortymentu wytwarzanych przez nie wyrobów.Istota urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze sklada sie ono z zespolu okrawajacego i wspólpra¬ cujacego z nim zespolu popychajacego, wykonujacego ostateczne dokrawanie elementu okrawanego.Zespól okrawajacy stanowi matryca okrawajaca, zamocowana poprzez oprawke i plyte do suwaka prasy mimosrodowej pracujacej ruchem posuwisto-zwrotnym. Matryca okrawajaca wspólpracuje z naprzeciw umiesz¬ czona matryca centrujaca, zamocowana poprzez plyte dystansowa do plyty zasadniczej. W plycie zasadniczej zabudowane sa kolumny prowadzace dla plyty, zapewniajace dokladny osiowy przesuw matrycy okrawajacej2 89 840 wzgledem pozostajacej w stalym polozeniu matrycy centrujacej. Zblizenie matrycy okrawajacej do rftetrycy centrujacej na korzystna odleglosc 0,1—0,3 mm uzyskuje sie przez regulacje polozenia suwaka prasy mimosro- dowej wzgledem matrycy centrujacej, a przymocowany do oprawki pierscien dystansowy niwelujac luzy prasy mimosrodowej zapewnia zachowanie wspomnianej odleglosci. Na przedluzeniu kierunku wspólpracujacych matr¬ yc, plyta zasadnicza druga swa strona polaczona jest z korpusem zespolu popychajacego, zamocowanego do nieruchomego stolu prasy mimosrodowej. W przelotowym, osiowym otworze matrycy centrujacej, umieszczony jest suwliwie popychacz dokrawajacy.Zespól popychajacy stanowi korpus zespolu popychajacego z zamontowana w nim dzwignia dwuramienna, której os wychylen usytuowana jest równolegle do osi walu prasy mimosrodowej, napedzajacego suwak prasy mimosrodowej pracujacy ruchem posuwisto-zwrotnym. Zewnetrzne ramie dzwigni dwuramiennej polaczone jest przegubowo ciegnem sprzezonym z mimosrodem, osadzonym na mimosrodzie prasy mimosrodowej. Polozenie mimosrodu wzgledem mimosrodu prasy mimosrodowej przedstawione jest zgodnie z jego kierunkiem obrotów, korzystnie o kat okolo 90°. Przekazany ciegnem ruch na zewnetrzne ramie dzwigni dwuramiennej powoduje równoczesnie kierunkowo zgodne wychylenie wewnetrznego jej ramienia, które swoim koncem poprzez lacznik i kolek przekazujacy wywiera nacisk na popychacz dokrawajacy, powodujac jego roboczy ruch posuwisty w kie¬ runku matrycy okrawajacej. Powrotny —jalowy ruch popychacza dokrawajacego zapewnia sprezyna, dociskajaca go do czola kolka przekazujacego. Na przedluzeniu osi popychacza dokrawajacego zamontowany jest w otworze plyty zasadniczej kolek przekazujacy z mozliwoscia wzdluznego przesuwu. Czolowe plaszczyzny kolka prze¬ kazujacego stykaja sie, jedna z czolem popychacza dokrawajacego a druga z czolem wodzika. Wodzik umieszczo¬ ny jest w prowadzacym otworze korpusu zespolu popychajacego. W otwór wodzika, znajdujacy sie w jego osi wzdluznej, umieszczone jest zakonczenie wewnetrznego ramienia dzwigni dwuramiennej, posiadajacej mozliwosc wykonywania w nim ruchu wychylnego.Przez zastosowanie w prasach, pracujacych suwakami ruchem posuwisto-zwrotnym, a zwlaszcza w prasach mimosrodowych urzadzenia wedlug wynalazku, zwieksza sie zakres czynnosci tych pras z równoczesnym zabez¬ pieczeniem uzyskania dokladnosci ksztaltu okrawanych elementów o identycznej wielkosci i konturze zewne¬ trznym, a odpowiadajacym dokladnosci otrzymywanej ze specjalnych obrabiarek okrawajacych. W zaleznosci od wewnetrznych ksztaltów matrycy okrawajacej i centrujacej urzadzenie to, zamontowane na wspomnianych wyzej prasach umozliwia okrawanie na nich elementów o dowolnym ksztalcie i w szerokim zakresie stosowanych do ich wykonania materialów, takich jak: tworzywa, metale i stale stopowe.Przyklad wykonania wynalazku w zastosowaniu do prasy mimosrodowej pokazano na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia widok z przodu na prase mimosrodowa z miejscowym przekrojem osiowym przez urzadzenie okrawajace zamontowane w niej, fig. 2 —jego widok z boku a fig. 3 — poszczególne fazy polozenia matrycy okrawajacej w funkcji polozenia walu prasy przy katach: 0°, 90°, 180°, 225° i 270°.Zamontowane na prasie mimosrodowej urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia okrawanie szesciokatnych lbów srub uprzednio speczonych. Sklada sie ono z zespolu okrawajacego i wspólpracujacego z nim zespolu popychajacego, wykonujacego ostateczne dokrawanie okrawanego lba sruby.Zespól okrawajacy — szybko demontowalny, zawiera matryce okrawajaca 8 z otworem wyprofilowanym na ksztalt szesciokata i jako element wymienny umieszczona jest w oprawce 7. Oprawka 7 umocowana jest plyta 9 z suwakiem prasy 10. Matryca okrawajaca 8 wspólpracuje z naprzeciw umieszczona wymienna matryca centru¬ jaca 5, posiadajaca przelotowy otwór i wyprofilowany ksztalt wewnetrzny w postaci gniazda pod dolna czesc lba sruby. Matryca centrujaca 5 umieszczona w uchwycie 4, polaczona jest przez plyte dystansowa 3 i plyte zasadnicza 2 z korpusem zespolu popychajacego 13. W plycie zasadniczej.2 zabudowane sa kolumny prowadzace 6 dla plyty 9, pozwalajace na dokladny osiowy przesuw matrycy okrawajacej 8 wzgledem pozostajacej w stalym polozeniu matrycy centrujacej 5. Do oprawki 7 zamocowany jest pierscien dystansowy 16, niwelujacy luzy prasy i zapewniajacy zblizenie matrycy okrawajacej 8 do matrycy centrujacej 5 na korzystna odleglosc 0,1—0,3 mm.Zespól popychajacy stanowi korpus zespolu popychajacego 13 przytwierdzony do stolu prasy 1. W kor¬ pusie zespolu popychajacego K3 umieszczona jest dzwignia dwuramienna 12, której wewnetrzne ramie przeka¬ zuje ruch posuwisty przez lacznik 11 i kolek przekazujacy 14 na popychacz dokrawajacy 15. Popychacz dokra¬ wajacy 15 osadzony jest w otworze przelotowym matrycy centrujacej 5 suwliwie, przy czym jego ruch roboczy uzyskuje sie przez nacisk wewnetrznego ramienia dzwigni dwuramiennej 12 a powrotny— jalowy odbywa sie grawitacyjnie. Zewnetrzne ramie dzwigni dwuramiennej 12 polaczone jest przegubowo ciegnem 17 sprzezonym z mimosrodem 18, umocowanym do czolowej powierzchni kola hamulcowego na wale prasy mimosrodowej.Polozenie mimosrodu 18 wzgledem mimosrodu prasy przestawione jest zgodnie z,kierunkiem jego obrotów korzystnie o kat okolo 90°.W calym cyklu okrawania szesciokatnego ksztaltu lbów srub uprzednio speczonych — przy pelnym obro¬ cie walu prasy mimosrodowej rozróznia sie 5 faz polozenia mimosrodu prasy.89840 3 Polozenie mimosrodu pra$y 0°, przedstawia wlozenie sruby do gniazda matrycy centrujacej 5. Matryca okrawajaca 8 znajduje sie wówczas nieco nizej od maksymalnego oddalenia jej od matrycy centrujacej 5 a suwak prasy 10 zajmuje górne martwe polozenie.Polozenie mimosrodu prasy 90°, przedstawia ulozenie sie lba sruby okrawanej, gdy popychacz dokrawa- jacy 15 znajduje sie w maksymalnym oddaleniu od trzpienia sruby a matryca okrawajaca 8 zbliza sie do lba sruby.Polozenie mimosrodu prasy 180°, przedstawia okrawanie lba sruby w matrycy okrawajacej 8 z równo¬ czesnym zgniataniem odpadu.Polozenie mimosrodu prasy 225°, przedstawia koncowa faze dokrojenia lba sruby popychanej przez popychacz dokrawajacy 15 w szesciokatny otwór matrycy okrawajacej 8, przy czym popychacz dokrawajacy 15 wykonuje znacznie szybszy ruch niz matryca okrawajaca 8.Polozenie mimosrodu prasy 270°, przedstawia koncowa faze, gdy sruba zostala uprzednio wyciagnieta przez matryce okrawajaca 8 z gniazda matrycy centrujacej 5, a nastepnie wypchnieta z matrycy okrawajacej 8 przez przymusowy wyrzutnik prasy. W trakcie wyrzucania sruby z matrycy okrawajacej 8, popychacz dokrawa¬ jacy 15 zamyka gniazdo matrycy centrujacej 5. Usunieta przez wyrzutnik sruba dostaje sie w strumien sprezone¬ go powietrza i zostaje wrzucona do pojemnika przeznaczonego na sruby z okrojonymi na gotowp lbami. PL