Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zdej¬ mowania i zakladania opon (pojazdów zwlaszcza do stosowania w przypadku opon samochodów osobo¬ wych lub dostawczych.Znane sa urzadzenia do zdejmowania ogumienia z kól pojazdów mechanicznych, w których stoso¬ wane sa dwa lub wiecej silowników pneumatycz¬ nych lub hydraulicznych, sluzacych do oddziela¬ nia uzywanej opony od obreczy oraz do unierucha¬ miania brzegu obreczy. Zespól wywazajacy i wcis- kacz sa zamocowane na kolumnie umieszczonej centralnie wzgledem obreczy.Znane sa równiez urzadzenia do zdejmowania opon z obreczy pojazdów ciezkich z opisów paten¬ towych polskich nr 64148 i nr 71523, polegajace na wypychaniu obreczy z unieruchomionej opony.Urzadzenia te sa stosowane przy obreczach dzielo¬ nych samochodów ciezarowych o srednicach powy¬ zej 20 cali.Rozwiazania te wykazuja wiele niedogodnosci zwiazanych z koniecznoscia wkladania duzego wy¬ silku pracy recznej, jak przesuniecie zespolu wy¬ wazajacego i wciskacza wzgledem brzegu obreczy i obrzeza opony. Urzadzenia te sluza tylko do jed¬ nostronnej czynnosci to znaczy do zdejmowania opon z obreczy. Nie gwarantuja one równiez stale¬ go momentu obrotowego, dzialajacego na zespól wywazajacy lub wciskacz, co powoduje czesto usz¬ kodzenia obrzeza opony zwlaszcza bezdetkowej a w przypadku stosowania detek — ich przebijanie.Celem wynalazku bylo usuniecie tych niedogod¬ nosci i stworzenie urzadzenia uniwersalnego do zdejmowania i zakladania opon, stosowanego do opon pojazdów zarówno o obreczach przelotowych, jak i nieprzelotowych.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze do silownika umieszczonego w urzadzeniu zastosowano gietkie ciegna, laczace go ze szczekami mocujacymi obrecz, zas caly silownik wraz ze szczekami jest obracany zespolem napedowym. Z drugiej strony w sklad urzadzenia wchodzi manipulator zamocowany prze¬ suwnie i obrotowo. Silownik moze byc sprzegany z dzwignia urzadzenia naciskowego. Manipulator sklada sie z zespolu wywazajacego, polaczonego z wciskaczem, które sa zamocowane na dzwigni, polaczonej przegubowo z dzwignia pozioma prze¬ suwana pionowo po kolumnie.Rozwiazanie wedlug wynalazku stosuje sie za¬ równo do zdejmowania jak i zakladania opon na obrecze kól samochodowych, a dzieki temu, ze na¬ daje sie ruch obrotowy calemu urzadzeniu, montaz lub demontaz przebiega latwo bez uzycia sily recz¬ nej. Mozliwosc wlaczania w razie potrzeby urza¬ dzenia naciskowego, umozliwiajacego oddzielenie przywartej opony od obreczy, to urzadzenie czyni uniwersalnym.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiono schemat kinematyczny urzadzenia do zdejmowania i zakladania opon pojazdów. 89 23589 235 Jak uwidoczniano na rysunku silownik 1 wspól¬ pracuje za posrednictw(em ciegien gietkich 2 ze szczekami 3. Calosc jest napedzana zespolem nape¬ dowym 4 najlepiej w postaci silnika elektrycznego polaczonego z reduktorem. Szczeki 3 zaopatrzone sa w sprezyny powrotne szczek 15. Manipulator sklada sie z zespolu wywazajacego 6 wyposazonego w rolke prowadzaca 11 po obrzezu obreczy. Na dzwigni 8 znajduje sie równiez wciskacz 7. Dzwig¬ nia 8 polaczona jest przegubowo z dzwignia pozio¬ ma 9. Kolumna 10 wykonana na przyklad w posta¬ ci dwuczesciowego urzadzenia teleskopowego jest polaczona sztywno z dzwignia pozioma 9. Z tlo- czyskiem 13 sprzegana jest mechanicznie przy po¬ mocy sprzegla rozlacznego dzwignia pozioma 17 urzadzenia naciskowego 5, która jest równiez pola¬ czona przegubowo z dzwignia pionowa urzadzenia naciskowego 5. Dzwignia pionowa przesuwa sie w prowadnicach 14. Z pozioma dzwignia 17 wspól¬ pracuje sprezyna powrotna 16 urzadzenia nacisko¬ wego 5.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku polega na itym, ze kolo pojazdu uklada sie pod urzadze¬ niem naciskowym 5, a dzwignie pozioma 17 sprze¬ ga sie z tloczyskiem 13 po czym uruchamia sie si¬ lownik 1, co powoduje sukcesywne dzialanie lapy urzadzenia naciskowego 5 na opone. Nastepnie opo¬ ne uklada sie w zasiegu szczek 3, które zalapuja obrzeze obreczy i uruchamia sie silownik 1, co po¬ woduje unieruchomienie kola. Pomiedzy obrzeze opony, a brzeg obreczy wprowadza sie zespól wy¬ wazajacy 6; operujac zespolem dzwigni 8 oraz dzwigni poziomej 9. Wlacza sie silnik elektryczny polaczony z reduktorem, który przez sprzeglo elas¬ tyczne 12 powoduje obrót silownika 1 a- zatem i kola. Kolumna 10 ustala sie polozenie manipula¬ tora w zalleznosci _od szerokosci i srednicy opony.Po dokonaniu jednego obrotu brzeg opony zostaje wysuniety ponad obrecz, udostepniajac wnetrze opony. W podobny sposób, wprowadzajac zespól wywazajacy 6 miedzy drugi brzeg opony od strony wewnetrznej i dokonujac obrotu obreczy, zdejmuje sie cala opone z obreczy..W przypadku zakladania opony na obrecz unie¬ ruchamia sie ja szczekami 3 na urzadzeniu, ukla¬ da opone na zamocowanej obreczy w taki sposób, ze czesc ''obwodu opony zachodzi za brzeg obreczy.Po odpowiednim ustawieniu manipulatora wprawia sie w ruch obrotowy urzadzenie. Po dokonaniu jednego obrotu jedna strona opony zostaje wpro¬ wadzona do obreczy. Identycznie postepuje sie z wprowadzeniem drugiej strony opony do obreczy.Urzadzenie w innym wariancie wykonania moze byc zaopatrzone w silownik dwustronnego dziala¬ nia, który tym samym eliminuje sprezyny powrot¬ ne 15 i 16.Dzialanie urzadzenia wedlug tego wariantu wy- nalazku polega na tym, ze ruch powrotny szczek . i urzadzenia naciskowego 5 do polozenia poczatko¬ wego zapewniony jest silownikiem dwustronnego dzialania.Wynalazek znajduje zastosowanie zwlaszcza do wymiany qpon o srednicy do okolo 20 cali. Wyna¬ lazek moze byc stosowany do zmiany opon bezdet- kowych oraz do zmiany opon z kól o obreczach przelotowych i nieprzelotowych. PL