Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 82672 KI. . 7a,3/02 MKP' B21b 3/02 Twórcywynalazku: Eugeniusz Orzel, Roman Wusatowski, Jerzy Folfasinski, Leopold Sikora, Józef Kasiniak Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Metalurgii Zelaza im. Stanislawa Staszica, Gliwice (Polska Sposób walcowania na goraco Przedmiotem wynalazku jest sposób walcowania na goraco, zwlaszcza blach, zapewniajacy uzyskanie podwyzszonych wlasnosci mechanicznych poprzez regulacje wielkosci gniotu w zakresie ponizej pewnej okreslo¬ nej temperatury regulowanego walcowania, zaleznej od warunków panujacych m walcowni oraz skladu chemicznego walcowanej stali i koncowej grubosci blachy.Dotychczas znane sa sposoby uzyskiwania podwyzszonych wytrzymalosci walcowanych wyrobów na goraco z mikrododatkami droga obnizania temperatury w koncowych przepustach przy z góry ustalonych wielkosciach gniotów okreslonych doswiadczalnie. W dotychczasowych sposobach regulowanego walcowania nie uwzgledniano wplywu sposobu nagrzewania, gatunku stali oraz warunków w których przebiega proces walcowa¬ nia zwiazany z typem walcowni.Badania w tym zakresie nie doprowadzily do ostatecznego rozwiazania teorety&nego procesów zachodza¬ cych wstali walcowanej z mikrododatkami jak np. niob, tytan, vanad i inne. Z tych powodów dotychczasowe spe^by walcowania na goraco w celu podwyzszania wlasnosci mechanicznych blach nie mogly byc stosowane dla wszystkich gatunków stali oraz walcowni. Skutkiem nieznajomosci zaleznosci pomiedzy poszczególnymi parametrami-miedzy innymi takimi jak sklad chemiczny, warunki techniczne i energetyczne walcowni itp. - w szeregu przypadkach nie uzyskiwano efektu podwyzszenia wlasnosci mechanicznych lub tez nie wykorzystywano calego zakresu mozliwosci jakie tkwia w fizycznych i chemicznych wlasciwosciach danego gatunku stali. Oprócz tego na skutek przyjetej dotychczas zasady walcowania w niskich temperaturach poczatku walcowania podwyzszenie wlasnosci mechanicznych bylo utrudnione, a nawet niemozliwe z powodu duzych sil dzialajacych na urzadzenia walcownicze.Stwierdzono, ze wlasnosci mechaniczne blach ze stali z mikrododatkami walcowanych na goraco zaleza od szeregu czynników, do których nalezy temperatura nagrzewania, temperatura poczatku walcowania, suma mikrododatków oraz ich rodzaj, jak równiez wielkosc gniotu ponizej temperatury poczatku walcowania i czestotliwosci nastepujacych po sobie odksztalcen.Sposób wedlug wynalazku uwzglednia elementy majace wplyw na wlasnosci mechaniczne gotowej blachy i polega na tym, ze temperature nagrzewania przed walcowaniem przyjmuje sie w granicach od 0,7 do 0,89 temperatury topliwosci dla danego gatunku stali. Temperature poczatku regulowanego walcowania ustaJa sie jako 72 82 672 róznice pomiedzy temperatura topliwosci i czynnikiem wiazacym granice plastycznosci, stalym wspólczynnikem charakterystycznym dla danej walcowni oraz wykladnikiem potegowym, który jest funkcja skladu chemicznego walcowanej stali,'ostatnim elementem sposobu jest wielkosc gniotu ponizej temperatury regulowanego walcowa¬ nia, która jest funkcja maksymalnej przerwy, koncowej grubosci walcowanej blachy oraz stalych wspólczynni¬ ków.Zaleta nowego sposobu walcowania jest to, ze dla kazdego gatunku stali z mikrododatkami wszystkich wymiarów i na kazdej walcowni mozna odwalcowac blache o podwyzszonych wlasnosciach wytrzymaloscio¬ wych.Dla zobrazowania wynalazku podano przyklady zastosowania sposobu walcowania: Przyklad I. Walcuje sie blache o grubosci koncowej 10 mm na walcowni nawrotnej ze steli o nastepu¬ jacymskladzie: ' c 0,12 Al 0,06 Mn 1,36 Cu 0,34 Si 0,5 Cr 0,01 P 0,02 Ni 0,01 S 0,019 Nb 0,02 Temperatura topliwosci tej stali wynosi: Ttop|p = 1397°C. Temperatura nagrzewu przed walcowaniem wyno¬ si O^Ttopi., a wiec 1240°C. Nastepnie nalezy okreslic temperature poczatku regulowanego walcowania, która wyliczamy z wzoru: Tprw = Ttopi. — E R*. Po przedstawienu wspólczynnika E zaleznego od typu walcowni E = 460 "t^m oraz a, który jest zalezny od wartosci mikrododatków i waha sie od 0,01 do 0,1 przyjeto a = 0,0213 dla otrzymania blachy o granicy plastycznosci Re = 40 —a wyliczymy, ze temperatura poczatku regulowanego walcowania wynosi 911°C. Ponizej temperatury 911°C wedlug wynalazku nalezy dla blachy o grubosci koncowej zastosowac gniot, który wylicza sie z wzoru G = ^ ^ + t ~ - * 100. Skladnik W jest funkcja stalych wspólczynników oraz maksymalnej przerwy pomiedzy przepustami i w naszym przykladzie W = 1,56.Wspólczynnik t waha sie w zaleznosci od typu walcowni i koncowej grubosci od 0,2 do 5,0. Przyjeto t = 0,5.Natomiast wspólczynnik K zalezy od skladu chemicznego i zawiera sie w granicach K = 0,1—2,0. Dla gatunku stali w przykladzie przyjeto X = 0,47 i wtedy wielkosc minimalna gniotu jaki musi byc zastosowany wynosi G = 35,5%.Przyklad II. Walcuje sie taka sama blache z tego samego gatunku—jak przyklad 1 z tym, ze na walcowni ciaglej dla której wspólczynnik t = 1,78. Podstawiajac we wzorze na wielkosc gniotu K + T = 2,25 <• cf?2 25 i otrzymamy G = 225 -100 = 63%. Jest to minimalna wielkosc gniotu, który musi byc zastosowany dla otrzymania blachy o granicy plastycznosci Re = 40kG/mm2. * Zaleta sposobu walcowania wedlug wynalazku jest to, ze w dowolnych warunkach charakterystycznych dla walcowni oraz dla dowolnej stali z mikrododatkami uzyskuje sie podwyzszenie wlasnosci mechanicznych odpowoednio do mozliwosci tkwiacej w cechach fizycznych stali po walcowaniu na goraco. PL PL