Uprawniony z patentu: GulUlck Dobson Ltd, Wigan (Wielka Brytania) Przegub kulowy do polaczenia stempla ze stropnica Wynalazek dotyczy przegubu kulowego i do po¬ laczenia stempla ze stropnica odpornego na rozcia¬ ganie i sciskanie, zwlaszcza do polaczenia stempla kopalnianego ze stropnica lub szyna podstawowa.Przegub posiada czesc wypukla przyporzadkowa¬ na do stempla oraz czesc wklesla przyporzadkowa¬ na stropnicy, zlozona z miski kulowej o ksztalcie czaszy kulistej, przenoszacej sily sciekajace, a po¬ laczony ze stropnica, oraz z przytwierdzonej do niej rozlacznie plytki zabezpieczajacej przenosza¬ cej sily rozciagajace, plytka ma otwór przelotowy w ksztalcie wycinka kuli, w którym osadzona jest wypukla czesc przegubu.Znane sa przeguby kulowe do laczenia stempla ze stropnica, ale rozwiazanie ich posiada uciazliwy montaz plytki zabezpieczajacej, przenoszacej sily rozciagajace. Plytka posiada otwór przelotowy z koniecznosci o mniejszej srednicy od wypuklej czesci przegubu. Plytka ta musi byc dwuczescio¬ wa, albo tez jeszcze przed zlozeniem przegubu mu¬ si zostac nalozona z wlasciwej strony na wypukla czesc przegubu. Gdy przegub kulowy ma przeno¬ sic bardzo wielkie sily rozciagajace, plytka zabez¬ pieczajaca dwuczesciowa nie nadaje sie, gdyz sily wystepujace w obszarze plytki przy rozciagaja¬ cym obciazeniu przegubu rozepchnelyby jej cze¬ sci na zewnatrz, a zatem nalezaloby je podeprzec z boku za pomoca zlozonych urzadzen wsporczych.Plytke niedzielona mozna natomiast zastosowac tylko wtedy, gdy daje sie cna nasunac na wypu- 15 20 25 kla czesc przegubu od drugiej strony. Jest to jed¬ nak mozliwe oczywiscie tylko w przypadku, gdy przeciwlegly koniec stempla jest dostepny do na¬ suniecia plytki. Przy stemplach kopalnianych lub podobnych daje sie to wykonac tylko po uprzed¬ nim demontazu czesci stempla.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala pomimo zastosowania niedzielonej plytki zabezpieczajacej na latwy montaz i demontaz stempla, a ponadto przenosi bardzo znaczne sily rozciagajace.Przegub kulowy do polaczenia stempla ze strop¬ nica wedlug wynalazku jest odporny na rozcia¬ ganie i sciskanie oraz przeznaczony, zwlaszcza do polaczenia stempla kopalnianego ze stropnica lub szyna podstawowa. Przegub kulowy posiada czesc wypukla przyporzadkowana stemplowi oraz czesc wklesla przyporzadkowana stropnicy Prze¬ gub kulowy jest zlozony z miski kulowej o ksztalcie czaszy kulistej, przenoszacej sily scis¬ kajace, polaczonej ze stropnica, oraz z przytwier¬ dzonej do niej rozlacznie plytki zabezpieczajacej, przenoszacej sily rozciagajace, majacej otwór przelotowy w ksztalcie wycinka kuli, w którym osadzona jest wypukla czesc przegubu. W czesci przenoszacej sily rozciagajace wypukla czesc przegubu kulistego sklada sie z co najmniej dwóch skladanych czesci pierscieniowych, maja¬ cych od zewnatrz zarys, w ksztalcie powierzchni kulistej i zamykajacych odcinek dlugosci stempla, który przynajmniej w koncu od strony stropnicy 83 38983 3 jest ograniczony koncówka zderzaka dla czesci pierscienliowych przegubu.W przegubie wedlug wynalazku wypukla czesc przegubu majaca ksztalt czaszy kulistej i przeno¬ szaca sily sciskajace, przechodzi po wyjeciu cze¬ sci pierscieniowych bez trudnosci przez otwór przelotowy w ksztalcie odcinka kuli w plytce za¬ bezpieczajacej. Natomiast po wlozeniu czesci pier¬ scieniowych ich zarys o ksztalcie odcinka kuli przylega do otworu o takimze ksztalcie w plytce.Czesci pierscieniowe oparte o zderzak uniemozli¬ wiaja zatem przejscie wypuklej czescli przegubu przez otwór w plytce. Przy duzych silach rozcia¬ gajacych czesci pierscieniowe sa silniej dociskane do siebie przez plytke, wobec czego nie sa potrze¬ bne dodatkowe srodki do zabezpieczania ich przed jakimkolwiek poruszeniem. Jak widac, ten dajacy sie szybko montowac i demontowac prze¬ gub kulowy moze przenosic równiez bardzo wiel¬ kie sily rozciagajace W uprzywilejowanej postaci wykonania przed¬ miotu wynalazku jest przewidziane, ze odcinek dlugosci stempla zamkniety przez czesci pierscie¬ niowe przegubu jest ograniczony na obu koncach zderzakami dla tych czesci. Zapobiega sie przez to osiowym przesunieciom wspomnianych czesci równiez i przy obciazeniu przegubu silami sciska¬ jacymi. Ponadto uzyskane w ten sposób polacze¬ nie ksztaltowe gwarantuje pewne osadzenie wyj¬ mowanych czesci pierscieniowych, co eliminuje potrzebe dodatkowych srodków zabezpieczajacych.W postaci wykonania przedmiotu wedlug wyna¬ lazku mozliwe jest równiez bez trudnosci naloze¬ nie na stempel w miejsce czesci pierscieniowych elementu przedluzajacego, który swym odpowie¬ dnio uksztaltowanym dolnym koncem obej¬ mowalby wspomniany odcinek dlugosci stempla, podobnie jak wymienione czesci. Ten element przedluzajacy, który równiez na swym górnym koncu ma wypukla czesc przegubu, moze byc w ten sposób polaczony ze stemplem z zapewnie¬ niem odpornosci na rozciaganie i sciskanie. Takie przedluzenie stempla nie byloby mozliwe, gdyby wypukla czesc przegubu, jak jest stosowane w znanych rozwiazaniach, byla uksztaltowana jako jednoczesciowa.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym jest przedstawiony przegub kulisty w przekroju.Stempel 1 kopalniany dociska stropnice 2 do stro¬ pu. W obszarze stempla 1 stropnica 2 ma postac profilu „U" otwartego u dolu. We wnetrzu strop¬ nicy przyspawane jest gniazdo 3 z pólkulistym wglebieniem 4 skierowanym ku dolowi. Do tego wglebienia wchodzi stempel 1 swym lbem prze¬ gubu 6, majacym od góry ksztalt wypuklej cza¬ szy kulistej. Promien tej czaszy jest dopasowany do wglebienia 4. Poniewaz promien walcowej po¬ wierzchni lba przegubu 6 jest mniejszy od promie¬ nia czaszy, wiec leb przegubu 6 nie wypelnia cal¬ kowicie wglebienia 4. 389 4 Koniec gniazda 3, skierowany w dól, ma postac kolnierza, do którego jest przymocowana plytka zabezpieczajaca 5. Ma ona w srodku otwór przelo¬ towy w ksztalcie wycinka kuli, stanowiacy prze- 5 dluzenie pólkulistego wglebienia 4, wskutek czego razem tworzy sie zaglebienie o ksztalcie kuli zmniejszonej o czasze, przy czym srednica brzegu skierowanego ku dolowi jest mniejsza od srednicy kuli. io W sasiedztwie lba przegubu 6 stempel 1 ma odcinek 7 o zmmiejtszonej srednicy, oddzielony od pozostalych czesci dlugosci stempla odsadzeniami koncówek zderzaków 9 i 10. Miedzy nimi nasadzo¬ ny jest na odcinku 7 piercien przegubu 8 podzie- 15 lony na dwie lub wiecej czesci, którego powie¬ rzchnia skierowana na zewnatrz ma zarys kulisty.Promien i srodek krzywizny tego zarysu sa zgodne z czasza kulista lba przegubu 6. Pierscieniowe cze¬ sci przegubu 8 oraz leb przegubu 6 z jednej stro- 20 ny, a czesc 3 i plytka 5 z drugiej stanowia razem przegub kulowy, laczacy stempel 1 ze stropnica 2.Stempel mozna odchylac wzgledem stropnicy o pewien kat bez obawy o mozliwosc jej spadniecia.W razie potrzeby demontazu przegubu odlacza 25 sie plytke 5 od czesci 3, nastepnie wyjmuje sie czesci przegubu 8 i jednoczesciowa plytke 5, która mozna zsunac ku górze ze stempla. Montaz prze¬ gubu odbywa sie w odwrotnej kolejnosci.Po wyjeciu czesci przegubu 8 mozna równiez jo stempel przedluzyc przez nasadzenie odpowiedniego elementu przedluzajacego, który moze oprzec sie o odsadzenia koncówek zderzaka 9 i 10 w celu przenoszenia sil sciskajacych i rozciagajacych. 35 PL PL PL PL PL PL