PL89041B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia 1-nitroantrachinonu przez reakcje antrachinonu z wprowadzonym w nadmiarze stezonym kwasem azotowym.

Nitrowanie antrachinonów posiadajacych przynaj- 5 mniej jedno wolne polozenie — a i ewentualnie podstawionych w innych polozeniach — a chlorow¬ cem, korzystnie chlorem, lub grupami hydroksy¬ lowymi, prowadzono dotychczas zasadniczo w mie¬ szaninie kwasu siarkowego i kwasu azotowego, przy 10 czym otrzymywano mieszanine produktów, których najczesciej nie mozna bylo rozdzielic w iskaiii techmi- cznej (S Coffey, Chemistry and Industry 1953, str. 1070).

Poza metoda z kwasem siarkowym i kwasem 15 azotowym znane sa jeszcze inne sposoby nitrowa¬ nia niepodistawianeigo antrachinonu. W sposobach tych reakcje prowadzi sie w innych rozpuszczal¬ nikach, przy czym nitrowanie antrachinonu powinno przebiegac selektywnie do 1-nitroantrachinonu. We- 20 dlug polskiego opisu patentowego nr 46 428, mozna na przyklad otrzymac czysty 1-nitroantrachinon przez nitrowanie antrachinonu za pomoca azotanu potasowego w kwasie fluorowodorowym w tempe¬ raturze 60°C pod cisnieniem. Przy doswiadczalnym 25 badaniu tego sposobu okazalo sie jednak, ze zamiast czystego 1-nitroantrachinonu mozna otrzymac tylko mieszanine, która pod wzgledem skladu wedlug ana¬ lizy za pomoca chromatografii gazowej odpowiada mieszaninom otrzymywanym przez nitrowanie w 30 kwasie siarkowym. W produkcie obok 20% nieprze- reagowanego antrachinonu mozna bylo wykryc 7% 2-nifcroantirachinorau i 18% pochodnych dwunitroiain- trachinonu.

Wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 874168 nitrowanie prowadzi sie w stezonym kwasie azotowym, przy czym reakcja ja¬ koby przebiega selektywnie w odniesieniu do 1-ni¬ troantrachinonu, to jest praktycznie tylko ten pro¬ dukt ma powstawac pod warunkiem, ze utrzymuje sie temperature okolo 25°C i nie przekracza tem¬ peratury' 40°C. Czas reakcji wynosi 12—100 godzin.

Jednak doswiadczalne zbadanie tych danych wyka¬ zalo, ze nieprzereagowany antrachinon i dwunitro- antrachinony oraz 2-nitroantrachinon stanowia lacznie 15—25% otrzymanej mieszaniny i ze zanie¬ czyszczenia te przy zastosowaniu podanych metod przeróbki wytracaja sie razem z 1-nitroantrachi¬ nonem. Produktu tego nie mozna wiec w zadnym razie nazwac czystym 1-nitroantrachinonem.

Sposób podany w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 874168 oprócz ko¬ niecznosci stosowania bardzo dlugiego czasu re¬ akcji (do 100 godzin) ma jeszcze te wade, ze stosu¬ jac podana metode obróbki nie osiaga sie oczysz¬ czenia produktu. Stosujac znana metode powtórnego stracenia z kwasu siarkowego mozna co prawda oddzielic 1-nitroantrachinon od nieprzereagowanego antrachinonu i od pochodnej 2-nitrowej, ale naj¬ bardziej przeszkadzajace dwunitroantrachinony nie 89 04189041 3 *¦ 4 daja sie usunac, tak ze po redukcji takiego subs- tratu otrzymuje sie jakosciowo nie nadajaca sie do uzycia mieszanine aminoantrachinonów.

Stwierdzono, ze — przeciwnie niz to podano w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 2 874 168 — zmiany temperatury prawie nie wplywaja na selektywnosc nitrowania antrachinonu w stezonym kwasie azotowym, dlatego tez w tem¬ peraturze powyzej 40°C otrzymuje sie mieszaniny, które pod wzgledem skladu dorównuja mieszani¬ nom, otrzymywanym w temperaturze 25°C i przy odpowiednio dluzszym czasie reakcji, a takze, ze pptrzebnyj-nitroantrachinom z otrzymywanych po nitrowaniu mieszanin reakcyjnych wykrystlizowuje selektywnie w niskich temperaturach, korzystnie w temperaturze co najmniej —20°C, przy czym dwunitroantrachinony i 2-nitroantrachinon w wiek¬ szej czesci pozostaja rozpuszczone w roztowrze.

Mozna zatem oddzielic 1-nitroantrachinon od 2-ni- troantrachinonu i dwunitroantrachinonów przez wykrystalizowanie ze stezonego kwasu azotowego w niskich temperaturach.

Przeslanka, iz selektywnosc nitrowania nie za¬ lezy od temperatury, ma podwójne znaczenie dla rozwoju techniki w tej dziedzinie. Po pierwsze przy wyzszej temperaturze skraca sie czas trwania re¬ akcji, przez co metoda staje sie bardziej oplacalna, a po drugie mozliwe staje sie adiabatyczne prowa¬ dzenie procesu, przy czym mieszaniny nie trzeba ani chlodzic ani ogrzewac.

Stwierdzono ponadto, ze w analogiczny sposób mozna otrzymywac mieszaniny nitrujace przez traktowanie antrachinonów podstawionych chlo¬ rowcem i grupami hydroksylowymi, stezonym kwa¬ sem azotowym bez dodatku kwasu siarkowego, przy czym pochodna mononitrowa mozna wyodrebniac w wyzej podany sposób. Uzyskuje sie tu lepsze wy¬ niki, niz przy znanym nitrowaniu w kwasie siar¬ kowym. W wyzej opisany sposób mozna na przy¬ klad otrzymywac mononitowe podhodne 1-chloro- antrachinonu, 1,5-dwuchloroantrachinonu i 1-hydro- ksyantrachinonu.

Sposób wytwarzania 1-nitroantrachinonu przez reakcje antrachinonu z wprowadzonym w' nadmia¬ rze, stezonym- kwasem bez dalszych dodatków po¬ lega wedlug wynalazku na tym, ze na 1 mol antrachinonu stosuje sie 6—100 moli 85—100% kwa¬ su azotowego a nitrowanie prowadzi sie iaoter- micznie w temperaturze 40°—70°C, albo adiaba¬ tycznie w temperaturze od powyzej 35°C do tem¬ peratury wrzenia mieszaniny. W przypadku, gdy z mieszaniny reakcyjnej nalezy oddzielic dwunitro¬ antrachinony, korzystnie postepuje sie tak, ze przez ochlodzenie mieszaniny nitroantrachinonów roz¬ puszczonej w stezonym kwasie azotowym wytraca sie 1-mononitroantrachinon i oddziela od lugów macierzystych, zawierajacych 2-nitroantrachinon i ewentualnie dwunitroantrachinony.

Temperatura mieszaniny przy sposobie adiaba¬ tycznym wzrasta wraz z postepujacym nitrowaniem dzieki wlasnemu cieplu reakcji. Wzrost temperatury jest przy tym miernikiem stopnia, nitrowania (sred¬ nia ilosc grup nitrowych w stosunku do czasteczki antrachinonu obecnego w mieszaninie pomnozona przez 100 daje stopien nitrowania w %). W zaleznos¬ ci od stosunku stezen mieszanina reakcyjna moze sie ogrzac powyzej temperatury wrzenia tak, ze reakcje trzeba prowadzic pod cisnieniem. Poniewaz znane sa ilosci energii uwalniane przy nitrowaniu, mozna z góry obliczyc, przy jakiej temperaturze osiagnie sie zadany stopien nitrowania.

Reakcje mozna naturalnie prowadzic nie tylko adiabatycznie, lecz równiez izotermicznie, to zna¬ czy w tym przypadku stosujac chlodzenie, przy czym uwolnione cieplo mozna mierzyc w przekaz¬ niku ciepla. Zamiast kontrolowania uwalnianego ciepla reakcji mozna równiez sledzic przebieg re¬ akcji droga pomiarów innych wielkosci fizycznych, takich jak przewodnictwo, ciezar wlasciwy, poten¬ cjal itp. Ze stopnia nitrowania mozna wnioskowac o skladzie mieszaniny reakcyjnej.

W przypadku nitrowania antrachinonu korzystnie postepuje sie tak, ze antrachinon traktuje sie ste¬ zonym kwasem azotowym adiabatycznie w tempe¬ raturze okolo 35°C do temperatury wrzenia, ewen¬ tualnie pod cisnieniem, albo izotermicznie w tempe¬ raturze 40—70°C, korzystnie w temperaturze 45°C.

Jezeli reakcje przerywa sie przy stopniu znitrowa¬ nia ponad 80%, korzystnie 90—110%, wówczas otrzymuje sie mieszanine zawierajaca znaczne ilosci dwunitroantrachinonu. Korzystna obróbka miesza¬ niny reakcyjnej polega w tym przypadku na ochlo¬ dzeniu mieszaniny do temperatury —10°C do—40°C, zwlaszcza —20°C do—25°C, przy czym wykrystali- zowuje sie 1-nitroantrachinon, a dwunitroantra¬ chinony i 2-nitroantrachinon praktycznie calkowicie zostaja rozpuszczone w roztworze.

Chlodzenie mieszaniny do temperatury 10—20°C musi nastepowac szybko, aby reakcja nie przebie¬ gala dalej. Osiaga sie to korzystnie przez zmiesza¬ nie z ochlodzonym recyrkulujacym roztworem reak¬ cyjnym. Dalsze chlodzenie do temperatury okolo —20°C moze nastepowac powoli. W warunkach la¬ boratoryjnych mozna przerwac reakcje przez wy¬ lanie roztworu na lód, odsaczenie wytraconego pro¬ duktu i ponowne rozpuszczenie w stezonym kwasie azotowym w temperaturze pokojowej.

Inna mozliwosc uzyskania i-intooanitrachiinonai polega na tym, ze reakcje przerywa sie juz przy stopniu znitrowania 50—80%. Przy prowadzeniu sposobu wedlug wynalazku droga adiabatycznego nitrowania w stezonym kwasie azotowym, przy czym stopien znitrowania mozna sledzic na podsta¬ wie zmian temperatury mieszaniny reakcyjnej.

W tym przypadku tworzy sie tylko okolo 1—5% dwunitroantrachinonu, stad tez zamiast stosowania krystalizacji ze stezonego kwasu azotowego w nis¬ kich temperaturach, mozna do wyodrebnienia pro¬ duktu zastosowac sposób podany nizej.

Znitrowana mieszanine poreakcyjna wylewa sie na lód. albo po ochlodzeniu rozciencza sie woda i odsacza sie wytracona mieszanine reakcyjna. Na¬ stepnie te mieszanine zadaje sie siarczynem sodo¬ wym, przy czym 2-nitroantrachinon zostaje- selek¬ tywnie przeprowadzony w pochodne rozpuszczalne w wodzie. Po saczeniu jako produkt nierozpuszczal^ ny otrzymuje sie mieszanine 1-nitroantrachinonu i nie przereagowanego antrachinonu. Mieszanine te redukuje sie, po czym sklada sie ona z 1-ami- noantrachinonu i antrachinonu. Przez traktowanie 40 45 50 55 6089 041 6 kwasem siarkowym, na przyklad 60% kwasem siar¬ kowym, aminoantrachinon rozpuszcza sie i przecho¬ dzi do roztworu. Otrzymany jako placek filtracyjny nierozpuszczalny antrachinon stosuje sie ponownie jako substrat w nowym procesie nitrowania. 5 Dla reakcji nitrowania i nastepujacego potem procesu krystalizacji korzystnie jest stosowanie 6—100, zwlaszcza 10—20 moli kwasu azotowego na 1 mol antrachinonu. Stwierdzono mianowicie, ze stosunek stezen ma wplyw na selektywnosc nitro- 19 wania i przy zastosowaniu duzego nadmiaru kwasu azotowego osiaga sie lepsza selektywnosc odnosnie otrzymanego 1-nitroantrachinonu. Wprowadzany kwas azotowy powinien wykazywac stezenie 85—100%. 15 Szczególnie wysoki stopien czystosci osiaga sie w przypadku nitrowania niepodstawionego antra¬ chinonu przez polaczenie nowej metody krystali¬ zacji z kwasu azotowego ze znanym przekrystalizo- wywaniem z kwasu siarkowego. Otrzymuje sie w 20 ten sposób 1-nitroantrachinon wolny od antrachino¬ nu, dwunitroantrachinonu i 2-nitroantrachinonu.

Nitrowanie korzystne prowadzi sie w sposób ciagly, stosujac znane urzadzenia, takie jak reak¬ tory kaskadowe lub rurowe. Przebieg reakcji moz- 25 na i w tym przypadku kontrolowac za pomoca pa¬ rametrów, takich jak ciezar wlasciwy, przewodnic¬ two, a zwlaszcza zmiany temperatury lub entalpii.

Przeróbka mieszaniny poreakcyjnej polega na szyb¬ kim ochlodzeniu, korzystnie droga zmieszania z re- 30 cyrkulujacym, ochlodzonym do niskich temperatur roztworem reakcyjnym.

Lugi macierzyste, powstajace w sposobie wedlug wynalazku w przypadlku ntoawainiia ntiepodisitalwio- nego antrachinonu zawierajace glównie dwunitroan- 35 trachinony, nieprzereagowany antrachinon i 2-ni- troantrachinon, mozna przerabiac dalej tak, ze uni¬ ka sie produktów odpadowych.

Postepuje sie na przyklad w ten sposób, ze lugi macierzyste po odsaczeniu wykrystalizowanego 40 przez ochlodzenie 1-nitroantrachinonu, ponownie sie ogrzewa i nitrowanie prowadzi sie dalej tak dlugo, az w mieszaninie obecne beda tylko dwunitroan- trachinony, które mozna wyodrebnic na przyklad przez wylanie roztworu reakcyjnego na lód. Uzys- 45 kana 'mieszanina dwunitroantrachinonów stanowi technicznie wartosciowy produkt posredni.

Po oddzieleniu znitrowanych produktów i nie- przereagowanego antrachinonu otrzymuje sie jako lug macierzysty 40—65% kwas azotowy. Kwas ten, 50 ewentualnie po destylacji, mozna poddac przeróbce na kwas azotowy o wysokim stezeniu lub stosowac do wytwarzania nawozów sztucznych, na przyklad azotanu amonu.

Sposób wedlug wynalazku ma te zalete, ze umoz- 55 liwia na latwej drodze wytwarzania mieszanin ni¬ trujacych o korzystnym skladzie. Zwlaszcza dla ni¬ trowania antrachinonu znaleziono takie warunki, które wymagaja stosunkowo tak krótkiego czasu reakcji, ze mozliwe jest przeprowadzenie reakcji 60 w sposób ciagly. Dzieki umozliwieniu w sposobie wellug wynalazku prowadzenia reakcji w wysokiej temperaturze, mozna reakcje prowadzic bez chlo¬ dzenia, to jest adiabatycznie.

Sposób ten pozwala równiez na wyjatkowo latwe 65 sledzenie przebiegu, kontroli reakcji, gdyz wystar¬ czy sledzic temperature mieszaniny reakcyjnej. Po¬ nadto sposób wedlug wynalazku umozliwia zrezy¬ gnowanie z kwasu antrachinonosulfonowego-1 sto¬ sowanego w dotychczasowych metodach otrzymy¬ wania 1-aminoantrachinonu jako zwiazku wyjscio¬ wego, co ma wazne znaczenie ze wzgledu na ochro¬ ne srodowiska, bowiem przy jego wytwarzaniu powstawaly odpady rteciowe.

Ponadto dzieki nowemu sposobowi oczyszczania droga krystalizacji produktu ze stezonego kwasu azotowego, ewentualnie bezposrednio z kwasu azo¬ towego stosowanego jako srodowisko reakcyjne, powstala techniczna mozliwosc oddzielania dwuni- tropochodnych od zadanego 1-nitroantrachinonu.

W przypadku nitrowania antrachinonu znaleziono przez kombinacje tej metody oczyszczania ze zna¬ nym przekrystalizowaniem z kwasu siarkowego, sposób pozwalajacy na techniczne wytwarzanie l-nitroantarachinonu o duzym stopniu czystosci.

Produkty otrzymywane sposobem wedlug wyna¬ lazku znajduja wielorakie zastosowanie jako pro¬ dukty posrednie, zwlaszcza jako produkty wyjscio¬ we do wytwarzania 1-aminoantrachinonu stosowa¬ nego do wytwarzania barwników.

Ponizsze przyklady blizej wyjasniaja wynalazek, przy czym czesci, o ile nie podano inaczej, ozna¬ czaja czesci wagowe, procenty oznaczaja procenty wagowe, a temperatury podane sa w stopniach Celsjusza.

Przyklad I. 677,2 czesci 96,4% kwasu azoto¬ wego ogrzewa sie wstepnie do temperatury 53°. 189 czesci antrachinonu wprowadza sie do kwasu azo¬ towego w ciagu 2 minut, przy czym podczas silnego mieszania wszystko zaraz przechodzi do roztworu, a temperatura wzrasta do 56°. Temperature miesza¬ niny reakcyjnej utrzymuje sie na poziomie 55°. Po¬ brana po uplywie 2 godzin próbka wykazuje naste¬ pujacy sklad: 1-nitroantrachinon antrachinon 2-nitroantrachinon dwunitroantrachinony 68,7% 3% 9,1% 19,2% Sklad ten odpowiada w pelni skladowi próbek uzyskanych podczas nitrowania w nizszych tempe¬ raturach, lecz w odpowiednio dluzszym czasie.

Roztwór chlodzi sie nastepnie do temperatury — 22°C. Otrzymany krystalizat saczy sie w tej temperaturze i nastepnie miesza z woda az po¬ pluczyny beda obojetne i suszy. Nastepnie produkt przekrystalizowuje sie z kwasu siarkowego, otrzy¬ mujac praktycznie czysty, to jest okolo 98% 1-ni¬ troantrachinon.

Przyklad II. 1100 czesci 98% kwasu azotowe¬ go ogrzewa sie w kolbie o pojemnosci 300 g do temperatury 35°. Dobrze mieszajac dodaje sie do kwasu w ciagu 20 sekund 208 czesci antrachinonu^ przy czym zaraz tworzy sie jednorodny roztwór.

Proces prowadzi sie adiabatycznie, nie chlodzac89 041 8 i nie ogrzewajac. Mieszanina ogrzewa sie równo¬ miernie i po uplywie 90 sekund osiaga wyliczona wczesniej temperature 73°. Roztwór w ciagu kilku sekund wylewa sie na lód, przy czym produkt re¬ akcji wytraca sie w postaci krystalicznej. 5 Krysztaly odsacza sie na nuczy, osad przemywa woda do uzyskania odczynu obojetnego w poplu¬ czynach i suszy. Otrzymuje sie 253,4 czesci produk¬ tu, który wedlug analizy droga chromatografii ga¬ zowej wykazuje 78,2% 1-nitroantrachinonu, 10,7% io antrachinonu, 4,2% 2-nitroantrachinonu i 6,9% dwunitroantrachinonów. Produkt rozpuszcza sie w 92% kwasie azotowym w temperaturze pokojowej i oczyszcza tak, jak W przykladzie I przez krystali¬ zacje i nastepnie przekrystalizowanie z kwasu siar- 15 kowego. Otrzymuje sie 180 g czystego 1-nitroantra¬ chinonu.

Po redukcji otrzymuje sie wysokiej jakosci 1- -aminoantrachinon.

Przyklad III. W kolbie o pojemnosci 300 g 20 ogrzewa sie wstepnie 1100 czesci 99% kwasu azoto¬ wego do temperatury 35°. Bardzo dobrze mieszajac wprowadza sie w ciagu 3 sekund 208 czesci czystego antrachinonu, przy czym praktycznie wszystko za¬ raz rozpuszcza sie. Temperatura wzrasta równo- ?s miernie i po uplywie 90 sekund osiaga 70°, po czym mieszanine reakcyjna w ciagu 12 sekund wylewa sie na lód. Wytracony krystaliczny nitroantrachi- non odsacza sie na nuczy, osad przemywa woda az do uzyskania odczynu obojetnego w popluczynach 30 i suszy pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 253 g produktu, który wedlug analizy droga chromatografii gazowej zawiera 78,2% 1-nitroantra¬ chinonu, 4,2% 2-nitroantrachinonu, 10,7% antrachi¬ nonu i 6,9% dwunitroantrachinonów. Produkt 35 oczyszcza sie tak, jak opisano w przykladach I i II, droga krystalizacji ze stezonego kwasu azotowego, otrzymujac 1-nitroantrachinon o wysokiej jakosci.

Przyklad IV. Do kolby o pojemnosci 200 g wprowadza sie 900 czesci 9<8% kwasu azotowego. 40 W temperaturze 35° dodaje sie, mieszajac, w jednej porcji 208 czesci czystego antrachinonu. Tempera¬ tura zaraz wzrasta i wszystko rozpuszcza sie w cia¬ gu kilku sekund. W temperaturze 62,5° wylewa sie mieszanine szybko na 1200 czesci kodu i przerabia 45 mieszanine antrachinonów tak, jak opisano w przy¬ kladzie III. Surowy produkt skladajacy sie z 53% 1-nitroantrachinonu, 39% antrachinonu, 7% 2-nitro¬ antrachinonu i 1% dwunitroantrachinonów oddziela sie tnastepnie od 2-ndtroantrachinonu przez znane 50 traktowanie siarczynem sodu. Reszte redukuje sie za pomoca siarczku sodu. Otrzymana mieszanine miesza sie w 60% kwasie siarkowym w tempera¬ turze 100°. W tych warunkach nie rozpuszcza sie zaden antrachinon, natomiast rozpuszcza sie caly 55 aminoantrachinon. Droga saczenia przeprowadza sie sam aminoantrachinon do lugów macierzystych, skad moze zostac wyodrebniony droga rozcienczenia i ochlodzenia.

Przyklad V. a) Stopien nitrowania =54,2% 60 1200 czesci mielonego lodu wprowadza sie do 3- -litrowej zlewki, 900 czesci 98% kwasu azotowego wprowadza sie do kolby i mieszajac ogrzewa sie w ciagu kilku minut do temperatury 34—36°. 208 czesci mielonego 100% antrachinonu w postaci pro- 65 duktu 99,3% (=200,5 czesci) wprowadza sie przez lejek do proszków do mieszanego kwasu azotowe¬ go. Podczas nastepujacego zaraz egzotermicznego nitrowania antrachinonu rozpuszcza sie ponad 90% antrachinonu w ciagu dalszych 10 sekund, przy czym po uplywie 1 minuty wszystko praktycznie jest rozpuszczone. Roztwór wraz z rozpoczynaja¬ cym sie nitrowaniem staje sie czerwonobrazowy i ogrzewa sie. Stopien ogrzania okresla stopien po¬ stepu reakcji. Gdy temperatura reakcji osiagnie 59°, przerywa sie mieszaninie, a gdy osiagnie 62,5° wylewa sie zawartosc kolby w ciagu 10 sekund na lód znajdujacy sie w zlewce, przy czym wydzielaja sie gazy nitrozowe. Zawartosc zlewki miesza sie.

Otrzymana jasnozólta zawiesine nitroantrachino- nu saczy sie na nuczy porcelanowej (nie stosowac bawelny i wlókien celulozowych!), przemywa do odczynu obojetnego odjonizowana woda i suszy do stalego ciezaru pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 60°. Otrzymuje sie 232,0 czesci mieszaniny, która wedlug chromatografii gazowej zawiera 41,5% antrachinonu, 51,6° 1-nitroantrachi- nom/u, 5,8% 2HnitroanltrachiiniOinju i 1,1% dwundltro- antrochinonu. Wydajnosc czystego 1-nitroantrachi- notnu w przeliczeniu na wprowadzony antrachinon wynosi 47,3% wydajnosci teoretycznej, a w przeli¬ czeniu na antoachinoin tóoowentawany wynosi 88,0% wydajnosci teoretycznej. b) Stopien nitrowania 654% Wsad podaje sie obróbce tak, jak opisano w pun- cie a), lecz mieszanine reakcyjna wylewa sie na lód dopiero w temperaturze 767,5°. Otrzymuje sie 236,0 czesci mieszaniny, która wedlug chromato¬ grafii gazowej zawiera 32,2% antrachinonu, 57,0% 1-nitroantrachinonu, 7,7% 2-nitroantrachinonu i 3% dwunitroantrachinonu. Wydajnosc 1-nitroantrachi¬ nonu w przeliczeniu na wprowadzony antrachinon wynosi 53,1% wydajnosci teoretycznej, a w przeli¬ czeniu na antrachinon konwertowany wynosi 84,2% wydajnosci teoretycznej. c) Stopien nitrowania =79,0% Analogicznie do wariantu a) stosuje sie 208 czesci antrachinonu, 1102 czesci 99% kwasu azotowego i 1600 czesci lodu. Reakcje prowadzi sie tak, jak opisano w przykladzie Va, lecz przerywa mieszanie dopiero w temperaturze 62° i wylewa mieszanine na lód dopiero w temperaturze 67,5°. Otrzymuje sie 245 czesci mieszaniny, która wedlug chromatografii gazowej zawiera 20,8% antrachinonu, 65,0% 1-nitro¬ antrachinonu, 8,7% 2-nitroantrachinonu i 5,4% dwunitroantrachinonu. Wydajnosc 1-nitroantrachi¬ nonu w przeliczeniu na wprowadzony atrachion wynosi 62,1% wydajnosci teoretycznej, a w przeli¬ czeniu na antrachinon konwertowany wynosi 81,9% wydajnosci teoretycznej.

Claims (7)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób wytwarzania 1-nitroantrachinonu przez reakcje antrachinonu z wprowadzonym w nadmia¬ rze stezonym kwasem azotowym, znamienny tym, ze na 1 mol antrachinonu stosuje sie 6—100 moli 85—100% kwasu azotowego a nitrowanie prowadzi sie izotermicznie w temperaturze 40—70°C, albo89 041 9 adiabatycznie w temperaturze od powyzej 35°C do temperatury wrzenia mieszaniny.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nitrowanie przerywa sie przy stopniu nitrowania powyzej 80%, a 1-nitroantrachinon przez szybkie schlodzenie rozpuszczonej w stezonym kwasie azo¬ towym mieszaniny niitroantrachiinonów do tempera¬ tury 10—20°C i dalsze schlodzenie do temperatury od —10°C do —40°C, wytraca sie i oddziela od lu¬ gów macierzystych, zawierajacych 2-nitroantrachi- non i/lub dwunitroantrachinony.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nitrowanie przerywa sie przy stopniu nitrowania 50—80%, a mieszanine reakcyjna stracona za po¬ moca wody lub lodu odsacza sie i uwalnia od 2- -nitroantrachinonu przez traktowanie siarczynem sodowym. 10 10 15

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze podczas nitrowania adiabatycznego oznacza sie sto¬ pien nitrowania jako funkcje zmian temperatury mieszaniny reakcyjnej i przerywa sie nitrowanie po osiagnieciu zadanego stopnia nitrowania.

5. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze znitrowany roztwór poreakcyjny chlodzi sie przez zmieszanie z recyrkulujacym roztworem reakcyj¬ nym.

6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nitrowanie prowadzi sie w sposób ciagly.

7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze otrzymany ze znitrowanej mieszaniny poreakcyjnej 1-nitroantrachinon przekrystalizowuje sie z kwasu siarkowego. CZYTELNIA I Urzedu Pole*rtw*«g°