Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.02.1974 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 81757 KI. 5b, 41/06 MKP* E21c 41/06 Twórcywynalazku: Jerzy Kolasinski, Jerzy Petronik i Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze / _ ¦ i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) ; '/ —~1 : Sposób eksploatacji pokladów o grubosci powyzej pieciu metrów zlóz mineralów zawartych w skalach o niskich parametrach wytrzymalosciowych zalegajacych pod sztywnym i zwiezlym stropem Przedmiotem wynalazku jest sposób eksploatacji pokladów o grubosci powyzej pieciu metrów, zlóz mineralów zawartych w skalach o niskich parametrach wytrzymalosciowych, zalegajacych pod sztywnym i zwiezlym stropem.Zaden ze znanych systemów eksploatacji zlóz mineralów zawartych w skalach- komorowo-filarowy badz komorowy nie moga miec zastosowania jako kazdy z osobna w grubych pokladach, gdyz jak wykazala praktyka filary wysokie bylyby rozgniatane od naciskajacego stropu. Jednoczesnie mimo istnienia szeregu opublikowanych propozycji i rozwiazan wysokich tam podsadzkowych, do tej pory nie rozwiazano praktycznie mozliwosci zastosowania tamy na cala grubosc zloza np. w granicach 10-14 m.Celem wynalazku jest umozliwienie wyeksploatowania grubych pokladów zlóz mineralów w sposób lwnjccz.iy i ^ujawniajacy minimalne straty substancji zlozowej. Pierwsza górna warstwe grubego zloza mine¬ ralów, zawartych w skalach o niskich parametrach wytrzymalosciowych, zalegajacych pod sztywnym i zwiez¬ lym stropem zabezpieczanym poprzez jego kotwienie w sposób wystarczajacy dla eksploatacji czesci dolnej zloza, wybiera sie znanym systemem komorowym lub komorowo-filarowym. Natomiast dolna czesc zloza, zgodnie z wynalazkiem, bez wzgledu na grubosc zloza ponizej wybranej górnej warstwy, wybiera sie tylko jedna warstwa, przy czym wybiera sie ja wyrobiskiem komorowym wzdluz linii podsadzki dwoma fazami. W pierwszej fazie wybierania pozostawia sie miedzy wyrobiskiem komorowym a przestrzenia wypelniona uprzednio pod¬ sadzka hydrauliczna nienaruszona calizne skalna na calej dlugosci komory, natomiast w drugiej fazie wybiera sie kopaline z tej nienaruszonej calizny urabiajac ja w kierunku odwrotnym do poprzedniego kierunku urabiania komory. Dostep do warstwy dolnej uzyskuje sie z wyrobiska korytarzowego, wykonanego uprzednio w warstwie górnej poprzez sukcesywne wybieranie tego wyrobiska w warstwie dolnej, utrzymujac nachylenie spagu korzystne dla ruchu maszyn.Dla odgrodzenia otwartej przestrzeni na wysokosci wybranej warstwy górnej, opracowano rozwiazanie tamy podsadzkowej korzystnie wspólpracujacej z pozostawiona w pierwszej fazie wybierania warstwy dolnej2 81757 calizna. Podwieszana do okotwionego stropu elastyczna tama podsadzkowa opiera sie dolna polacia o ocios dolnej komory. Liny tej tamy utwierdzone na kotwach w stropie zawieszone sa w postaci szeregu petli. Na linach, zaczynajac od dolu zaklada sie w pewnych odstepach znane sciski linowe i w tak utworzone oczka liny wklada sie drewniane kopalniaki. Na tak przygotowanym szkielecie poczynajac od góry zawiesza sie siatke druciana badz z tworzywa sztucznego oraz plótno podsadzkowe utwierdzajac je do wymienionych kopalniaków.W sposobie wedlug wynalazku, korzystnie polaczono dwa systemy pozwalajace podzielic gruby poklad na dwie warstwy, górna o grubosci optymalnie 3,5—4,0 m, w której wycinane ze zloza filary podporowe o tej wysokosci jeszcze nie ulegaja rozgniataniu i dolna warstwe, w której ocios komory zastepuje tame podsadzkowa na wysokosci ca^ej dolnej warstwy. Wydzielona i pozostawiona w pierwszej fazie calizna skalna miedzy podsadzo¬ na juz przestrzenia a wybrana komora sluzy nie do podpierania stropu lecz do odgradzania przestrzeni eksploata¬ cyjnej od podsadzkowej. Sciecie warstwy górnej nad ta calizna podczas eksploatacji warstwy górnej powoduje, ze nie ulegnie ona Izgnieceniu bowiem nie dotyka stropu a zatem nie przenosi bezposrednio sil od nacisku górotworu. i Sposób wedlug wynalazku pozwala na elastyczne przejscie z pokladu grubego do cienkiego i na odwrót.Urabianie zloza sprowadza sie do wyboru najwlasciwszego sposobu wiercenia otworów strzalowych i strzelania z maksymalnie odslonietymi powierzchniami calizn. Odpowiednio pochylone sciany calizn,-ulatwiaja wiercenie, strzelanie i zabezpieczenie przed odpadaniem skal.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny w przestrzeni sposobu eksploatacji przy wybieraniu warstwy górnej systemem komorowo-filarowym; fig. 2 —zespól wyrobisk eksploatacyjnych w widoku z góry; fig. 3 — widok w przekroju wzdluz linii frontu eksploatacyjnego; fig. 4 i fig. 5 — widok w przekroju w poprzek frontu eksploatacyjnego dla dwóch róznych grubosci pokladu; fig. 6 i fig. 7 — widok w przekroju dwóch kolejnych faz eksploatacji; fig. 8 —widok w prze¬ kroju przez srodkowe wyrobiska korytarzowe w oddziale wydobywczym; fig. 9 — widok odgrodzenia filarem od sasiedniego wyeksploatowanego oddzialu; fig. 10-widok w przekroju chodnika odwadniajacego; fig. 11 —wi¬ dok z góry na faze eksploatacji calizny przed nastepnym etapem podsadzania; fig. 12 —widok z boku tamy podsadzkowej; fig. 13 —widok tamy od strony przestrzeni podsadzanej; fig. 14 - przedstawia widok ogólny w przestrzeni sposobu eksploatacji przy wybieraniu warstwy górnej systemem komorowym; fig. 15 — zespól wyrobisk w widoku z góry; fig. 16 —widok w przekroju wzdluz linii frontu eksploatacyjnego; fig. 17 —widok w przekroju w poprzek frontu eksploatacyjnego; fig. 18, 19 i 20 — przedstawiaja kolejne fazy eksploatacji w tym systemie.Przygotowanie pola eksploatacyjnego polega na wykonaniu potrzebnej ilosci wyrobisk korytarzowych 1 w srodku pola i na jego skrzydlach. Przy wybieraniu górnej warstwy systemem komorowo-filarowym (fig. 1—11) jest ona wybierana systemem wieloprzodkowym. Wykonane w warstwie górnej komory 2 laczy sie przecinkami 3. W ten sposób powstaja kwadratowe lub prostokatne filary 4 równolegle do frontu eksploatacyjnego. Przy wystarczajacym wyprzedzeniu frontu eksploatacyjnego w tej warstwie, przy jednoczesnym i ciaglym zabezpie¬ czaniu stropu przez jego okotwienie, wybiera sie filary przypodsadzkowe 5, co stwarza mozliwosc przystapienia do eksploatacji warstwy dolnej. Wybiera ja sie dluga komora 6 z pozostawieniem calizny 7, która odgradza ludzi i maszyny w tym okresie eksploatacji od podsadzki 8 dostarczanej rurociagiem podsadzkowym 9. Calizna 7 przejmuje caly napór mieszaniny podsadzkowej i zabezpiecza komore 6 przed przeciekami wody do przestrzeni roboczej. Po wybraniu calej komory 6, calizna 7 jest wybierana w kierunku odwrotnym do kierunku postepu zabierki w komorze 6. W tym czasie piasek podsadzkowy zdazyl osiasc i przejmuje juz pelne obciazenie nacisku stropu.Tame podsadzkowa buduje sie w czasie gdy przodek komory 6 prowadzonej w warstwie dolnej oddali sie od centralnego wyrobiska korytarzowego na odleglosc kilku lub kilkunastu metrów. Tama ta, pokazana n* fig. 12 113 posiada szkielet z lin stalowych 10 podwieszonych do kotwi 11, tkwiacych w stropie wyrobiska.W odleglosci 1,0—1,5 m liny laczy sie sciskami 13 i w tak utworzone oczka liny wklada sie drewniane kopalniaki 12. Do tak powstalego podatnego szkieletu mocuje sie siatke 14 z drutu stalowego lub z tworzywa sztucznego np. nylonowa. Dla nadania szczelnosci tamie, calosc pokrywa sie powszechnie uzywanym w górnictwie plótnem podsadzkowym 15. Mozliwosc wykonywania tamy, równolegle z wybieraniem komory 6 w pierwszej fazie eksploatacji warstwy dolnej, znacznie przyspiesza prace eksploatacyjne. Podczas wybierania calizny 7, moze wystapie zjawisko obsuwania sie materialu podsadzkowego, co jednak nie stwarza zagrozenia, gdyz do tej przestrzeni komory 6 nie wchodza ludzie, poniewaz nie zachodzi potrzeba wykonywania tam zadnych czynnosci.Cykl eksploatacyjny zamyka podsadzanie przestrzeni wybranej od spagu komory 6 w dolnej warstwie az do stropu wyrobisk w warstwie górnej, przy czym wszystkie czynnosci zwiazane z instalowaniem rurociagu podsadz¬ kowego 9 i samym podsadzaniem odbywaja sie w przestrzeni warstwy górnej.81757 3 Sposób eksploatacji wedlug wynalazku z prowadzeniem robót w warstwie górnej systemem komorowym, przedstawiono na fig. 14-20. Poszczególne fazy prowadzonych robót w tym systemie sa analogiczne zarówno co do czynnosci jak i kolejnosci ich wykonywania do wyzej opisanych. PL PL