Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do nastawiania luzu w prowadnicach obrabiarek, przeznaczone zwlaszcza do stosowania w prowadnicach plaskich i trapezowych.Dotychczas znane sa urzadzenia do nastawiania luzu za pomoca listew klinowych z nacieciami lub bez albo za pomoca listew plaskich dociskanych wkretami. Dzialanie pierwszego urzadzenia polega na wciskaniu listwy klinowej pomiedzy odpowiednio uksztaltowana powierzchnia elementu stalego i prowadnice elementu przesu¬ wanego. Dzialanie drugiego urzadzenia polega na dociskaniu listwy plaskiej wieloma wkretami do prowadnicy elementu przesuwnego, przy czym listwa zwiazana jest z elementem nieprzesuwnym.Podstawowa wada pierwszego urzadzenia do nastawiania luzu jest to, ze listwy klinowe posiadaja zawsze duzy blad ksztaltu, wobec czego aby zapewnic prawidlowe przyleganie listwy do obu wspólpracujacych z nia powierzchni, co jest nieodzownym warunkiem zapewnienia wymaganej sztywnosci polaczenia, trzeba stosowac bardzo duze sily do osiowego przesuwania listew, a wtedy nadmiernie wzrastaja opory ruchu. Wada drugiego urzadzenia do 'regulacji luzu jest trudnosc wywolania równomiernych nacisków, wzdluz calej listwy co jest niezbednym warunkiem prawidlowej regulacji luzu i zapewnienia odpowiednio duzej sztywnosci.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia pozwalajacego na równomierna i czula regulacje luzu na odpowiednio duzej dlugosci prowadnicy, przy zachowaniu duzej sztywnosci polaczenia ruchowego w którym luz, ma byc regulowany. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie urzadzenia stanowiacego ustawiony pomiedzy prowadnice obrabiarki zespól par plasko—równoleglych listewek o przekroju trapezowym rozstawio¬ nych wzgledem siebie za pomoca waleczków stykajacych sie listewkami na ich skosnych powierzchniach, przy czym skrajne waleczki stykaja sie z pryzmami, które sluza do wywierania obciazenia na skrajne waleczki.Zasadnicze korzysci techniczne wynikajace ze stosowania urzadzenia wedlug wynalazku to mozliwosc latwej i czulej regulacji luzu we wszelkiego rodzaju prowadnicach slizgowych i tocznych, a tym samym mozliwosc zapewnienia duzej sztywnosci polaczenia ruchowego bez powodowania nadmiernego wzrostu oporów ruchu.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia widok urzadzenia wstawionego pomiedzy prowadnice obrabiarki, fig. 2 —jego podstawowa czesc skladowa tego urzadzenia.2 87 410 Urzadzenia do regulacji luzu wedlug wynalazku stanowi zespól kolejno po sobie ulozonych par plesko-równoleglych listewek 1 rozstawionych wzgledem siebie za pomoca waleczków 2, przy czym jedna z listewek 1 styka sif z zewnetrzna plaska powierzchnia nieruchomej prowadnicy 3 obrabiarki zas druga z zewnetrzna plaska powierzchnia ruchomej prowadnicy 4. Listewki 1 posiadaja skosne powierzchnie czolowe pozwalajace na rozsuwanie za pomoca przylegajacych do kazdej ich pary waleczków 2 poprzez wywieranie nacisku na jeden skrajny waleczek 2 za posrednictwem pryzmy 5 oraz dowolnego elementu, który umozliwia plynna regulacje nacisku, a którym moze byc wkret 6 osadzony w ograniczniku 7, przy czym drugi skrajny waleczek 2 opiera sie poprzez pryzme 5 o drugi ogranicznik 7, zas oba ograniczniki 7 sa zwiazane z nieruchoma prowadnica 3 lub ruchoma prowadnica 4 obrabiarki.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest nastepujace. Po wprowadzeniu urzadzenia pomiedzy dwie prowadnice 3 1-4 obrabiarki i po przytwierdzeniu do nieruchomej prowadnicy 3, badz ruchomych ograniczników 7, o ile uklad nie stanowi zupelnie niezaleznego mechanizmu, pokreca sie plynnie wkretem 6 co powoduje równolegle zblizanie sie obu rzedów listewek 1 do prowadnic 3 i 4 az do wystapienia wyczuwalnej zmiany oporów ruchu co oznacza, ze listewki zetknely sie juz z prowadnicami i zostal nastawiony w prowadnicach luz o wartosci okolo 0-2 m. Dalsze pokrecenie wkretu 6 powoduje nastawienie luzu ujemnego. PL