Przedmiotem wynalazku jest uklad dynamicznego hamowania szybikowej maszyny wyciagowej napedzanej pierscieniowym silnikiem asynchronicznym, którego zródlem pradu stalego jest niesterowany prostownik statyczny.Znane sa uklady dynamicznego hamowania szybikowych maszyn wyciagowych, w których zródlem pradu stalego, zasilajacego stojan silnika w czasie dynamicznego hamowania, jest niesterowany prostownik statyczny.Uklady te nie posiadaja zadnego sprzezenia zwrotnego tak, ze moment hamujacy jest staly i niezalezny od predkosci i wartosci opuszczanego ciezaru. Znane sa równiez uklady dynamicznego hamowania maszyn wyciagowych napedzanych silnikiem asynchronicznym, w których zródlem pradu stalego sa wzmacniacze magnetyczne, generatory pradu stalego lub tyrystorowe prostowniki sterowane. W maszynach tych regulacje momentu hamujacego uzyskuje sie przez zmiane rezystancji w obwodzie wirnika i zmiane wartosci pradu wzbudzenia o ile zródlem pradu stalego jest tyrystorowy prostownik sterowany. Uklady stosowane dla maszyn wyciagowych glównych nie znalazly szerszego zastosowania w szybikowych maszynach wyciagowych.Ze wzgledu na trudne warunki pracy szybikowych maszyn wyciagowych niezbedne jest stosowanie urzadzen prostych w konstrukcji i nie wymagajacych ciaglej konserwacji. Ponadto nie ekonomiczne byloby stosowanie znanych ukladów dynamicznego hamowania maszyn wyciagowych glównych w szybikowych maszynach wyciagowych, ze wzgledu na wysoki koszt tych ukladów w stosunku do calej maszyny oraz okresowa prace maszyn wyciagowych szybikowych. Dlatego tez w maszynach szybikowych stosowane sa wylacznie uklady do dynamicznego hamowania z niesterowanym statycznym zródlem pradu stalego, zas zmiane predkosci uzyskuje sie przez zmiane rezystancji wirnika.Dla umozliwienia regulacji momentu hamowania w zaleznosci od wielkosci opuszczanego ciezaru i pred¬ kosci jazdy szybikowej maszyny wyciagowej napedzanej silnikiem asynchronicznym z ukladem dynamicznego hamowania i niesterowanym zródlem pradu wzbudzenia w obwód wirnikowy silnika napedowego wlaczono wielostopniowy rezystor oraz czujnik predkosci bedacy przekladnikiem pradowym z dwoma przekaznikami sterujacymi stycznik zmiany polaczenia uzwojenia stojana z polaczenia równoleglego na szeregowe i odwrotnie.Przy takiej budowie ukladu dynamicznego hamowania szybikowej maszyny wyciagowej, celem zwiekszenia2 89186 predkosci opuszczania stopnic vo wlacza sie w obwód wirnika rezystancje. Wartosc momentu hamowania jest wiec zalezna od wartosci wlaczonej rezystancji i pradu wzbudzenia, którego wartosc jest stala dla okreslonej opornosci uzwojenia stojana i napiecia pradu wzbudzenia. Przy malej predkosci maszyny wartosc pradu w obwodzie wirnika jest niewielka. Powoduje to zadzialanie przekaznika czujnika predkosci a tym samym przelaczenie stycznika zmiany polaczen uzwojenia stojana z polaczenia równoleglego na szeregowe. Tym samym przy stalej wartosci napiecia pradu wzbudzenia nastepuje zmniejszenie wartosci pradu plynacego w obwodzie stojana a tym samym zmniejszenie krytycznego momentu hamowania. Zwiekszenie predkosci jazdy moze nastapic az do wartosci znamionowej. W momencie kiedy predkosc jazdy przekroczy predkosc znamionowa nastepuje zadzialanie drugiego przekaznika czujnika predkosci i przelaczenie stycznika zmiany polaczenia uzwojenia stojana z pracy szeregowej na równolegla. Pociaga to za soba zwiekszenie wartosci pradu plynacego w obwodzie stojana, wobec stalej wartosci napiecia pradu wzbudzenia i zwiekszenie momentu krytycznego hamowania. Uklad wedlug wynalazku pozwala wiec na dynamiczne hamowanie szybikowych maszyn wyciago¬ wych napedzanych silnikiem asynchronicznym z regulacja momentu krytycznego hamowania i predkosci jazdy z niesterowanym prostownikiem statycznym jako zródlem pradu stalego.Uklad dynamicznego hamowania szybikowych maszyn wyciagowych napedzanych silnikiem asynchroni¬ cznym wedlug wynalazku przedstawiony jest na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad silno-pradowy maszyny wyciagowej, a fig. 2 — uklad sterowniczy.SzybikoWa maszyny wyciagowa napedzana jest asynchronicznym pierscieniowym silnikiem 1, który w okresie jazdy jest zasilany pradem przemiennym poprzez rewersyjne styczniki 2 lub 3 w zaleznosci od kierunku jazdy. W okresie dojazdu lub opuszczania ciezaru, stój an silnika 1 zasilany jest pradem stalym z niesterowanego prostownika 4 poprzez stycznik 5 zabudowany w równoleglo szeregowym dodatkowym przewodzie wyjsciowym prostownika i stycznik 6 hamowania dynamicznego. W obwód wirnikowy silnika 1 jest wlaczony wielostopniowy rezystor 7 oraz czujnik predkosci i obrotów skladajacy sie z pradowego przekladnika 8 i dwóch pradowych przekazników 9 i 10. Sterowanie styczników ukladu rozwiazano za pomoca ukladu styków wlaczonych w obwód ich cewek sterujacych.Styczniki rewersyjne 2 i 3 sterowane sa odpowiednio cewkami 11 i 12 a stycznik 6 hamowania dynami¬ cznego jest sterowany cewka 13. W obwód cewki 13 stycznika 6 wlaczono styk czynny lacznika 14 umieszczonego w dzwigni nastawnika maszyny oraz styki bierne 15 i 16 styczników rewersyjnych 2 i 3. W obwód cewek 11 i 12 wlaczono styk bierny lacznika 14 oraz styk bierny 17 stycznika 6. Zalaczenie jednego ze styczników rewersyjnych 2 lub 3 dokonywane jest za pomoca nastawnika, którego czynny styk 18 zwiera obwód cewki 11 stycznika 2 a czynny styk 19 zwiera obwód cewki 12 stycznika 3. Bierny styk 20 stycznika 3 w obwodzie cewki 11 przerywa jej obwód, gdy zalaczony jest stycznik 3. Analogiczna role spelnia bierny styk 21 w obwodzie cewki 12. Stycznik 5 sterowany jest cewka 22, w obwód której wlaczono bierny styk 23 przekaznika 9 bocznikowany czynnym stykiem 24 przekaznika 10.Gdy w okresie dojazdu lub opuszczania ciezaru zostanie przelaczony lacznik 14, który stykiem biernym uniemozliwi dzialanie rewersyjnych styczników 2 i 3, stykiem czynnym zamknie' obwód sterujacej cewki 13 stycznika 6. Przelaczenie lacznika 14 jest mozliwe tylko wtedy, gdy w obwód wirnikowy silnika 1 wtracona jest maksymalna wartosc rezystancji co zabezpiecza silnik przed praca na niestabilnej czesci charakterystyki. Po zalaczeniu stycznika 6 silnik 1 hamowany jest dynamicznie, przy czym wartosc momentu hamujacego jest zalezna od wartosci rezystancji i pradu stalego w obwodzie stojana. Zwiekszanie predkosci jazdy maszyny wyciagowej uzyskuje sie przez zwiekszanie wartosci rezystancji wirnikowej i gdy przy maksymalnej jej wartosci predkosc maszyny jest nieduza, wówczas przekaznik 9 otwiera bierny styk 23 w obwodzie cewki 22 powodujac otwarcie stycznika 5, który przelacza uzwojenie stojana silnika 1 z polaczenia równoleglego na szeregowe.Pociaga to za soba zmniejszenie pradu uzwojenia stojana a tym samym zmniejszenie momentu krytycznego hamowania. Zmniejszenie krytycznego momentu hamowania powoduje wzrost predkosci i gdy predkosc maszyny jest równa jej predkosci znamionowej nastepuje zadzialanie przekaznika 10, który swym czynnym stykiem 24 powoduje ponowne zalaczenie stycznika 5 i przelaczenie uzwojenia stojana z polaczenia szeregowego na równolegle, a tym samym zwiekszenie pradu wzbudzenia i zwiekszenie momentu krytycznego silnika 1 przy hamowaniu dynamicznym. Tym samym ponownie nastepuje zmniejszenie predkosci az do zatrzymania maszyny. PL