PL84861B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek do selek¬ tywnego zwalczania chwastów w uprawach bura¬ ków zawierajacy synergistyczny zestaw substancji czynnych.Wiadomo, ze mozna stosowac izobutyloamid kwasu imidazolidyn-2-ono-l-karboksylowego jako selektywny herbicyd w uprawach buraków (bel¬ gijski opis patentowy nr 737 449). Ponadto stosuje sie 3-cykloheksylo-5,6-trójmetyleno-uracyl w za¬ leznosci od dawki jako herbicyd totalny lub se¬ lektywny w uprawach buraków, truskawkach i owoców cytrusowych (opisy patentowe St. Zjedn.Amr. nr 3 005 015, 3 235 357, 3 235 360, 3 235 361, 3 235 362, 3 235 363, 3 352 863 i 3 360 521). Oprócz tego znane jest stosowanie zestawu substancji czynnych, skladajacego sie z izopropyloamidu kwa-, su imidazolidyn-2-ono-l-karboksylowego i 3-cy- kloheksylo-5,6-trójmetyleno-uracylu, do selektyw¬ nego zwalczania chwastów w uprawach buraków (niemiecki opis wylozeniowy nr 1932 825). Selek¬ tywne dzialanie chwastobójcze w uprawach bura¬ ków trzech wymienionych srodków nie zawsze jest zadawalajace przy nizszych dawkach i stezeniach.Stwierdzono, ze srodek chwastobójczy zawiera¬ jacy zestaw substancji czynnych skladajacych sie ze znanego izobutyloamidu kwasu imidazolidyn-2- -ono-1-karboksylowegp o wzorze 1, i nowe¬ go 3-cykloheksylo-5,6-trójmetyleno-6-hydroksy-5,6- -dwuwodoro-uracylu o wzorze 2 ma szczególnie 2 szerokie i selektywne dzialanie chwastobójcze w uprawach buraków.Skutecznosc tego zestawu jest znacznie wyzsza od sumy dzialan poszczególnych substancji czyn¬ nych. Wystepuje zatem nieprzewidywany efekt sy¬ nergistyczny, a nie uzupelnienie dzialan. Efekt ten jest szczególnie wyrazny przy okreslonych steze' niach.Dzialanie chwastobójcze zestawu substancji czyn¬ nych wedlug wynalazku jest znacznie lepsze niz dzialanie znanego zestawu skladajacego sie z izo¬ propyloamidu kwasu imidazolidyn-2-ono-l-karbo- ksylowego i 3-cykloheksylo-5,6-trójmetyleno-ura- cylu. Oprócz tego zestaw ten w porównaniu ze znanym zestawem jest mniej szkodliwy dla bu¬ raków.Izobutyloamid kwasu imidazolidyn-2-ono-l-kar- boksylowego o wzorze 1 jest znany (belgijski opis patentowy 737 448). Nowy 3-cykloheksylo-5,6-trój- metyleno-6-hydroksy-5,6-dwuwodoro-uracyl o wzo¬ rze 2 mozna wytworzyc, np. jak nastepuje. Wpro¬ wadza sie w ciagu 30 minut 1043 g (4,47 mo¬ la) 3-cykloheksylo-2,3,4,5,6,7-szesciowodoro-cyklo- penta[e]-l,3-oksazynodionu-2,4 do 3000 ml amonia¬ ku i nastepnie przy chlodzeniu zewnetrznym mie¬ sza sie przez 2 godziny. Nastepnie usuwa sie amoniak przez wkroplenie 1000 ml suchego eteru.Osad nierozpuszczalny w eterze odsacza sie i su¬ szy pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze pokojowej i otrzymuje sie 1017 g (90°/o wydajno^ 84861848W sci teoretycznej), 3-cykloheksylo-5,6-trójmetyleno- -6-hydroksy-5,6-dwuwodoro-uracylu o temperatu¬ rze topnienia 145°C (rozklad).Oksazynodion stosowany jako zwiazek wyjscio¬ wy mozna otrzymac w sposób nastepujacy: Do roztwonr 187,8 g (1,5 mola) izocyjanian cyklohek- sylu w 250 ml ksylenu ogrzanego do temperatu¬ ry 140°C wkrapla sie w ciagu 1V2 godziny roztwór 168,2 g (1 mol) 2,2-dwumetylo-cyklopenta{e]-l,3- -dioksynonu-4 w 300 ml ksylenu. Aceton tworza¬ cy, sie w czasie reakcji usuwa sie z mieszaniny reakcyjnej oddestylowujac go na biezaco. Nastep¬ nie oddestylowuje sie rozpuszczalnik pod zmniej¬ szonym cisnieniem i pozostalosc destyluje sie pod bardzo niskim cisnieniem. Otrzymuje sie 166,3 g (70°/o wydajnosci teoretycznej) 3-cykloheksylo- -2,3,4,5,6,7-szesciowodoro-cyklopenta-[e]-l,3-oksazy- nodionu-2,4 o temperaturze wrzenia 164—165°C (0,5 mm Hg), który zestala sie w postaci kryszta¬ lów o *¦ temperaturze topnienia 70—71°C.Zestaw substancji czynnych srodka wedlug wy¬ nalazku zawiera skladnik o wzorze 1 i skladnik o wzorze 2 w stosunku wagowym 1—5:1 do 9:1, korzystnie 3:1 do 5:1. Szczególnie korzystny jest stosunek izobutyloamidu kwasu imidazolidyn-2- -ono-2-karboksylowego do 3-cykloheksylo-5,6-trój- metyleno-6-hydroksy-5,6-dwuwodoro-uracylu wy¬ noszacy 5:1.Zestaw wedlug wynalazku dziala bardzo dobrze na chwasty nie* uszkadzajac buraków. W wyzszych, dawkach (25 kg/ha) nadaje sie równiez do to¬ talnego zwalczania chwastów.Chwastami czesto wystepujacymi w burakach i niszczonymi przez srodek wedlug wynalazku sa np. Dicotyledoneae, rdest plamisty (Polygonum persrcaria), pokrzywa glucha (Lamium spec), gwiazdnica (Stellaria media), komosa (Cftenopo- dium album) i Yeronica hederifolia oraz Mono- cotyledóneae, takie jak wiechlina jednoroczna (Poa arniuay, wyczyniec polny (Alopecurus myosuroi- des).Srodek wedlug wynalazku zawierajacy zestaw substancji czynnych mozna otrzymac w postaci roztworu, emulsji; zawiesiny proszków; pasty i gra¬ nulatów.- Otrzymuje sie jew znany sposób, np. przez*'zmieszanie substancji czynnych z rozrze- d^ainiltamii które- stanowia ciekle rozpuszczalniki i/lUb^stale - nosniki, ewentualnie przy jednoczesnym stosowaniu^ substancji powierzchniowo czynnych, a wiec emulgatorów i/lub dyspergatorów; W przy¬ padku stosowania wody jako rozcienczalnika mo- z«af stosowac pomocniczo rozpuszczalniki orga¬ nicznej Mk& ciekle^ rozpuszczalniki mozna stoso¬ wac weglowodory aromatycznej np; ksylen, ben¬ zeny* chlorowane * weglowodory aromatyczne, np. cMdrobeMeny1 lub weglowodory parafinowe np. frakcje- ropy naftowej, alkohole; np: metanol i bu¬ tanoli1 rozpuszczalniki o wysokiej polarnosci, np. d^umetjdoformamid oraz wode; jako stale no*- s&ifti stos«je-*sie/naturalne maczki mineralne, np. kaolihy- tlenki-; gliiiu; talk i kfcede, i syntetyczne ma sekimr' stopniu rozdrobnienia i krzemiany; jiako emulgatory stosuje* sie emulgatory niejonotwórcze i anionowe, np. estry politlenku etylenu i/lub kwa*- sów tluszczowych, etery politlenkir etjjenu,* aiko* holi tluszczowych, np. etery alkiloarylowoppligli- kolowe, alkilosulfoniany i aryltoiiitfdniany;. jako dyspergatory stosuje sie, np. lugi posiarczynowe i metyloceluloze.Zestaw substancji czynnych moze zawierac do¬ mieszke innych znanych* substancji czynnych. Ze¬ stawy zawieraja na ogól 0,1 — 95*/« wagowych, korzystnie 0,5 — 90°/o wagowych substancji czyn- nych.Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac w postaciach roboczych takich jak gotowe do uzycia roztwory, emulsje, zawiesiny, proszki, pasty i gra¬ nulaty. Stosowanie odbywa sie w znao^r sposób np. opylanie, przez opryskiwanie mglawicowe, opryskiwanie^ podlewanie i rozsiewanie. D&wki substancji czynnych moga wahac sia w-szerokich granicaeh; Na ogól dawki wynosza 0,5*—10 kg/ha, korzystnie 1—7,5 kg/ha.Srodek wedlug wynalazku stosuje sie. korzyst¬ nie przed wzejsciem roslin, chociaz mozna go równiez stosowac po wzejseiu roslin. Dobre dzia¬ lanie chwastobójcze zestawu substancji czynnych wedlug wynalazku potwierdzaja nizej podane przy- klady. Poszczególne substancje czynne maja pew¬ ne niedostatki w dzialaniu natomiast ich zestaw ma bardzo szerokie dzialanie chwastobójcze prze¬ kraczajace poza prosta sume dzialan skladników.Synergistyczny efekt u herbicydów wystepuje wtedy gdy dzialanie zestawu substancji czynnych jest lepsze niz substancji skladowych stosowanych oddzielnie. Spodziewany wynik zestawu dwóch herbicydów (COLBY, S.R. Oalcutating synergistic and antagonistic responses of herbicyde combina- tion". Weeds 15, strony 20—22, 1967) mozna obli¬ czyc wedlug wzoru: 40 E = X + Y- x-y 100 w którym X oznacza °/o uszkodzenia spowodowa¬ nego herbicydem A przy dawce pkg/ha, Y ozna¬ cza °/o uszkodzenia, spowodowanego herbicydem. B przy dawce- q kg^ha i < E oznacza, % uszkodzenia 45 spowodowanego herbicydami A + Bt. ppzy dawce p + q kg/ha.W przypadku, gdy faktyczne uszkodzenie jest wieksze od obliczonego zestawu w swoim dziala¬ nia jest nadaddycyjny to jest ma dzialanie syner- 50 gistycznego. Z danych zawartych w tablicy wy¬ nika, ze faktyczne dzialanie zestawu, substancja czynnych na chwasty jest skuteczniejsze od oblir czonegp wedlug wzoru,, a tym samym zestaw na dzialanie synergistyczne, 55 Ponadto z tablicy wynika* ze dzialanie chwar stobójcze- sEodka_ zawierajacego zestaw substancji czynnych wedlug wynalazku jest lepsze, a.toksyczr nosc dla, buraków (Beta) jest znacznie mniejsze niz znanego zestawu skladajacego sie z substancji 60 o wzorach 3.' i 4 w stosunku wagowym' 5:1.Przyklad. Test przed wzejeciem rosKn. Roz¬ puszczalnik; 5 czesci wagowych acetonu* emulga- tor: 1 czesc wagowa eteru; alkilóarylowopolijgli- , kolowego; •5 W;celu otrzymania preparatu5 miesza sie 1 czesc8«*f wagowa substancji czynnej z podana iloscia roz¬ puszczalnika, dodaje sie podana ilosc emulgatora, po czym rozciencza sie woda do zadanego steze¬ nia. Nasiona roslin uprawnych wysiewa sie do normalnej gleby i po 24 godzinach podlewa sie otrzymanym preparatem przy czym utrzymuje sie stala ilosc wody na jednostke powierzchni. Ste¬ zenie substancji czynnych w preparacie nie. od¬ grywa zadnej roli, decyduje jedynie dawka sub- 6 stancji czynnej na jednostke powierzchni. Po 3 tygodniach ustala sie stopien uszkodzenia roslin testowanych, oznacza sie go liczbami umownymi 0—100 o nastepujacym znaczeniu, 0 — bnak usz¬ kodzenia (próba kontrolna) 50 = 50% uszkodzenia lub zahamowanie wzrostu, 100 = 100% uszkodzenie to jest rosliny calkowicie obumarle.W tablicy podane sa substancje czynne, dawki oraz uzyskane wyniki.Tablica Test przed wzejsciem roslin Substancje czynne Zwiazek o wzorze 1 (znany) Zwiazek o wzorze 2 (nowy) Zwiazek o wzorze 3 + zwiazek o wzorze 4 (znane) w sto¬ sunku 5 :1 Zwiazek o wzorze 1 + Zwiazek o wzorze 2 :1 (zestaw wedlug wy¬ nalazku) Dawka kg/ha 6,25 4,17 2,085 1,25 0,83 0,415 6,25+l,25 4,17+0,83 2,085+0,415 6,251+1,25 4,17+0,83 2,085+0,415 Beta 0 0 0 0 0 0 0 Stwier¬ dzono 0 0 0 Obli¬ czono 0 0 0 Galinsoga 100 100 60 80 60 100 90 90 Stwier¬ dzono 100 100 100 Obli¬ czono 100 100 72 Urtica 90. 80 60 90 70 90 90 80' Stwier¬ dzono 100 100 100 Obli¬ czono 99 96 68 Stellaria 80 ,60 60 90 80 40 90 80 80 Stwier¬ dzono 100 /lOO 100 Obli¬ czono 98 92 70 Matricaria 80 70 40 80 80 90 90 80 Stwier¬ dzono 100 100 100 Obli¬ czono 06 04 52 Lolium 70 60 50 90 80 50 90 80 70 Stwier¬ dzono 100 100 90 Obli¬ czono 97 92 75 PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do selektywnego zwalczania chwastów w uprawach buraków, znamienny tym, ze zawie¬ ra zestaw substancji czynnych skladajacych sie z izobutyloamidu kwasu imidazolidyn-2-ono-l-kar- boksylowego o wzorze 1 i 3-cykloheksylo-5,6-trój- 45 metyleno-6-hydroksy-5,6-dwuwodoro-uracylu o wzo¬ rze 2.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosunek wagowy izobutyloamidu kwasu imida- zolidyn-2-ono-l-karboksylowego do 3-cykloheksylo- -5,6-trójmetyleno-6-hydroksy- 5,6 - dwuwodoro-ura- cylu wynosi 1,5 :1 do 9:1.84861 HN NI-CO-NH-CH-CHfCHA, V./ 2 V 3'2 Y o WZÓR 1 o An-^7) HO H WZÓR 2 HNs^N-CO-NH- CH (CH3)2 I O WZÓR 3 A \^N^O H WZÓR 4 N—< H DN-7 — Zam. 2537/76 Cena 10 zl PL