Elektryczne urzadzenie rozruchowe do silników spalinowych Przedmiotem wynalazku jest elektryczne urza¬ dzenie rozruchowe do silników spalinowych, za¬ wierajace lacznik elektromagnetyczny i zródlo pradu, które za posrednictwem tego lacznika do¬ laczane jest do elektrycznego rozrusznika, przy czym uzwojenie podtrzymujace lacznika elektro¬ magnetycznego polaczone jest szeregowo z lacz¬ nikiem rozruchowym.Znane i stosowane sa urzadzenia rozruchowe wyposazone w lacznik pomocniczy sluzacy do uru¬ chamiania lacznika rozruchowego. W takim urza¬ dzeniu, po zdzialaniu lacznika rozruchowego, prad ze zródla pradu doplywa do uzwojenia wciagaja¬ cego i cewki przytrzymujacej lacznika elektroma¬ gnetycznego, jak równiez do uzwojenia boczniko¬ wego rozrusznika oraz zwarte zostaja styki w obwodzie pradu glównego rozrusznika, a przy¬ party do wienca zebatego kola zamachowego zeb¬ nik rozrusznika wchodzi w zazebienie z nim i roz¬ rusznik obraca wal silnika spalinowego.Znane urzadzenia wykazuja szereg opisanych ponizej wad. W wypadku, gdy przy rozruchu zeb¬ nik rozrusznika i wieniec zebaty kola zamacho¬ wego nie wchodza w zazebienie, lub gdy znacznie wzrasta opornosc styków w obwodzie pradu glów¬ nego moze sie zdarzyc, ze przepali sie uzwojenie wciagajace urzadzenia rozruchowego. Równiez, przy zwartych jeszcze stykach w obwodzie pradu glównego rozrusznika, po rozwarciu lacznika po¬ mocniczego mozliwy jest dalszy przeplyw pradu 10 15 20 25 ze zródla przez styki w obwodzie pradu glównego do cewki przytrzymujacej i uzwojenia boczniko¬ wego rozrusznika. Przy duzej róznicy temperatur miedzy uzwojeniami wciagajacym i przytrzymuja¬ cym, a uzwojeniem bocznikowym, wystepuje zna¬ czna zmiana wlasnosci laczeniowych lacznika elek¬ tromagnetycznego, tak ze lacznik elektromagne¬ tyczny nie odlacza rozrusznika.Zaklócenie w dzialaniu lacznika elektromagne¬ tycznego wystepuje równiez przy powstaniu prze¬ rwy w uzwojeniu bocznikowym.Zadaniem technicznym wynalazku jest opraco¬ wanie pozbawionego wymienionych wad urzadze¬ nia rozruchowego do silników spalinowych, w którym uzwojenie wciagajace i uzwojenie przy¬ trzymujace sa rozdzielone.Zadanie to w urzadzeniu wedlug wynalazku zo¬ stalo rozwiazane w ten sposób, ze w szereg z uzwojeniem wciagajacym lacznika elektroma¬ gnetycznego wlaczony jest lacznik czasowy, który po uplywie okreslonego czasu od chwili zadziala¬ nia lacznika rozruchowego przerywa doplyw pra¬ du do uzwojenia wciagajacego.Przyklad korzystnego uksztaltowania ukladu we¬ dlug wynalazku przedstawiony jest na zalaczo¬ nymi rysunku stanowiacym schemat ideowy urza¬ dzenia rozruchowego do silników spalinowych.Na rysunku przedstawione jest urzadzenie roz¬ ruchowe zawierajace rozrusznik 10, majacy uzwo- 8235482354 4 jenie szeregowe 11 i uzwojenie bocznikowe 12.Uzwojenie bocznikowe 12 dolaczone jest z jednej strony do masy, a z drugiej polaczone jest z uzwojeniem przytrzymujacym 13 lacznika elek¬ tromagnetycznego 14. Uzwojenie przytrzymujace 13 dolaczone jest jednym koncem do masy, natomiast drugi koniec tego uzwojenia, doprowadzony do uzwojenia bocznikowego 12, jest polaczony za po¬ srednictwem lacznika rozruchowego 15 z dodat¬ nim biegunem zródla napiecia roboczego 16. Drugi biegun zródla napiecia roboczego 16 dolaczony jest do masy. Dodatni biegun zródla napiecia robocze¬ go 16 polaczony jest poza tym z lacznikiem czaso¬ wym 19 oraz ze stykiem pradu glównego 17a lacz¬ nika elektromagnetycznego 14, dokonujacym po zadzialaniu zwieracza 18, polaczenia zródla napie¬ cia roboczego 16 z uzwojeniem szeregowym 11 rozrusznika 10. Lacznik czasowy 19 zawiera ze¬ styk 25, uzwojenie wzbudzajace 21, kondensator 22 i diode 23. Polaczone równolegle uzwojenie wzbu¬ dzajace 21 i dioda 23 dolaczone sa do zestyku 25 jednym koncem, natomiast drugi, bedacy punktem wspólnym uzwojenia wzbudzajacego i katody diody 23 polaczony jest ze stalym stykiem laczni¬ ka rozruchowego 15. Do wspólnego punktu anody diody 23 i uzwojenia wzbudzajacego 21 dolaczona jest jedna koncówka kondensatora 22, natomiast druga dolaczona jest do masy. Staly styk zestyku 25 polaczony jest z koncówka cewki wciagajacej 20, której druga koncówka polaczona jest ze sty¬ kiem I7a lacznika pradu glównego 17.Dzialanie ukladu bedacego przedmiotem wyna¬ lazku jest nizej opisane. W chwili zwierania lacz¬ nika rozruchowego 15 prad ze zródla napiecia ro¬ boczego 16 przeplywa przez uzwojenie wzbudza¬ jace 21 i nie naladowany kondensator 22. Prze¬ plyw pradu przez uzwojenie lacznika czasowego 19 powoduje zadzialanie zestyku 25 i doprowadze¬ nie pradu do uzwojenia wciagajacego 20 lacznika elektromagnetycznego 14. Pod dzialaniem cewki wciagajacej i cewki przytrzymujacej polaczony ze zwieraczem 18 rdzen zelazny wylacznika pradu glównego 17, przesuwa sie w kierunku strzalki, a zebnik rozrusznika 10 zostaje docisniety do nie przedstawionego na rysunku, wienca zebatego na kole zamachowym silnika spalinowego. Równo¬ czesnie prad zaczyna plynac równiez i przez uzwo¬ jenie bocznikowe 12, tak, ze rozrusznik zaczyna sie obracac.Ten ruch obrotowy rozrusznika 10 w polacze¬ niu z dociskieim zebnika rozrusznika 10 do wien¬ ca zebatego na kole zamachowym powoduje wej¬ scie tych elementów w zazebienie oraz zwarcie styku 17. Przez uzwojenie szeregowe 11 rozrusz¬ nika 10 zaczyna wówczas plynac prad glówny po¬ wodujacy dzialanie rozrusznika 10 i rozruch sil¬ nika spalinowego, nie przedstawionego na rysunku.Po zakonczeniu rozruchu silnika spalinowego na¬ stepuje rozwarcie lacznika rozruchowego 15 i prze¬ rwanie obwodu pradu plynacego przez cewke przytrzymujaca 13. Ruchomy rdzen zelazny lacz¬ nika elektromagnetycznego 14 wraz ze zwieraczem 18 wraca do swojego polozenia spoczynkowego i przerywa obwód pradu glównego. Brzy tym zebnik rozrusznika 10 zostaje wysuniety z wienca zebatego kola zamachowego i rozrusznik 10 wraca do stanu spoczynkowego.Przepalenie cewki wciagajacej 20 przy niewla¬ sciwym wzebianiu zebnika w wieniec zebaty kola zamachowego unika sie w ten sposób, ze po uply¬ wie okreslonego czasu kondensator 22 lacznika czasowego 19 laduje sie do napiecia, przy któ¬ rym ustaje przeplyw pradu przez uzwojenie wzbu¬ dzajace 21 lacznika czasowego 19. Przy zaniku pradu w uzwojeniu wzbudzajacym 21 lacznika cza¬ sowego 19 zostaje rozwarty zestyk 25 i ulega prze¬ rwaniu przeplyw pradu przez uzwojenie wciaga¬ jace 20 lacznika elektromagnetycznego.Poniewaz przeplyw pradu przez cewke wciaga¬ jaca 20 ustaje, a obwód pradowy cewki przytrzy¬ mujacej 13 jest oddzielony od obwodu (pradowego cewki wciagajacej 20, nie wystepuja zadne zakló¬ cenia wylaczania lacznika elektromagnetycznego 14 wywolane zmiana pradów w obu uzwojeniach 13 i 20.Dioda 23 sluzy do tlumienia impulsów napiecio¬ wych przy odlaczaniu uzwojenia wzbudzajacego 21.W przytoczonym przykladzie wykonania jako lacznik czasowy jest zastosowany przekaznik z kondensatorem 22. Mozliwe sa jednak wykona¬ nia ukladu wedlug wynalazku z zastosowaniem w charakterze lacznika czasowego — lacznika bi- metalicznego, termicznego wylacznika bezpieczen¬ stwa, lacznika pólprzewodnikowego lub innego.Uklad bedacy przedmiotem wynalazku wykazuje opisane ponizej zalety. Dzieki zastosowaniu lacz¬ nika czasowego 19, który po uplywie okreslonego czasu od chwili zamkniecia lacznika rozruchowe¬ go 15 przerywa obwód pradu uzwojenia wciaga¬ jacego 20 jest ograniczony, przy dlugotrwalym dzialaniu lacznika rozruchowego, czas przeplywu pradu przez cewke wciagajaca 20, a zatem jest ona zabezpieczona przed przepalaniem.Poza tym, przy rozwieraniu lacznika rozrucho¬ wego 15 nastepuje zupelnie pewne przerwanie przeplywu pradu przez cewke wciagajaca 20, tak ze nie zachodzi mozliwosc niewylaczenia rozrusz¬ nika przy wadliwym dzialaniu lacznika elektroma¬ gnetycznego 14. PL PL PL PL PL PL