Wynalazek dotyczy napedów mecha¬ nicznych, w szczególnosci zas napedów o zmiennej predkosci, posiadajacych jedno lub wiecej kól napedowych o zmiennej srednicy.Napedy o zmiennej predkosci skladaja sie albo z dwóch rozszerzajacych sie kól, napedzanych pasem o przekroju klino¬ wym, albo z dwóch kól stozkowych, nape¬ dzanych pasem plaskim, mogacym sie prze¬ suwac po powierzchniach stozkowych kól, zmieniajac w ten sposób wielkosc prze¬ kladni.Zgodnie z niniejszym wynalazkiem na¬ ped przenosi sie z kola o zmiennej sred¬ nicy zapomoca czesci napedowych, posia¬ dajacych pewna podstawe, z która pola¬ czone sa plytki, zdolne do poruszania sie na podstawie, lub wzgledem niej, tworzac ruchome zeby, przyczem liczbe plytek w kazdym zebie mozna zmieniac, przystosor wujac sie w ten sposób do rozmiarów czesci wspólpracujacych kól napedzanych, jak i do srednic kól pedzacych, W wypadku zastosowania jednego lub kilku kól rozszerzajacych sie, plytki poru¬ szaja sie w kierunku poprzecznym, L \. pod katem prostym do podstawy tak, iz konce plytek, tworzace zeby, moga wcho¬ dzic w wyzlobienie jednego lub obu kól pedzonych.Wglebienia i wystepy na kolach nape¬ dzanych sa ulozone w kierunku promie¬ niowym tak, iz w tym wypadku dlugosc wystepów wzrasta stopniowo do srodka kola ku jego obwodowi. Zeberka lub wy-stepy rozdzielajace te wglebienia , albo kra¬ wedzie tych zeberek posiadaja taki ksztalt, iz samoczynnie wprawiaja w ruch wzgle¬ dem siebie potrzebna liczbe plytek, two¬ rzac w ten sposób na podstawie to, co mo¬ ze byc okreslone jako zab, zlozony z pew¬ nej liczby plytek, dla zahaczenia wyste¬ pów na kole napedowem, niezaleznie od dlugosci i polozenia tych wystepów, Z te¬ go wynika, ze stosunek wzajemny czesci pedni moze byc uwazany jako zmienny, gdyz zeby zlozone z plytek lub Wystepy ukladaja sie samoczynnie w potrzebnych odstepach i tworza uzebienie, niezaleznie od rozmiarów i odstepów pomiedzy wre¬ bami, przeznaczonemi na umieszczenie ze¬ bów.Pozadane jest, aby wglebienia jedne¬ go kola byly przeciwleglemi wystepom kola drugiego, przez co kazda grupa ply¬ tek tworzy zab zlozony, przed przyjeciem na siebie sily pednej.Sposób wykonania wynalazku moze sie zmieniac w szerokich granicach. Tak np. podstawa do plytek napedzajacych moze posiadac jeden lub wiecej drutów, wste¬ gi lub liny plecione, skladajace sie z jed¬ nej lub wiecej metalowych wsteg bez kon¬ ca, lub zwiazanych razem ogniw gietkich.Podloze do plytek pednych moze stano¬ wic lancuch, zlozony z oddzielnych czesci, lub ogniw równoleglych, osadzonych na poprzecznym trzpieniu, lub tez podloze to moze byc utworzone przez sztywne ogni¬ wo pierscieniowe, obszerniej opisane nizej.Podloze podtrzymuje szereg plytek, umie* szczonych obok siebie, poruszajacych sie na podlozu dla utworzenia zebów nape¬ dzajacych. Plytki moga byc umocowane na podlozu, gdy sklada sie ono z drutu, wstegi lub gietkiego pasa. Jezeli zas pod¬ loze stanowi lancuch lub sztywne ogniwo pierscieniowe, plytki moga sie slizgac wpo- przek ogniw lub pod katem prostym do plaszczyzny obrotu sztywnej czesci pier¬ scieniowej, posiadajac ksztalt, umozli¬ wiajacy zadany ruch. We wszystkich tych wypadkach plytki, tworzace zeby, moga sie poruszac wpoprzek, t. j. równolegle do pod¬ loza, przyczem uniemozliwiony jest ich ruch podluzny przez zatrzymy, umieszczone ne pewnych odleglosciach wzdluz podloza.Przyklady wykonania tego wynalazku przedstawione sa na zalaczonych rysun¬ kach, gdzie: Fig. 1 przedstawia naped o zmiennej predkosci, skladajacy sie z dwóch kól rozj- suwanych, polaczonych gietkim laczni¬ kiem, fig. 2—widok zboku jednego z kól w wiekszej skali z jedna tarcza odjeta, fig. 3— rozwiniecie w skali wiekszej, pokazujace czesc gietkiego pasa napedowego, uwi¬ docznionego na fig. 2, i dwie tarcze z wy¬ stepami, z któremi pas ten jest skojarzo¬ ny, fig. 4 uwidocznia czesc gietkiego pasa napedowego, pokazanego na fig. 3 w tej ze skali, fig, 5 — przekrój wzdluz linji V—V na fig. 4 i fig. 6 przedstawia widok boczny figury 4, fig. 7 jest odmiana napedu o zmiennej predkosci w przekroju bocznym, fig. 8 — widok koncowy urzadzenia, po¬ kazanego na fig. 7, gdy kolo rozsuwane jest usuniete, fig. 9 przedstawia rozwinie¬ cie, pokazujace pas ciagnacy w ksztalcie lancucha, fig. 10 jest przekrojem po¬ przecznym przez kolo i lancuch, fig. 11 jest widokiem bocznym w wiekszej skali wedlug linji XI—XI na fig. 9, pokazuja¬ cym slizgajace sie plytki w przekroju, fig. 12 jest widokiem w perspektywie ogniwa lancuchowego z usunietemi plytkami i fig. 13 wskazuje widok w skali mniejszej, po¬ kazujacy lancuch w zastosowaniu do na¬ pedu o zmiennej predkosci z dodatkowem kolem naciagajacem pas.W urzadzeniu, uwidocznionem na fig. 1—6, pokazane sa dwa podobne do siebie rozsuwane kola, z których kazde sklada sie z dwóch tarcz 1 i 2, nasadzonych na wal i zaklinowanych tak, ze gdy jedna para tarcz zbliza sie do siebie, powieksza¬ jac w ten sposób srednice kola, dwie tar- icze drugie odpowiednio sie oddalaja, zmniejszajac w ten sposób srednice dru¬ giego kola. Wszelkie znane urzadzenia mozna zastosowac do osiagniecia tego roz¬ suwania kól. Przyklad, uwidoczniony na fig. 1, pokazuje ogniwo slizgajace sie 3, z odwrotnie nachylonemi plaszczyznami na obu koncach, dzialajacemi na skosnie scie¬ te konce walu, na którym osadzone sa ru¬ chome polówki lub tarcze obu kól.Tarcze kól 1 sa zaopatrzone w szereg wystepów 4 i wglebien 5, idacych w kie¬ runku promieni. Przeciwlegla tarcza 2 po¬ siada wystepy 6, odpowiadajace wglebie¬ niom 5 i wglebienia 7, odpowiadajace wy¬ stepom 4 przeciwleglej tarczy. Krawedzie wystepów 4 i 6 sa skosnie sciete, jak kra¬ wedzie 8 i 9 (fig. 3) w celu nizej opisa¬ nym. Kola rozsuwane sa polaczone zapo- moca gietkiego pasa napedowego, sklada¬ jacego sie z tasmy stalowej bez konca, lub z podobnego odpowiedniego materjalu, na której przytwierdzone sa plytki z podluz¬ nym otworem 11 (fig. 5), o ksztalcie, przedstawionym w przyblizeniu na fig. 5.Otwór w plytce 11 jest taki, ze kazda plytka moze sie poruszac wpoprzek giet¬ kiej tasmy 10, t j. równolegle do osi ob¬ rotu kola. Jednak plytki te nie sa w sta¬ nie zmieniac swego polozenia wzdluz tasmy 10, poniewaz jest ona zaopatrzona w odpowiednich odstepach w zatrzymy 12, przynitowane lub przytwierdzone w inny sposób do tasmy. Przeciete w srodku plytki 11 sa przytwierdzone na tasmie, jak to jest uwidocznione i kazda plytka moze sie poruszac niezaleznie w kierunku po¬ przecznym, gdy dochodzi do zetkniecia z wystepami obwodów kól napedowych.Konce plytek moga w ten sposób wy¬ stawac z jednej, lub drugiej strony tasmy, tworzac zespól zlozonych zebów napedo¬ wych, wchodzacych we wglebienia prze¬ ciwleglych tarcz, i odgrywaja role pola¬ czenia napedowego pomiedzy dwoma tar¬ czami. Poniewaz szerokosc wystepów i wglebien tarcz napedowych jest wieksza w bliskosci zewnetrznego obwodu kola niz wpoblizu osi, szerokosc zeba, zaczepiaj ap cego o taki wystep lub wglebienie, musi byc zmienna zgodnie z czynna srednica kola.Stosownie do niniejszego wynalazku, plytki 11 dzialaja samoczynnie, t. j. po¬ trzebna ilosc plytek przesuwa sie samo¬ czynnie w kierunku poprzecznym, two¬ rzac zab odpowiednich wymiarów, wcho¬ dzacy we wglebienia o skosnych sciankach 8 i 9 i powierzchniach 4 i 6 wystepów na przeciwleglej tarczy. W ten sposób tworzy sie gietki pas napedowy o zebach po¬ przecznych, przyczem przeciwlegle zeby zaczepiaja kolejno wystepy na jednej tar¬ czy i wglebienia na drugiej, jak to uwi¬ doczniono na fig. 1 i 3.Poniewaz konce plytek 11 wchodza w zetkniecie z wystepami przeciwleglej tar¬ czy, nim zaczna ulegac natezeniu sily na¬ pedowej niezbednem jest przezwyciezyc tarcie poprzecznego przesuniecia pomiedzy plytkami a ich podlozem w czasie ich ru¬ chu. Wlasciwy ksztalt wystepów i ich kra¬ wedzi moze zmieniac sie w znacznym stop¬ niu w zaleznosci od przenoszonej sily i rozmiarów napedu o zmiennej predkosci.Jakkolwiek przystosowane do uzytku z kolami o zmiennej srednicy, opisanemi po¬ wyzej, gietkie ogniwo napedowe moze, jezeli to jest pozadane, byc uzyte do kól o srednicy stalej, jezeli posiadaja one wglebienia, w które moga wchodzic kon¬ ce plytek.Przy urzadzeniu, uwidocznionem na fig. 7 i 8, plytki 13 o ruchu poprzecznym sa umocowane do trzymadla sztywnego, za¬ miast umocowania na gietkiem ogniwie napedówem, jak wyze] opisano. W tern u- rzadzeniu ogniwo kolowe 14, polaczone za- pomoca ramion 16 z walem 17, porusza sie razem ze swoim walem wzgledem Walu 18, na którym osadzone jest kolo rozsze¬ rzalne, podobne do przedstawionego na — 3 —fig. 1. Urzadzenie jest tego rodzaju, ze ogniwo pierscieniowe moze byc wspólsrod- kowe z kolem rozsuwalnem, lub przesu¬ niete wzgledem niego, jak przedstawiono na rysunku. Kolo rozsuwalne jest zaopai- trzone w nastepujace po sobie kolejno wy¬ stepy i wglebienia na przeciwleglych tar¬ czach 19, 20, jak w powyzej opisanym u- rzadzeniu, a ogniwo pierscieniowe dzwiga plytki 13, których konce wystaja z kazdej strony ogniwa, zahaczajac o wystepy kól napedowych, jak w opisanym wypadku z plytkami 11.Plytki 13 sa umocowane w swem pod¬ lozeniu wzgledem ogniwa pierscieniowego 14 zapomoca wewnetrznego pierscienia 15, zmocowanego z zewnetrznym pierscieniem 14 i rozmieszczone na odpowiednich miej¬ scach zapomoca przekladek 21, tworza¬ cych przeszkode dla ruchu kolowego ply¬ tek 13 wzgledem pierscienia 14.Jezeli w wyzej opisanem urzadzeniu ogniwo pierscieniowe 14 i jego wal 17 be¬ dzie zmienialo swe polozenie wzgledem walu 18 kola rozszerzalnego, przekladnia napedu bedzie zmienna i plytki 13 beda samoczynnie wchodzily w zetkniecie z krawedziami wglebien i wystepów, utwo¬ rzonych przez tarcze 19 i 20. Przy takiem urzadzeniu osiaga sie naped bezposredni, gdy waly 18 i 17 sa wspólsrodkowe ze so¬ ba, w którym to wypadku naped jest prze¬ noszony przez wszystkie plytki 13 kolej¬ no. Jezeli jest to pozadanem, moze byc w zwiazku z takim napedem urzadzony naped odwrotny.Figury 9—12 uwidoczniaja lancuchowy ksztalt podloza lub ciagnacego ogniwa dla slizgajacych sie plytek.Korzystnem jest wykonac taki lancuch z pewnej ilosci ogniw 22 o uwidocznionym na rysunku ksztalcie, przyczem kazde o- gniwo posiada pólokragly wykrój 23, slu¬ zacy za prowadnice dla konców przesuw¬ nych plytek 24. Plytki z wycieciami, two¬ rzace ogniwa, maja ksztalt klinowy w przekroju, przez co zapewnia sie najwiek¬ sze oparcie koncom plytek 24.Plytki maja najwiecej nadajacy sie ksztalt, pokazany na fig. 10 posiadajac srodkowy wykrój 25 i wystep 26, wysta¬ jacy z dolnego brzegu plytki z kazdej strony tego wykroju. Wystepy te ograni¬ czaja poprzeczny ruch plytek wzgledem ogniw lancucha, zreszta plytki moga byc lukowate, jak 27. lub uksztaltowane ina¬ czej tak, aby ogniwa byly do pewnego stop¬ nia gietkie w kierunku swej dlugosci. Ko¬ rzystnem jest nadac plytce ksztalt klino¬ wy w przekroju, jak pokazano na fig. 11, i przez to umozliwic kazdemu ich ugrupo¬ waniu przystosowanie sie do krzywizny lukowatego wykroju 23.Kazda para równoleglych plytek o- gniwa 24 jest zmocowana z jednego konca wydrazonym nitem 28, przez który prze¬ chodzi os 29, laczaca nastepna sasiednia pare plytek. Konce osi 29 sa zanitowane, lub umoco;vane w jakikolwiek inny zna¬ ny sposób.Plytki 24 moga byc wkladane lub wyj¬ mowane z pomiedzy dwóch ogniw z wy¬ cieciami, w których sa umieszczone, bez potrzeby rozbierania lancucha, gdyz sa one utrzymywane w nalezytem polozeniu wewnatrz wykrojów 23 zapomoca konco¬ wych zamkniec 30, majacych w przekroju ksztalt pólokragly i znacznie wieksza gru¬ bosc niz same plytki.W wyzej opisanem urzadzeniu plytki 24 zajmuja samoczynnie swe polozenie, dochodzac do zetkniecia z wystepami 31 tarcz, przyczem liczba plytek, dzwiganych przez kazde ogniwo, jest tak obliczona w stosunku do rozmiarów wystepów i wgle¬ bien w tarczach, iz przy jakiejkolwiek czynnej srednicy kola napedu przynaj¬ mniej jeden zab z pfytek wystaje z kazdej strony.Kólko naciskowe 32, umieszczone po¬ miedzy kolami pedzacem i pedzonem 33, 34, podtrzymuje niezbedne naprezenie ilancucha, gdy zachodzi potrzeba i zapew¬ nia szczelne dopasowanie sie przeciwle¬ glych konców plytek 24, do wystepów i wglebien w tarczach. Dzieki temu, ze plytki 24 sa gietkie w kierunku swej dlugosci, bedac np. wykrojone w srodku i majac ksztalt lukowaty, jak pokazano na fig. 10, konce ich nietylko dochodza do scislego zatkniecia sie z tarczami napedowemi przy przenoszeniu sily, lecz gietkosc, wlasciwa kazdej plytce, ulatwia jej zahaczenie i o- puszczanie wystepów tarcz i pozwala plyt¬ kom dostosowac sie z latwoscia do danej srednicy tarcz napedowych.Nalezy zaznaczyc, ze budowa podloza dla ruchomych w kierunku pofzecznym plytek przy zastosowaniu kól pednych o stalej lub zmiennej srednicy moze byc zmieniana w szerokich granicach w ramach niniejszego wynalazku i ze mozliwe jest uzycie w razie potrzeby wiecej niz jedne¬ go szeregu plytek, przyczem wystepy i wglebienia w tarczach napedowych moga isc w kierunku promieni, jak to pokazano na rysunkach, lub tez posiadac jakikol¬ wiek inny odpowiedni ksztalt PL