***qo Lmn*r't\ i?- Twórcy wynalazku: Andrzej Rokicki, Jerzy Bukowiecki, Wojciech Pawla- czek, Stanislaw Antolak Uprawniony z patentu: Instytut Metali Niezelaznych, Gliwice (Polska) Urzadzenie do sedymentacyjnego oznaczania skladu ziarnowego proszków i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sedymenta¬ cyjnego oznaczania skladu ziarnowego proszków metali, stopów i zwiazków chemicznych o wielkosci czastek od 0do80um.Znane urzadzenie do sedymentacyjnego oznaczania 5 skladu ziarnowego proszków posiada szklana rure sedy¬ mentacyjna i polaczony z nim szklany zbiornik cieczy dyspersyjnej. Oba te elementy umieszczone sa w przezro¬ czystym zbiorniku termostatycznym wypelnionym woda.Rura sedymentacyjna posiada u góry szlifowany korek 10 zaopatrzony w króciec z kurkiem, w czesci srodkowej rura posiada ryse pomiarowa, w czesci dolnej rura zweza sie stozkowo i przechodzi w koncówke o malej srednicy, od której pod katem prostym odchodzi rurka laczaca rure sedymentacyjna poprzez odcinek weza gumowego z dolna 15 czescia zbiornika cieczy dyspersyjnej, który od góry jest zamkniety dopasowanym korkiem zaopatrzonym w kró¬ ciec z kurkiem. Na zewnatrz przez dnozbiornikatermosta¬ tycznego wystaje koncówka rury sedymentacyjnej zaopa¬ trzona w gumowy waz z zaciskiem sprezynowym. 20 Urzadzenie to jest skomplikowane w obsludze, nie za¬ pewnia powtarzalnosci wyników oznaczen i uzaleznia je od wprawy oraz umiejetnosci obslugujacego.Celem wynalazku jest unikniecie tych niedogodnosci przez opracowanie konstrukcji urzadzenia do sedymenta- 25 cyjnego znaczania skladu ziarnowego proszków, zapew¬ niajacego pelna powtarzalnosc i latwosc wykonania ozna-/ czen.Wytyczone zagadnienie techniczne zostalo rozwiazane w ten sposób, ze opracowano urzadzeniedo sedymentacyj- 30 nego oznaczania skladu ziarnowego proszków, posiadaja¬ ce szklana rure sedymentacyjna wyposazona od góry w otwarty zbiornik polaczony z nia kurkiem dwudroznym.Pozioma rurka laczaca rure sedymentacyjna ze zbiorni¬ kiem cieczy dyspersyjnej wyposazona jest w kurek. Od dolu rura sedymentacyjna wyposazona jest w dwudrozny kurek. Zbiornik cieczy dyspersyjnej posiada plywakowy dozownik cieczy dyspersyjnej i polaczony jest z zaworem impulsowym.Urzadzenie to jest proste w obsludze, zapewnia powta¬ rzalnosc wyników oznaczen i uniezaleznia je od wprawy i umiejetnosci obslugujacego.Urzadzenie wedlug wynalazku w przykladzie wykona¬ nia przedstawione jest na schematycznym rysunku.Sedymentacyjna rura 4 posiada skale 2, polaczona jest od góry ze zbiornikiem 12 poprzez dwudrozny kurek 1.Dolna koncówka 8 rury 4 wyposazona jest w dwudrozny zawór 9. Rurka 7 laczaca rure 4 poprzez rurke 13 z dozow¬ nikiem 16 zbiornika 3 cieczy dyspersyjnej wyposazona jest w kurek 6. Pod wylotowa rurka 27 rury 4 znajduje sie obrotowy stolik liz probówkami. Zbiornik 3 cieczy dys¬ persyjnej posiada u góry dozownik 16 cieczy dyspersyjnej z plywakowym zaworem 15. Dozownik ten zakonczony jest od góry zbiornikiem 14, a ze zbiornikiem 3 polaczony jest przelewowo - tloczna rurka 18. Rurka 17 zbiornika 3 polaczona jest przewodem 25 z blokiem 31 zaworu impul¬ sowego. Impulsowa rurka 19 laczy komore dozownika 16 z dwudroznym zaworem 28 polaczonym równiez z rurka spustowa zbiornika 3 inastepnie laczy poprzez przewód 29 z króccem 30 bloku 31 zaworu impulsowego. Koncówkal* 8840188401 zaworu 9 polaczona jest przewodem 26 z króccem 23 manometru cieczowego posiadajacego naczynie 21 z po¬ miarowa rurka 22 wyposazona w skale cisnienia, polaczo¬ na z osiowa rurka 20. Króciec23 polaczonyjest przewodem 24 wyposazonym w zawór 42 z osuszaczem 34 powietrza, który z kolei polaczony jest przewodem 35 z precyzyjnym reduktorem 38 cisnienia powietrza, polaczonym dalej przewodem wyposazonym w zawór 41 ze zbiornikiem 36 powietrza. Na przewodzie doprowadzajacym powietrze do zbiornika 36 zamontowany jest manometr 39 i zawór 40, ponadto zbiornik ten wyposazony jest w spustowy zawór 37.Sedymentacyjna rure 4 i zbiornik 3 napelnia sie ciecza dyspersyjna, a termostatyczny zbiornik 5 napelnia sie woda destylowana, po czym caleurzadzeniepozostawia sie dla wyrównania temperatur cieczy z temperatura otocze¬ nia. Nastepnie spuszcza sie z rury 4 za pomoca zaworu 9 czesc cieczy, która czesciowozuzywa siedo przygotowania zawiesiny do sedymentacji. Przygotowana zawiesine wprowadza sie do rury 4 poprzez zbiornik 12 i kurek 1.Przy zamknietym spustowym zaworze 37 zbiornik 36 na¬ pelnia sie powietrzem, które nastepnie kieruje sie poprzez przewód z zaworem 41 do precyzyjnego manometru 38, a nastepnie do osuszacza 34. Powietrze z osuszacza kieruje sie poprzezzawór 42 do bloku 31 zaworu impulsowego oraz przewodem 24 do manometru cieczowego i dalej przewo¬ dem 26 do koncówki 10 zaworu 9, poprzez który powietrze dostaje sie do wnetrza rury 4 i miesza badana zawiesine.Nastepnie uzupelnia sie ciecz dyspersyjna w rurze 4 do kreski 2 miarowej.Czynnosc te wykonujesie w ten sposób, zeprzy zamknie¬ tym kurku 6 naciska sie na tloczek 33 zaworu impulsowe¬ go, dzieki czemu powietrze przedostaje sie przewodem 25 i rurka 17 do zbiornika 3 i tloczy poprzez rurke 18 ciecz dyspersyjna do dozownika 16. Dzieki ruchowi tloczka 33 ciecz dyspersyjna znajdujaca sie w przewodach 19 i 29 podrywa do góry plywak 15 w dozowniku 16. Gdy ciecz zaczyna sie przelewac z dozownika 16 przewodem 18, zwalnia sie nacisk na tloczek 33 i sprezyna 32 powoduje przemieszczenie sie tloczka 33 do polozenia poczatkowego i równoczesnie przerwanie doplywu powietrza do zbiorni¬ ka 3 oraz polaczenie zbiornika 3 z atmosfera przez uklad kanalów w zaworze impulsowym. Nastepnie otwiera sie kurek 6 i ciecz dyspersyjna z dozownika 16 wprowadza sie do dolnej czesci sedymentacyjnej rury 4 poprzez rurke 7.Przeprowadza sie ponowne mieszanie powietrzem za¬ wiesiny w rurze 4, po czym odcina sie zaworem 1 dostep powietrza nad powierzchnia zawiesiny i po uplywie okre¬ slonych okresów czasu pobiera sie do probówek, znajduja¬ cych sie na obrotowym stole 11, próbki zawiesiny. Czyn¬ nosc te przeprowadza sie w ten sposób, ze przy otwartym kurku 6 otwiera sie dwudrozny zawór 9, przez nacisniecie tloczka 33 daje sie impuls na plywakowy zawór 15, który odrywa sie od gniazda i umozliwia splyniecie rurka 13 okreslonej objetosci cieczydyspersyjnej, która przeplukuje z osadu rurke 8 i splywa do probówki. e«tw#«go Polskie] RzemDisnr^ei h v,i PL