Opis patentowy opublikowano: 30.07.1977 88557 MKP GOlb 3/22 Int. Cl2 G01B 3/22 CZYTELNIA Urzedp Patentowego niuii) KiHWni.ig ym\ Twórcy wynalazku: Eugeniusz Ratajczyk, Eugeniusz Sukiennik, Dariusz Kadlubowski, Ryszard Rudzinski Uprawniony z patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Czujnik pomiarowy z zespolem obrotu podzielni i zespolem podnoszenia trzpienia pomiarowego Wynalazek dotyczy czujnika pomiarowego z zespolem obrotu podzielni i zespolem podnoszenia trzpienia pomia¬ rowego, znajdujacego zastosowanie zwlaszcza w metrolo¬ gii dlugosci i kata.Znane sa czujniki pomiarowe, w których funkcje do¬ kladnego zerowania w procesie pomiaru i unoszenia trzpienia pomiarowego realizuja dwaodrebne zespoly fun¬ kcjonalne rozmieszczone w róznych punktach czujnika.Zespól podnoszenia trzpienia pomiarowego sklada sie z dzwigni dwustronnej, jednym koncem zwiazanej ztrzpie¬ niem pomiarowym, zas drugim koncem wspólpracujacej z popychaczem przesuwanym reka.Zespól obrotu podzielni wyposazony jest w pokretlo z osadzonym na nim kolkiem gumowym przylegajacym do podzielni. Taka konstrukcja wymaga wyprowadzenia na zewnatrz obudowy czujnika dwu oddzielnych pokretel, co moze powodowac nieumyslne rozregulowanie czujnika.Poniewaz pokretla te wystepuja najczesciej po obu stro¬ nach czujnika zmusza to obslugujacego do poslugiwania sie obiema rekami, co moze byc uciazliwe i niewygodne podczas pomiaru. Koniecznosc zbudowania w przyrzadzie dwu oddzielnych zespolów utrudnia zaprojektowanie zwartej konstrukcji i zmusza do zastosowania wiekszej ilosci czesci.Wedlug wynalazku czujnik pomiarowy ma dzwignie dwustronna zespolu podnoszenia trzpienia, stykajaca sie jednym koncem z popychaczem, przesuwnie umieszczo¬ nym wotworze pokretla zespolu obrotu podzielni. Pokretlo to osadzone jest obrotowo w tulei korzystnie mimosrodo- wej, zamocowanej nieruchomo w otworze korpusu czujni- ka. Na obwodzie pokretla lub na obwodzie tulei trwale zwiazanej z tym pokretlem, osadzony jest pierscien wyko¬ nany z materialu o duzym wspólczynniku tarcia, stykajacy sie z powierzchnia podzielni czujnika. Pomiedzy powierz¬ chnia czolowa tulei osadzonej w korpusie czujnika a po¬ wierzchnia czolowa tulei osadzonej napokretleumieszczo¬ na jest sprezyna talerzykowa zwiekszajaca opory ruchu tulei zespolu obrotu podzielni a popychaczem dzwigni zespolu podnoszenia trzpienia pomiarowego. Popychacz ten swoim drugim koncem styka sie z grzybkiem osadzo¬ nym przesuwnie w otworze przycisku, który umieszczony jest przesuwnie w gniezdzie pokretla.Na powierzchni przycisku wykonany jest jedenkawalek wzdluzny oraz drugi krzyzujacy sie z nim i prostopadly do niego, wykonany na czesci obwodu. Oba te kawalki prze¬ suwne sa wzgledem kolka wcisnietego w pokretlo zespolu obrotu podzielni i czescia swojej dlugosci wchodzacego w te kanalki.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przyklado¬ wym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia fragment czujnika pomiarowego w widoku z czesciowym przekrojem, zas fig. 2 ten sam czujnik w przekroju prosto¬ padlym do osi korpusu.Jak uwidoczniono na rysunku pokretlo 1 osadzone jest obrotowo w mimosrodowej tulei 2, nieruchomoutwierdzo¬ nej w korpusie 3 czujnika przypomocy wkreta 4. Wpokret¬ le 1 wykonane jest gniazdo, w którym umieszczony jest przycisk 5, stykajacy sie poprzez grzybek 6 z przesuwnym popychaczem 7, oddzialywujacym na jeden z konców dzwigni dwustronnej 8 zespolu podnoszenia trzpienia po- 8855738 557 miarowego, Drugi koniec tej dzwigni styka sie z lbem wkret* 9 wkreconegowtrzpien pomiarowy 10, Na pokretle 1 osadzona Jest tuleja U, z nalozonym na nia pierscieniem gumowym 12 przylegajacym do podzielni 13.TulejaU zabezpieczona Jest przed obrotem badz przesu¬ nieciem wkretem 14. W przycisku 5 na czesci jego obwodu wykonane sa dwa kanalki krzyzujace sie, jeden wzdluzny a drugi prostopadly do niego. Kanalki te przesuwne sa wzgledem kolka 1S wcisnietego w pokretlo 1 zespolu obro¬ tu podzielni. Kolek 15 czescia swojej dlugosci wchodzi w kanalki wykonane w przycisku 5, zabezpieczajac go przed wypadnieciem i ograniczajac zarazem kat jego obro¬ tu przy blokadzie trzpienia pomiarowego 10 w jego górnym polozeniu. Miedzy tuleja 11 a tuleja 2 osadzona w korpusie 3 czujnika znajduje sie sprezyna talerzykowa 16 zwieksza¬ jaca opory ruchu tulei 11 zespolu obrotu podzielni wzgle¬ dem popychacza 7 zespolu podnoszenia trzpieniapomiaro¬ wego.Pokrecajac pokretlem 1 powoduje sie przemieszczenie katowe podzielni 13, z która styka sie piersciengumowy 12 tulei 11 osadzonej na pokretle 1 wciskajac przycisk 5 powoduje sie uniesienie trzpienia pomiarowego 10, które¬ go element 9 styka sie jednym koncem z dzwignia dwu¬ stronna 8, której drugi koniec oddzialywuje na przesuwny popychacz 7 stykajacy sie poprzez grzybek 6 z przyciskiem , a nastepnieobróceniu go o pewien katipozostawieniugo w tym polozeniu powoduje sie zablokowanie trzpienia pomiarowego 10 w jego górnym polozeniu. Kolek 15 znaj¬ duje sie wówczas w kanalku poprzecznym na przycisku 5. PL