Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny me¬ chanizm wspomagajacy do mechanizimu kierow¬ niczego, zwlaszcza pojaizdów mechanicznych, za¬ wierajacy zawór obrotowy, którego wirnik przy¬ mocowany jest do walu kierownicy i którego tu¬ leja otacza ten wirnik i jest przymocowana do obrotowego czlonu zebatego, polaczonego z walem kierownicy i z wirnikiem za pomoca skretnego drazka.Znane sa hydrauliczne mechanizmy wspomaga¬ jace, w iktórycn tuleja polaczona jest z przeklad¬ nia mechaniczna sterujaca zaworem za pomoca sruby mimosrodidwej wkrecanej z jednego konca w element przekladni, której drugi koniec zakon¬ czony kulistym lbem wprowadzony jest i styka sie ze stozkowymi sciankami wglebienia wykona¬ nego na zakonczeniu tulei. W znanym hydraulicz¬ nym mechanizmie przedstawionym w patencie Stanów Zjednoczonych Ameryki nir 3145 626 mi- mósrodowa sruiba moze byc wkrecana w celu obro¬ towego pnzemiesziczenia tiuiei wzgledem mecha¬ nicznej przekladni sterujacej zaworem. Poniewaz element mechanicznej pirzekladni polaczony jest równoczesnie z wirnikiem zaworu, nastawianie to powoduje obrót tulei wzgledem wirnika pozwala¬ jac na zestrojenie zaworu sterujacego.Znane rozwiazanie mechanizmu kierowniczego ze wspomaganiem wykazuje ta usterke, ze wibra¬ cja w ukladzie mechanizmu powodowac moze obrót sruby miimosrodowiej i w konsekwencji nie- znaczne przemieszczenie obrotowe pomiedzy tule¬ ja i wirnikiem, co profwaidzi do zaklócen w dzia¬ laniu mechanizmu kierowniczego. Ponadto osiowe ustawienie tuilei i elementu przekladniowego moze byc chwilowo zaklócone wskutek wspomnianej wibracji oraz wskutek uruchamiania mechanizmu.Wynikajace stad roztrojenie powoduje to, ze kuli¬ sty leb sruby mimoisrodowej nachylony zostaje wzgledem odpowiadajacego mu wglebienia w tu¬ lei, zmieniajac przez to ustawienie katowe pomie¬ dzy tuleja a wirnikiem, kitóre to polozenie usta¬ lone zastalo w chwili zestraijania osi.Celem wynalazku jest unikniecie tych wad.Zgodnie z wynalazkiem zastosowano zebaty czlon polaczony z walem kierownicy i wirniikiem za po¬ moca sikretnego drazka, podczas gdy tuleje pola¬ czono z zebatym czlonem za pomoca zlajcza zawie¬ rajacego kolek wtloczony we wglebienie, wyko¬ nane w czlonie zebaitytm, a elastyczny pierscien scisniety miedzy kolkiem a scianka otworu utwo¬ rzonego promieniowo w tulei.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia w przekroju mechanizm wedlug wynalaz¬ ku z powiekszonymi szczególami wedlug pierw¬ szego przykladu rozwiazania, fig. 2 — drugi przy¬ klad wykonania mechanizmu w przekroju, fig. S — przyklad wykonania mechaniizmu w widoku z gó¬ ry, od strony A z fig. 2, fig. 4 — w przekroju trzeci przyklad wykonania wynalazku, fig. 5 — 8488384883 3 4 przekrój wzdluz linii B-B mechanizmu z fig. 4 i fig. 7 przedstawia w przekroju wzdluz linii C-C mechanizm z fig. 6.'Zgodnie z fig. 1 przednie kola 10 pojazdu tole¬ rowane sa przez obracanie walu kierownicy 12 polaczonego z walkiem wejsciowym. Z walem kierownicy 12 polaczony jest zebaty czlon 14 prze¬ kladni mechanicznej z wystajacymi z niego trzo¬ nem 16, przy czym czlon ten i tirzon utrzymywa¬ ne sa nieruchomo osiowo przez oporowe lozyska 18, umieszczone na kazdym koncu zebatego czlo¬ nu 14, wykonanego w postaci slimaka. Zazebiona z tym slimakiem zebata rolka 20 umieszczona jest na jednymi koncu walka 22, który ulozyiskowany je^ w oibIHK^^^|Laozace iramie 26 dolaczone jest do irugiego kofV^i walka 22 i laczy go z ze¬ spolem kierujacym, zlozonym z kierujacydh draz¬ ków 30v laczacego drazka 32 oraz ramienia 34, kitóre swym, jednym koncem umocowane sa prze¬ gubowo ddTramy 36 pojazdu.Uklad hydrauliczny zespolu kierujacego wedlug fig. 1 zawiera hydrauliczny silownik 38, który wlaczony jest pomiedzy laczacym drazkiem 32 a rama 36 pojazdu/ Hydrauliczny silownik moze byc równiez umieszczony w dowolnym innym po¬ lozeniu, na przyklad jako wewnetrzna czesc skla¬ dowa zespolu kierujacego. Tlok 40 silownika dzie¬ li cylinder 42 na dwie przeciwlegle komory, które polaczone sa z wlotowymi otworami 44 i 46 obro¬ towego zaworu 48 przez przewody 50 i 52.Zawór 48 zawiera obudowe 54 i sterujacy wir¬ nik 56, który wykonany Jest na koncu walu kie¬ rownicy 12 oraz tuleje 58, usytuowana pomiedzy sterujacymi wirnikiem a obudowa. W obudowie $4 usytuowany jest wlotowy otwór 60, wylotowy otwór 62 i dwa jwlotowe otwory 44 i 46 cylindra.Sterujacy wirnik 56 obraca sie w igielkowym lo¬ zysku 64 umieszczonym z jednego konca wirnika i w slizgowym lozysku 66 umieszczonym przy ze¬ batym czlonie 14 zawierajacym szesc osiowo roz¬ mieszczonych w jednakowych odstepach szczelin, wykonanych na jego zewnetrznym obwodzie. Pro¬ mieniowe kanaly lacza trzy szczeliny wirnika z rozciagajacym sie osiowo otworem 74. Na zew¬ netrznym obwodzie tulei 58 zawoanu znajduje sie szesc osiowych szczelin, rozmieszczonych w jed¬ nakowych odstepach. Na zewnetrznym obwodzie tulei 58 znajduja sie cztery pierscieniowe pola 80, 82, 84 i 86 oraz trzy pierscieniowe wyzlobienia 88, 90 i 92. Polaczenie miedzy trzema szczelina¬ mi tulei a pierscieniowym wyzlobieniem 92 za¬ pewnione jest przez promieniowe kanaly 94, nato¬ miast polaczenie miejdzy trzema innymi szczelina¬ mi tulei a pierscieniowym wyzlobieniem 88 zapew¬ nione jest przez promieniowe kanaly 96. Promie¬ niowe kanaly lacza inne trzy szczeliny wirnika z pierscieniowym wyzlobieniem 90. Z fig. 1 wy¬ nika, ze gdy obrotowy zawór 48, znajduje sie w obojetnym przednim polozeniu, to nastepuje prze¬ plyw plynu z wlotowego otworu 60 do wylotowe^ go otworu 62 przez pierscieniowe wyzlobienie 90, promieniowe kanaly tulei, osiowe szczeliny wirni¬ ka, osiowe szczeliny tulei, osiowe szczeliny wir¬ nika, promieniowe kanaly wirnika, otwór 74 wir¬ nika, promieniowe kanaly 100 i komore wylotowa 102. Wlotowy otwór 44 cylindra polaczony jest z trzema wyzlobieniami tulei przez promieniowe ka¬ naly 96 tulei i pierscieniowe wyzlobienie 88, na¬ tomiast Wlotowy otwór 46 cylindra laczy sie z in- nymi szczelinami tulei przez promieniowe kanaly 94 i pierscieniowe wyzlobienie 92.W pierscieniowych polach 80, 8.2, 84 i 86 umiesz¬ czone sa uszczelniajace pierscienie zapobiegajace przeciekom. Uszczelniajace pierscienie wykonane sa o przekroju prostokatnym, z teflonu z wypel¬ niaczem szklanym. Dodatek szkla powieksza wy¬ trzymalosc pierscienia na rozciaganie i tylko nie¬ znacznie powieksza tarcie w porównaniu z czy¬ stym teflonem. Dodatek szkla wynosi 16§/« czesci wagowych wlókien szklanych. Wyzsza zawartosc szkla zmniejsza zdolnosc materialu na skurcz i po¬ wieksza wspólczynnik tarcia materialu w stycz¬ nosci z metalem. Pierscienie 103 i 105 przeznaczo¬ ne sa do uszczelniania osiowych szczelin tulei, a ponadto sluza one jako sHzgowe lozyska.Otwór wlotowy 60 polaczony jest z pierscienio¬ wym wyzlobieniem 90, natomiast otwory wlotowe 44 i 46 polaczone sa z pierscieniowymi wyzlobie¬ niami 88 i 92. Taki uklad otworów powoduje zmniejszenie ilosci pierscieni teflonowytch, na któ¬ re dziala wysokie róznicowe cisnienie. Czlon ze¬ baty 14 umocowany jest do tulei 58 kolkiem 104 z rozszerzonym lbem 110 i wtloczonym do otworu 106 utworzonego w tym czlonie. Kolek 104 wyko¬ nany w postaci stozka o minimalnymi stopniu na¬ chylenia i powiekszajacej sie srednicy w kierun¬ ku lba 110, zawiera wzdluzne przeciecie ulatwia¬ jace wprowadzenie kolka do otworu 106. Kolek 104 wystaje przez wykonany schodkowo otwór 106, który przechodzi promieniowo przez tuleje 58 i tworzy odsadzenie 122. Pomiedzy kolkiem 104 a scianka otworu 108, przy odsadzeniu 122 .umiesz¬ czony jest elastyczny pierscien 112.Trzy opisane poprzednio rozmieszczenia w jed¬ nakowych odstepach drogi przeplywu czynnika, tworza zrównowazone sily w zaworze dzieki prze¬ plywowi plynu, w wyniku czego wyeliminowane jest zakleszczanie sie czesci na skutek hydraulicz¬ nego niezrównowazenia. Podczas obracania kola kierownicy wirnik 56 zaworu zostaje obrócony wzgledem tulei 58 zaworu w wyniku czego na¬ stepuja odchylenia drazka skretnego 114, który laczy wirnik zaworu ze slimakiem kierownicy przez kolki 115 i 116. Ruch ten jest proporcjo¬ nalny do wejsciowego momentu skretnego. Ruch wirnika 56 wzgledem tulei 58 zaworu powoduje polaczenie jednego z otworów wlotowych 44, 46 cylindra z otworem wlotowym 60, a drugiego otworu wlotowego cylindra z otworem wyloto¬ wym 62. Powoduje to powstanie róznicy cisnien na tloku 40, dzieki czemu powstaije sila wspoma¬ galjaca kierowanie. Pomiedzy wirnikiem 56 a czlo¬ nem zebatym 14 utworzona jest przekladnia me¬ chaniczna, zlozona z jezyczka i rowka z luzem wystarczajacym dla normalnego ruchu zaworu. W przypadku awarii cisnienia kierowca odchyla dra¬ zek skretny 114 do polozenia, w którym wystep 118 styka sie ze scianka 120 rowka. Wejsciowy moment obrotowy przekazywany jest wówczas w sposób taki sam jaki ma miejsce przy stero¬ le 40 00 55 605 84883 6 waniu recznym. Drazek .skretny 114, laczacy wir¬ nik i slimak, stanowiacy element „wyczucia" me¬ chanicznego pozwala na wykonanie ruchu kolo¬ wego pomiedzy tuleja i wirnikiem, który niezbed¬ ny jest dla funkcjonowania zaworu.W przykladzie przedisAawionyim na fig. 2 i 3 ko¬ lek 204, wtloczony do otworu 206 w zebatym czlo¬ nie 214, wyposazony jest w rowek 228, w którym umieszczono elastyczny pierscien 212* Otwór 208, który sklada sde z promieniowego wytoczenia 224 wykonanego w tulei 258, polaczony jest ze wzdluz¬ nym wpustem 226, wydluzonym do sasiedniej kra¬ wedzi tulei. Szerokosc szczeliny 226 jest nieco mniejsza w stosunku do srednicy promieniowego wyrtoczenia 224. Taki uklad przyczynia sie do tego, ze przy sprezystosci pierscienia 212, tuleja moze byc latwo wbudowywana wzdluznie po za¬ mocowaniu kolka 204 w zebatym czlonie 214.Przyklad wykonania przedstawiony na fig. 4 i 5 podobny jest do przykladu z fig. 2 i 3. W przy¬ kladzie tym kolek 304, wtloczony do otworu 306 zebatego czlonu 314, ma ksztalt cylindryczny, a wokól niego umieszczony jest pierscien 312. Wew¬ netrzna scianka pierscienia 312 jest nieco zaokrag¬ lona, a jej wypuklosc umozliwia niewielki kato¬ wy ruch kolka 304. Otwór 308 sklada sie z pro¬ mieniowego wytoczenia 324, wykonanego w tulei 358, polaczonego z wpustem 326, wydluzonym do sasiedniej krawedzi tulei. W tym przykladzie wy¬ konania wynalazku szerokosc wzdluznej szczeliny 326 wystarczajaca jest dla umozliwienia scembro- wania kolka 304 w otworze 308, gdy w otwór ten wprowadzony zostanie pierscien 312.Na fig. 6 i 7 kolek 404 wtloczony przez pier¬ scien 412 do otworu 406, przechodzi przez czesc tulejowa 428 zebatego czlonu 414 i wsuniety jest we wglebienie 430 wykonane w wirniku 512, umo¬ zliwiajac przez to mechaniczne uruchomienie ze¬ batego czlonu 414 w przypadku awarii hydraulicz¬ nego napedu. Otwór 408 w tulei 458 wykonany jest schodkowo, podobnie jak w pierwszym przy¬ kladzie wykonania, a elastyczny pierscien 412 jest Scisniety pomiedzy kolkiem 404, a scianka otworu.Podobnie jak w pierwszym przykladzie wykona¬ nia skretny drazek 514 polaczony jest z zebatym czlonem 414 za pomoca kolka 416. Konstrukcja ta zastepuje konstrukcje z fig. 1.Regulacje ukladu zaworu obrotowego wedlug wynalazku wykonuje sie w ten sposób, ze po wpa¬ sowaniu kolka 116 nastepuje zanocowanie tulei 58 z zebatym czlonem 14. Polozenie tulei jest do¬ kladnie ustalone osiowo i katowo wzgledem ze¬ batego czlonu 14. Wirnik 56 ustala sie katowo wzgledem tulei 58, po czym wprowadzony zostaje kolek 116. Tuleja wykonana wedlug wynalazku moze byc latwo demontowana i powtórnie mon¬ towana bez luzowania ustawienia zaworu obro¬ towego. PL