Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 82162 KI. 63h . 1/0? MKP* B62k 21/04 Twórcywynalazku: Stanislaw Bienia, Antoni Wilczynski Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Sprzetu Komunikacyjnego, Swidnik (Polska) Ulozyskowanie, zwlaszcza glówki ramy pojazdu jednosladowego Przedmiotem wynalazku jest u lozyskowa nie, zwlaszcza glówki ramy pojazdu jednosladowego.Znane dotychczas ulozyskowania slizgowe, w których zewnetrzne miski oslonowe sa wyoblone pod katem na zakonczeniach rury glówki ramy i stanowia integralne czesci tej rury. Miski oslonowe sa jednoczesnie zewnetrznymi panewkami slizgowymi wspólpracujacymi z wewnetrznymi panewkami slizgowymi, które sa osadzone na rurze kierownicy jednosladowego pojazdu mechanicznego. Wspólpracujace plaszczyzny panewek sa dokladnie obrobione i dla zmniejszenia sily tarcia miedzy nimi jest umieszczona samosmarujaca wkladka z tworzywa sztucznego wypelniona grafitem, albo stopów stali lub ich spieków twardych zmieszanych z grafitem.Samosmarujaca wkladka w górnej czesci ma ksztalt cylindryczny, a w dolnej rozszerzony stozkowy o pochylosci dostosowanej do stozków panewek. Górna wewnetrzna panewka jest wyposazona w kolnierz w ksztalcie kaptura przykrywajacego od góry panewke zewnetrzna.Powyzsze rozwiazanie ma szereg wad i niedogodnosci. Kapturowa pokrywa nie przylega do zewnetrznej panewki i nie uszczelnia obu lozysk. Ponadto opisane ulozyskowanie wymaga dokladnej obróbki gladkosciowej inaprzemian ulega szybkiemu zanieczyszczaniu pylem lub zawilgacaniu ulozyskowania w czasie eksploatacji co powoduje wycieranie powierzchni slizgowej, oraz wymaga czestej konserwacji polegajacej na oczyszczaniu powierzchni ciernych z kurzu i usuwaniu korozji. Tego rodzaju ulozyskowania maja zbyt slabe panewki zew¬ netrzne ze wzgledu na cienka scianke rury z której sa wykonane i nie nadaja sie do obciazen wiekszych jakie wystepuja w motocyklu, a wykonanie ich z rur grubosciennych jest pracochlonne oraz zwieksza ciezar calego wyrobu.Celem wynalazku jest zwiekszenie trwalosci lozyskowania i zabezpieczenia go przed przedostawaniem sie zanieczyszczen do powierzchni slizgowych oraz wyeliminowanie pracochlonnej dokladnej obróbki gladkos¬ ciowej powierzchni ciernych. Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na zastosowaniu wykladzin slizgowych przylegajacych do panewek oraz uszczelniajacej przekladki ulatwiajacej poslizg przy obrocie na przyklad kierownica i zapobiegajacej zanieczyszczaniu powierzchni slizgowych. Postawione zadanie techniczne spelnia ulozyskowanie wedlug wynalazku zestawione z dwóch lozysk slizgowych promieniowo-opo- rowych, których zewnetrzne panewki sa wykonane w postaci stozkowych wytloczek. Wytloczki te maja2 82 162 zewnetrzna srednice zakonczona cylindrycznie, a mniejsza srednica stykaja sie na przyklad z przednia rura glówki ramy, z która sa trwale polaczone. Wewnetrzne panewki sa nalozone na przyklad na sworzniu kie¬ rownicy szczytami stozków zwrócone ku sobie. Wewnetrzne i zewnetrzne panewki na powierzchniach ich wzajemnego *styku maja przylgowo ulozone wykladziny slizgowe, a miedzy nimi uszczelniajaca przekladke zabezpieczajaca przed zanieczyszczaniem powierzchni slizgowych.Zastosowane wykladziny wraz z przekladka wedlug wynalazku eliminuja pracochlonna obróbke gladkos¬ ciowa i koniecznosc konserwacji ulozyskowania w czasie eksploatacji gdyz przekladka spelnia role uszczelnienia, które w przypadku lozysk oporowo-promieniowych pracujacych czesto w trudnych warunkach terenowych przy duzym zapyleniu otoczenia i na przemian duzej wilgotnosci w jakim znajduje sie motocykl jsst skomplikowane i pracochlonne. Zastosowane tworzywo przy duzym jednostkowym obciazeniu lub duzych plastycznych uderze¬ niach ma mozliwosc nieznacznego plyniecia w kierunku srednicy zewnetrznej, co zabezpiecza staly docisk uszczelniajacej podkladki do zewnetrznej krawedzi panewki i do powierzchni pokrywy lub pólki górnej czy tez pólki dolnej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju wzdluz osi symetrii sworznia obrotowego kierownicy. W otworze 1 pokrywy 2 jest umieszczony sworzen 3, na który jest nalozona wewnetrzna stozkowa panewka 4 wspólpracujaca z zewnetrzna panewka 5 powiazana trwale z przed¬ nia rura 6 ramy motocykla. Sworzen 3 i pokrywy 2 moga byc powiazane ze soba w sposób trwaly— przykla¬ dowo przez spawanie. Na powierzchni wspólpracujacych ze soba panewek: wewnetrznej 4 i zewnetrznej 5 nalozono stizgowe wykladziny 7, a pomiedzy nimi nie mniej niz jedna uszczelniajaca przekladke 8.Uszczelniajaca przekladka 8 srednica zewnetrzna wychodzi poza obrys lozyska i przylega do powierzchni pokrywy 2, a boczna plaszczyzna przylega do krawedzi 9. Slizgowe wykladziny 7 i uszczelniajaca przekladka 8 sa wykonane z hydrofobowego tworzywa termoplastycznego o duzej wytrzymalosci na nacisk jednostkowy i odpornosci na scieranie, oraz malym wspólczynniku tarcia. Górne lozysko jest odwrócone stozkiem ku dolowi i wewnetrzna panewka 10 jest wykonana w postaci nakretki nalozonej na sworzen 3. Górne lozysko jest równiez zaopatrzone w slizgowe wykladziny 11 i przekladke 12, przy czym przekladka 12 boczna plaszczyzna przylega do krawedzi 9 zewnetrznej panewki 13, a obrzezem zewnetrznej srednicy przylega do powierzchni pokrywy 14.Dla umozliwienia montazu panewka 10 ma nawiercone otwory 15 dostosowane do klucza. Zewnetrzne panewki 5 i 13 maja zakonczenia cylindryczne 16 na ich zewnetrznych srednicach.Wynalazek nie ogranicza sie do przedstawionego przykladu wykonania wynalazku. W przypadku ulozysko¬ wania znacznie obciazonego ilosc wykladzin slizgowych moze byc wieksza i moga one byc przedzielone przekladkami metalowymi, jak to ma miejsce w znanych ulozyskowaniach elastomerowych. Natomiast, gdy ulozyskowanie jest slabo obciazone, zadanie jakie spelniaja uszczelniajace przekladki 8 i 12 moze byc spelnione przez slizgowe wykladziny 7 i 11 przylegajace do zewnetrznych panewek 5, 13. Celem zabezpieczenia wykladzin slizgowych 7, 11 przed przemieszczaniem sie wzgledem panewek, 4, 5, 10, 13, a tym samym przed szybkim zuzyciem sie wykladzin, podczas gdy panewki maja szorstkie powierzchnie, wykladziny te moga byc przyklejo¬ ne do wspomnianych panewek. PL PL