Opis patentowy opublikowano: 30.03.1977 87679 MKP F16h 55/50 Int. Cl.2 F16H 55/50 Twórca wynalazku: Zdzislaw Jakubczak Uprawniony z patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemy¬ slu Weglowego, Gliwice (Polska) Krazek linowy Przedlmioiteni wynalazku jest ikrazek linowy z biez¬ nia dla liny na obwodzie krazka.Znane krazka linowe sluzace do zmiany kierunku liny, prowadzenia liny i przejmowania sil oiboiaza- jacyioh line, maja na obwodzie uksztaltowany rowek, 5 w którym osadzona jest lina. Ksztalt poprzecznego przekroju rowka, dokladnie i gladko obrobionego, jest mozliwie zblizony do ksztaltu liny w przekroju poprzecznym. Przewijanie liny przez krazek odby¬ wa sie ruchem jednostajnym lub zmiennym. Pod- w czas przewijania liny przez krazek ruchem nie- jednostajnym, pojawiaija sde dodatkowe straty na krazku linowym w czasie jego obrotu, których zródlem sa opory tarcia pomiedzy lina a bieznia liny. Ruch niejednostajny towarzyszy kazdemu 15 napedzanemu urzadzeniu chociazby w ozaslie rozru¬ chu i hamowania. Slizganie sde liny po obwodzie krazka linowego moze wystepowac na calej dlu¬ gosci stylku liny z krazkiem lub jedynde na pewnej jego czesci. Zasadniczy wrplyw na slizganie sde liny 20 na calej dlugosci styku liny z krazkiem ma ciezar krazka oiraz predkosc liny, gdyz wlasnie ciezar krazka linowego i jego predkosc obrotowa decyduja o wartosci momentu dynamicznego wystepujacego w okresach ruchu zmiennego, na przyklad podczas 25 rozruchu i hamowania mechanizmu. Przy ciezkich krazkach linowych i przy duzych predkosciach lin, slizganie sie liny po obwodzie krazka wyste¬ puje prawie zawsze. Czesciowe Slizganie sie ldny po obwodzie krazka linowego, rozumiane jako slizga- 30 nie sie jedynie na pewnej czesci dlugosci styku liny z krazkiem, wystepuje wtedy, gdy jeden od¬ cinek liny lub oba równoczesnie ulegaja chwilo¬ wemu, dodatkowemu rozciaganiu w granicach swej elastycznosci, na skutek chwilowego wzrostu obcia¬ zenia liny. Calkowite lub czesciowe slizganie sie liny po biezni krazka linowego moze wystepowac równiez przy niedostatecznym smarowaniu osi kra¬ zka. Slizganie sie liny po biezni krazka linowego przyczynia sie w znacznym stopniu do zuzywania sie liny, która jest elementem bardzo kosztownym i której wymiana wymaga zawsze przerwy w pra¬ cy urzadzenia.Celem wynalazku jest usuniecie wad znanych krazków linowych, czyli zmniejszenie niepotrzebnej straty energii podczas przemieszczania sie liny po obwodzie krazka linowego w czasie obrotu krazka.Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zadanie zmniejszenia slizgania sie liny po biezni krazka linowego.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, slizganie sie liny po biezni krazka linowego zmniejszono w ten sposób, ze bieznia dla liny jest wyposazona w to¬ cznie osadzone rolki. Kazda rolka ma na powierz¬ chni obwodowej rowek dla osadzenia w nim liny, przy czym ksztalt rowka odpowiada ksztaltowi li¬ ny w przekroju poprzecznym. Ilosc rolek zastoso¬ wanych do wyposazenia biezni krazka linowego, zalezy od wielkosci srednic tych rolek. Dzieki ta- 87 67987 679 kiemu uksztaltowaniu biezni krazka linowego, zmniejszone jest slizganie sie liny po tej biezni.Przyklad wykonania krazka linowego wedlug wy¬ nalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia krazek linowy w przekroju plasz¬ czyzna nrrstopadla do csi krazka i przechodzaca prze:: dna rowków linowych, natomiast fig. 2 przed¬ stawia przekrój osiowy przez jedna rolke toczna.Ja;k uwidoczniono na fig. 1, wieniec 1 krazka li¬ rowego ma przelotowe citwory o osiach równole¬ glych co ogi; krazka, w których osadzone sa na lo¬ zyskach tocznych rolki 2. Kazda rolka 2 ma na po¬ wierzchni obwodowej rowek o ksztalcie odpowiada¬ jacym ksztaltowi liny w przekroju poprzecznym, przy czym os symetrii rowka jest prostopadla do osi obrotu rolki. Rolki 2 zabezpieczone sa przed osiowym przesuwaniem sie pokrywami 3 przykre¬ canymi do wienca 1 krazka linowego. Kazda rolka Z osadzona jest tocznie w przelotowym otworze w wiencu .krZfzlja linowego w ten sposób, ze os sy- metr/i?' "rowka na obwodzie rolki 2 pokrywa sie z osia symetrii krazka linowego, lezaca w plaszczy¬ znie przechodzacej przez os obrotu krazka. Nalezy zaznaczyc, ze istota wynalazku w niczym nic zmie¬ ni sie, jezeli rolki 2 lozyskowane beda slizgowo za¬ miast tocznie. Dla zmniejszenia slizgania sie liny po biezni krazka linowego, rolki 2 umieszczone sa w ten sposób, ab,y najmniejsza srednica okregu opisanego na nosnych powierzchniach rolek byla niewiele wiek¬ sza cd srednicy powierzchni nosnej stalej biezni krazka. Rozwiazanie takie umozliwia wspieranie sie liny na stalej biezni krazka linowego oraz na tocz¬ nie osadzonych rolkach 2.Mozliwe jest równiez rozwiazanie wedlug którego bieznia dla liny jest utworzona z samych tylko ro¬ lek 2, tworzac w ten sposób odmiane krazka lino¬ wego wedlug wynalazku. PL