Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 77029 KI. 5b, 41/06 MKP E21c 41/06 CJ , £ : -.I A Urzedu Patentowego Twórcywynalazku: Hieronim Kazmierski, Zenon Slowinski, Jan Sadecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Sposób eksploatacji grubych zlóz rudnych Przedmiotem wynalazku jest sposób eksploatacji grubych zlóz mineralnych, zwlaszcza rudnych o miaz¬ szosci ca 9 m i slabym nachyleniu a. < 6° z zastosowaniem podsadzki hydraulicznej gdzie czynnosci technologicz¬ ne: odstawa urobku, wiercenie otworów strzalowych, obudowa stropu i wysokich ociosów wykonywane sa za pomoca maszyn zespolonych, zabudowanych na podwoziach samochodowych lub gasnicowych.Stan techniki. Znane sa liczne sposoby eksploatacji zlóz systemami komorowo—filtrowymi i komorowymi przy wybieraniu zlóz zalegajacych w sytuacji geologicznej umozliwiajacej prowadzenie robót górniczych bez obudowy lub w obudowie kotwiowej.Wszystkie te sposoby rozpatrywane indywidualnie róznia sie sposobem przygotowania zloza, ulozeniem wzajemnym frontów wybierkowych, oraz metodami urabiania, obudowa jak i caloksztaltem organizacji proce¬ sów technologicznych zwiazanych z uzyskiwaniem substancji zlozonej.Obecnie zloza rud miedzi eksploatowane sa zawsze jednym tylko ze znanych sposobów: filarowo-komoro- wym lub komorowym i tylko przewaznie przy uzyciu maszyn bezszynowych. Sposoby te charakteryzuja sie duzymi stratami zloza (powyzej 20%). Sa one tak duze dlatego, ze dotychczas nie rozwiazano technicznych sposobów wypierania zloza gwarantujacych jego eksploatacje z minimalnymi stratami (0-5%) przy równoczes¬ nym osiaganiu wysokich wydajnosci przodkowych (ca 50 ton na roboczo-dniówke).Niedogodnosci dotychczas stosowanych sposobów eksploatacji zlóz rudnych o grubosci ca 9 m z zastoso¬ waniem podsadzki hydraulicznej usuwa sposób wedlug wynalazku, który nie tylko, ze pozwala na calkowite wyeksploatowanie zloza, ale równoczesnie wprowadza najbardziej nowoczesna, znana na obecnym etapie organizacje procesów wydobywczych zwiazanych z technologia urabiania substancji zlozowej.Istota wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze zloze eksploatuje sie warstwami, które urabia sie w komorze przypodsadzkowej za pomoca zabierek prowadzonych jednoczesnie w dwóch górnych warstwach a nastepnie po wyeksploatowaniu wymienionych warstw wybiera sie oddzielnie warstwe trzecia przy czym roboty warstwowe poprzedzane sa wstepnym rozcieciem zloza prowadzonym sukcesywnie i na biezaco w pierw¬ szej górnej warstwie, znanym systemem komorowo-filarowym, którym wykonuje sie jeden lub dwa chodniki komorowe usytuowane wzdluz skrzydel pól oddzialowych po rozciaglosci zloza lub diagonalnie, przy czym2 77 029 wymienione roboty rozcinajace, stanowiace wstepny front eksploatacji wyprzedzaja front robót warstwowych o co najwyzej dwa lub trzy chodniki komorowe wobec czego dystans miedzy ogólnymi liniami frontów robót: rozcinajacych-i warstwowych jest staly. W robotach warstwowych gdzie eksploatacje prowadzi sie zabierkami, dystans miedzy tymi zabierkami jest równiez staly, a fronty obu zabierek przesuwaja sie wzdluz linii podsadzki i sa z nia wjstalym kontakcie przy czym po wyeksploatowaniu zloza w komorze przypodsadzkowej na cala jego grubosc i w obydwu skrzydlach pola, utorowana przestrzen wybranych komór w obu skrzydlach pola podsadza sie równoczesnie i jednoczesnie na cala jej wysokosc. Ocios skalny w komorze przypodsadzkowej zabezpiecza sie obudowa. Obudowe te stanowia umocowane do oddzielnych kotew stropowych i spagowych tasmy lub liny stalowe, które rozciaga sie na ociosie, do których z kolei zamocowuje sie: siatke druciana i tkanine podsadzkowa.Jej konstrukcja w polaczeniu z technologia wybierania warstw w komorze spelnia dwa zadania. Pierwszym zasadniczym zadaniem wymienionej obudowy jest niedopuszczenie do odrywania sie od ociosu i obsuwania sie do przestrzeni roboczej komory luznych bryl skalnych, zas po podsadzeniu komory i wybraniu nastepnego pola — komory, obudowa dodatkowo wzmocniona odciagami, ma drugie wtórne zadanie, polegajace na podtrzy¬ mywaniu ociosu piaskowego i niedopuszczaniu do obsypywania sie mokrego i zbitego piasku podsadzkowego do nowo wybranego kolejnego pola roboczego komory.Objasnienie.figur wynalazku. Przedmiot wynalazku przedstawiono na fig. 1 w ujeciu przestrzennym, zas fig. 2 przedstawia przykladowe rozciecie pola, gdzie odstawa urobku kierowana jest na górne pietro lub poziom wydobywczy. Na fig. 3 i 4 pokazano technologie urabiania zloza i sposób odstawy urobku przy uzyciu maszyn samojezdnych, przy czym fig. 3 przedstawia rozcinanie zloza systemem komorowo-filarowym oraz równoczesne wybieranie dwóch warstw sposobem zabierkowym, zas fig. 4 przedstawia sposób wybierania warstwy trzeciej.Fig. 5 przedstawia sposób zakladania obudowy na ociosie skalnym w pionowej fazie eksploatacji, zas fig. 6 i 7 sukcesywne zabudowywanie dalszych partii ociosu w miare jak wybierane sa kolejno druga i trzecia warstwa zloza.Przyklad realizacji wynalazku. Oddzial wydobywczo eksploatujacy grube zloze sposobem wedlug wyna¬ lazku powinien posiadac w celu zachowania ciaglosci wydobycia dwa identycznie rozciete pola PI iP2 w których na przemian w pierwszym polu PI (fig. 1 i 2) prowadzi sie eksploatacje zloza, zas w drugim przyleg¬ lym polu P2 (fig. 1) w tym czasie podsadza sie wybrana uprzednio przestrzen w obu skrzydlach pola P2. Grube zloze zalegajace miedzy poziomami lub pietrami: górnym 1 i dolnym 2, rozcina sie w górnej warstwie W1 — przykladowo — trójnitkowymi pochyleniami 3 i 4 z których skrajne pochylenie 3 pola P1 (fig. 1 i 2) sa wyrobiskami odstawczo-wentylacyjnymi zas srodkowe pochylenie 4 dziela pole PI na dwa skrzydla S1 i S2 i sa drogami komunikacyjnymi i doprowadzajacymi swieze powietrze do pola. Miedzy pochylniami 3 i 4 prowadzi sie po rozciaglosci lub diagonalnie wzdluz skrzydel polowych S1 i S2 — sukcesywnie i na biezaco, chodniki komorowe 5 wykonywane znanym systemem komorowo-filarowym, w wyniku którego miedzy chodnikami komorowymi 5 pozostaja filary 6 poprzecinane w odstepach cyklicznych przecinkami 7.Wymienione roboty rozcinajace zloze sa pierwsza faza robót i stanowia one pierwszy front eksploatacyjny, za którym postepuje w stalej odleglosci, oddzielona co najwyzej trzema chodnikami komorowymi 5, druga faza robót wydobywczych, obejmujaca eksploatacje zloza w komorze przypodsadzkowej 8 warstwami W1 do W3, które wybiera sie systemem zabierkowym, kolejno od góry na dól w sposób jak pokazano na fig. 1 i 3 gdzie najpierw, wybierane sa w skrzydle S1 równoczesnie dwie warstwy W1 i W2 zabierkami Z1 i Z2 a po ich wyeksploatowaniu wybiera sie oddzielnie warstwe trzecia W3, zabierka Z3 co przedstawiono na fig. 1 w skrzydle S2, przy czym dolne warstwy W2 i W3 urabiane sa metoda spagowych zabierek, zas pierwsza warstwa górna W1 urabiana jest metoda tradycyjna lecz w.obu wymienionych przypadkach otwory strzalowe wiercone sa równoleg¬ le do czola zabierek.Wymienione metody technologiczne pozwolily na uniezaleznienie sie pracy maszyn wiertniczych 9 od pracy maszyn ladujaco-dostawczych 10, których stanowiska pracy znajduja sie zawsze na róznych poziomach.Krótkie podjazdy 11 o kacie nachylenia a< 6° umozliwiaja komunikacje maszyn 9 i 10 miedzy poszczególnymi robotami warstwowymi a drogami odstawczo-komunikacyjnymi 3 i 4.Po wyeksploatowaniu wszystkich warstw w komorze 8 i w obu skrzydlach S1 i S2 pola PI komore 8 podsadza sie podsadzka hydrauliczna 12 na cala jej wysokosc jednoczesnie przy czym wybrana przestrzen uprzednio otamowuje sie tamami czolowymi 13, które zabudowuje sie w okienkach przecinek 7. Woda pop- odsadzkowa w czasie podsadzania komory 8 odprowadzana jest chodnikiem wodnym 14 skad dalej kierowana jest do osadników 15.Wysokie ociosy komory 8 zabezpiecza sie obudowa 16, która zaklada sie sukcesywnie na ociosie w miare wybierania warstw i postepu zabierek. Mocuje si j* Jo oddzielnych kotew stropowych 17 i spagowych 18. Przed podsadzeniem komory 8 wzmacnia sie konstrukcje obudowy 16 dodatkowymi stalowymi odciagami 19 mocowa-/ 77029 3 nymi do stropu spagu lub do przeciwleglego ociosu, które w czasie wybrania nastepnej komory 8 podtrzymuja obudowe ociosu piaskowego.Sposób eksploatacji, który opisano wyzej laczy w sobie dwa znane systemy eksploatacji: — system komorowo-warstwowy — system zabierkowo-warstwowy które zespolone w sposób techniczno-organizacyjny sa z soba w bezposrednim zwiazku i tworza calosciowo nowy^ bardzo wydajnysposób eksploatacji zloza o zmiennej grubosci od 2,5 do 9,0 m.Taki system eksploatacji ma bardzo wiele zalet technicznych, organizacyjnych i ekonomicznych: — umozliwia zastosowanie jednakowego typu maszyn wiertniczych dla cienkich jak i grubych pokladów przy czym uklad.wyrobisk wedlug wynalazku zwieksza w znacznym stopniu wykorzystanie maszyn dzieki mozli¬ wosci równoleglej pracy.wszystkich maszyn bioracych udzial w procesie technologicznym, — daje bardzo duza koncentracje wydobycia dzieki duzym zabiorom zabierek i ich sposobie strzelania.Najpierw strzela sie w zabierce Z2 a nastepnie na odstrzelony urobek zabierki Z2 uklada sie urobek odstrzelony w zabierce Z1. Rozrzucony urobek z zabierki Z1 spycha sie spychaczem do dolnej warstwy w celu przygotowania plaszczyzny spagowej dla nastepnego cyklu wiercenia.Natomiast zabiór zabierki Z3 jest praktycznie nieograniczony, a praca maszyn wiertniczych i odstawczych jest calkowicie niezalezna. — umozliwia wybranie zloza grubego z minimalnymi stratami 2—5%. PL PL