Przedmiotem wynalazku jest uklad do wytwarzania impulsów prostokatnych, zwlaszcza bardzo malej czestotliwosci, o dowolnej szerokosci, napiecia stalego i zmiennego a w przypadku impulsów napiecia stalego dowolnej symetrycznej kombinacji ich znaków.Uklad do wytwarzania impulsów prostokatnych o zmiennej szerokosci, znany jest ze zgloszenia nrP-154197 opublikowanego w Biuletynie Urzedu Patentowego PRL nr 28 z 1973 r. strona 12 i zawiera negowana sume logiczna z elementem wyjsciowym, przy czym wyjscie tego elementu polaczone jest z wejsciem pierwszego elementu czasowego, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem pierwszego elementu standaryzacji sygnalu, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem drugiego elementu czasowego, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem drugiego elementu standaryzacji sygnalu a wyjscie drugiego elementu standaryzacji sygnalu polaczo* ne jest z wejsciem elementu negowanej sumy logicznej, tworzac w ten sposób zamkniety elektrycznie obwód.Uklad wedlug wynalazku zawiera dwa generatory wytwarzajace impulsy, stanowiace sygnaly pomocnicze, których wyjscia polaczone sa z wejsciami elementu sterujacego praca tych generatorów i wytwarzajacego impulsy prostokatne, bedace sygnalami sterujacymi, których czas trwania zalezy od czasu wygenerowania impulsu przez pierwszy generator a czas przerwy miedzy tymi impulsami zalezy od czasu wygenerowania impulsów przez drugi generator. Wyjscie elementu sterujacego polaczone jest z obwodem sterujacym elementu ksztaltujacego impulsy wyjsciowe ukladu oraz z wejsciem urzadzenia grupujacego impulsy, którego wyjscia polaczone sa poprzez przelacznik z obwodem sterujacym elementu zmiany znaku impulsów wyjsciowych ukladu. Ponadto wyjscie elementu ksztaltujacego impulsy wyjsciowe ukladu polaczone jest z wejsciem elementu zmiany znaku tych impulsów. Impulsy wyjsciowe ukladu formowane sa z napiecia wewnetrznego ukladu lub z napiecia doprowa¬ dzonego do ukladu z zewnatrz.Proponowany uklad umozliwia wytwarzanie impulsów prostokatnych, zwlaszcza bardzo malej czestotli¬ wosci napiecia stalego lub zmiennego o dowolnej szerokosci, a w przypadku impulsów napiecia stalego2 38 260 umozliwia otrzymywanie dowolnej symetrycznej kombinacji impulsów dodatnich i ujemnych. Uklad wykonany jest z typowych elementów i podzespolów, charakteryzuje sie niskim kosztem wykonania i jest prosty w obslu¬ dze.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest przykladowo na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad do wytwarzania impulsów prostokatnych, a fig. 2 — ksztalty wytwarzanych impulsów. Pierwszy generator impulsów 1, 2, 3, 4 zawiera multiwibrator 1, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem dzielnika impulsów, zlozonego z trzech przerzutników 2, 3, 4. Drugi generator impulsów V, 2r, 3', 4' zawiera równiez multiwibrator 1', którego ^wyjscie polaczone jest z wejsciem dzielnika impulsów zlozonego z trzech przerzutników 2', 3', 4'. Wyjscia dzielników impulsów stanowiace wyjscia generatorów polaczone sa z wejsciami bistabifnego przerzutnika 5, sterujacego praca tych generatorów i wytwarzajacego impulsy prostokatne, bedace sygnalami sterujacymi, których czas trwania zalezy od czasu wygenerowania impulsu przez pierwszy generator 1, 2, 3, 4 a czas przerwy miedzy tymi impulsami zalezy od czasu wygenerowania impulsu przez drugi generator 1', 2', 3', 4'. Wyjscie przerzutnika 5 polaczone jest z wejsciem sterujacym lacznika 6 ksztaltujacego impulsy wyjsciowe ukladu oraz z wejsciem urzadzenia grupujacego impulsy 7, 8, 9, 10, 11, zlozonego z dwójkowej dekady liczacej, zawierajacej cztery przerzutniki 7, 8, 9, 10 i deszyfratora stanów dekady 11, przy czym wyjscia przerzutników 7, 8, 9, 10 polaczone sa z wejsciami deszyfratora znaków dekady 11.Wyjscia deszyfratora 11 moga byc polaczone poprzez wieiopozycyjny przelacznik 12 z elementem zmiany znaku impulsów wyjsciowych ukladu 13, 14 zlozonym z bistabilnego przerzutnika 13 i elementu przelaczajace¬ go 14, przy czym wyjscie przelacznika 12 polaczone jest z wejsciem przerzutnika 13, którego wyjscie polaczono jest z obwodem sterujacym eiementu przelaczajacego 14. Wyjscie lacznika 6 ksztaltujacego impulsy wyjsciowe ukladu polaczone jest z wejsciem elementu przelaczajacego 14. Uklad do wytwarzania impulsów prostokatnych zawiera ponadto element 15 samoczynnego kasowania dekady wlaczony pomiedzy wyjscie przelacznika 12 oraz wyjscia przerzutników 7, 8, 9, 10, przy czym jego wejscie jest polaczone z wylacznikiem 16 wlaczonym na wejscie generatorów oraz z wejsciem przerzutnika 13. Uklad do wytwarzania impulsów prostokatnych wlacza sie wylacznikiem 16, który równoczesnie sprowadza generatory 1, 2, 3, 4 i V, 2', 3', 4' oraz dekade liczaca 7, 8, 9f do stanu wyjsciowego. Po wlaczeniu wylacznika 16, przerzutnik 5 przyjmuje taki stan, ze na jego wyjsciach 17, 18 pojawia sie napiecie. Napiecie z jednego z wyjsc 18 przerzutnika 5 uruchamia multiwibrator 1 pierwszego generatora 1, 2, 3, 4, natomiast multiwibrator V drugiego generatora 1', 2', 3', 4' pozostaje w tym czasie zablokowany. Multiwibrator 1 pierwszego generatora 1, 2, 3, 4 wytwarzanymi impulsami pobudza kolejno przerzutniki 2, 3, 4 tego generatora, powodujac zmiane ich stanów. Po wygenerowaniu przez multiwibrator 1 osmiu kolejnych impulsów, na wyjsciu ostatniego przerzutnika 4 pierwszego generatora 1, 2, 3, 4 pojawia sie jeden impuls, który zmienia stan bistabilnego przerzutnika 5, co powoduje zanik napiecia na jego wyjsciach 17, 18 oraz pojawienie sie napiecia na dodatkowym wyjsciu 19 przerzutnika 5. Zanik napiecia na wyjsciu 18 przerzutnika 5 powoduje zablokowanie multiwibratora 1 pierwszego generatora 1, 2, 3, 4 a pojawienie sie napiecia na wyjsciu 19 tego przerzutnika 5 odblokowanie multiwibratora V drugiego generatora 1#, 2', 3J, 4'. Po wygenerowaniu przez multiwibrator Y drugiego generatora V, 2', 3', 4' osmiu impulsów, na wyjsciu ostatniego przerzutnika 4' tego generatora 1', 2', 3', 4' pojawia sie jeden impuls, który zmienia stan bistabilnego przerzutnika 5 na stan poprzedni, co powoduje zablokowanie multiwibratora V drugiego generatora V, 2', 3', 4' i równoczesne odblokowanie multiwibratora 1 pierwszego generatora 1, 2, 3, 4 oraz pojawienie sie napiecia na wyjsciu 17 przerzutnika 5. Po czym przedstawiony cykl pracy generatorów 1, 2, 3, 4 i 1', 2', 3', 4' i przerzutnika powtarza sie.Sygnal impulsowy z jednego z wyjsc 17 przerzutnika 5 doprowadzony jest do sterujacego obwodu lacznika 6 ksztaltujacego impulsy wyjsciowe ukladu, który to lacznik 6 pod wplywem tego sygnalu, wlacza i wylacza napiecie doprowadzone do wejscia tego lacznika 6 i w ten sposób ksztaltuje impulsy wyjsciowe ukladu. Sygnal impulsowy z tego samego wyjscia 17, przerzutnika 5 doprowadzony jest równiez do dwójkowej dekady liczacej, zawierajacej przerzutniki 7, 8, 9, 10 których wyjscia polaczone sa z deszyfratorem stanów dekady 11.Deszyfrator 11 wytwarza na kazdym ze swoich wyjsc sygnal bedacy odpowiedzia na zalozona z góry i scisle okreslona ilosc impulsów doprowadzonych z dekady liczacej 7, 8, 9, 10. Sygnal z deszyfratora 11 poprzez przelacznik 12 doprowadzony do przerzutnika 13 zmienia jego stan, co powoduje przelaczenie obwodów elementu przelaczajacego 14 i zmiane znaku impulsów wyjsciowych ukladu, doprowadzonych do tego elementu z lacznika 6 ksztaltujacego impulsy.Wieiopozycyjnym przelacznikiem 12 nastawia sie pozadany przebieg sygnalu wyjsciowego ukladu w przypadku wytwarzania impulsów napiecia stalego. Przy ustawieniu przelacznika 12 na jedno z wyjsc deszyfratora 11, otrzymuje sie sygnal impulsowy majacy charakter drgan symetrycznych, o okreslonej ilosci impulsów jednakowych znaków w pólokresie drgania J przedstawiony na fig. 2b. Natomiast przy ustawieniu przelacznika 12 w pozycji, w której nie ma kontaktu elektrycznego przelacznika 12 z deszyfratorem 11, otrzymuje sie sygnal majacy charakter ciagu impulsów jednakowych znaków przedstawiony na fig. 2a.88 260 3 Szerokosc impulsów wyjsciowych ukladu zalezy od czestotliwosci impulsów multiwibratora 1 generatora pierwszego 1, 2, 3, 4. a czas przerwy miedzy impulsami wyjsciowymi ukladu zaiezy od czestotliwosci impulsów multiwibratora V drugiego generatora V, 2!, 3', 4'. Szerokosc impulsów wyjsciowych, jak i czas przerwy miedzy tymi impulsami sa zmieniane niezaleznie od siebie w sposób ciagly lub skokowy za pomoca zmian rezystancji lub pojemnosci w obwodach oscylacyjnych multiwibratorów 1,1'.W przykladowym ukladzie wedlug wynalazku, szerokosc impulsów i czas przerwy miedzy tymi impulsami zmienia sie niezaleznie od siebie w granicach od 0,1 sekundy do 1 godziny. l PL