Pierwszenstwo: 16.01.1971 (P. 145644) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 82448 KI. 83d,9/06 MKP' G04f 9/06 Twórcywynalazku: Andrzej Kassyk, Ryszard Kulewski, Andrzej Misiorny Uprawniony z patentu tymczasowego: Wojskowa Akademia Techniczna im. Jaroslawa Dabrowskiego, Warszawa (Polska) Sposób automatycznego pomiaru czasu przemieszczania sie sportowców podczas zawodów sportowych, treningów, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób automatycznego pomiaru czasu przemieszczania sie sportowców podczas zawodów sportowych i treningów oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znany jest sposób pomiaru czasu pokonywania okreslonego dystansu przez sportowca polegajacy na tym, ze w chwili podania sygnalu startu wlacza sie urzadzenie wyzwalajace uklad zegarowy, a nastepnie w chwili przekroczenia przez sportowca mety, urzadzenie fotooptyczne rejestruje na tasmie filmowej czas przekroczenia mety.Znane urzadzenie, które realizuje powyzszy sposób sklada sie z ukladu wyzwalajacego, stanowiacego na przyklad pistolet sygnalowy, zegara elektronicznego, fotokomórki oraz zródla promieniowania sprezonego optycznie z fotokomórka oraz urzadzenia do filmowania. Wada tego sposobu jest to, ze czas przekroczenia mety przez zawodnika odczytuje sie z tasmy filmowej, anie z zegara elektronicznego. Ponadto moment startu tj. podanie sygnalu na uklad zegarowy jest realizowany na podstawie obserwacji przez osobe obslugujaca uklad wyzwalajacy, a zatem jest powodem bledu przypadkowego przez co urzadzenie do stosowania tego sposobu nie mierzy rzeczywistego czasu, w którym zawodnik przebiegl dystans okreslony linia startu i mety. Uniemozliwia ono takze wykrycie nieznacznych „falstartów" i nie pozwala na pomiar czasu przebywania poszczególnych etapów dystansu, co ma szczególne znaczenie w czasie treningów. Ponadto stosowane w nich fotokomórki i zarowe zródla promieniowania, które posiadaja niska sprawnosc energetyczna i wymagaja stosowania bardzo pojemnych zródel energii zasilajacej, bardzo utrudniaja stosowanie tych urzadzen w warunkach terenowych lub tez w przypadku rozgrywania zawodów sportowych na dlugich dystansach.Urzadzen takich nie mozna stosowac w warunkach, gdzie linia mety przebiega na duzym odcinku na przyklad, przy rozgrywaniu zawodów kajakowych lub regat zeglarskich.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu automatycznego pomiaru czasu przemieszczania sie sportow¬ ców po okreslonym torze lub na dowolnym odcinku tego toru oraz urzadzenia do stosowania tego sposobu, które nie bedzie mialo wyzej wymienionych wad znanych urzadzen, bedzie zapewnialo wieksza dokladnosc pomiaru i niezawodnosc pracy, a ponadto znacznie wyzsze parametry eksploatacyjne.Istota wynalazku polega na tym, ze czas przemieszczania sie sportowca po torze okresla sie na podstawie czasów zakonczenia i rozpoczecia biegu, które rejestrowane sa na ukladzie zegarowym, przy czym impulsy na2 82 448 uklad zegarowy podawane sa za pomoca nadajników i odbiorników'promieniowania optycznego, przy przerwa¬ niu przez sportowca wiazki promieniowania. Sposób ten jest realizowany za pomoca urzadzenia zawierajacego uklad zegarowy, odbiorniki promieniowania optycznego polaczone z ukladem zegarowym, oraz nadajniki promieniowania optycznego z których kazdy jest sprzezony optycznie z jednym odbiornikiem.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku zostana ponizej szczególowo objasnione na podstawie rysunków, na których fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu urzadzenia stosowanego przy biegach treningowych, a»fig. 2 przedstawia schemat blokowy ukladu urzadzenia stosowanego przy zawodach sportowych biegaczy.Podczas treningów (fig. 1) wzdluz toru biegu sportowca 8, ustawia sie co najmniej dwa nadajniki promieniowania optycznego 4, 5 i sprzezone z nimi odbiorniki 2, 3, ustawione na przeciw siebie i po przeciwnych stronach toru lub jedne nad drugimi. Nastepnie urzadzenie wlacza sie do ukladu zasilajacego. Po przekroczeniu przez sportowca 8 wiazki promieniowania 6 odbiornik 2 podaje impuls na uklad zegarowy 1, który od tego momentu zaczyna rejestrowac czas biegu sportowca. Nastepnie przy przekroczeniu przez sportowca wiazki promieniowania 7, wysylanej przez nadajnik 5, sprzezony z tym nadajnikiem odbiornik 3 podaje impuls na uklad zegarowy 1, który rejestruje moment czasu w którym sportowiec przebiegl zadany dystans. Ilosc i miejsce ustawienia nadajników i odbiorników wzdluz toru, moze byc dowolna i zalezy od tego, na których etapach toru bedzie mierzony czas.Podczas zawodów sportowych biegaczy (fig. 2), na linii startu ustawia sie, po przeciwnych stronach biezni, nadajnik promieniowania 4 i sprzezony z nim odbiornik 2. Na linii mety ustawia sie na kazdym torze, w postaci bramki, jedne nad drugimi nadajniki promieniowania 5a do 5e i sprzegniete z nimi odpowiednio odbiorniki 3a do 3e. W chwili startu, zawodnik 8, który pierwszy przecial wiazke promieniowania 6, uruchamia odbiornik promieniowania 2, który podaje impuls na uklad zegarowy 1. Uklad zegarowy 1 rejestruje czas rozpoczecia biegu. W chwili przekroczenia przez zawodników linii mety, kazdy z zawodników uruchamia odbiornik promie¬ niowania ustawiony na jego torze, który to odbiornik podaje impuls na uklad zegarowy 1. Uklad zegarowy rejestruje momenty czasu przekroczenia mety przez kazdego zawodnika. W ten sposób mozna bezposrednio na ukladzie zegarowym odczytac czasy w jakich zostal przebyty dany dystans przez kazdego z zawodników.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z ukladu zegarowego 1, który stanowi zegar elektroniczny, co najmniej dwóch nadajników 4, 5 promieniowania optycznego, stanowiacych diody elektroluminescencyjne, wysylajacych wiazki promieniowania optycznego 6, 7 oraz co najmniej dwóch odbiorników optoelektronicznych 2, 3, stanowiacych fotodetektory optoelektroniczne, które polaczone sa z ukladem zegarowym 1 i odbieraja sygnaly optyczne z nadajników 4, 5. Zam^st nadajnika 4 i odbiornika 2 mozna stosowac uklad, wyzwalania 9 stanowiacy na przyklad piatolet sygnalowy, który daje sygnal rozpoczecia biegu dla zawodników i jednoczesnie podaje impuls na uklad zegarowy 1. Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na dokladny, automatycz¬ ny odczyt czasu przebycia okreslonego dystansu przez sportowca bezposrednio na zegarze elektronicznym, lub na przyklad na urzadzeniu drukujacym, sterowanym zegarem, co skraca znacznie czas otrzymania wyników po zawodach. ' Dzieki zastosowaniu diod elektroluminescencyjnych jako zródel promieniowania, fotodetektorów opto¬ elektronicznych zamiast fotokomórek, oraz wyeliminowania ukladu filmujacego przebieg zakonczenia zawodów, urzadzenie wedlug wynalazku pobiera znacznie mniejsza moc w porównaniu z dotychczas stosowanymi urzadze¬ niami i dlatego mozna je stosowac w dowolnych warunkach terenowych i dla zawodów przebiegajacych w dowolnie dlugim czasie. Ponadto dzieki mozliwosci pomiaru czasu przemieszczania sie sportowca na dowolnym odcinku toru, urzadzenie to mozna stosowac na treningach co pozwoli na uzyskiwanie lepszych wyników sportowych. PL PL