Pierwszenstwo: 05.06.1972 (P. 155804) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 82301 KI. 421,13/04 MKP- G01n 15/02 CZYTELNIA lfllskiB) la:*- Twórcawynalazku: Janusz Szczurek Uprawniony z patentu tymczasowego: Przedsiebiorstwo Hydrogeologiczne, Wroclaw (Polska) Przyrzad do okreslania skladu granulometrycznego próbek gruntów sypkich i sprawdzania prawidlowosci doboru siatek filtracyjnych Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do okreslania skladu granulometrycznego próbek gruntów sypkich przy polowych i laboratoryjnych badaniach hydrogeologicznych i geologiczno-inzynierskich, zwanych analiza sitowa oraz do sprawdzania prawidlowosci doboru siatek filtracyjnych dla danych warunków geologicznych.Dotychczas do okreslania skladu granulometrycznego próbek gruntów sypkich wykorzystywany byl zespól urzadzen skladajacy sie z suszarki, urzadzenia do plukania próbek, sitowej wstrzasarki wibracyjnej i wagi laboratoryjnej. Brak bylo przyrzadu do sprawdzania prawidlowosci doboru siatki filtracyjnej dla danych warunków geologicznych.Okreslenie skladu granulometrycznego próbki wymagalo pracochlonnych i dlugotrwalych operacji zwia¬ zanych z suszeniem, plukaniem, ponownym suszenienr^wazeniem, przesiewaniem i wazeniem odsianych frakcji a ustalenia procentowego skladu poszczególnych frakcji droga przeliczen bylo zródlem bledów i pomylek.Same badania mogly byc przeprowadzane wylacznie w warunkach laboratoryjnych. Prawidlowosc doboru siatek filtracyjnych byla mozliwa do sprawdzenia dopiero w czasie eksploatacji studni.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci, czyli umozliwienie okreslania skladu granulometrycz¬ nego próbek gruntów sypkich w sposób bezposredni, w warunkach polowych oraz sprawdzania prawidlowosci doboru siatek filtracyjnych. Zagadnieniem technicznym wymagajacym rozwiazania dla osiagniecia tego celu jest przyrzad, w którym nastepuje posegregowanie próbki gruntu na poszczególne frakcje i przy pomocy którego, okresla sie procentowa zawartosc poszczególnych frakcji w badanej próbce, bez koniecznosci wykonywania uciazliwych prac przygotowawczych i przeliczen. Przyrzad ten ma równiez umozliwiac sprawdzenie prawidlo¬ wosci doboru siatki.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z wspólosiowego, rozbieralnego stosu naczyn, których dna stanowia sita o zróznicowanym przeswicie oczek lub wzorcowe siatki filtracyjne, polaczonych z plywakiem areometrycz- / nym, utworzonym przez wspólsrodkowe cylindry. Cylinder wewnetrzny plywaka jest przelotowy. Cylinder , zewnetrzny, w górnej swojej czesci zaopatrzony w skale procentowa, jest polaczony szczelnie z wewnetrznym, tworzac dzieki temu plywak areometru. Przyrzad wyposazony jest w rozlaczna tarcze z otworami polaczona obrotowo zwspólsrodkowa przeslona, przy czym tarcza ta jest zamontowana pod stosem naczyn. Przez i2 82 301 zanurzenie przyrzadu w wodzie nastepuje droga rozmycia segregacja poszczególnych ziarn próbki gruntu, które w zaleznosci od rozmiarów gromadza sie na odpowiednich sitach. Po kolejnym usunieciu zawartosci nagromadzo¬ nej na poszczególnych sitach zanurzenie przyrzadu zmniejsza sie proporcjonalnie do masy wysegregowanej frakcji, co umozliwia odczytanie na skali przyrzadu procentowej zawartosci danej frakcji w badanej próbce. Przez zalozenie do przyrzadu naczynia, którego dno stanowi wzorcowa siatka filtracyjna i zamkniecie przeslona tarczy z otworami, sprawdza sie prawidlowosc doboru siatki.V Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia przyrzad w przekroju podluznym a fig. 2 skale pomiarowa przyrzadu. Stos walcowych naczyn 1, których dna 2 wykonane sa z sit o zróznicowanym przeswicie oczek lub wzorcowych siatek filtracyjnych, polaczony jest rozbieralnie za pomoca srub 3 z plywakiem areometrycznym 4. W kolnierzu 5 plywaka 4, sluzacym do przylaczenia stosu naczyn 1 iw pobocznicach naczyn wykonane sa otwory kontaktowe 6zabezpieczone siatka.Plywak 4 uksztaltowany jest z wspólsrodkowych cylindrów 7 i 8 polaczonych szczelnie. Na zewnetrznym cylindrze 8 wygrawerowana jest skala pomiarowa 9, okreslajaca w procentach glebokosc zanurzenia plywaka 4.Przelotowy cylinder wewnetrzny 7 pozwala na wsypywanie próbki gruntu 10 do stosu naczyn 1. Stos naczyn 1 od dolu zamkniety jest tarcza z otworami 11, z która polaczona jest obrotowo wspólsrodkowa przeslona 12.Poslugiwanie sie przyrzadem wedlug wynalazku jest nastepujace. Przyrzad zanurza siew naczyniu z woda i po sprawdzeniu, czy glebokosc zanurzenia odpowiada poczatkowi skali 9 oraz obróceniu przeslony 12 tak, aby otwory tarczy 11 byly otwarte, przez cylinder wewnetrzny 7 wsypuje sie do przyrzadu badana próbke gruntu 10, obserwujac glebokosc zanurzenia przyrzadu. Gdy glebokosc ta osiagnie na skali 9 wartosc 100 procent dozowanie próbki do przyrzadu przerywa sie. Po wykonnaiu kilku obrotów przyrzadem zanurzonym w naczyniu z woda, wyjmuje sie go, odpina stos naczyn 1, usuwa z pierwszego od góry pozostale na dnie 2 ziarna a opróznione naczynie 1 przeklada na dól stosu. Po zanurzeniu przyrzadu w wodzie odczytuje sie na skali 9 jaki procent masy próbaki 10 stanowila usunieta z pierwszego od góry naczynia frakcja. Czynnosc te powtarza sie az do calkowitego opróznienia wszystkich naczyn 1 tworzacych stos.Dla sprawdzenia prawidlowosci doboru siatki filtracyjnej nalezy stos naczyn 1 zastapic naczyniem z dnem 2 wykonanym z odpowiedniej wzorcowej siatki filtracyjnej. Obracajac przeslone 12 nalezy zakryc nia otwory tarczy z otworami 11 a nastepnie zanurzyc przyrzad w naczyniu z woda i dozowac jak poprzednio próbke gruntu 10. Nagromadzone na tarczy z otworami 11 i przeslonie 12 frakcje próbki gruntu, które nie zostaly zatrzymane przez wzorcowa siatke filtracyjna usuwa sie z przyrzadu przez obrót przeslony 12 wzgledem otworów tarczy 11 i wykonanie kilku ruchów obrotowych przyrzadem w naczyniu z woda. Zmiana glebokosci zanurzenia przyrzadu okresja procentowy ubytek próbki wsypanej na sprawdzana siatke wzorcowa i tym samym umozliwia sprawdzenie prawidlowosci doboru siatki dla danych warunków geologicznych. PL PL