PL88632B2 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru momentu przejscia obrazu gwiazdy przez Srodek systemu szczelin ustawionych w plaszczyznie ogniskowej lunety oraz uklad elektroniczny sluzacy do przeprowadzania pomiaru momentu przejscia obrazu gwiazdy przez srodek systemu szczelin Stan techniki. Pomiar momentu przejsc obrazu gwiazd przez wyznaczony poludnik niebieski jest stale aktualnym problemem w astronomii. W klasycznej metodzie pomiaru obraz gwiazdy przechodzi przez system szczelin umieszczonych w ognisku lunety i rejestruje sie wywolane tym przejsciem zmiany pradu fotopowlelacza.

Usrednia sie w ten sposób przypadkowe bledy pomiarowe zwiazane z drganiem I migotaniem jasnosci gwiazd.

Dla unikniecia klopotów ze wzmacniaczami pradu stalego wprowadzono mostkowa metode pomiaru.

Najnowsze metody zamiast ciaglego zapisu fotopradu wykorzystuja rejestracje dyskretna- zliczanie fotonów i automatyczna bezposrednia obróbke informacji za pomoca wspólpracujacej maszyny cyfrowej, lub rejestracje ze zliczaniem impulsów z zegara kwarcowego, przy czym okresy zliczen wyznacza przebieg fotopradu.

Ostatnie dwie metody zapewniaja aktualnie graniczne dokladnosci pomiaru ale wymagaja zastosowania unikalne¬ go i kosztownego oprzyrzadowania.

Istota wynalazku. Sposób wedlug wynalazku wykorzystuje metode dyskretnej rejestracji fotopradów, powstajacych w fotopowielaczu umieszczonym w plaszczyznie ogniskowej lunety, za systemem uformowanych szczelin dobranych do tej metody, a zrealizowane w oparciu o nia urzadzenie elektroniczne umozliwia prowadze* nie obserwacji astrometrycznych, zapewniajacych wyniki nie gorsze od dotychczasowych rozwiazan, jednak przy znacznie prostszych srodkach technicznych.

Sposób ten polega na tym, ze za zestawem szczelin i przeslon umieszczono stalowa strune pobudzana do drgan impulsami z zegara kwarcowego. Pojawiajace sie na wyjsciu fotopowielacza impulsy po wzmocnieniu zliczane sa przez licznik rewersyjny. Przelaczeniem kierunku zliczen w scisle okreslonych momentach czasowych steruje licznik dzisietny, zliczajacy impulsy z zegara kwarcowego. Okres przelaczen wybiera sam obserwator za2 88 832 pomoca prztlacznika kodu dostosowujac ii* do deklinacji gwiazdy. Uruchomienie zliczania nastepuje automa* tycznie po naprowadzeniu gwiazdy na pierwsza przeslone. Dziesiate, dwudzieste (trzydziesta przelaczenie licznika rewersyjnego uruchamia drukarke chronografu, a pomiedzy dziewietnastym a dwudziestym pierwszym przelaczeniem licznik rewersyjny jest zablokowany dla impulsów wejsciowych. * W ukladzie realizujacym sposób wedlug wynalazku umieszczana na wejsciu ukladu drgajaca struna J#st polaczona poprzez wzmacniacz z zegarem krawcowym, która modulujac strumien swietlny pochodzacy od gwiazdy powoduje pojawienie sie impulsów napieciowych na wyjsciu fotopowielacza, polaczonym poprzez inny wzmacniacz, uklad formujacy oraz uklad bramkowania z licznikiem rewersyjnym, który z kolei jest polaczony poprzez dekoder z cyfrowym polem odczytowym.

Wymieniony zegar kwarcowy poprzez inny uklad bramkowania jest polaczony z nastawialnym przez przelacznik kodu licznikiem dziesietnym, który z kolei jest polaczony poprzez inny dekoder z licznikiem polaczen, a ten z kolei z przekaznikiem i chronografem, przy czym licznik dziesietny z tymze dekaderem jest polaczony dodatkowym sprzezeniem zwrotnym. Wymieniony licznik przelaczen polaczony jest z licznikiem rewersyjnym, a poprzez inny kolejny dekoder polaczony jest z wymienionymi uprzednio dwoma ukladami bramkowania oraz z trzecim ukladem bramkowania laczacym uklad formujacy z ukladem bramkowania zegara kwarcowego.

Uklad wedlug wynalazku umozliwia pomiar sredniego momentu przejscia przez srodek systemu szczelin obrazu gwiazdy do ósmej wielkosci.

Objasnienie rysunku. Rysunek odtwarza w postaci schematu blokowego przyklad wykonania ukladu do pomiaru przejscia obrazu gwiazdy przez srodek systemu szczelin.

Przyklad wykonania. Struna stalowa 1 jest pobudzona do drgan impulsami z zegara kwarcowego 2 wzmocnionymi we wzmacniaczu 3. Drga ona z czestotliwoscia 1 kHz za zestawem osiemnastu szczelin i przeslon umieszczonych w ognisku lunety. W okresach gdy obraz gwiazdy przesuwa sie po szczelinie na wyjsciu fotopowielacza 4 i po wzmocnieniu we wzmacniaczu 5 pojawiaja sie impulsy napieciowe. Impulsy te po przejsciu przez uklad formujacy 6 i uklad bramkowania 7 zliczane sa przez licznik rewersyjny 8. Impulsy milisekundowe z zegara kwarcowego 2 poprzez uklad bramkowania 9 zliczane sa przez licznik dziesietny 10. Po osiagnieciu pojemnosci licznika, wybranej przez obserwatora za pomoca przelacznika kodu 11, dekoder 12 powoduje wyzerowanie licznika dziesietnego 10 i przeslania impulsu do licznika przelaczen 13, a tym samym powodujac zmiane kierunku zliczania licznika rewersyjnego 8.

. Istota pomiaru wymaga, aby momenty przelaczen nastepowaly w równych odstepach czasowych i aby w czasie parzystych przelaczen obraz gwiazdy znajdowal sie za przeslona.

Dla unikniecia klopotów zwiazanych z wyborem momentu rozpoczecia zliczania dla gwiazd „szybkich"/ wprowadzono start automatyczny. Polega on na tym, ze wstanie wyjsciowym uklad bramkowania 9 I uklad bramkowania 7 sa zablokowane, a uklad bramkowania 14 jest otwarty. Gdy gwiazda wejdzie w pierwsza szczeline o szerokosci póltora razy wiekszej od pozostalych, pojawiajace sie impulsy z fotopowielacza 4 kierowane sa wstepnie poprzez uklad bramkowania 14 do licznika dziesietnego 10. Pierwszy impuls z dekodera blokuje uklad bramkowania 14 i odblokowuje uklad bramkowania 9 i uklad bramkowania 7 i od tego momentu rozpoczyna sie wlasciwy pomiar.

Dziesiate, dwudzieste i trzydzieste przelaczenie poprzez przekaznik 16 uruchamia drukarke chronografu 17 dajac tym samym czasowe momenty odniesienia. Pomiedzy przelaczeniem dziewietnastym (dwudziestym pierwszym uklad bramkowania 7 blokuje licznik rewersyjny 8. Przy obserwacji „mir" pozwala to na dwa odczyty stanu licznika rewersyjnego 8 niezbedne dla uwzglednienia w wynikach pomiaru bledów zwiazanych z niedo¬ kladnym montazem i orientacja lunety.

Przelaczenie trzydzieste dziewiate konczy cykl pomiarowy blokujac uklad bramkowania 9 i uklad bramkowania 7, a stan licznika rewersyjnego 8 poprzez dekoder 18 wyswiecany jest na cyfrowym polu odczytowym 19.

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1, Sposób pomiaru sredniego momentu przejscia obrazu gwiazdy przez srodek zespolu szczelin ustawio¬ nych w plaszczyznie ogniskowej lunety, który to obraz jest rejestrowany przez fotopowielacz, a widmo swietlne tego obrazu jest ograniczone do przedzialu dlugosci fal uwarunkowanych rozstawem szczelin, z n a m i e n n y tym, ze umieszcza sie za zestawem szczelin drgajaca strune (1), a impulsy uzyskane z fotopowielacza (4), po przejsciu przez wzmacniacz (5), zlicza sie w liczniku rewersyjnym (8), przy czym okres zliczen dla dane) gwiazdy wybiera sie uprzednio za pomoca przelacznika kodu (11) licznika dziesietnego (10) zliczajacego impulsy milisekundowe z zegara kwarcowego (2) i nanosi sie na skale czasu atomowego poprzez rejestracje wybranych88*3* 3 momentów czatowych na chronografie (17). •

2. Uklad do pomiaru sredniego momentu przejscia obrazu gwiazdy przez srodek zespolu szczelin ustawionych w plaszczyznie ogniskowej lunety, za którym to zespolem jest umieszczony filtr ograniczajacy dlugosc fali strumienia swietlnego i ruchoma diafragma ograniczajaca wplyw promieniowania tla nieba, znamienny tym, te umieszczona na wejsciu ukladu drgajaca struna (1) jest polaczona poprzez wzmacniacz (3) z zegarem kwarcowym (2), która modulujac strumien swietlny pochodzacy od gwiazdy powoduje pojawienie sie impulsów napieciowych na wyjsciu fotopowielacza (4), które polaczone jest poprzez inny wzmacniacz (5), uklad formujacy (6) oraz uklad bramkowania (7) z licznikiem rewersyjnym (8), który z kolei Jest polaczony poprzez dekoder (18) z cyfrowym polem odczytowym (18), równoczesnie wymieniony zegar kwarcowy (6) poprzez inny uklad bramkowania (9) jest polaczony z ustawialnym przez przelacznik kodu (11) licznikiem dziesietnym (10), który z kolei jest polaczony poprzez inny dekoder (12) z licznikiem przelaczen (13), aten z kolei z przekaznikiem (16) i chronografem (17), przy czym licznik dziesietny (10) z tymze dekoderem (12) polaczony jest dodatkowym sprzezeniem zwrotnym, a ponadto wymieniony licznik przelaczen (13) polaczony jest z licznikiem rewersyjnym (8), a poprzez kolejny dekoder (15), polaczony jest z wymieniony* mi uprzednio dwoma ukladami bramkowania (9, 7) oraz z trzecim ukladem bramkowania (14) laczacym uklad formujacy (8) z ukladem bramkowania (9) zegara kwarcowego (2). ]= i—m-~m I n I—A a £m O I ? I—H " r l* I—-CO m