Styczniki sluzace do sterowania odbiorników energii elektrycznej wylaczaja sie nawet przy któtkich przejsciowych zanikach i przysiadach napiecia, wywolanych zwarciami i wylaczeniami w cyklach SPZ i SZR.Znany jest w celu unikniecia tego rodzaju wylaczen odbiorników uklad sterowania odbiornika niskiego napiecia przy pomocy stycznika z opóznionym odpadem SMZ. Czlon opózniajacy stycznika SMZ sklada sie z prostownika pracujacego w ukladzie mostkowym, baterii kondensatorów elektrolitycznych oraz dwóch rezy¬ storów. Po wlaczeniu napiecia sterujacego zmiennego 220 V przez cewke stycznika plynie prad staly wyprosto¬ wany przez prostownik zwora stycznika zostaje przyciagnieta. Jednoczesnie nastepuje ladowanie baterii konden¬ satorów elektrolitycznych. Po zaniku lub spadku napiecia zasilajacego przeplyw pradu przez cewke stycznika nie zostaje natychmiast przerwany, gdyz dostarcza go przez pewien czas bateria kondensatorów, która rozladowuje sie przez rezystory i cewke stycznika.Czas opóznienia odpadania stycznika SMZ zalezy od pojemnosci baterii kondensatorów oraz od wartosci rezystancji zastosowanych rezystorów. Jeden z rezystorów sluzy do ladowania kondensatorów w momencie wlaczenia napiecia, natomiast drugi wlaczony szeregowo z cewka stycznika, do ograniczenia pradu przeplywaja¬ cego przez cewke stycznika, która przystosowana jest do zasilania pradem przemiennym. Stycznik SMZ moze byc bezzwlocznie wylaczany przy pomocy przycisku sterowniczego, badz przez wyzwalacz termiczny. Najwyz¬ szy czas opóznienia odpadania stycznika SMZ wynosi 4 sekundy.Wada tego ukladu jest ograniczenie stosowania go tylko do styczników z cewkami na niewielkie prady znamionowe. Dla styczników z cewkami na wieksze prady znamionowe i tym samym o wiekszym poborze mocy przez' ich cewki sterujace wystepuja trudnosci w uzyskaniu poprawnego dzialania i bateria kondensatorów elek¬ trolitycznych musi posiadac bardzo duza pojemnosc, co z kolei powoduje znaczny wzrost kosztów. Wymieniony2 83475 uklad stosowany jest jedynie dla styczników na prad znamionowy 25 A. Druga istotna wada ukladu stycznika SMZ jest niepotrzebny odpad stycznika w warunkach normalnej pracy, jezeli uszkodzeniu ulegnie czlon opóz¬ niajacy (prostownik lub bateria kondensatorów). Unieruchamia to sterowany odbiornik do czasu naprawy uszko* dzenia lub wymiany calego czlonu opózniajacego. Trzecia wada stycznika SMZ jest jego stosunkowo znaczny koszt, co ogranicza jego powszechne stosowanie.Przedstawione wyzej wady ukladu stycznika SMZ zostaly calkowicie wyeliminowane w ukladzie stano wiacym przedmiot wynalazku.Istota wynalazku polega na zastosowaniu przekaznika pomocniczego odpadajacego z opóznieniem na sku* tek zastosowania pojemnosci, którego zestyk roboczy bocznikuje zestyk ZAL przycisku sterujacego. Umozliwia to natychmiastowe zadzialanie stycznika po zaniku lub spadku napiecia, jezeli czas trwania spadku lub zaniku napiecia jest mniejszy od czasu opóznienia ukladu. W ukladzie nie zastosowano opóznienia w odpadaniu stycz¬ nika, lecz opóznienie w odpadaniu przekaznika pomocniczego, a wiec stycznik jest zawsze zasilany napieciem przemiennym. Po zaniku lub spadku napiecia zasilajacego stycznik odpada natychmiast, natomiast prad plynacy przez przekaznik RU nie zostaje przerwany, bowiem dostarcza go przez pewien czas kondensator elektrolityczny, który rozladowuje sie przez rezystor i cewke przekaznika. Zatem zestyk przekaznika pozostaje zwarty do czasu az prad plynacy z kondensatora zmniejszy swa wartosc do wartosci pradu powrotu przekaznika. W przypadku wylaczania stycznika przyciskiem sterowniczym WYL lub przez wyzwalacz termiczny, podtrzymanie przekaz- nika zostaje przerwane i odpada on natychmiast wraz ze stycznikiem. Ponowne zadzialanie przekaznika po puszczeniu przycisku WYL nie nastapi, poniewaz prad w cewce przekaznika jest ograniczony przez rezystor do wartosci mniejszej niz prad rozruchowy. Rezystor ogranicza zatem prad wyladowania kondensatora poprzez cewke przekaznika do wartosci wystarczajacej do podtrzymania przekaznika przez pewien czas, lecz nie wystar¬ czajacej do jego zadzialania po uprzednim odpadnieciu.Uklad wedlug wynalazku jest uniwersalny, co pozwala na zastosowanie go do dowolnego stycznika na prad przemienny, niezaleznie od poboru mocy przez jego cewke. Uszkodzenie jakiegokolwiek elementu w ukladzie nie powoduje zaklócen w pracy stycznika i jego sterowaniu przyciskami sterowniczymi ZAL i WYL. Koszt ukladu jest znacznie mniejszy w porównaniu do znanego, omówionego stycznika z opóznionym odpadem SMZ, co pozwoli wprowadzic go do powszechnego stosowania. Uklad ten moze byc równiez zastosowany do samoczyo nago ponownego zalaczania wylaczników zwarciowych z cewkami zanikowonapieciowymi.Wynalazek zostanie blizej objasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku. Zasadnicze elementy ukladu stanowia: stycznik S wyposazony w przyciski sterujace WYL i ZAL, wyzwalacz termiczny Pt oraz uklad samoczynnego ponownego zalaczania SPZ wedlug wynalazku. Uklad SPZ zawiera przekaznik po mocniczy RU na prad staly, kondensator elektrolityczny C, rezystor R oraz diode pólprzewodnikowa D. W zrea¬ lizowanym ukladzie zastosowano przekaznik pomocniczy RU na prad staly 220 V, kondensator elektrolityczny C o pojemnosci 50—100 F który pozwala na opóznienie do 6 sek., rezystor R o mocy W, oraz diode germanowa DZG-7.Dzialanie ukladu jest nastepujace: po wlaczeniu napiecia zasilajacego i przycisnieciu przycisku ZAL napie¬ cie podawane jest na cewke stycznika S oraz na cewke przekaznika RU przez diode D. Równoczesnie przy podaniu napiecia na cewke przekaznika RU laduje sie kondensator elektrolityczny C przez rezystor R. Przy zaniku lub spadku napiecia stycznik Sodpada, lecz przekaznik RU pozostaje wstanie zalaczenia na skutek rozladowania sie pojemnosci C przez cewke RU i tym samym zestyk RU bocznikuje zestyk sterowniczy ZAL.Ponowne pojawienie sie napiecia zasilajacego przed odpadem przekaznika RU powoduje samoczynne zalaczenie stycznika S. Przy wylaczeniu stycznika S przyciskiem sterowniczym WYL lub zestykiem wyzwalacza termicz¬ nego Pt zostaje jednoczesnie przerwany obwód cewki stycznika S oraz przekaznika RU. Przez odpowiedni dobór wielkosci rezystancji R, która ogranicza prad wyladowania kondensatora C do wysokosci mniejszej od pradu zadzialania przekaznika RU i wiekszej od pradu podtrzymania przekaznika RU, uzyskuje sie brak samoczynnego ponownego zalaczania w przypadku wylaczenia recznego przyciskiem WYL lub zadzialania przekaznika ter¬ micznego Pt PL PL