Przedmiotem wynalazku jest forma odlewnicza wytworzona w procesie formowania prózniowego.Formy odlewnicze otrzymane konwencjonalnymi metodami formowania, skladaja sie z co najmniej dwóch czesci dociskanych do siebie dla uzyskania zamknietej wneki formierskiej z ukladem wlewo¬ wym. Docisk czesci formy do siebie, dla uzyskania szczelnosci wneki formierskiej wzdluz plaszczyzn podzialu formy, jest przyczyna oszczypywania sie materialu formierskiego na krawedziach wneki for¬ mierskiej, lezacych na plaszczyznach podzialu formy. Tym samym uzyskany odlew charakteryzuje sie znacznymi wymiarami i duza nieregularnoscia zarysu zalewków.W procesie formowania prózniowego, ujawnionym w polskim zgloszeniu P. 154 995, uzyskuje sie forme odlewnicza, skladajaca sie z co najmniej dwóch cze¬ sci, przystosowanych do zlozenia, dla uzyskania zamknietej wneki formierskiej z ukladem wlewo¬ wym, ograniczonej powloka wykonana z zywicy syn¬ tetycznej, przyssanej do sypkiego materialu formier¬ skiego, wypelniajacego skrzynke formierska, w wy¬ niku ssacego dzialania wytworzonego w tej skrzynce podcisnienia. W formie tego rodzaju nie zachodzi wprawdzie zjawisko osypywania, jednakze odlewy uzyskane przy jej zastosowaniu maja zalewki o znacznych rozmiarach, %e wzgledu na duze pro¬ mienie zaokraglen wystepujacych na krawedziach wneki formierskiej, usytuowanych na plaszczyznach podzialu formy.Forma odlewnicza wedlug wynalazku, wytworzo¬ na w procesie formowania prózniowego, charaktery¬ zuje sie tym, ze co najmniej jedna z jej czesci, na krawedziach wneki formierskiej, usytuowanych na plaszczyznie lub plaszczyznach podzialu formy, ma wypuklosci rozciagajace sie wzdluz tych krawedzi, wystajace nad plaszczyzna lub plaszczyznami po¬ dzialu formy, które to wypuklosci maja zdolnosc do deformacji przy zlozeniu czesci formy i ich docis¬ nieciu do siebie. W wyniku, uzyskuje sie forme któ¬ rej wneka formierska na krawedziach usytuowa¬ nych w plaszczyznie lub plaszczyznach podzialu for¬ my ma promien zaokraglenia o niewielkiej wielkosci, a otrzymane przy jej zastosowaniu odlewy maja zalewki o niewielkich rozmiarach.Przedmiot wynalazku zostal blizej omówiony w przykladach wykonania i uwidoczniony na rysun¬ kach, na których fig. 1—4 przedstawiaja forme od¬ lewnicza w czterech kolejnych fazach procesu for¬ mowania prózniowego, zas fig. 5—9 przedstawiaja alternatywne wykonanie formy odlewniczej w pie¬ ciu kolejnych fazach procesu formowania próznio¬ wego.Jak uwidoczniono na fig. 1, na plycie podmode- lowej 1 jest ustawiony model 2, z wykonana fazka wzdluz jego krawedzi stykajacej sie z powierzchnia plyty, tak ze wzdluz tej krawedzi zostaje utworzony obwodowo rozciagajacy sie rowek 3, który jest pola¬ czony z otworami ssacymi 4 wykonanymi w plycie podmodelowej 1. Otwory ssace 4 sa rozmieszczone 89 4573 tak, ze ich wyloty sa usytuowane wzdluz wymienio¬ nej krawedzi modelu 2.Zgodnie z fig. 2, na model 2 jest nalozony arkusz folii z zywicy syntetycznej, podgrzany do stanu pod¬ wyzszonej elastycznosci i przyssany przez dzialaja¬ ce na niego podcisnienie, wytworzone przez otwory ssace 4, do powierzchni modelu, przy czym naste¬ puje równiez dokladne przyleganie tego arkusza do powierzchni modelu i powierzchni plyty podmode- lowej, ograniczajacych wymieniony rowek 3.Zatem zostaje uksztaltowana powloka 5 z zywicy syntetycznej, która drugostronnie otacza piasek kwarcowy 6, wypelniajacy nalozona na plyte pod- modelowa skrzynke formierska. Tym samym uzy¬ skuje sie rozciagajaca sie wzdluz krawedzi modelu wypuklosc'& Nastepnie, jak to uwidoczniono na fig. 3, przy utrzymywanym w skrzynce formierskiej podcisnie¬ niu, przysysaiacym powloke 5 do piasku kwarcowe¬ go, po odjeciu* plyty podmodelowej oraz po wyjeciu modelu, uzyskuje sie czesc górna 7 formy odlewni¬ czej z plaszczyzna podzialu 9. Jak widac na fig. 3, wypuklosc'8, w wyniku wyjecia modelu zostaje od¬ chylona od plaszczyzny podzialu 9.Na fig. 4 pokazano forme odlewnicza zlozona z czesci górnej 7, przylegajacej swoja plaszczyzna podzialu 9 do plaszczyzny podzialu 10 czesci dolnej 11. Czesc dolna 11 formy stanowi równiez skrzynka formierska wypelniona piaskiem kwarcowym, z wy¬ tworzonym w niej podcisnieniem, przysysajacym plaski arkusz folii z zywicy syntetycznej, bedacy czescia powloki 5 utworzonej w formie wneki for¬ mierskiej. Po zlozeniu obu czesci formy, wypuklosc 8 zmienia ponownie swoje polozenie, powracajac do polozenia uzyskanego podczas formowania próznio¬ wego, jak uwidoczniono na fig. 2, w wyniku posia¬ danej przez te wypuklosc elastycznosci, okreslonej elastycznoscia powloki 5.Na fig. 5 uwidoczniono model 51 z czesciami 52 ksztaltujacymi wneke formierka. Wewnatrz modelu jest wykonana komora 53, polaczona przez króciec 55 ze zródlem podcisnienia. Z ta komora polaczone sa z kolei otwory ssace 54 skierowane w miejsca, gdzie przecinaja sie ze soba pary powierzchni ksztal¬ tujacych modelu.Jak to szczególowo* pokazano na fig. 6, w plasz¬ czyznach podzialu modelu sa wykonane rowki 56 • 457 4 o glebokosci okolo 0,5 mm i o szerokosci 1—2 mm.Model jest osloniety powloka 57, wykonana z arku¬ szy folii z zywicy syntetycznej, przysysanych w sta¬ nie podwyzszonej elastycznosci do powierzchni mo- delu, przez ssace dzialanie podcisnienia wytworzo¬ nego w komorze 53 modelu 51.Zgodnie z fig. 7 model zostal zaformowany w dwu¬ czesciowej skrzynce formierskiej, wypelnionej pia- skiem kwarcowym 58, z wytworzonym w niej sta¬ nem podcisnienia. Po wyjeciu modelu 51 uzyskuje sie dwie czesci 59 formy odlewniczej, jak pokazano na fig. 8. Jedna z czesci formy na krawedziach ograniczajacych wneke formierska, a lezacych na plaszczyznach podzialu 61, ma wypuklosci 60 rozcia¬ gajace sie wzdluz tych krawedzi, stanowiace odwzo¬ rowanie ksztaltu wymienionych wyzej rowków 56.Po zalozeniu czesci 59, uzyskuje sie forme odlew¬ nicza, pokazana na fig. 9. Przy tym zlozeniu wypuk¬ losci 60 ulegaja deformacji, która zapewnia uzyska- zo nie minimalnych promieni zaokraglen na krawe¬ dziach wneki, lezacych na plaszczyznach podzialu formy.Otrzymany odlew, przy zastosowaniu tego rodzaju formy, charakteryzuje sie minimalnymi wymiarami zalewków, powstajacych w plaszczyznach podzialu formy. PL