Opis patentowy opublikowano: - 30.07.1977 89332 MKP B64c 25/26 Int. Cl2.B64C 25/26 Twórcy wynalazku: Aleksander Derkacze w, Malgorzata Jaszczot Uprawniony z patentu: Instytut Lotnictwa, Warszawa (Polska) Mechanizm sterujacy kolem pojazdu, zwlaszcza kolem podwozia samolotu Wynalazek dotyczy mechanizmu sterujacego kolem zamocowanym w widelcu w ukladzie takim, kiedy os obrotu kola nie przecina sie z osia obrotu widelca.W dotychczas znanych konstrukcjach sterowanie tak zamocowanym kolem realizowane bylo na ogól w ten sposób, ze do osi widelca mocowano dzwignie, na konce której oddzialywano elementami przenoszacymi sily sterowania, na przyklad za pomoca linek, popychaczy itp. Uklad taki ma istotna wade, poniewaz kat obrotu widelca wraz z kolem jest ograniczony do okolo ±90°. W przypadku, gdy na przyklad samolot podczas przeta¬ czania porusza sie wstecz, polozenie kola wraz z widelcem zmienia sie o 180° i nastepuje wymuszone krzyzowa¬ nie linek lub popychaczy, a przy dalszym obrocie widelca — ich uszkodzenie. Dla zapobiezenia opisanym zjawis¬ kom stosuje sie w niektórych konstrukcjach sprzegla samorozlaczalne, które powoduja samoczynne odlaczenie widelca od dzwigni sterujacej, gdy widelec odchyli sie o okreslony kat graniczny. Stosowanie takich sprzegiel jest rozwiazaniem o tyle niekorzystnym, ze z istoty dzialania mechanizmu wynika brak mozliwosci jego sterowania w powaznym zakresie katów ustawienia widelca. Oddzialywujac jedynie organami sterowania nie ma mozliwosci uzyskania jego sterowalnosci, a wiec w niektórych przypadkach powstac moga niebezpieczne sytuacje. Ponadto wymienione sprzeglo jest mechanizmem stosunkowo skomplikowanym, a przez to zawodnym i podatnym na zuzycie, zwlaszcza wystepujacych w sprzegle par tracych — krzywek. W przypadku samolotu istotnym tez jest jego ciezar.Celem wynalazku jest uzyskanie mozliwosci pelnego obracania widelcem kola pojazdu bez obawy uszko¬ dzenia elementów sterowania przenoszacych sile.W mechanizmie sterujacym kolem pojazdu, zawierajacym dzwignie sterujaca oraz widelec, na którym jest zamocowane kolo, wedlug wynalazku dzwignia sterujaca jest zamocowana obrotowo poza osia widelca i jest ona polaczona mimosrodowo z lacznikiem, którego drugi koniec jest polaczony takze mimosrodowo z osia widelca.Mechanizm wedlug wynalazku pozwala uzyskac nieomal pelny zakres sterowalnosci kola; mozna sterowac pojazdem nawet podczas ruchu wstecznego. Ponadto istotnymi zaletami tego mechanizmu jest jego prostota, taniosc wykonania oraz niezawodnosc.1 89 332 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia mechanizm sterowania kolem tylnym podwozia samolotu, w widoku z góry, fig. 2 - ten sam meclianizm w widoku z boku.Dzwignia sterujaca 1 napedzana linkami 2 jest zamocowana obrotowo na goleni 3. Na jednym ramieniu dzwigni sterujacej 1 jest umieszczony sworzen 4, na którym jest osadzony popychacz 5. Popychacz ten jest polaczony z drugiej strony mimosrodowo poprzez sworzen 6 z osia 7 widelca 8, w którym jest zamocowane kolo 9. Odleglosc Rl zamocowania sworznia 4 od osi obrotu dzwigni 1 jest wieksza od odleglosci R2 zamoco¬ wania sworznia 6 od osi obrotu osi 7 widelca 8.Warunek nierównosci odleglosci Rl i R2 zapewnia, ze calkowity obrót osi 7 widelca 8 powoduje wychyle¬ nie dzwigni sterujacej 1 o kat ostry i powrót do polozenia poczatkowego bez wykonania obrotu, a wiec i bez krzyzowania linek 2. Z kolei uchylenie dzwigni sterujacej 1 wywoluje czesciowy, zamierzony obrót osi 7 i reali¬ zacje sterowania. Dodatkowym korzystnym efektem mechanizmu sterujacego jest wprowadzenie przelozenia, zapewniajacego niewielkimi zmianami kata wychylenia dzwigni sterujacej 1 wywolywanie wiekszej zmiany kata wychylenia widelca 8. Mechanizm pozwala uzyskac nieomal pelny zakres sterowalnosci osi 7 - z wyjatkiem dwóch martwych punktów, w polozeniach rzadko wystepujacych. A zatem mozna sterowac kolem 9 nawet przy ruchu wstecz. PL