Przedmiotem wynalazku jest przetwornik strumienia magnetycznego w prad elektryczny, który dla celów pomiarowych a takze regulacyjnych wytwarza z wielka dokladnoscia prad staly proporcjonalny do strumienia magnetycznego. Przetworniki strumienia magnetycznego w prad elektryczny sa stosowane w tych przypadkach, gdy zachodzi potrzeba przeksztalcenia ruchu (obrotowego lub posuwisto-zwrotnego) w impulsy pradu elektrycz¬ nego.W technice regulacyjnej szeroko stosowane sa przetworniki, które mierzone lub regulowane parametry technologiczne (cisnienie, poziom cieczy, temperatura) przetwarzaja w proporcjonalne do tych parametrów wiel¬ kosci mechaniczne, nastepnie wytwarzaja proporcjonalny do wielkosci mechanicznej strumien magnetyczny i wreszcie przeksztalcaja strumien magnetyczny w elektryczny sygnal wyjsciowy. Najdokladniejszymi sposród przetworników tego rodzaju sa te, które pracuja na ogólnie znanej w technice pomiarowej zasadzie kompensacyj¬ nej, poniewaz w tym przypadku, zewnetrzne wielkosci zaklócajace, takie jak np. zmiana obciazenia, jedynie w malym stopniu wplywaja na dokladnosc przetwarzania. Przetwornik oparty na zasadzie kompensacji strumie¬ nia zostal opisany w patencie wegierskim nr 152 391.Jako element przetwarzajacy w tym rozwiazaniu zastosowano generator Halla. W tym rozwiazaniu jako prad wzbudzajacy strumien magnetyczny w obwodzie magnetycznym wykorzystuje sie prad staly. Wymaga to zastosowania wzmacniaczy pradu stalego, a to z kolei jest zwiazane z koniecznoscia zapewnienia stabilizacji punktu pracy i dosc duzym zuzyciem energii elektrycznej. Mimo, ze przetworniki wykorzystujace zjawisko Halla odznaczaja sie duza czuloscia, znajduja one ograniczone zastosowanie w przemyslowych urzadzeniach przezna¬ czonych do kontroli i sterowania procesami technologicznymi glównie z powodu ich niezadowalajacej stabilnosci w zmiennych warunkach cieplnych.Inny przyklad realizacji przetwornika strumienia magnetycznego w prad elektryczny jest opisany w artyku¬ le F .('. Fitchen*a, F.P.Schwcig'a. i W.H. Tucker*a zatytulowanego „A new standard for direct current" („Nowy wzorzec pradu stalego") opublikowany w styczniu 1955 r. w czasopismie TRANSACTIONS AIEE. tom 73, str. fiSS (58. Opisany w wymienionym wyzej artykule przetwornik magnetyezno-elektryczny przedstawia soba magnetometr wykorzystujacy zjawisko odwracalnosei przenikalnosci magnetycznej magnetycznie miekkich mate-2 87 234 rialów pod wplywem magnesowania. Przetwornik ten sklada sie z zamknietego obwodu magnetycznego wyko¬ nanego z prostokatnych ksztaltek z materialu magnetycznie miekkiego. Na rdzeniu magnetycznym sa umieszczo¬ ne uzwojenia wzbudzajace zasilane ze zródla pradu stalego, uzwojenie odczytujace dolaczone do wejscia wzmac¬ niacza napiecia, którego wyjscie jest polaczone z uzwojeniem kompensujacym, w którego obwodzie zalaczony jest rezystor obciazenia. W przestrzeni, ograniczonej obrysem obwodu magnetycznego osadzony jest obrotowo magnes trwaly. Przyrzady te sa, co prawda, stabilne cieplnie, ale sa bardzo wrazliwe na oddzialywania mechanicz¬ ne, ponadto zuzywaja duza energie.Celem zwiekszenia dokladnosci przetwornika pracujacego w oparciu o zasade kompensacji strumienia, konieczne jest zastosowanie przetwornika magneto-elektrycznego, którego czulosc bylaby wystarczajaca przy wartosciach strumienia magnetycznego bliskich zeru.Sygnal zaklócajacy na wyjsciu przetwornika przy strumieniu magnetycznym równym zeru musi byc mozli¬ wie maly. Dalszym wymaganiem jest to, by przetwornik zuzywal niewielka ilosc energii, poniewaz tylko w takim przypadku przetworniki moglyby byc uzywane w korzystnych dla uzytkowników i stosowanych na skale mie¬ dzynarodowa ukladach dwuprzewodowych. W ukladach tych zasilanie jest doprowadzane linia dwuprzewodowa ze zródla zasilajacego wlaczonego po stronie odbiorczej, przy czym zuzytkowana jest czesc energii sygnalu wyjsciowego. Przyrzady te sa stosunkowo male.Celem wynalazku jest opracowanie przetwornika strumienia magnetycznego w prad elektryczny, którego dzialanie byloby zwiazane z bardzo malym zuzyciem energii, by przetwornik mógl byc stosowany równiez i w'ukladach dwuprzewodowych, w którym przy strumieniu magnetycznym równym zeru zaklócajacy sygnal szczatkowy bylby mniejszy niz w znanych rozwiazaniach. Cel zostal osiagniety w wyniku zaprojektowania prze¬ twornika strumienia magnetycznego w prad elektryczny zawierajacego obwód ferromagnetyczny przez który zamyka sie strumien magnetyczny, uzwojenie kompensujace umieszczone w obwodzie ferromagnetycznym, wzmacniacz, którego wyjscie jest polaczone z uzwojeniem kompensujacym, a wejscie — z uzwojeniem odczytuja¬ cym oraz rezystor obciazenia zalaczony w obwodzie uzwojenia kompensujacego.Wedlug wynalazku obwód ferromagnetyczny sklada sie przynajmniej w czesci z parzystej liczby umiesz¬ czonych wewnatrz uzwojenia odbiorczego wzajemnie odizolowanych i ulozonych wzajemnie równolegle tasm z magnetycznie miekkiego materialu polaczonych ze soba szeregowo tak, ze prady indukowane w tasmach jednej pary ulegaja wzajemnemu skompensowaniu i których wyprowadzenia sa dolaczone do generatora impulsów zrealizowanego w znanym ukladzie wytwarzajacego impulsy pradowe o na przemian róznej biegunowosci róznia¬ ce sie czasem trwania i amplituda.Korzystne jest, gdy wewnatrz uzwojenia odbiorczego jest umieszczona parzysta liczba tasm uksztaltowa¬ nych z jednego ciaglego odcinka magnetycznie miekkiego materialu.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przetwornik wedlug wynalazku z magnesem stalym wykonujacym ruch obrotowy, a fig. 2 inny wariant prze¬ twornika wedlug wynalazku z magnesem stalym wykonujacym ruch posuwisto-zwrotny.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione na fig. 1 zawiera staly magnes 1 i rdzen ferromagnetyczny 2, w którego szczelinie sa umieszczone równolegle tasmy 4 korzystnie z materialu magnetycznie miekkiego o duzej poczatkowej przenikalnosci magnetycznej. Tasmy 4 sa wzajemnie od siebie izolowane na calej powierzchni i sa tak ze soba polaczone, ze prady przeplywajace w kazdych dwóch sasiednich tasmach maja przeciwne kierunki.Na rdzeniu ferromagnetycznym 2 jest umieszczone uzwojenie kompensujace 3, w którego obwód jest zalaczony rezystor obciazenia 8. Tasmy 4 sa podlaczone do wyjscia generatora 5 impulsów pradowych. Tasmy4 sa umiesz¬ czone wewnatrz uzwojenia 6 odbiorczego, którego wyprowadzenia sa dolaczone do wejscia wzmacniacza 7.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku (fig. 1) przedstawia sie nastepujaco. Przy obrocie magnesu stalego 1 w obwodzie magnetycznym rdzenia ferromagnetycznego 2 wytwarza sie zmienny w czasie strumien magnetycz¬ ny^. Natomiast uzwojenie kompensujace 3 przez które przeplywa prad Ik wytwarza w obwodzie magnetycz¬ nym strumien skierowany przeciwnie wzgledem strumienia fo. Na skutek odpowiedniego wzajemnego polaczenia tasm 4 umieszczonych w szczelinie rdzenia ferromagnetycznego 2 prad wynikowy indukowany w tasmach 4 zewnetrznym strumieniem magnetycznym jest równy zeru. Generator impulsów 5 wytwarza impulsy pradowe o dwóch biegunowosciach, przy czym impulsy dodatnie i impulsy ujemne róznia sie czasem trwania i amplituda.Przy dostatecznie duzej asymetrii impulsów dodatnich i impulsów wytwarzanych przez generator 5 impulsów mozna uzyskac to, ze w czasie trwania jednego z impulsów uzyskuje sie takie nasycenie tasm 4, przy którym obserwuje sie obnizenie przenikalnosci magnetycznej materialu, z którego tasmy 4 sa wykonane. Natomiast w czasie trwania impulsów o innej biegunowosci, przenikalnosc materialu tasm 4 prawie nie ulega zmniejszeniu.W ten sposób uzyskuje sie okresowa zmiane przenikalnosci magnetycznej obwodu magnetycznego wywolana przez generator impulsów 5. Jezeli wypadkowy strumien magnetyczny w obwodzie magnetycznym 2 stanowiacy87 234 3 róznice strumieni