Przedmiotem wynalazku jest przyrzad przezna¬ czony do pomiaru ilosci transportowanego nosiwa na tasmie przenosnika (tasmowego.Znane dotychczas urzadzenia dziela sie na sty¬ kowe i bezstykowe.Do grupy urzadzen stykowych zaliczane sa • wszelkiego rodzaju wagi przenosnikowe sluzace do pomiaru masy transportowanego materialu oraz urzadzenia do pomiaru grubosci strugi metoda bez¬ posredniego dotyku elementów pomiarowych do nosiwa, W grupie urzadzen bezstykowych znane sa roz¬ wiazania doswiadczalnych urzadzen izotopowych oraz ultradzwiekowych pzeznaczonych do pomia¬ ru wymiarów geometrycznych strugi. Urzadzenia izotoptowe pracuja na zasadzie przeswietlania prze¬ kroju poprzecznego tasmy przenosnikowej lacznie z transportowanym materialem.Wada urzadzen izotopowych jest ich stosunkowo mala dokladnosc w przypadku ^transportowania materialów niejednorodnych których wspólczynniki pochlaniania promieni izotopowych znacznie sie róznia. Oprócz maiej dokladnosci pomiarów do¬ datkowym mankamenltem tych urzadzen jest ogra¬ niczony zakres ich stosowania ze wzgledu na obo¬ strzenia ochrony radiologicznej. W urzadzeniach ultradzwiekowych pomiar grubosci strugi odbywa sie przez pomiar czasu przejscia sygnalu akusty¬ cznego z nadajnika do odbiornika.W wykonanych dotychczas urzadzeniach nie uzy¬ skano wymaganej dokladnosci ze wzgledu na duza wrazliwosc aparatury na ciezkie warunki eksplo¬ atacyjne panujace w kopalniach odkrywkowych.Wagi przenosnikowe mimo swej wysokiej doklad¬ nosci nie moga byc stosowane do okreslenia sto¬ pnia napelnienia przenosników gdyz przy transpor¬ towaniu materialów o róznych ciezarach wlasci¬ wych przejscie z jednostki masy na jednostke io objetosci obarczane jest duzym bledem. Poza tym wszystkie ze znanych dotychczas urzadzen bezsty¬ kowych charakteryzuja sie skomplikowana budowa, co utrudnia znacznie ich eksploatacje.Urzadzenia mechaniczne stykowe sluzace do bez- posredniego pomiaru grubosci strugi maja ograniczo¬ ny zakres zastosowania gdyz nadaja sie glównie do pracy na przenosnikach o malej szybkosci tasmy, nie wiekszej niz 3,5 m/sek. Przy szybkosciach wie¬ kszych elementy pomiarowe stykajace sie z tran- sportowanym materialem ulegaja szybkiemu zuzy¬ ciu lub tez uszkodzeniu szczególnie przy transpor¬ cie materialu o duzej granulacji.Oprócz wyzej wymienionych rozwiazan stosowa¬ ne sa równiez na niewielka skale w transjiorcie przenosnikowym urzadzenia fotoelektryczne. Na¬ daja sie one jedhak tylko do pomiaru wymiarów geometrycznych przedmiotów lub materialów o zwartej strukturze. Nie nadaja sie jednak zu¬ pelnie do pomiarów napelnienia przenosników M transportujacych materialy sypkie i pylace eksplo- 84 9463 atowanych w ciezkich warunkach atmosferycznych.Brak skutecznie pracujacych urzadzen okreslaja¬ cych stopien napelnienia przenosników tasmowych jest przyczyna powstawania czestych zaburzen w pracy ukladów transportowych oraz uniemozli¬ wia optymalne ich wykorzystanie. Problem ten szczególnie mocno wystepuje w górnictwie odkryw¬ kowym gdzie zainstalowano przenosniki tasmowe duzej wydajnosci sa podstawowym srodkiem tran¬ sportu.Celem wynalazku jest wykonanie nieskompliko¬ wanego przyrzadu pewnego w dzialaniu sluzacego do pomiaru stopnia napelnienia przenosnika reagu¬ jacego na zmiany wymiarów strugi transportowa¬ nego materialu.Istota wynalazku polega na zastosowaniu do po¬ miaru geometrii strugi ukladu fotoelektrycznego, który sklada sie z nadajnika promieni swietlnych, podczerwonych lub ultrafioletowych oraz z prze¬ twornika fotoelektrycznego. Nadajnik zabudowany jest z boku przenosnika ponad tasma, a 'przetwornik fotoelektryczny na tej samej wysokosci lecz po przeciwnej stonie przenosnika we wspólnej pozio¬ mej osi symetrii, tak ze os ta tworzy z podluzna osia symetrii przenosnika kat zblizony do kata prostego. W przypadku przenosników nieckowych nadajnik i przetwornik zabudowany jest na kon¬ strukcji przenosnika w poblizu bebna zrzutowego, gdzie tasma ma ksztalt plaski. Przy pustej tasmie pro¬ mienie wysylane przez nadajnik oswietlaja wszyst¬ kie elementy, fotoelektryczne zabudowane w prze¬ tworniku powodujac, ze w obwodzie pomiarowym nie przeplywa prad elektryczny a zabudowany przyrzad pomiarowy wskazuje wartosc zerowa.W miare napelniania przenosnika czesc promieni wysylanych przez nadajnik zatrzymywana jest przez transportowe nosiwo, a zaciemnione elemen¬ ty fotoelektryczne powoduja zadzialanie przekaz¬ ników, które swoimi stykami wylaczaja czesc rezy¬ storów, co spowoduje przeplyw pradu elektrycznego w obwodzie, o wartosci proporcjonalnej do ilosci przeslonietych elementów fotoelektrycznych. Przy calkowitym napelnieniu przenosnika wszystkie elementy fotoelektryczne zostaja zaciemnione po¬ wodujac wylaczenie rezystorów i przeplyw maksy¬ malnego pradu w obwodzie pomiarowym.W celu ograniczenia dostepu promieni swiatla wi¬ dzialnego, promieni podczerwonych lub ultrafiole¬ towych pochodzacych z poza nadajnika, elementy fotoelektryczne znajdujace sie w przetworniku za¬ budowano w tubusach o dlugosci wynoszacej od pieciu do osmiu krotnosci ich srednic.W obudowie przetwornika wykonano otwory, które rozmieszczono wzdluz osi podluznej prze¬ twornika na dlugosci równej lub wiekszej od gru¬ bosci strugi transportowanego materialu i srednicy zblizonej do srednicy elementów fotoelektrycznych.Otwory przepuszczaja promienie wysylane przez nadajnik a ograniczaja dostep innych promieni rozproszonych. Ponadto otwory wykonane w obu¬ dowie ograniczaja dostep zanieczyszczen do prze¬ zroczystej szyby zamykajacej hermetycznie uklad fotoelektryczny.W celu uzyskania proiporcjonalnych wskazan przez przyrzad pomiarowy wyskalowany w procen- 4 946 4 tach napelnienia przenosnika lub jednostkach obje¬ tosci, elementy fotoelektryczne zabudowane sa nie¬ równomiernie w osi pionowej przetwornika foto¬ elektrycznego.Przyrzad do pomiaru ilosci nosiwa na tasmie przenosnika wedlug wynalazku odznacza sie duza trwaloscia i pewnym dzialaniem poniewaz posiada prosta budowe i wykonany jest z trwalych elementów powszechnie dostepnych na rynku krajowym. Przy- io rzad jest tani w produkcji, latwy w obsludze ikon- serwacji. Wykazuje duza stabilnosc wskazan bez wzgledu na warunki atmosferyczne. Dzieki duzym walorom uzytkowym umozliwia obsludze przeno¬ sników okreslac z duza dokladnoscia stopien na- pelnienia przenosników, co przyczynia sie do pra¬ widlowej ich eksploatacji oraz do optymalnego wy¬ korzystania systemów transportowych. Przyrzad wedlug wynalazku nadaje sie do zamontowania na przenosnikach o róznych rozwiazaniach konstruk- cyjnych i parametrach technicznych. Ze wzgledu na swa prostote przyrzad moze byc wykonany w kazdym warsztacie elektrycznym o srednim wy¬ posazeniu technicznym. Przyrzad dostosowany jest do wspólpracy z miernikiem samopiszacym, licz- nikiem cyfrowym lub maszyna matematyczna, przy czym urzadzenia te moga byc zlokalizowane w do¬ wolnym miejscu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia fragment przenosnika w rzucie per-. spektywicznym z zamontowanym przyrzadem, fig. 2 przekrój podluzny nadajnika promieni swiatla widzialnego, promieni podczerwonych lub ultrafio¬ letowych, fig. 3 widck nadajnika od strony emito- wanych promieni, fig. 4 przekrój poprzeczny na¬ dajnika promieni, fig. 5 przekrój podluzny prze¬ twornika fotoelektrycznego, fig. 6 widok przetwor¬ nika od strony naswietlania elementów fotoelektry¬ cznych, fig. 7 przekrój poprzeczny przetwornika 40 fotoelektrycznego i fig. 8 schemat ideowy polaczen elektrycznych.Przyrzad skladajacy sie z nadajnika promieni 1 oraz przetwornika fotoelektrycznego 2, które roz¬ mieszczone sa po obu stronach, przenosnika 3 we 45 wspólnej poziomej osi symetrii. Przy pustym prze¬ nosniku nadajnik promieni 1 posiadajacy reflekto¬ ry 4 wysyla promienie poprzez przezroczysta szybe i przeslone ze szczelina podluzna 6 do przetwor¬ nika fotoelektrycznego 2, które poprzez przeslone 50 z otworami 12, przezroczysta szybe 5 oraz tubusy 7 oswietlaja wszystkie elementy fotoelektryczne 8, powodujac zmiane ich rezystancji w wyniku czego w obwodzie zabudowane przekazniki 9 zalaczaja swoimi stykami rezystory 10. W wyniku zalaczonych rezy- 55 storów 10 w obwodzie nie plynie prad elektryczny a zamontowany przyrzad pomiarowy 11 wyskalo¬ wany w jednostkach objetosci napelnienia prze¬ nosnika wskazywac bedzie wartosc zerowa. W mia¬ re napelnienia przenosnika 3. czesc promieni jest m zatrzymywana przez transportowane nosiwo a .za- * ciemnione elementy • fotoelektryczne 8 powoduja wylaczenie z obwodu pomiarowego czesc rezysto¬ rów 10 w wyniku czego' w obwodzie plynie prad elektryczny powodujac wychylenie przyrzadu po- 65 miarowego 11.84 946 6 ego LZG Z-d Nr 2 zam. 1575/77 120 egz. A4 Cena 10 zl PL