Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie ferro¬ magnetyczne sluzace do wywierania nacisków za¬ leznych od przeplywu pradu w róznych elementach maszyn i urzadzen, zwlaszcza w elektrycznych ukladach stykowych, w których umozliwia sku¬ teczna kompensacje sdl elektrodynamicznych wy¬ wolanych przeplywem pradów roboczych i zwar¬ ciowych.Stosowane dotychczas urzadzenia ferromagne¬ tyczne sluzace do wywierania nacisku pod wply¬ wem przeplywajacego pradu rozwiiajzywane byly najczesciej jako belki swobodnie podparte. Sila dociskajaca w punkcie podparcia byla w tym przy¬ padku znacznie mniejsza niz wypadkowa sila przy¬ ciagajaca belke do toru pradowego. Tego rodzaju orzadzenia ferromagnetyczne z uwagi na wywie- irane przez nie male sily dociskajace, wymagaly dodatkowo stosowania silnych sprezyn dociska¬ jacych styki, w celu kompensacji sil odpychaja¬ cych styki przy przeplywie pradu w lacznikach, o wymaganej duzej wytrzymalosci elektrodyna¬ micznej. Stosowanie silnych sprezyn dociskajacych w ukladach stykowych ma dwie zasadnicze wady.Wymaga ono bowiem duzych napedów, a po¬ nadto — wyitwairzajac duzy nacisk na styki po¬ woduje szybkie zuzywanie sie materialów w ze¬ stykach pnzy tarciu sie powierzchni stykowych dociisjkanych znaczna sila. W tych warunkach nie mozna wykorzystac wlasciwosci pokryc galwani¬ cznych powierzchni stykowych, co prowadzi do ograniczenia przyrostów temperatury i wzrostu materialochlonnosci konstrukcji.Inne znane rozwiazania urzadzen ferromagne¬ tycznych wykorzystujace nakladki ferromagne* tyczne dzialajace jako dzwignie sa zbudowane w Iten sposób, ze nakladki ferromagnetyczne two¬ rzace dzwignie umieszczone sa równolegle do no¬ zy stykowych lacznika i sprzezone sa ciegnem, badz z przeciwnym elementem toru pradowego, badz tez ze soba. W rozwiazaniach tyrih warun¬ kiem dzialania nakladek jako dzwigni jest uzycie sprezyn dociskowych na jednym koncu nakladki.Sprezyny te wytwarzaja nacisk znamionowy juz w poczatkowej fazie ruchu styków.Takie rozwiazania, mimo ze daja wieksze sily dociskowe przy przeplywie pradów zwarciowych niz belki swobodnie podparte, posiadaja równiez znaczne wady. Przede wszystkim znamionowy do¬ cisk styków ruchomych wystepuje w nich od po¬ czatku ruchu styków ruchomych po stykach sta¬ lych, co powoduje szybkie zuzywanie sie mate¬ rialów i powlok galwanicznych w zestykach tak jak w przypadku belek swobodnie podpartych.Ponadto przy nierównomiernym rozplywie pra¬ du w równoleglych elementach toru pradowego lacznika, w rozwiazaniach tych moze nastapic pod¬ parcie konca nakladki na elemencie toru prado¬ wego, co spowoduje, ze bedzie ona dzialac jak belka swobodnie podparta, a nie jako dzwignia.W podobnych rozwiazaniach z jedna nakladka 8487684876 3 4 ferax)imagnetyczna sila przyciagania od mniejszego pradu plynacego w blizszym elemencie toru pra¬ dowego moze byc niewystarczajaca do kompensa¬ cji sil w zestyku równoleglego elementu toru, w którym plynie wiekszy prad.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia ferromagnetycznego, zapewniajacego: znamionolwy nacisk w koncowej fazie jruchu styków ^ruchomych po stykach stalych, maksymalny nacisk przy przeplywie pradów zwarciowych oraz dzialanie niezalezne ód rozplywu pradów w równoleglych elementach toru pradowego lacznika.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie w urzadzeniu ferromagnetycznym na kazdym elemen¬ cie totru^gradowego nakladek ferromagnetycznych 7^o '^^S^itopLych dzwigni niezaleznych od sie¬ bie oraz innych trównoieglych elementów toru pra¬ dowego. Punkty^ podparcia urzadzenia sa usytuo- wape^tw dwócti Imiejscach na jednym koncu kaz¬ dej ^o^^^^womaEgn^ytii^i w poblizu zestyku, przy czym sa one rozmieszczone w taki sposób, Nze sprezyny spiralne dociskajace konce nakladek w pierwszej farcie ruchu styków nie sa napiete.Dopiero w ostatniej fazie ruchu styków ruchomych po stykach stalych konce nakladek ferromagne¬ tycznych wchodza' na punkt podparcia w kon- fitaJkcji wsporczei...i ulegaja odchyilendu, powo¬ dujac napiecie sprezyn spiralnych na swobodnych koncach nakladek. Urzadzenie dopiero wtedy za¬ czyna dzialac jako dzwigrna/Ramiona swobodne nakladek ferromagnetycznych maja dlugosc kilka¬ krotnie wieksza niz dlugosc ramion podpartych.Zaleta uirzadzenia wedlug wynalazku jest mozli¬ wosc dzialania przy nierównomiernym rozplywie pradów w równoleglych elementach toru prado¬ wego, co praktycznie zawsze wystepuje, gdyz dzwignie usytuowane na kazdymi elemencie sa niezalezne od siebie oraz od innych elementów toru pradowego. Dzieki temu, ze urzadzenie dziala jako dzwignia dopiero w ostatniej fazie .ruchu sty¬ ków, czyOii nacisk znamionowy jest wywierany dopiero przy zamknieciu sie styków, cala droga styków ruchomych po stykach stalych odbywa sie przy minimalnym nacisku. Nie scieraja sie wiec materialy zestyków, a w szczególnosci powloki galwaniczne. Istnieje wiec mozliwosc zmniejszenia mocy napedów oraz zmniejlszenia wymiarów kon¬ strukcji stykowej.Zaleta tego urzadzenia jest równiez fakt, ze maksymalne sily dociskajace wywierane przez tak skonstruowane dzwignie wystepuja przy przeply¬ wie pradów zwarciowych, a nie wystepuja wcale w stanie bezpradowym. Poniewaz swobodne ra- mtiona dzwigni wedlug wynalazku sa znacznie dluzsze niz ramiona podparte, sila przyciagania dzwigni przy przeplywie pradu dzialajac na zna¬ cznie dluzszym ramieniu, wywoluje sile dociska¬ jaca styki odpowiednio wieksza, wystarczajaca do kompensacji sil odpychajacych w zestykach.Ponadto, aby tego rodzaju urzadzenie dzialalo skutecznie, czestotliwosc wlasna nakladek two- irzacych dzwignie musi byc wielokrotnie wyzsza od czestotliwosci sily w ukladzie stykowym. W urzadzeniu wedlug wynalazku nakladki ferromag¬ netyczne tworzace dzwignie, posiadajac ksztalt np. ceownika, maja wymagana wysoka czestotliwosc drgan wlasnych i zapewniaja skuteczny docisk styków.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry- sunku w przykladach wykonania dostosowanych do ukladów stykowych w lacznikach elektrycz¬ nych, przy czym fig. 1 przedstawia uklad sty¬ kowy odlacznika z podwójnymi stykami rucho¬ mymi w widoku z góry, fig. 2 — odmiane ukladu jak na fig. 1 w widoku z góry, fig. 3 — uklad stykowy odlacznika z pojedynczym stykiem ru¬ chomym w widoku z góry, fig. 4 — odmiane ukladu jak na fig. 3 w widoku z góry, fig. 5 — uklad stykowy lacznika ze stykiem ruchomym runowym w widoku z boku, fig. 6 — uklad stykowy jak na fig. 5 w widoku z góry.Uklad stykowy odlacznika pokazanego na fig. 1 zlozony jest ze styku stalego 1 oraz styku rucho¬ mego 2, posiadajacego dwa równolegle elementy toru pradowego (noze). Uklad dzwigni ferromag¬ netycznych 3, umieszczony niezaleznie na obu rów¬ noleglych elementach toru pradowego, sprzezony jest ze stykami ruchomymi. Dzwignie podparte sa kazda w punkcie 5 konstrukcji wsporczej 4 oraz w punkcie 6 na wysokosci zestyku miedzy stykiem ruchomym 2 i stykiem stalym 1. W ukla¬ dzie stykowym odlacznika pokazanym na fig. 2 dzwignie ferromagnetyczne 3 sprzezone sa ze sty¬ kami stalymi 1.Uklad stykowy odlacznika pokazanego na fig. 3 zlozony jest ze styku stalego 1 oraz styku ru¬ chomego 2 posiadajacego tylko jeden tor pradowy (nóz). Uklad dzwigni ferromagnetycznych 3 sprze¬ zony jest ze stykiem nuchomym 2. Dzwignie pod¬ parte sa w tych samych punktach co na fig. 1.W ukladzie stykowym odlacznika pokazanym na fig. 4 dzwignie ferromagnetyczne 3 sprzezone sa ze stykiem stalym 1. W pokazanym na fig. 5 i fig. 6 ukladzie stykowym lacznika ze stykiem ruchomym 2 rurowym uklad dzwigni ferromagne¬ tycznych 3 sprzezony jest ze stykami stalymi 1.Dzwignie podparte sa kazda w punkcie 5 kon¬ strukcji wsporczej 4 oraz w punkcie 6 na wyso¬ kosci zestyku miedzy rurowym stykiem ruchomym 2 i stykiem stalym 1.Dzialanie uraadzenaa ferromagnetycznego wedlug wynalazku w zastosowaniu do ukladów styko¬ wych jest nastepujace. Przy zamykaniu odlaczni¬ ka w pierwszej fazie ruchu styków punkty pod¬ parcia uirzadzenia ferromagnetycznego usytuowa¬ ne na jednym koncu w poblizu zestyku sa tak (rozmieszczone, ze sprezyny spiralne 7 dociskajace konce nakladek ferromagnetycznych 3 nie sa na¬ piete i urzadzenie nie dziala jeszcze jako dzwig¬ nia. Dopiero w ostatniej fazie ruchu styków ru¬ chomych 2 po stykach stalych 1 konce nakladek ferromagnetycznych 3 wchodza na punkt podpar¬ cia 5 w konstrukcji wsporczej 4, ulegajac odchy¬ leniu i powodujac napiecie sprezyn .spiiralnych 7 na swobodnych koncach nakladek. Urzadzenie ferromagnetyczne wedlug wynalazku zaczyna wiec dzialac jako dzwignia dopiero przy zamknieciu styków odlacznika.Przy przeplywie pradu przez uklad stykowy mo¬ ment od wypadkowej sily P, przyciagania sie 40 45 50 55 6084876 dzwigni ferromagnetycznych 3 jest równowazony para sil, z których jedna jest sola dociskajaca sty¬ ki w miejscu stycznosci 6, druga reakcja w kon- staikoji wsporczej w punkcie 5. Poniewaz ramie dzialania sily P jest znacznie dluzsze niz ramie pary sil, moga one miec znacznie wieksza war¬ tosc niz sila P. Dobierajac odpowiednio wymiary takich dzwigni ferromagnetycznych i odleglosci punktów podparcia, mozna uzyskac przy przeply¬ wie pradu w rozwiazaniach wedlug wynalazku zadane, dowolnie duze sily dociskajace wywolane przez dzwignie fenromagnetycizne przy przeplywie pradiu.Dzwignie ferromagnetyczne wedlug wynalazku moga byc stosowane w ukladach stykowych wie¬ lokrotnych, dowolnego ksztaltu i rodzaju. Moga 6 tez byc stosowane w lacznikach elektrycznych, urzadzeniach rozdzielczych, tranisformaitorach i ma¬ szynach.ZastirtzezeniiLe patentowe Urzadzenie ferromagnetyczne, zwlaszcza do ukla¬ dów stykowych, sluzace do wywierania nacisku, zlozone z elementów wiodacych prad i elemen¬ tów ferromagnetycznych, znamienne tym, ze ele¬ menty ferromagnetyczne (3) tworza niezalezne od siebie dzwignie, podpairte na jednym koncu w po¬ blizu zestyku w dwóch punktach (5 i 6), przy, czym ramiona swobodne dzwigni sa kilkakrotnie dluz¬ sze od ramion podpartych. 7 2 U. f /2ZL|_JL Rjj i im* ' £lp r * f 7 3 6 5 4 2 p| « rR^S .2 f^ '84876 Drukarnia Narodowa Zaklad Nr 6, Zam. 2539/76 Cena 10 zl PL PL